Tìm thấy ân nhân cho vay tiền học phí 30 năm trước

Trên website chính thức, Bộ Y tế Argentina cùng ANMAT (cơ quan tương đương FDA) đã công bố khung pháp lý mới đối với các sản phẩm thuốc lá và nicotine.

Theo đó, nước này bãi bỏ lệnh cấm kéo dài nhiều năm đối với thuốc lá điện tử (TLĐT) và thuốc lá nung nóng (TLNN), chuyển sang mô hình quản lý dựa trên đăng ký, kiểm soát và giám sát.

Cơ quan y tế nước này thừa nhận các biện pháp cấm đoán tuyệt đối đã vô tình thúc đẩy thị trường phi pháp phát triển với các sản phẩm không rõ nguồn gốc và tiềm ẩn rủi ro cao hơn cho sức khỏe cộng đồng.

Vì vậy, khung pháp lý mới hướng tới việc tăng cường kiểm soát thông qua các công cụ như đăng ký sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và giám sát y tế, qua đó vừa bảo vệ sức khỏe cộng đồng, vừa nâng cao hiệu quả quản lý thị trường.

Theo quy định, mỗi danh mục sản phẩm phải thực hiện đăng ký thông qua hệ thống điện tử, đi kèm hồ sơ kỹ thuật đầy đủ và chi tiết. Khi hồ sơ hợp lệ được nộp, cơ quan quản lý có trách nhiệm cấp số đăng ký trong vòng 5 ngày làm việc, cho phép sản phẩm được thương mại hóa ngay sau đó, một quy trình được đánh giá là nhanh và có tính dự đoán cao.

Mặc dù giấy phép đăng ký có hiệu lực trong 5 năm và có thể gia hạn, cơ chế này vẫn duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ của cơ quan chức năng. Việc đăng ký có thể bị đình chỉ hoặc thu hồi bất cứ lúc nào nếu phát hiện vi phạm quy định, đảm bảo tính tuân thủ liên tục.

Hồ sơ đăng ký yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ các thông tin quan trọng, bao gồm: công thức sản phẩm với cam kết pháp lý, kết quả phân tích phát thải và độc tính, chứng nhận chất lượng từ nhà sản xuất, bằng chứng đã được phê duyệt tại ít nhất một thị trường tham chiếu, kế hoạch phân phối, cũng như nội dung nhãn mác và quảng cáo dự kiến.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao tiêu chuẩn kiểm soát sản phẩm, mà còn tăng cường minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp trong suốt vòng đời sản phẩm.

Trước tình trạng leo thang và ngày càng phức tạp của thị trường ngầm, đặc biệt tại các quốc gia áp dụng lệnh cấm thuốc lá mới như Úc, Ấn Độ, Thái Lan, Singapore, Mexico… cuộc đua giành lại quyền kiểm soát thị trường đang ngày càng gia tăng.

Từ thực tế đó, Argentina rút ngắn thời hạn cấp phép xuống chỉ còn 5 ngày để nhanh chóng đưa sản phẩm hợp pháp ra thị trường, giúp thu hẹp chợ đen. Đồng thời, tại Mỹ, FDA cũng đang thúc đẩy cải cách nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và nâng cao hiệu quả kiểm soát.

Một trong những điểm nóng gây tranh cãi là việc FDA chuyển hướng trong cách tiếp cận với thuốc lá không khói, bao gồm việc xem xét và cấp phép một số sản phẩm có mùi hương. Quyết định này đã làm gia tăng quan điểm khác biệt giữa các bên: từ cơ quan quản lý, chính quyền, cho tới các tổ chức y tế công và ngành công nghiệp. Điều này đặt ra thách thức cho lãnh đạo mới khi phải cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thực tiễn thị trường.

Trên thực tế, sự phát triển thị trường ngầm đối với các sản phẩm thuốc lá mới ngày càng tinh vi, đa dạng và có quy mô mang tính tổ chức, các rào cản trong quy trình phê duyệt trở thành những điểm nghẽn khi không theo kịp tốc độ thay đổi.

Đặc biệt gần đây nhất, quyết định thay đổi lãnh đạo của FDA của chính quyền Tổng thống Donald Trump bên cạnh việc thúc đẩy cải cách quy trình cấp phép đối với thuốc lá không khói được xem là tín hiệu cho thấy Mỹ đang tìm cách điều chỉnh mô hình quản lý theo hướng linh hoạt hơn, tập trung vào kiểm soát hiệu quả thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hạn chế cứng nhắc.

