Mới đây, một bệnh nhân (BN) nữ 35 tuổi ở Bắc Ninh được gia đình đưa đến khám tại Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện (BV) Bạch Mai (Hà Nội), sau thời gian dài trong tình trạng thường xuyên nói cười một mình, từng điều trị nhưng không lui bệnh. Người thân cho biết BN thường nghe thấy tiếng nói trong đầu và có lúc cãi lại, có lúc nghe theo tiếng nói đó.
Trước khi có biểu hiện trên, BN thường xuyên phải đi làm về muộn và tăng ca, công việc nhiều, dần dần xuất hiện ngủ kém, ngủ chập chờn khó vào giấc, sau đó tự ý nghỉ làm. Các biểu hiện hoang tưởng, ảo thanh tăng dần, BN được người nhà đưa đến khám, điều trị nội trú tại BV tâm thần tỉnh, ra viện được kê đơn ngoại trú. Khi đi làm trở lại, BN tái phát bệnh, luôn trong tình trạng lo lắng, sợ hãi, ám ảnh có người hại mình.
Tại Viện Sức khỏe tâm thần, BV Bạch Mai, qua khám và các kiểm tra đánh giá, BN cho thấy có các triệu chứng rối loạn cảm xúc hành vi theo hoang tưởng, ảo giác, được chẩn đoán mắc tâm thần phân liệt thể paranoid.
Quá trình điều trị BN, các bác sĩ chỉ định dùng thuốc chống loạn thần phối hợp kích thích từ xuyên sọ (Transcranial Magnetic Stimulation – TMS) theo phác đồ ảo thanh. Trong tuần đầu điều trị, BN hết hoang tưởng, còn ảo thanh trò chuyện; sau 2 tuần điều trị, BN hết ảo thanh, được ra viện, duy trì điều trị ngoại trú và đi làm trở lại.
Theo PGS-TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, BV Bạch Mai, ảo thanh ở BN tâm thần phân liệt thường tồn tại dai dẳng, xu hướng mạn tính.
Về điều trị ảo thanh ở BN tâm thần phân liệt, Viện trưởng Nguyễn Văn Tuấn cho biết, bên cạnh dùng thuốc, TMS là kỹ thuật kích thích và điều biến thần kinh dựa trên nguyên tắc cảm ứng điện từ của một điện trường trong não, dùng các xung từ tính sóng ngắn xuyên qua xương sọ kích thích các tế bào thần kinh để làm thay đổi chức năng điện thần kinh của vùng não tương ứng.
Với tiến bộ của trang thiết bị, TMS hiện đã có nhiều ưu điểm, kiểm soát tối ưu các tác dụng không mong muốn, bệnh nhân không phải gây mê, không xâm lấn, thêm cơ hội được điều trị với kết quả rất khả quan. “Tuy nhiên, BN cần được chẩn đoán đúng, chỉ định đúng bởi các bác sĩ chuyên khoa. Quá trình điều trị cần theo phác đồ phù hợp, để an toàn và hiệu quả”, bác sĩ Tuấn lưu ý.
Chia sẻ thêm về bệnh tâm thần phân liệt, bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Hoa, Viện Sức khỏe tâm thần, cho hay tâm thần phân liệt là bệnh lý loạn thần nặng và mạn tính, ảnh hưởng đến tư duy, hành vi và cảm xúc; ảnh hưởng đến các lĩnh vực của cuộc sống, bao gồm hoạt động cá nhân, gia đình, xã hội, giáo dục và nghề nghiệp. Tỷ lệ mắc khoảng 0,3 – 0,5% dân số. Tỷ lệ ảo thanh trên người bệnh tâm thần phân liệt hiện chiếm khoảng 60 – 80%.
Theo Viện Sức khỏe tâm thần, TMS chỉ định trong rối loạn trầm cảm; tâm thần phân liệt, ảo thanh kéo dài; hội chứng đau, đau nửa đầu; sang chấn tâm lý; động kinh, ù tai; rối loạn hoảng sợ, rối loạn ám ảnh cưỡng bức, rối loạn lo âu lan tỏa; phục hồi chức năng sau đột quỵ.
TMS là kỹ thuật điều trị hiện đại và không xâm lấn, sử dụng sóng từ trường ngắn phát ra từ một thiết bị đặt sát da đầu nhằm kích thích hoặc điều hòa hoạt động của các tế bào thần kinh ở một vùng não nhất định. Nhờ đó, các vùng não bị rối loạn hoạt động sẽ được “điều chỉnh” về trạng thái cân bằng hơn, giúp giảm bớt triệu chứng của nhiều bệnh tâm thần kinh.
