Ở tuổi 42, ông Casey Harrell bắt đầu mất dần giọng nói vì căn bệnh xơ cứng cột bên teo cơ (ALS). Căn bệnh thoái hóa thần kinh này khiến ông không còn có thể hát cho cô con gái nhỏ nghe, thuyết trình trong công việc hay kể những câu chuyện đùa như trước.
Ba năm sau, các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Davis (Mỹ) đã cấy các thiết bị thử nghiệm đặc biệt vào não của Harrell. Đổi lại, ông nhận được điều mà chính mình gọi là vô cùng đặc biệt: “Khả năng nói chuyện bằng bộ não của tôi”.
Ông Harrell là người tham gia thử nghiệm lâm sàng BrainGate2, một dự án nghiên cứu được Chính phủ Mỹ tài trợ. Trong nhiều năm, ông được biết đến trong các công bố khoa học với mã số “T15”.
Nghiên cứu công bố ngày 15-6 trên tạp chí Nature Medicine cho thấy công nghệ này đã thay đổi cuộc sống của Harrell không chỉ trong các buổi nghiên cứu mà cả trong những sinh hoạt thường ngày, báo Washington Post dẫn thông tin.
Theo ông Harrell, các công nghệ hỗ trợ giao tiếp trước đây dành cho người bị liệt thường rất chậm và chỉ đáp ứng được những nhu cầu cơ bản.
“Bạn không đủ tốc độ để kể một câu chuyện hay một trò đùa. Chỉ là truyền đạt thông tin. Với bộ giải mã này, tôi không còn chỉ tham gia cuộc trò chuyện, mà tôi trở thành cuộc trò chuyện”, ông Harrell nói.
Mỗi khi sử dụng hệ thống, vợ ông là bà Levana Saxon, sẽ tháo nắp cổng kết nối trên hộp sọ và nối thiết bị với máy tính đặt trên một xe đẩy.
Dù vẫn phải dùng dây cáp, hệ thống đã mang lại cho Harrell sự tự do để gọi video cho bạn bè, tham gia các cuộc họp công việc hoặc trò chuyện với cô con gái 7 tuổi.
Trong gần hai năm sử dụng tại nhà, ông Harrell đã dùng thiết bị hơn 3.800 giờ, tạo ra 183.060 câu, tương đương 1.960.163 từ, với tốc độ trung bình 56 từ mỗi phút.
Công nghệ giao diện não – máy tính (Brain-Computer Interface – BCI) hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Trong trường hợp của ông Harrell, bốn thiết bị cấy ghép nhỏ trong não ghi nhận tín hiệu thần kinh, sau đó hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ chuyển đổi chúng thành văn bản rồi thành giọng nói.
Hệ thống cũng cho phép ông điều khiển con trỏ máy tính và thực hiện thao tác nhấp chuột.
Các nhà nghiên cứu cho rằng nghiên cứu mới cho thấy giá trị thực sự của công nghệ khi được sử dụng trong đời sống thường ngày. Nhờ đó, Harrell có thể kể chuyện cười, phát những hiệu ứng âm thanh hài hước đúng lúc và tiếp tục gắn kết với gia đình cũng như công việc.
Khi nhắc về cuộc sống trước khi mắc bệnh ALS, ông Harrell nói rằng cuộc đời ông từng rất khác. Ông từng là người yêu thích chạy bộ và đạp xe, thậm chí biến tầng hầm trong nhà thành phòng tập cá nhân.
Việc lấy lại tiếng nói giúp ông có thể cùng vợ chăm sóc con gái, đồng thời thể hiện cảm xúc và sự đồng cảm nhiều hơn với những người xung quanh.
Dù vậy, ông Harrell vẫn hy vọng công nghệ sẽ tiếp tục tiến xa hơn. Ông mong muốn một hệ thống hoàn toàn không dây, gọn nhẹ và có thể chuyển trực tiếp tín hiệu não thành giọng nói.
“Điều đó sẽ cho phép những người có nhu cầu y tế như tôi được quay trở lại cuộc trò chuyện một lần nữa”, ông Harrell nói.
Anh La Thuận (25 tuổi, nhân viên kỹ thuật trực tại Trạm Công dân số Cityland Park Hills) cho biết, chỉ tính riêng ngày 14.5, Trạm Công dân số Cityland Park Hills có 251 người tới đo chỉ số sức khỏe; trong đó chiếm nhiều nhất là người từ 18 - 24 tuổi với tổng 163 lượt, người từ 25 tuổi trở lên chiếm ít hơn với tổng 74 lượt.
Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng FPT Long Châu là đơn vị tiên phong, được Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) và Công an TP.HCM lựa chọn đồng hành triển khai mô hình y tế số này.
Theo ghi nhận, khung giờ đông người dân sử dụng nhất từ 15 - 16 giờ chiều kéo dài đến tối, nhóm đo nhiều nhất là người trẻ từ 18 - 35 tuổi. Trong đó, rạng sáng là thời điểm nhiều người lớn tuổi đi tập thể dục thường ghé trạm.
Bạn V.T.T (20 tuổi, ở phường Tân Bình, TP.HCM) chia sẻ cảm nhận sau lần đầu tiên trải nghiệm y tế số: “Mô hình này rất tiện lợi vì mình không cần vào bệnh viện mất thời gian. Mình cũng thấy yên tâm vì kết quả mà máy trả ra khá tương đồng với lần khám sức khỏe cách đây khoảng 1 tháng của mình. Mình mong các trạm sẽ được bố trí ở nhiều nơi hơn để người dân có thể mua thuốc nhanh và chủ động kiểm tra sức khỏe thường xuyên, từ đó hiểu rõ tình trạng cơ thể và điều chỉnh nhịp sống phù hợp”.
Chị P.T.T.P (25 tuổi, ở phường Đông Hưng Thuận, TP.HCM) cũng cho biết: “Bình thường, người trẻ như mình chỉ quan tâm đến cân nặng, ít khi để ý đến oxy trong máu hay các chỉ số khác của cơ thể. Ví dụ ở nhà mỗi lần bước lên cân, mình chỉ biết nặng bao nhiêu ký, chứ không hiểu rõ cơ thể đang ở trạng thái sức khỏe thế nào. Còn mô hình này giúp đo và cho biết đầy đủ các thông tin sức khỏe, nhờ vậy mình biết mình cần điều chỉnh, cải thiện điều gì. Có thể là ngày nào mình cũng ghé qua sử dụng vì quá tiện lợi, nhanh mà cũng dễ thao tác”.
Được biết, so với thời điểm mới triển khai thí điểm (các trạm chủ yếu được đặt trong nhà), lượng người sử dụng hiện tăng rõ rệt do trạm đã được đặt ngoài trời, giúp người dân dễ tiếp cận hơn.
Chú B.N.B (65 tuổi, ở phường Trung Mỹ Tây, TP.HCM) chia sẻ: “Tôi thấy tính năng y tế của trạm rất tiện lợi, nhất là với người lớn tuổi. Nhiều khi đi làm về không có thời gian, nay có máy đặt gần khu dân cư thì chỉ cần ra đo là biết ngay tình trạng sức khỏe, không phải mất công đi bệnh viện hay phòng khám. Vừa tiết kiệm thời gian, chi phí, lại đỡ phiền con cháu đưa đón. Khi đo, tôi biết được cả những chỉ số như mỡ nội tạng đang cao để tự điều chỉnh ăn uống, tập thể dục, rồi vài tuần sau quay lại kiểm tra xem có cải thiện không. Thao tác máy cũng rất đơn giản, dễ dùng, còn có giọng nói tự động hướng dẫn người lớn không rành công nghệ. Nếu trong tương lai có tích hợp thêm đo lão thị thì càng tốt”.
Hiện Trạm Công dân số đã có mặt tại một số khu đô thị lớn như Celadon City, Vinhomes Ba Son, Đảo Kim Cương và Cityland Park Hills. Trong thời gian tới, mô hình sẽ tiếp tục được mở rộng tại TP.HCM và nhiều địa phương khác.
Ngày 11/6, thông tin từ Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An, ê-kíp phẫu thuật đã can thiệp nội soi đường thở, gắp thành công chiếc răng mắc kẹt sâu trong phế quản của bệnh nhi 9 tuổi.
Ngày 10/6, bệnh nhi N.Đ.P. (trú tại phường Vinh Phú, Nghệ An) được đưa đến bệnh viện sau khi vô tình nuốt phải chiếc răng vừa nhổ. Người nhà bệnh nhi cho biết bé P. được mẹ nhổ răng hàm bên trái. Tuy nhiên, khi chiếc răng vừa được nhổ chưa kịp lấy ra, bé trai bị sặc, ho, khó thở...