Từ cuối năm 2025, FDA dần hoàn thiện khung quản lý đối với các sản phẩm không khói, dựa trên thẩm định khoa học khắt khe về dữ liệu sức khỏe, hành vi sử dụng và nguy cơ gây nghiện.

Tổng thống Donald Trump nhiều lần bày tỏ sự ủng hộ đối với việc đẩy nhanh quy trình phê duyệt của FDA dành cho các sản phẩm này, đồng thời đánh giá đây là lựa chọn thay thế tiềm năng cho người hút thuốc trưởng thành.

Trong suốt các năm qua, FDA đang cho thấy hiệu quả vượt trội trong nỗ lực bảo vệ thế hệ trẻ thông qua các biện pháp thực thi và giáo dục nghiêm ngặt (như nâng độ tuổi mua thuốc lá lên 21 vào năm 2019 và bắt buộc kiểm tra căn cước với người dưới 30 tuổi từ năm 2024).

Theo khảo sát quốc gia về thuốc lá thanh thiếu niên (NYTS) năm 2025, tỷ lệ sử dụng TLNN ở học sinh Mỹ chỉ còn 0,7%. Song song đó, chiến dịch "The Real Cost" được FDA ghi nhận đã ngăn chặn khoảng 348.000 – 587.000 thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc trong giai đoạn từ năm 2014 - 2016.

Cũng trong năm 2025, FDA cùng Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) đã ngăn chặn hơn 6 triệu TLĐT trái phép, trị giá hơn 120 triệu USD, nhập khẩu vào nước này.

Trong bối cảnh các loại tội phạm xuyên quốc gia như buôn lậu, rửa tiền, buôn người hay lừa đảo ngày càng tinh vi và đe dọa an ninh xã hội, nhiều quốc gia đang ưu tiên siết chặt kiểm soát trên toàn bộ thị trường. Hành động thực tiễn chính là hành lang pháp lý phù hợp đáp ứng những nhu cầu hợp pháp như sử dụng thuốc lá để tránh vô tình làm gia tăng gánh nặng quản lý và thúc đẩy hoạt động phi pháp. Cách tiếp cận này đã được một số quốc gia áp dụng gần đây như Argentina, Bangladesh và Đài Loan (Trung Quốc), nhằm cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng và quản lý hiệu quả thị trường.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Sô Y Tiết, 38 tuổi, quê ở xã Vân Canh, tỉnh Gia Lai (Bình Định cũ) trải qua một tuổi thơ buồn. Năm anh 6 tuổi, mẹ qua đời vì lao phổi. Y Tiết cùng em gái theo cha rời quê làm hành khất, sống đời vô gia cư. Người cha chìm trong men rượu, những ngày xin ăn không được, hai anh em thường xuyên phải chịu đòn.

Vài năm sau, cha cũng qua đời vì bệnh tật. Tiết được dì dượng đón về chăm sóc, sau đó đưa vào trại trẻ mồ côi để đi học. Nhưng cuộc sống thiếu thốn khiến anh mắc căn bệnh lao phổi giống mẹ, việc học cũng dở dang.

Trưởng thành với thể trạng yếu ớt, năm 25 tuổi Y Tiết chỉ nặng 38 kg. Anh đi làm công nhân được bốn năm thì sức khỏe suy kiệt, đành về quê nương nhờ nhà dì dượng, đi chăn bò thuê tự nuôi thân.

"Thời đó, có những lúc bế tắc, tôi ngồi khóc một mình, chỉ ước sống được tới năm 30 tuổi", Sô Y Tiết kể.

Giữa những ngày lang thang cùng đàn bò trong rừng, âm nhạc trở thành liều thuốc tinh thần cho chàng trai trẻ. Anh học tiếng Anh trên YouTube, dùng Google Dịch và nghêu ngao hát để tự tìm niềm vui. Đầu năm 2020, Tiết quay video đếm số bằng tiếng Anh theo điệu nhạc "One, two, three".

Sau một đêm, video của chàng trai chăn bò mồ côi lan truyền khắp các nền tảng mạng xã hội và được các ca sĩ nổi tiếng thế giới như Snoop Dogg, Chris Brown, Justin Bieber chia sẻ và hát theo. Kênh TikTok của anh đạt hàng triệu lượt theo dõi.