Ưu điểm nổi bật của TMS là khả năng tái lập “trật tự” cho não bộ mà không cần phẫu thuật, không đau, không gây mê. Chỉ với sóng từ trường nhắm trúng vùng não rối loạn, BN tỉnh táo suốt quá trình thực hiện.
Cho một ít muối vào nước luộc rau sẽ giúp mang lại những lợi ích sau:
Một trong những lợi ích rõ rệt nhất khi cho ít muối vào nước luộc là giúp rau giữ được màu xanh hấp dẫn thay vì xỉn màu. Khi tiếp xúc với nhiệt, chất diệp lục tạo nên màu xanh của rau sẽ dần bị biến đổi. Nếu luộc quá lâu, rau sẽ chuyển sang màu xanh ô liu hoặc xỉn màu, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Thêm một lượng muối vừa phải không trực tiếp bảo vệ chất diệp lục. Thế nhưng, cách này có thể góp phần giúp rau chín nhanh ở lớp ngoài và giữ được màu sắc tươi.
Để rau xanh đẹp, điều quan trọng nhất vẫn là cho rau vào nước đang sôi mạnh, không luộc hay chần quá lâu và vớt rau ra ngay khi vừa chín. Để rau tiếp xúc quá lâu với nước sôi sẽ dễ làm mất đi hương vị, màu sắc, vitamin và khoáng chất trong rau, bà Karen Blakeslee, chuyên gia khoa học thực phẩm tại Đại học Bang Kansas (Mỹ), cho biết.
Nếu muốn rau giữ màu sắc, hãy ngâm nhanh vào nước lạnh sau khi luộc. Cách này giúp dừng quá trình chín, nhờ đó rau giữ được màu xanh tươi và độ giòn.
Khi chỉ rắc muối lên rau sau khi luộc, gia vị chủ yếu bám trên bề mặt. Trong khi đó, nếu cho muối vào nước ngay từ đầu, một lượng nhỏ muối sẽ thấm vào lớp ngoài của rau, giúp rau có vị đậm đà và hài hòa hơn.
Lợi ích này dễ nhận thấy ở những loại rau củ có thân dày hoặc cấu trúc chắc như bông cải xanh, súp lơ, măng tây hay cà rốt. Nhờ vậy, nhiều người cảm thấy rau củ ngon hơn mà không cần phải dùng quá nhiều nước chấm hoặc nêm nhiều muối. Tuy nhiên, điều cần lưu ý là không cần cho quá nhiều muối vào nước luộc, chỉ một lượng vừa phải là đủ.
Ngoài màu sắc và hương vị, cho một ít muối vào nước luộc còn có thể giúp một số loại rau giữ được độ giòn tốt hơn. Khi rau được đun ở nhiệt độ cao, thành tế bào thực vật dần mềm đi khiến rau trở nên nhũn nếu nấu quá lâu.
Muối có thể góp phần làm chậm quá trình phân rã của pectin, loại chất xơ giúp các tế bào thực vật liên kết với nhau. Nhờ đó, một số loại rau như đậu que, măng tây hoặc bông cải xanh có thể giữ được độ giòn tốt hơn sau khi luộc.
Tuy nhiên, cách nấu thêm muối vào nước khi luộc rau không phù hợp với tất cả mọi người. Lượng muối cho vào nồi luộc rau thường không lớn và chỉ một phần nhỏ thấm vào rau. Tuy nhiên, với những người bị huyết áp cao, có thêm muối hay không cần được cân nhắc.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành không nên nạp quá 5 gram muối/ngày. Cách này giúp giảm nguy cơ huyết áp cao và bệnh tim mạch. Những người mắc huyết áp cao, bệnh thận mạn, suy tim hoặc đang ăn nhạt theo chỉ định của bác sĩ không nên cho muối vào nước luộc. Nếu muốn tăng hương vị cho rau luộc, hãy dùng các loại rau thơm, tiêu, tỏi, gừng hoặc nước cốt chanh, theo Healthline.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo thông tư hướng dẫn một số nội dung về chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.
