Chia sẻ tại Diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ”, tổ chức ngày 15-4 tại Hà Nội, đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân – Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân – Hiệp hội An ninh mạng quốc gia – đánh giá rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tỉ lệ áp đảo trong nền kinh tế, nhưng lại thường hạn chế về nguồn lực, thiếu nhân sự công nghệ và kinh nghiệm ứng phó sự cố.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp có nguy cơ trở thành “mắt xích yếu” trong hệ sinh thái số, dễ bị tấn công, lừa đảo, mất dữ liệu, gián đoạn hoạt động và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín trên thị trường.
Theo thống kê, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay đang chiếm 98% tổng số doanh nghiệp; gần 1,1 triệu doanh nghiệp hoạt động tính đến hết năm 2025.
Đại diện A05 cũng cho biết Chính phủ đã ban hành Quyết định số 433 ngày 16-3-2026, phê duyệt Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026 – 2030, với mục tiêu hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó 300.000 doanh nghiệp được ứng dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.
Theo ông, đây là bước tiến chiến lược, khẳng định chuyển đổi số và an ninh mạng là yếu tố sống còn của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế quốc gia.
Trong bối cảnh dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo ngày càng quyết định năng lực cạnh tranh, TS Nguyễn Hồng Quân khẳng định an ninh mạng không còn là bài toán kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành điều kiện cốt lõi để doanh nghiệp duy trì hoạt động, bảo vệ niềm tin thị trường và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.
Chuyển đổi số an toàn với doanh nghiệp vừa và nhỏ không chỉ là chuyện của từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà còn gắn trực tiếp với chủ quyền số, uy tín quốc gia và sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam, Phó cục trưởng Cục A05 nhấn mạnh.
Đồng quan điểm trên, ông Nguyễn Hoa Cương – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương – đưa ra phân tích áp lực và thách thức của doanh nghiệp vừa và nhỏ trên nền tảng số.
Đầu tiên là sự gia tăng của các cuộc tấn công mạng đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của doanh nghiệp.
Thứ hai, nhận thức về an ninh mạng còn thấp, không có nhân viên chuyên trách về an toàn thông tin, phần lớn chỉ bắt đầu đầu tư khi gặp sự cố.
Thứ ba, thiếu chiến lược dài hạn, phụ thuộc nền tảng bên thứ ba và là ‘mắt xích yếu” trong chuỗi cung ứng, “số hóa từng phần” chứ không “chuyển đổi số toàn diện”.
Trong khuôn khổ diễn đàn, ông Vũ Duy Hiền – Phó tổng thư ký kiêm Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia – chia sẻ nhiều doanh nghiệp đang bước vào môi trường số với nguồn lực còn hạn chế, thiếu nhân lực công nghệ, thiếu công cụ phù hợp và thiếu kinh nghiệm ứng phó rủi ro, trong khi các mối đe dọa trên không gian mạng ngày càng tinh vi, phức tạp.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, một sự cố lừa đảo, rò rỉ dữ liệu, mã độc hay giả mạo thương hiệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà có thể tác động trực tiếp đến uy tín, khách hàng và sự tồn tại của doanh nghiệp.
Ông nhận định các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thống nhất một nhận thức rõ ràng: an toàn, an ninh mạng không đứng ngoài chuyển đổi số, mà là điều kiện nền tảng để chuyển đổi số diễn ra hiệu quả và bền vững.
Sáng 15-6, Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) chính thức đưa vào hoạt động "Trợ lý AI Tuyển sinh UEL" - kênh tư vấn tuyển sinh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hoạt động 24/7 nhằm hỗ trợ thí sinh và phụ huynh tiếp cận thông tin tuyển sinh của nhà trường.
Theo TS Trịnh Quang Việt - khoa hệ thống thông tin, Trường đại học Kinh tế - Luật, công cụ này được xây dựng trên nền tảng công nghệ AI Claude của Anthropic, kết hợp với hệ thống dữ liệu tuyển sinh đã được chuẩn hóa và xác thực của trường. Nền tảng này không chỉ là một công cụ tra cứu, mà còn là một hệ thống tư vấn thông minh với các tính năng vượt trội.
"Đây là kênh tư vấn thông minh hoạt động 24/7, cung cấp thông tin tuyển sinh của tất cả các bậc hệ hình thức đào tạo của trường một cách chính xác, tức thì và cá nhân hóa cho thí sinh, phụ huynh trên cả nước", ông Việt chia sẻ.
"Trợ lý AI Tuyển sinh UEL" có thể cung cấp thông tin về các bậc đào tạo từ đại học đến tiến sĩ, bao gồm đề án tuyển sinh, chỉ tiêu, học phí, học bổng, lịch trình tuyển sinh… đều được cập nhật theo thời gian thực, đảm bảo tính nhất quán và độ tin cậy tuyệt đối.
Hệ thống cũng có khả năng giải đáp tự động các câu hỏi thường gặp về phương thức xét tuyển, hồ sơ, thủ tục đăng ký mà không bị giới hạn bởi thời gian hay khoảng cách địa lý.