Những ngày đó, điện thoại của Y Tiết liên tục đổ chuông. Báo chí, các YouTuber và người hâm mộ tìm đến. "Tôi không hiểu vì sao chỉ hát vài câu tiếng Anh mà thế giới lại biết đến mình", anh nói. Sự nổi tiếng khiến cuộc sống xáo trộn, nhưng cũng mang đến nguồn thu từ sáng tạo nội dung và quảng cáo.

"Tôi có tiền để mua thuốc chữa bệnh, mua TV, xây nhà vệ sinh cho dì dượng", Y Tiết nói.

Khi trở thành "hiện tượng mạng", anh được nhiều người làm quen nhưng chỉ có cảm tình với Nguyễn Ngọc Lan, cô gái quê Cao Bằng, biết nhau qua "Hội những người mồ côi cha mẹ".

Lan mất cha từ nhỏ, mẹ ra nước ngoài lập gia đình nên cô cũng sớm phải tự bươn chải. Hai con người lớn lên trong thiếu thốn tình thương tìm thấy ở nhau sự đồng cảm.

Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, mọi người hối hả rời TP HCM về quê, Lan không biết đi đâu. Y Tiết ngỏ lời đón cô về quê mình, nhưng trong lòng vẫn canh cánh vì cảnh không nhà cửa, không tài sản. "Nghèo khó, mất mát từ bé em quen rồi. Em chỉ sợ anh chê em, sợ yêu em rồi anh không phát triển được tài năng nữa thôi", Lan nói.

Nghe vậy, Tiết ngỏ lời: "Vậy về Bình Định ở với anh. Mình đăng ký kết hôn luôn, hai đứa đều có tuổi rồi".

Cuộc sống mới của chàng trai người Chăm và cô gái người Tày bắt đầu từ căn phòng trọ. Hàng ngày, vợ chồng chở nhau lên rừng quay video. Những quả đồi từng là nơi Tiết chăn bò nay trở thành "trường quay". Lan phụ chỉnh góc máy, làm hậu kỳ, quản lý tin nhắn và bán đặc sản, áo in hình chồng.

Tiết nhận các đơn hát trực tuyến cho khách hàng ở châu Âu, Mỹ, Australia. Họ thường thuê anh hát đếm số để chúc mừng sinh nhật người và thú cưng, mua xe mới, thậm chí kỷ niệm ngày ly hôn. Mỗi video mang về 1-2 triệu đồng. "Có lẽ vì văn hóa phương Tây cởi mở nên công việc này vẫn có đều đặn 6 năm nay", Tiết nói.

Từng đồng kiếm được đều được hai vợ chồng dành dụm. Năm 2022, họ mua mảnh đất đầu tiên rồi xây căn nhà cấp bốn trị giá hơn một tỷ đồng. Phía sau nhà là khu vườn rộng, họ dựng thêm một căn nhà sàn để nấu bếp củi. Những năm sau đó, cặp vợ chồng có tiền mua thêm đất rừng để trồng cây lâm nghiệp, nuôi bò, khai hoang làm ruộng.

Tháng 10/2024, Sô Y Tiết và Nguyễn Ngọc Lan mới tổ chức lễ cưới. Bế cậu con trai hai tuổi trên tay, Tiết rơi nước mắt. "Giấc mơ về một mái ấm gia đình nay đã hiện hữu thật rồi", anh nói.

Còn với Ngọc Lan, khoảnh khắc mặc váy cưới, tay trong tay bên chồng con và nhận lời chúc phúc của bà con xóm giềng là "dấu ấn đẹp nhất trong 30 năm cuộc đời".

6 năm sau ngày nổi tiếng, sức hút của "chàng trai chăn bò hát đếm số" không còn như trước nhưng vợ chồng họ vẫn duy trì sáng tạo nội dung để có thêm thu nhập. Bên cạnh đó, anh vẫn gắn bó với đàn bò và học cách trồng lúa. Là người dân quê nhưng hơn 30 năm cuộc đời trước đó của chàng trai mồ côi không có một mảnh đất cắm dùi. Nay với anh, việc làm đất, gieo mạ có nhiều bỡ ngỡ.

"Mối quan tâm lớn nhất của tôi bây giờ không phải là hào quang trên mạng, mà là học cách trồng lúa, tích trữ lương thực để tổ ấm nhỏ an toàn trước biến cố", anh chia sẻ.

Ông Nguyễn Xuân Việt, Chủ tịch UBND xã Vân Canh, cho biết gia đình Sô Y Tiết có lối sống lành mạnh, giản dị và được bà con xóm giềng yêu mến. "Ai thuê chăn bò Tiết vẫn đi. Hai vợ chồng còn quay video để có thêm thu nhập nuôi con", ông Việt nói.

