Mới đây, một bệnh nhân (BN) nữ 35 tuổi ở Bắc Ninh được gia đình đưa đến khám tại Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện (BV) Bạch Mai (Hà Nội), sau thời gian dài trong tình trạng thường xuyên nói cười một mình, từng điều trị nhưng không lui bệnh. Người thân cho biết BN thường nghe thấy tiếng nói trong đầu và có lúc cãi lại, có lúc nghe theo tiếng nói đó.
Trước khi có biểu hiện trên, BN thường xuyên phải đi làm về muộn và tăng ca, công việc nhiều, dần dần xuất hiện ngủ kém, ngủ chập chờn khó vào giấc, sau đó tự ý nghỉ làm. Các biểu hiện hoang tưởng, ảo thanh tăng dần, BN được người nhà đưa đến khám, điều trị nội trú tại BV tâm thần tỉnh, ra viện được kê đơn ngoại trú. Khi đi làm trở lại, BN tái phát bệnh, luôn trong tình trạng lo lắng, sợ hãi, ám ảnh có người hại mình.
Tại Viện Sức khỏe tâm thần, BV Bạch Mai, qua khám và các kiểm tra đánh giá, BN cho thấy có các triệu chứng rối loạn cảm xúc hành vi theo hoang tưởng, ảo giác, được chẩn đoán mắc tâm thần phân liệt thể paranoid.
Quá trình điều trị BN, các bác sĩ chỉ định dùng thuốc chống loạn thần phối hợp kích thích từ xuyên sọ (Transcranial Magnetic Stimulation – TMS) theo phác đồ ảo thanh. Trong tuần đầu điều trị, BN hết hoang tưởng, còn ảo thanh trò chuyện; sau 2 tuần điều trị, BN hết ảo thanh, được ra viện, duy trì điều trị ngoại trú và đi làm trở lại.
Theo PGS-TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, BV Bạch Mai, ảo thanh ở BN tâm thần phân liệt thường tồn tại dai dẳng, xu hướng mạn tính.
Về điều trị ảo thanh ở BN tâm thần phân liệt, Viện trưởng Nguyễn Văn Tuấn cho biết, bên cạnh dùng thuốc, TMS là kỹ thuật kích thích và điều biến thần kinh dựa trên nguyên tắc cảm ứng điện từ của một điện trường trong não, dùng các xung từ tính sóng ngắn xuyên qua xương sọ kích thích các tế bào thần kinh để làm thay đổi chức năng điện thần kinh của vùng não tương ứng.
Với tiến bộ của trang thiết bị, TMS hiện đã có nhiều ưu điểm, kiểm soát tối ưu các tác dụng không mong muốn, bệnh nhân không phải gây mê, không xâm lấn, thêm cơ hội được điều trị với kết quả rất khả quan. “Tuy nhiên, BN cần được chẩn đoán đúng, chỉ định đúng bởi các bác sĩ chuyên khoa. Quá trình điều trị cần theo phác đồ phù hợp, để an toàn và hiệu quả”, bác sĩ Tuấn lưu ý.
Chia sẻ thêm về bệnh tâm thần phân liệt, bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Hoa, Viện Sức khỏe tâm thần, cho hay tâm thần phân liệt là bệnh lý loạn thần nặng và mạn tính, ảnh hưởng đến tư duy, hành vi và cảm xúc; ảnh hưởng đến các lĩnh vực của cuộc sống, bao gồm hoạt động cá nhân, gia đình, xã hội, giáo dục và nghề nghiệp. Tỷ lệ mắc khoảng 0,3 – 0,5% dân số. Tỷ lệ ảo thanh trên người bệnh tâm thần phân liệt hiện chiếm khoảng 60 – 80%.
Theo Viện Sức khỏe tâm thần, TMS chỉ định trong rối loạn trầm cảm; tâm thần phân liệt, ảo thanh kéo dài; hội chứng đau, đau nửa đầu; sang chấn tâm lý; động kinh, ù tai; rối loạn hoảng sợ, rối loạn ám ảnh cưỡng bức, rối loạn lo âu lan tỏa; phục hồi chức năng sau đột quỵ.
TMS là kỹ thuật điều trị hiện đại và không xâm lấn, sử dụng sóng từ trường ngắn phát ra từ một thiết bị đặt sát da đầu nhằm kích thích hoặc điều hòa hoạt động của các tế bào thần kinh ở một vùng não nhất định. Nhờ đó, các vùng não bị rối loạn hoạt động sẽ được “điều chỉnh” về trạng thái cân bằng hơn, giúp giảm bớt triệu chứng của nhiều bệnh tâm thần kinh.
Ưu điểm nổi bật của TMS là khả năng tái lập “trật tự” cho não bộ mà không cần phẫu thuật, không đau, không gây mê. Chỉ với sóng từ trường nhắm trúng vùng não rối loạn, BN tỉnh táo suốt quá trình thực hiện.