Tiếp nhận bệnh nhi trong tình trạng khẩn cấp, bác sĩ đã chỉ định chụp X-quang, qua đó phát hiện rõ một dị vật cản quang (chiếc răng) nằm sâu ở phế quản phải.
Nhận định tình trạng này có nguy cơ gây tắc nghẽn đường thở và chèn ép hô hấp, ê-kíp Khoa Tai - Mũi - Họng phối hợp chuyên khoa Gây mê - Hồi sức nội soi gắp thành công dị vật ra ngoài.
Sau can thiệp, đường thở của bệnh nhi thông thoáng, không xảy ra biến chứng hay chảy máu. Sức khỏe bệnh nhi ổn định, có thể ăn, nuốt bình thường và đã được xuất viện về nhà.
Nếu bữa tối có quá nhiều tinh bột trắng hoặc đường, mức đường huyết có thể tăng cao và khó kiểm soát hơn. Các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích người tiểu đường ưu tiên ăn các loại rau củ chứa ít đường bột, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Dưới đây là những loại thực vật mà người tiểu đường nên ưu tiên ăn vào bữa tối:
Bông cải xanh là một trong những loại rau được khuyến nghị nhiều nhất cho người mắc tiểu đường. Loại thực vật này chứa ít tinh bột nhưng lại giàu chất xơ, vitamin C, vitamin K và nhiều hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe.
Nhờ hàm lượng chất xơ cao, bông cải xanh giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu đường từ thức ăn. Điều này góp phần hạn chế tình trạng đường huyết tăng nhanh sau bữa ăn, bà Grace Phelan, chuyên gia dinh dưỡng tại bệnh viện Tufts Medical Center (Mỹ), cho biết.
Bông cải xanh cũng rất dễ chế biến. Người bệnh có thể hấp, luộc hoặc xào nhanh với một lượng nhỏ dầu thực vật. Những cách chế biến đơn giản này giúp giữ được phần lớn dưỡng chất mà không làm tăng quá nhiều calo cho bữa ăn.
Rau chân vịt, còn gọi là cải bó xôi, là loại rau lá xanh chứa rất ít tinh bột nhưng lại giàu chất xơ cùng nhiều vi chất dinh dưỡng quan trọng.
Trong rau chân vịt có hàm lượng đáng kể khoáng chất magiê. Đây là khoáng chất tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa của cơ thể, bao gồm cả hoạt động của hoóc môn insulin. Rau chân vịt có thể dùng để nấu canh, luộc, xào hoặc kết hợp với các nguồn protein như cá, thịt gà, đậu phụ để tạo thành bữa tối cân đối và giàu dinh dưỡng.
Đậu que là loại thực vật quen thuộc trong bữa ăn gia đình nhưng thường bị đánh giá thấp về giá trị dinh dưỡng. Chất xơ trong đậu que giúp làm chậm quá trình hấp thu đường glucose từ thức ăn, đồng thời có lợi cho hoạt động tiêu hóa. Ngoài ra, đậu que còn cung cấp vitamin A, vitamin C và nhiều hợp chất chống ô xy hóa có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Một điểm thuận tiện khác là đậu que dễ kết hợp với nhiều món khác. Người bệnh có thể luộc, hấp hoặc xào nhanh cùng thịt nạc, hải sản hoặc đậu phụ.
Cải xoăn cùng các loại rau lá xanh đậm như cải thìa, cải xanh, cải bẹ hay cải ngọt đều là những lựa chọn rất tốt cho người mắc tiểu đường.
Nhóm rau này có đặc điểm chung là giàu chất xơ, vitamin A, vitamin C, vitamin K và nhiều hợp chất chống ô xy hóa. Hàm lượng tinh bột trong các loại rau lá xanh thường thấp nên ít ảnh hưởng đến đường huyết sau ăn.
Mặc dù rau là nhóm thực phẩm có lợi cho người tiểu đường, việc kiểm soát đường huyết không chỉ phụ thuộc vào lượng rau ăn vào. Cách chế biến cũng là yếu tố quan trọng. Cần hạn chế các món rau xào nhiều dầu hay chế biến với các loại nước sốt có nhiều đường. Những thành phần này có thể làm tăng đáng kể lượng calo và ảnh hưởng không tốt đến việc kiểm soát đường huyết, theo Eating Well.
