Để đảm bảo sức khỏe, mọi người thường quan tâm đến việc ăn gì hơn là ăn vào lúc nào. Tuy nhiên, một bác sĩ nội khoa đã lên tiếng cảnh báo thời điểm ăn cũng rất quan trọng.
Đồng hồ sinh học bên trong cơ thể quyết định cách cơ thể xử lý thức ăn. Ngoài việc ăn khuya, có một kiểu ăn cũng có thể làm rối loạn lượng đường trong máu, chức năng gan và quá trình tích trữ mỡ.
Bác sĩ Sunil Rana, Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Asian (Ấn Độ), giải thích: Cơ thể hoạt động theo đồng hồ sinh học. Mọi cơ quan đều tuân theo nhịp sinh học, từ kiểm soát hoóc môn, tiêu hóa đến trao đổi chất. Vào buổi sáng, insulin hoạt động tốt hơn, giúp thức ăn chuyển hóa thành nhiên liệu. Tuy nhiên, hiệu quả này giảm dần vào chiều tối. Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cho thấy ăn muộn hơn trong ngày làm giảm khả năng dung nạp glucose và tăng tích trữ mỡ. Thậm chí, cùng một bữa ăn nếu ăn lúc 22 giờ sẽ khiến lượng đường trong máu tăng cao hơn so với lúc 10 giờ sáng.
Bác sĩ Rana giải thích: Hầu hết mọi người chỉ tập trung vào những gì họ ăn, nhưng thời điểm ăn cũng quan trọng không kém đối với sức khỏe trao đổi chất. Cơ thể tuân theo nhịp sinh học tự nhiên, và ăn uống giờ giấc thất thường – như ăn tối muộn hoặc bỏ bữa sáng – có thể làm rối loạn độ nhạy insulin, dẫn đến lượng đường trong máu không ổn định, đồng thời, gan phải làm việc quá sức. Theo thời gian, điều này làm tăng nguy cơ mắc tiền tiểu đường, gan nhiễm mỡ và tăng cân, theo tờ Times Of India.
Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề từ thói quen ăn uống giờ giấc thất thường. Ăn khuya buộc gan phải xử lý chất dinh dưỡng khi nó cần được nghỉ ngơi, dẫn đến tích tụ mỡ ngay cả ở những người ăn thực phẩm “lành mạnh” hoặc không uống rượu. Bác sĩ Rana nhấn mạnh: Ăn uống giờ giấc không đều đặn khiến gan phải vật lộn để xử lý chất dinh dưỡng một cách hiệu quả, điều này có thể âm thầm thúc đẩy sự tích tụ mỡ.
Ngoài ra, ăn khuya làm thay đổi cách cơ thể lưu trữ mỡ. Do quá trình trao đổi chất chậm lại vào ban đêm, cơ thể chuyển từ chế độ đốt cháy sang tích trữ năng lượng. Bỏ bữa cũng không giúp giảm cân mà trái lại khiến cơ thể chuyển sang chế độ bảo tồn, làm chậm trao đổi chất và tăng cảm giác thèm thực phẩm nhiều đường.
Như vậy: Ăn uống giờ giấc đều đặn, đặc biệt là bữa tối sớm, là chìa khóa để duy trì sự cân bằng. Điều chỉnh thời gian ăn uống phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên không chỉ giúp ổn định đường huyết mà còn bảo vệ gan và ngăn ngừa tăng cân.
Ngày 6/4, Sở Y tế TPHCM đã công bố kết quả đợt tầm soát, khám sức khỏe miễn phí cho người dân tại 58 điểm trên toàn địa phương. Cụ thể, có tổng cộng gần 13.800 người tham gia khám và tầm soát sức khỏe miễn phí ngày 5/4.
Trong đó, 8.784 người (63,7%) được ghi nhận có vấn đề sức khỏe cần theo dõi hoặc can thiệp y tế (bao gồm hơn 4.200 trường hợp cần được tiếp tục theo dõi, quản lý tại trạm y tế và hơn 4.500 trường hợp cần được chuyển tuyến để tiếp tục chẩn đoán và điều trị chuyên sâu).
Về phân loại bệnh, nhóm bệnh mạn tính chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 7.600 lượt khám, trong đó có 3.434 trường hợp cần theo dõi tại tuyến y tế cơ sở và 2.904 trường hợp cần chuyển tuyến.
Ở nhóm tầm soát ung thư, có 341 trường hợp (trong số 1.180 lượt tầm soát) cần chuyển tuyến để chẩn đoán và điều trị chuyên sâu.