Các thủ tục pháp lý đang được hoàn tất để Trung tâm Công tác xã hội TP HCM tiếp nhận bé sau xuất viện, theo ThS.BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1. Bé sẽ được chăm sóc tại TP HCM tối đa 3 tháng để thuận tiện tái khám ở Bệnh viện Nhi đồng 1, trước khi chuyển về Trung tâm Bảo trợ và Chăm sóc xã hội khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu nuôi dưỡng lâu dài.
Bác sĩ Hương cho hay hoàn cảnh của bé rất éo le. Mẹ bé không có chồng, đang mang thai. Bé có hai anh, một 15 tuổi và một 11 tuổi, hiện sống với bà ngoại và dì, trong khi một người anh khác đã được cho làm con nuôi. Khi công an liên hệ người thân đề nghị trở thành người giám hộ cho bé, cả bà ngoại lẫn dì đều từ chối nuôi dưỡng.
Bệnh viện Nhi đồng 1 quyết định hỗ trợ toàn bộ viện phí, đồng thời các y bác sĩ thay nhau chăm sóc bé cho đến khi sức khỏe ổn định để bàn giao cho trung tâm bảo trợ xã hội.
Sáng 8/5, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Tri Thức và đại diện Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam đến bệnh viện thăm bé, chứng kiến đứa trẻ hồn nhiên chơi đùa, biết vỗ tay, "cụng ly" cùng các y bác sĩ.
Bệnh viện cũng đã kích hoạt "Mô hình một cửa" - cơ chế phối hợp liên ngành của TP HCM nhằm hỗ trợ nạn nhân bị bạo hành hoặc xâm hại, giống bé.
Bé được chuyển từ tuyến dưới lên hôm 3/5 trong tình trạng đa chấn thương tạng (gan, lách, tụy, thận) dập rách hai phổi, gãy xương cánh tay cùng nhiều vết xây xát khắp lưng, tay chân. Các tổn thương này do mẹ ruột và người tình dùng cây gỗ đánh đập.
BS.CK2 Tạ Huy Cần, Trưởng Khoa Ngoại Tổng hợp, cho biết tình trạng nguy hiểm nhất là mất máu hiện đã được kiểm soát, các chỉ số sinh tồn ổn định, chức năng nội tạng dần hồi phục. Còn TS.BS.CK2 Ngô Ngọc Quang Minh, Giám đốc bệnh viện, cho biết bé vẫn được theo dõi sát nguy cơ nhiễm trùng, viêm phổi do dập phổi, biến chứng muộn của chấn thương tụy như áp xe hay nang giả tụy.
Hiện bé tiếp tục được dùng kháng sinh để điều trị sốt và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Tri Thức nhận định các vụ bạo hành trẻ em liên tiếp xảy ra thời gian gần đây cho thấy đây là "dạng tội phạm ẩn", rất khó phát hiện nếu cộng đồng không lên tiếng sớm. Ông đề xuất cần phân loại trẻ theo nhóm nguy cơ ngay tại khu dân cư để chính quyền địa phương, đoàn thể và các tổ chức xã hội theo dõi sát, thường xuyên thăm hỏi, can thiệp sớm nhằm ngăn chặn bạo hành từ gốc.
Những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt, nguy cơ cao, cần kích hoạt cơ chế giám sát liên ngành thay vì chỉ xử lý khi vụ việc đã xảy ra. "Hàng xóm khi nghi ngờ có dấu hiệu bạo hành trẻ cần báo ngay để cơ quan chức năng vào cuộc", ông đề nghị, thêm rằng cần xem Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 như một "hệ thống báo cháy" len lỏi tới từng khu dân cư, khu trọ, khu công nghiệp để người dân nhớ và gọi ngay khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị xâm hại, bạo hành.
Đánh giá cao "Mô hình một cửa" của TP HCM hỗ trợ trẻ bị bạo hành, Thứ trưởng cho rằng mô hình hiệu quả cần được nghiên cứu nhân rộng trên toàn quốc.
Đến thăm bé, Thứ trưởng Thức hỗ trợ cá nhân 5 triệu đồng, Bộ Y tế hỗ trợ 10 triệu đồng nhằm chia sẻ chi phí điều trị, chăm sóc bé. Đoàn công tác của Bộ Y tế cùng Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam trao 50 phần quà cho các bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn đang điều trị tại viện.
"Cùng sống khỏe" là hoạt động cộng đồng thuộc chương trình Tăng cường công tác khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe người dân được Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cùng đối tác triển khai trong 2026 - 2030.
Chương trình nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cơ sở, kiểm soát bệnh mạn tính tại các địa phương và thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong khám, chữa bệnh.
Lễ ký kết hợp tác triển khai chương trình được Cục Quản lý khám chữa bệnh tổ chức sáng 13.5, tại Hà Nội.
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), với hợp tác này, 4 nội dung lớn được triển khai: xây dựng hướng dẫn chuyên môn; quản lý hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; cấp cứu ngoại viện và chất lượng dịch vụ y tế.