Điểm đáng chú ý của hệ thống là tích hợp bài trắc nghiệm tính cách để hỗ trợ thí sinh nhận diện năng lực, sở thích và định hướng ngành học phù hợp. Dựa trên kết quả phân tích, AI sẽ đưa ra những gợi ý ngành học tại trường phù hợp nhất, mở ra một lộ trình định hướng nghề nghiệp có cơ sở khoa học.
Đặc biệt công cụ dự báo và hỗ trợ chiến lược với chức năng tính điểm xét tuyển cho phép thí sinh nhập kết quả học tập để tham khảo khả năng trúng tuyển vào từng ngành đào tạo của trường, từ đó có thêm cơ sở xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng. Trong những trường hợp cần tư vấn chuyên sâu, trợ lý AI sẽ kết nối người dùng với đội ngũ giảng viên, chuyên gia tư vấn tuyển sinh của trường.
ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế - Luật, cho biết mục tiêu của dự án là ứng dụng công nghệ để hỗ trợ thí sinh trong quá trình lựa chọn ngành nghề. "Trợ lý AI không thay thế vai trò của nhà giáo mà giúp thí sinh tiếp cận thông tin rõ ràng hơn, từ đó có thêm cơ sở để đưa ra quyết định về tương lai học tập của mình", ông Tiến nói.
Những năm gần đây, chatbot AI đang dần trở thành công cụ hỗ trợ tuyển sinh phổ biến tại nhiều trường đại học.
Hàng loạt cơ sở đào tạo như Đại học Kinh tế TP.HCM, Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, Trường đại học Công nghệ TP.HCM, Trường đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM, Trường đại học Công Thương TP.HCM, Học viện Hàng không Việt Nam... cũng đã đưa vào vận hành các trợ lý AI nhằm hỗ trợ giải đáp thắc mắc, tư vấn chọn ngành, tra cứu thông tin tuyển sinh cho thí sinh 24/7.
Thay vì phải chờ tư vấn qua điện thoại, email hoặc các buổi tư vấn trực tiếp, thí sinh có thể đặt câu hỏi bất cứ lúc nào và nhận phản hồi gần như tức thời về ngành học, phương thức xét tuyển, tổ hợp môn, học phí, học bổng hay cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.
Theo các trường đại học đã triển khai, chatbot AI giúp giảm tải đáng kể khối lượng công việc cho đội ngũ tư vấn tuyển sinh trong giai đoạn cao điểm, đồng thời bảo đảm tính thống nhất của thông tin được cung cấp. Với thí sinh, công cụ này giúp rút ngắn thời gian tìm kiếm thông tin giữa hàng trăm ngành học và phương thức tuyển sinh khác nhau, hạn chế tình trạng tiếp cận thông tin thiếu chính xác từ các nguồn không chính thống.
Một số trường còn phát triển các tính năng nâng cao như gợi ý ngành học phù hợp với năng lực, sở thích cá nhân; hỗ trợ sắp xếp nguyện vọng; tính điểm xét tuyển hoặc dự báo khả năng trúng tuyển. Đây được xem là bước chuyển từ chatbot trả lời câu hỏi đơn thuần sang trợ lý số hỗ trợ ra quyết định cho người học.
Tuy nhiên các trường đều khẳng định chatbot AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Với những trường hợp cần tư vấn chuyên sâu về lựa chọn ngành nghề, định hướng học tập hoặc các tình huống đặc thù, thí sinh vẫn được kết nối với đội ngũ giảng viên và chuyên gia tư vấn tuyển sinh.
Trong cuộc phỏng vấn với kênh Special Competitive Studies Project, phát sóng cuối tuần qua, ông Huang cho biết thị phần phần cứng AI của Nvidia tại Trung Quốc hiện xuống mức 0%. Đây được xem là con số gây sốc vì mới cách đây hai năm, công ty vẫn nắm gần 70% thị phần tại đây.
CEO Nvidia thẳng thắn cho rằng việc Mỹ áp đặt các rào cản thương mại đã gây ra những hệ lụy chiến lược tiêu cực. Đầu tiên, từ bỏ một thị trường quy mô như Trung Quốc là điều không hợp lý về mặt chiến lược. Ông nhận định quy định hiện tại cần phải năng động và thay đổi theo thời gian thay vì giậm chân tại chỗ. Việc rút lui của các công ty Mỹ vô tình đẩy nhanh quá trình tự chủ của Trung Quốc.
Hồi tháng 1, công ty phân tích Bernstein dự báo thị phần của Nvidia tại Trung Quốc giảm từ 66% xuống còn 8% những tháng tới. Tuy nhiên, theo ông Huang, họ thực tế chạm đáy sớm hơn dự kiến. Dù thiếu vắng GPU và phần mềm hàng đầu từ Mỹ, Trung Quốc vẫn là đối thủ mạnh mẽ trong lĩnh vực AI do có lợi thế về giá năng lượng rẻ và đội ngũ nhân tài toán học, khoa học khổng lồ. Ông gọi số lượng nhà nghiên cứu AI tại Trung Quốc là "kho báu quốc gia".