Với Ngọc Lan, Sô Y Tiết là chỗ dựa của cuộc đời. Cô nói tình yêu và chở che của anh đem đến cảm giác bình yên mà từ nhỏ chưa từng có vì thiếu vắng cha. Còn với Tiết, vợ là nguồn dịu dàng cho anh được dựa dẫm. Những ngày căn bệnh cũ tái phát, Lan luôn túc trực chăm sóc, giành làm hết các công việc nặng nhọc.

"Ngày mới dọn về sống chung, hai vợ chồng rất hay tủi thân ôm nhau khóc trong góc trọ. Nhưng rồi hai đứa tự lau nước mắt cho nhau, dặn lòng chọn cách sống hồn nhiên như những đứa trẻ để bù đắp quãng đời có nhiều nỗi buồn", Ngọc Lan nói

Chiều muộn ngày cuối tháng 6, Sô Y Tiết ngắm nhìn mảnh ruộng mạ non với nụ cười. Người đàn ông từng nghĩ mình không sống nổi đến tuổi 30 giờ đã có nhà, có vợ, có con và cả những mùa lúa để chờ.

"Nếu một ngày mạng xã hội không còn, tôi vẫn đi thả bò, làm vườn bên vợ con", chàng trai từng một thời nổi tiếng thế giới nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Đã có 5 năm sống ở Hungary nên người phụ nữ 34 tuổi nghĩ việc thuê nhà ở các nước châu Âu không có nhiều khác biệt. Nhưng ở Malaga, quy trình làm thủ tục thuê căn hộ khiến chị Hà "cảm thấy sốc".

Phần lớn căn hộ ở thành phố này được cho thuê thông qua môi giới. Mỗi khi có tin rao, hàng chục hồ sơ của người thuê được gửi đến cạnh tranh. Chị Hà phải nộp hồ sơ lần thứ ba môi giới mới liên hệ yêu cầu chị chứng minh tài chính bằng hợp đồng lao động và bảng lương, đảm bảo tiền thuê chỉ chiếm tối đa 20-30% thu nhập hàng tháng. "Tôi rất ngạc nhiên vì chưa từng gặp yêu cầu này khi đi thuê nhà", chị Hà nói.

Thực tế, nhiều chủ nhà tại Tây Ban Nha ưu tiên người có thu nhập ổn định chứ không đánh giá cao những người sẵn sàng trả trước vài tháng tiền thuê. Một người quen của chị Hà từ Việt Nam sang Madrid đã gặp tình huống này. Dù được gia đình hỗ trợ tài chính và đề nghị thanh toán trước 6 tháng tiền nhà, người bạn vẫn bị từ chối vì thiếu hợp đồng lao động và bảng lương.

Sự khắt khe này xuất phát từ luật bảo vệ người thuê tại Tây Ban Nha. Nếu người thuê ngừng trả tiền nhưng không rời đi, chủ nhà phải thông qua tòa án để thu hồi tài sản. Quá trình kiện tụng này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí hơn một năm, đồng thời phát sinh chi phí lên tới hàng nghìn euro.

Với trường hợp người thuê là gia đình có con nhỏ, việc xử lý còn phức tạp hơn, bởi trong thời gian chờ tòa án giải quyết, chủ nhà không được tự ý cắt điện, cắt nước hoặc áp dụng các biện pháp gây sức ép để buộc người thuê rời đi.

Minh Anh, 31 tuổi, cũng gặp tình huống tương tự khi đi thuê nhà ở Chicago, Mỹ. Khó khăn lớn nhất của chị là "chưa có lịch sử tín dụng". Dù có khả năng trả tiền thuê, hồ sơ của chị vẫn khó được chủ nhà chấp nhận do chưa từng sử dụng thẻ tín dụng hoặc vay tiêu dùng ở Mỹ. Để hoàn tất thủ tục thuê nhà, Minh Anh phải nhờ dì làm người bảo lãnh (co-signer) cùng đứng tên trong hợp đồng.

Minh Anh nhận ra mình may mắn khi biết đây là trở ngại lớn của hầu hết những người mới sang Mỹ, bởi không phải ai cũng có người quen sẵn sàng đứng ra bảo lãnh.

Người bảo lãnh không chỉ cần có thu nhập đủ cao và điểm tín dụng tốt mà còn phải chịu trách nhiệm nếu người thuê không thanh toán đúng hạn. Khi đó, điểm tín dụng và tình hình tài chính của họ cũng có thể bị ảnh hưởng. "Rất khó để mở lời nhờ một người ký bảo lãnh cho mình vì điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ", Minh Anh nói.