Tăng cường năng lực khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trong đó, hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực khám, chữa bệnh, đặc biệt các bệnh chuyên khoa và mãn tính; đào tạo, cập nhật kiến thức cho nhân viên y tế; triển khai các hoạt động truyền thông nâng cao chăm sóc sức khỏe cộng đồng, khuyến khích người dân thực hành lối sống lành mạnh và chủ động quản lý sức khỏe.
Đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và hệ thống dữ liệu y tế số vào khám, chữa bệnh và nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Đặc biệt, chương trình sẽ đánh giá nhằm đo lường kết quả và tác động của các can thiệp trong thực tế triển khai.
Trước đó, "Cùng sống khỏe" đã có 13 năm triển khai Việt Nam tại 36 tỉnh, thành (trước sáp nhập) và hiện tiếp tục được mở rộng tại 34 tỉnh, thành (sau sáp nhập), cung cấp các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe về tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh tim mạch cho hơn 2 triệu người dân trong cộng đồng, góp phần tăng cường năng lực chuyên môn trong quản lý bệnh không lây nhiễm tại gần 400 trạm y tế xã/phường.
"Cùng sống khỏe" ghi nhận những cải thiện tỷ lệ đạt mục tiêu điều trị tại các địa bàn triển khai trong giai đoạn 2024 - 2025, với tỷ lệ kiểm soát tăng huyết áp tăng từ 32% lên 67%; và tỷ lệ kiểm soát đái tháo đường tăng từ 27% lên 79%.
Phát hiện nguy cơ, kiểm soát tốt bệnh mạn tính (đái tháo đường, bệnh lý tim mạch) giúp giảm các biến chứng nguy hiểm như: suy thận, đột quỵ não.
Một số người khi tập thể dục quá mức có thể âm thầm phát triển tình trạng "tim vận động viên" - tim bị biến đổi cấu trúc do tập luyện kéo dài và cường độ cao.
Tiến sĩ Ruchit Shah, bác sĩ tim mạch tại Bệnh viện Saifee (Ấn Độ), giải thích lý do tại sao và điều gì xảy ra cho tim khi tập luyện quá mức.
Ông Ruchit Shah cho biết tình trạng này xảy ra ở các vận động viên thi đấu, thuộc top 1 - 2% hàng đầu. Cũng như cơ xương to ra thông qua tập luyện và tập gym thường xuyên, cơ tim cũng có thể thích nghi với sự gắng sức kéo dài, dẫn đến những thay đổi cấu trúc trong tim, theo tờ Hindustan Times.
Tiến sĩ Shah giải thích: Chủ yếu do cường độ, thời gian và tính nhất quán của việc luyện tập. Tập thể dục quá mức trong hơn 60 phút mỗi ngày, hầu hết các ngày trong tuần trong một thời gian dài, sẽ làm tăng đáng kể nhu cầu oxy và cung cấp máu của cơ thể, nhất là ở vận động viên thi đấu chuyên nghiệp theo lịch trình luyện tập nghiêm ngặt.
Bác sĩ Shah giải thích: Để đáp ứng nhu cầu tăng cao này, cơ tim trải qua quá trình thích nghi và trở nên dày hơn theo thời gian. Khi cơ tim dày lên, đặc biệt là cơ tâm thất trái, kích thước khoang tâm thất trái giảm nhẹ. Từ đó, lượng máu đổ đầy tâm thất trái cũng giảm nhẹ.
Những thay đổi cấu trúc trong tim ban đầu nghe có vẻ đáng lo ngại. Tuy nhiên, hội chứng này nói chung được coi là sự thích nghi sinh lý hơn là tình trạng nguy hiểm. Nó không gây ra vấn đề nghiêm trọng ở người khỏe mạnh. Vì vậy, không phải tất cả những thay đổi đều nhất thiết gây ra bệnh tim.
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất là nhịp tim khi nghỉ ngơi thấp, thường được gọi là "nhịp tim thích nghi". Bác sĩ Shah giải thích: Điều này xảy ra vì tim trở nên hiệu quả hơn do luyện tập liên tục. Trong hầu hết các trường hợp, những người có "tim vận động viên" không gặp phải các triệu chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Và khi ngừng luyện tập cường độ cao, tim sẽ từ từ trở lại kích thước và chức năng bình thường trong vòng 3 - 6 tháng. Tuy nhiên, trong khoảng 20% trường hợp, những thay đổi này có thể không biến mất hoàn toàn.
Đặc biệt, đôi khi có thể gây ra bệnh tim - bệnh cơ tim phì đại tắc nghẽn. Vì vậy, những vận động viên có biến đổi ở tim khi đo điện tâm đồ hoặc chụp chiếu cần được đánh giá kỹ xem có bất kỳ tình trạng nguy hiểm tiềm ẩn nào hay không, theo Hindustan Times.