Với mục tiêu duy trì mức sinh thay thế, Bộ Y tế đề xuất các địa phương xây dựng chính sách khen thưởng, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật với các xã có tỉ lệ phụ nữ sinh đủ hai con đạt từ 60% trở lên.
Tùy điều kiện thực tế, địa phương có thể lựa chọn hình thức khen thưởng một lần hoặc theo các mốc duy trì thành tích như 3 năm, 5 năm liên tục.
Đối với cá nhân, dự thảo đề xuất các địa phương chủ động quyết định các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Các hình thức hỗ trợ có thể bao gồm khen thưởng hoặc hỗ trợ bằng tiền, hiện vật cho phụ nữ sinh con, sinh đủ hai con; hỗ trợ phụ nữ mang thai; hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi; hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non cùng nhiều hình thức khuyến khích khác.
Dự thảo cũng đề xuất các chính sách nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh.
Theo đó các xã có 100% thôn, tổ dân cư đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước sẽ được đề xuất khen thưởng.
Các cơ sở y tế, cơ sở sản xuất, cung cấp văn hóa phẩm tham gia đầy đủ hoạt động tuyên truyền, tập huấn về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh và không vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi cũng có thể được xem xét khen thưởng.
Với người dân, địa phương được đề xuất xây dựng các chính sách khuyến khích dành cho gia đình sinh hai con một bề là gái, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, học tập tốt và trưởng thành.
Ngoài việc tôn vinh, biểu dương, các địa phương có thể miễn, giảm học phí; hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh; hỗ trợ sữa học đường; hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế và nhiều hình thức hỗ trợ khác.
Đặc biệt với trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn đặc biệt khó khăn.
Ngoài ra, dự thảo cũng khuyến khích đối với các địa phương trong công tác sàng lọc trước sinh, khám tiền hôn nhân.
Dự thảo đề xuất hỗ trợ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội hoặc sinh sống tại vùng khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thực hiện sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh và có thể được hỗ trợ thêm bằng tiền.
Cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn bản hoàn thành vượt chỉ tiêu vận động người dân tham gia khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh cũng sẽ được xem xét khen thưởng.
Dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ phương tiện tránh thai, chi phí kế hoạch hóa gia đình và sàng lọc dự phòng vô sinh cho người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và các khu vực đặc biệt khó khăn.
Theo dự thảo, kinh phí thực hiện các chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ sẽ được bố trí từ ngân sách địa phương cùng các nguồn kinh phí hợp pháp khác.
Dự thảo hiện đang được Bộ Y tế lấy ý kiến đến hết ngày 24-7.
Ban đầu bệnh nhân chỉ thấy mắt cộm nhẹ như có dị vật. Các triệu chứng nhanh chóng nặng dần với cảm giác xốn, đau nhức, chảy nước mắt liên tục, thị lực giảm và vùng mắt sưng phù.
Khi nhập Bệnh viện Mắt VISI, thị lực mắt trái của bệnh nhân chỉ còn 3/10, trong khi mắt phải vẫn 10/10. Khám cho thấy đồng tử mắt trái giãn 7 mm, mống mắt teo, mất sắc tố và có dấu hiệu viêm sau giác mạc. Kết quả chẩn đoán xác định ngòi ong dài khoảng 2 mm đã xuyên giác mạc và cắm sâu vào tiền phòng mắt.
BS.CK2 Trần Bá Kiền, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn cấp cao Tập đoàn Y khoa VISI, cho biết đây là trường hợp hiếm và nguy hiểm do dị vật nằm ở vị trí nhạy cảm, dễ gây biến chứng nặng. Bệnh nhân được phẫu thuật khẩn để lấy toàn bộ ngòi ong, đồng thời bảo tồn thể thủy tinh và các cấu trúc quan trọng trong mắt.
Theo bác sĩ, côn trùng bay vào mắt không chỉ gây tổn thương xuyên thấu mà còn tiềm ẩn nguy cơ từ độc tố. Nọc ong có thể gây viêm nội nhãn, tổn thương giác mạc và mống mắt, thậm chí dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn nếu không xử trí kịp thời.
Chuyên gia khuyến cáo khi bị ong hoặc côn trùng bay vào mắt, không nên dụi mắt, nặn ép hay tự lấy dị vật tại nhà vì có thể khiến ngòi đâm sâu hơn hoặc làm vỡ túi nọc. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau nhức kéo dài, nhìn mờ, chảy nước mắt nhiều hoặc sưng đỏ, cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám sớm.