Những khác biệt trong quy trình thuê nhà như yêu cầu về điểm tín dụng, chứng minh thu nhập, tiền đặt cọc hay cách tìm nhà khi chưa có lịch sử tín dụng là vấn đề được nhiều người Việt tại Mỹ và châu Âu thường xuyên trao đổi trên các cộng đồng trực tuyến, thu hút hàng nghìn bình luận.

Tại nhiều quốc gia, chủ nhà không chỉ xem xét khả năng thanh toán mà còn đánh giá mức độ ổn định tài chính và rủi ro trong quá trình thuê thông qua hồ sơ thu nhập, lịch sử thanh toán hoặc các giấy tờ liên quan.

Khó khăn này diễn ra trong bối cảnh nguồn cung nhà ở tại nhiều nước phát triển chưa đáp ứng nhu cầu. Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết trong giai đoạn 2022 đến 2024, Tây Ban Nha có thêm khoảng 604.000 hộ gia đình nhưng chỉ cấp phép xây dựng khoảng 345.000 căn nhà. Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha ước tính nước này đang thiếu khoảng 600.000 căn nhà, tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn và khu vực du lịch như Málaga.

Khi nguồn cung hạn chế, chủ nhà có nhiều cơ sở hơn để lựa chọn người thuê và yêu cầu hồ sơ chứng minh tài chính trước khi ký hợp đồng. OECD nhận định các quy định bảo vệ người thuê ngày càng chặt chẽ khiến quá trình thu hồi nhà thông qua tòa án có thể kéo dài nhiều tháng, từ đó khiến chủ nhà thận trọng hơn trong việc đánh giá khả năng thanh toán của người thuê.

Anh Hà Ngọc Anh, nhà sáng lập của Student Life Care, nền tảng hỗ trợ du học sinh Việt Nam, cho biết trong quá trình hỗ trợ người Việt ở nước ngoài, anh nhận thấy ba yếu tố ảnh hưởng đến khả năng ổn định cuộc sống là nhà ở, việc làm và cộng đồng. Trong đó, chỗ ở là vấn đề nhiều người phải giải quyết ngay từ những bước đầu.

Khó khăn có thể xuất hiện ngay từ quá trình tìm nhà. Nhiều người Việt tìm phòng qua các nền tảng trực tuyến nhưng thiếu kinh nghiệm kiểm tra thông tin, dễ gặp lừa đảo và mất tiền.

Trong quá trình thuê, họ cũng có thể gặp rắc rối nếu không nắm rõ các quy định liên quan. Hà Ngọc Anh từng gặp trường hợp một sinh viên về Việt Nam nghỉ một tháng và tự đăng cho thuê lại phòng để giảm chi phí trong thời gian không sử dụng. Tuy nhiên, việc đưa người khác vào ở thay có thể vi phạm hợp đồng, bởi người đứng tên thuê nhà vẫn là sinh viên đó và phải chịu trách nhiệm với chủ nhà về mọi vấn đề phát sinh.

"Thuê nhà ở nước ngoài không chỉ là tìm một nơi để ở, mà còn cần hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình", Ngọc Anh nói.

Anh cho rằng người Việt cần hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình trong từng hình thức thuê. Với người thuê cả căn nhà, các điều khoản thường được quy định chặt chẽ hơn, trong khi phần lớn du học sinh thuê phòng chung nên cần đặc biệt lưu ý hợp đồng, quy định sinh hoạt và trách nhiệm với chủ nhà.

Sau một năm sống ở Málaga, chị Tâm Hà nhận ra tạo được sự tin tưởng với chủ nhà cũng là yếu tố quan trọng để được chọn. Khi đi xem nhà, chị ăn mặc lịch sự và thể hiện sự nghiêm túc ngay từ lần gặp đầu tiên.

Một người bạn của Hà còn chuẩn bị một bộ hồ sơ giới thiệu bản thân giống như tài liệu xin việc để gửi chủ nhà, trong đó trình bày quá trình học tập, công việc từng làm, tình trạng hiện tại và những thông tin giúp chủ nhà hiểu rõ hơn về người thuê.

"Cuối cùng, điều chủ nhà cần không chỉ là người có khả năng trả tiền, mà là một người khiến họ cảm thấy yên tâm khi giao căn nhà của mình", Hà nói.

Tin Gốc: Vnexpress