Theo Tom's Harware, hiện các nhà phát triển Trung Quốc dần chuyển sang sử dụng phần cứng nội địa từ những tên tuổi như Huawei, Cambricon hay Moore Threads. Rào cản cuối cùng mà những công ty này cần vượt qua là phần mềm, như nền tảng Cuda của Nvidia, thứ vốn giúp công nghệ Mỹ thống trị thời gian qua.
Ông Huang đánh giá vị thế dẫn đầu dài hạn không nằm ở việc hạn chế đối thủ toàn cầu, mà ở việc đảm bảo hệ sinh thái AI của Mỹ thống trị được trên phạm vi toàn thế giới. Việc thắt chặt xuất khẩu có thể kìm hãm quá trình triển khai AI của chính nước Mỹ, trong khi Trung Quốc đang đón nhận công nghệ một cách quyết liệt và coi trí tuệ nhân tạo như một công cụ phát triển kinh tế.
Trong dự thảo hồ sơ chính sách dự án bộ luật Hình sự được Bộ Công an lấy ý kiến đến hết ngày 7.5.2026, tài sản số được đề xuất bổ sung quy định để phù hợp với thực tiễn. Việc này nhằm bao quát các dạng tài sản trực tiếp liên quan đến tội phạm như tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá và quyền tài sản.
Theo Bộ Công an, hiện tại, Điều 47 của bộ luật Hình sự mới nói đến "công cụ, phương tiện", "vật hoặc tiền", "khoản thu lợi bất chính" và vật cấm lưu hành, nên việc bổ sung rõ tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá, quyền tài sản sẽ giúp điều luật bao quát hơn với thực tiễn tài sản phi truyền thống, nâng hiệu quả thu hồi tài sản do phạm tội mà có.
Tuy nhiên, việc này đòi hỏi hệ thống pháp luật phải sửa đổi, bổ sung đồng bộ, thống nhất, đặc biệt là các luật chuyên ngành, bộ luật Tố tụng hình sự về khái niệm, cơ chế xác lập, truy vết, phong tỏa, định giá và thi hành án đối với tài sản số, quyền tài sản.
Theo đề xuất, việc này có thể tăng khả năng thu hồi tài sản, chống tẩu tán tài sản, chống che giấu tài sản phạm tội dưới dạng mới; đặc biệt hữu ích trong phòng chống tội phạm công nghệ cao, rửa tiền, lừa đảo xuyên biên giới. Nhưng nhà nước phải đầu tư mạnh cho hạ tầng giám định số, truy vết blockchain, phong tỏa tài sản kỹ thuật số, đào tạo điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán và chấp hành viên có kiến thức về lĩnh vực này.
Bộ Công an đánh giá việc bổ sung các quy định sẽ không có tác động tiêu cực đến người dân, ngược lại còn tăng cơ hội thu hồi tài sản cho bị hại trong các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và gian lận công nghệ số.
Đối với doanh nghiệp, mặt tích cực là được bảo vệ tốt hơn trước tình trạng rửa tiền, tài trợ tội phạm, chuyển dịch giá trị tài sản bất hợp pháp qua môi trường số. Nhưng tác động tiêu cực là doanh nghiệp fintech, trung gian thanh toán, nền tảng số, sàn giao dịch có thể phải gánh thêm chi phí tuân thủ, lưu trữ dữ liệu, phối hợp xác minh và phong tỏa tài sản.
Những quy định bổ sung liên quan đến tài sản số được đánh giá là không làm phát sinh thủ tục hành chính.
Bổ sung này được xác định là một trong các chính sách nhằm hoàn thiện các quy định mang tính nguyên tắc để làm cơ sở cho việc đấu tranh, phòng ngừa tội phạm và xây dựng các chương, điều cụ thể trong bộ luật Hình sự.
Theo báo cáo rà soát các chủ trương, đường lối, văn bản quy phạm pháp luật, điều ước quốc tế, Việt Nam đã bước đầu ghi nhận khái niệm tài sản số trong các văn bản quy phạm pháp luật. Cụ thể, luật Công nghiệp Công nghệ số quy định tài sản số là tài sản theo quy định của bộ luật Dân sự được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử; tài sản số bao gồm tài sản ảo trên môi trường điện tử, tài sản mã hóa, tài sản số khác.
Trước đó vào ngày 20.1.2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 96/QĐ-BTC về việc công bố thủ tục hành chính mới ban hành thí điểm trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Đây là văn bản mới nhất để thực hiện Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9.9.2025 của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, hôm 9.4, Thủ tướng Lê Minh Hưng thông báo về việc sẽ vận hành thí điểm sàn giao dịch dữ liệu, tài sản mã hóa, tài sản kỹ thuật số, triển khai từ quý 2/2026.
Ngày 6.4, Bộ Tài chính cũng ra Thông tư số 41/2026/TT-BTC về việc Hướng dẫn kê khai, khấu trừ, nộp thuế, quyết toán thuế trên thị trường tài sản mã hóa. Theo đó, Việt Nam đang dần hoàn thiện các khung pháp lý cần thiết để vận hành thí điểm thị trường tài sản mã hóa.