Song song đó, có 464 trường hợp cần can thiệp chuyên biệt ở nhóm tầm soát bệnh lý mắt; 86 trường hợp ở nhóm bệnh lý tim mạch có chỉ định chuyển tuyến; 310 trường hợp tầm soát bệnh lý phụ khoa cần điều trị chuyên sâu.
Ngoài ra, nhiều chuyên khoa khác (như da liễu, tiêu hóa, hô hấp, tâm thần và răng hàm mặt) cũng phát hiện số ca có vấn đề sức khỏe đáng kể.
Theo Sở Y tế TPHCM, nhiều điểm khám ghi nhận người dân đến từ rất sớm để được đo huyết áp, lấy mẫu xét nghiệm, siêu âm, khám mắt, chăm sóc răng miệng và tư vấn chuyên khoa...
Người dân đến khám, tầm soát bệnh miễn phí trong trạng thái vui và phấn khởi, cho thấy việc tổ chức các điểm chăm sóc sức khỏe ngay tại các trạm y tế đang đáp ứng đúng nhu cầu thiết thực của họ.
Thậm chí, sau buổi khám tại khu vực ở Củ Chi, một bệnh nhân đã gửi bài thơ viết tay tặng các nhân viên y tế của Bệnh viện Da Liễu TPHCM.
Hình ảnh giàu cảm xúc ấy là minh chứng cho sự trân trọng của người dân đối với những nỗ lực đưa dịch vụ y tế chuyên sâu đến gần hơn với cộng đồng.
Trước đó, 58 bệnh viện đa khoa, chuyên khoa và trung tâm y tế tại TPHCM đã khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý chuyên khoa miễn phí tại 64 phường, xã trên địa bàn. Đợt khám này, TPHCM ưu tiên các khu vực xa trung tâm, tạo điều kiện để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại tuyến y tế cơ sở.
Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, việc triển khai đồng loạt hoạt động khám tầm soát bệnh chuyên khoa tại cộng đồng là một trong những nội dung trọng tâm hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4), góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết nhiều người tin rằng nhịn ăn sáng là cách để cắt giảm calo, song thực tế, thói quen bỏ bữa hoặc ăn uống không điều độ lại chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng kháng insulin và khiến đường huyết tăng vọt khó kiểm soát vào các bữa ăn sau.
Dưới đây là những sai lầm khi ăn sáng có thể khiến đường huyết tăng vọt.
Bữa sáng thường được coi là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày và điều đó hoàn toàn có lý. Bạn đã nhịn ăn suốt đêm khi ngủ, vì vậy buổi sáng là lúc bổ sung năng lượng cho cơ thể để khởi đầu ngày mới tràn đầy năng lượng.
Bỏ bữa sáng, ăn sáng không thường xuyên có liên quan đến tăng cân và các kết quả bất lợi khác bao gồm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và hội chứng chuyển hóa. Ngược lại, việc ăn sáng thường xuyên có thể giảm những nguy cơ này và cải thiện phản ứng glucose, insulin suốt cả ngày.
Thành phần bữa sáng cũng là một yếu tố quan trọng. Chế độ ăn nhiều carbohydrate hấp thụ nhanh có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 cao hơn.
Hiện nhiều người có thói quen ăn sáng nhanh, tiện với thực phẩm chế biến sẵn có chỉ số đường huyết (GI) cao như: Các loại bánh ngọt, xôi, cà phê sữa, trái cây ngọt, các loại ngũ cốc ngọt không nguyên cám chế biến sẵn… khiến đường huyết tăng vọt hoặc trồi sụt sau khi ăn, gây ra những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe đã đề cập trước đó.
"Việc ăn những thực phẩm vừa nêu có thể khiến lượng đường trong máu tăng nhanh. Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Sự tăng đột biến lượng đường trong máu sẽ kích hoạt tuyến tụy tiết ra một lượng lớn insulin, dẫn đến lượng đường trong máu giảm nhanh chóng. Lượng đường trong máu sau đó có thể giảm xuống quá thấp, điều này có thể khiến bạn cảm thấy run rẩy, cáu kỉnh hoặc đói cồn cào chỉ sau 1 hoặc 2 giờ. Đây là tình trạng được gọi là hạ đường huyết phản ứng", cử nhân Mai Thị Thùy chia sẻ.
Điều quan trọng cần nhớ là thỉnh thoảng ăn đồ ngọt sẽ không gây ra tác động lâu dài. Tất cả phụ thuộc vào chất lượng chế độ ăn uống tổng thể của chúng ta.
Một bữa sáng giàu protein hoặc axit béo không bão hòa (UFA) có thể làm giảm phản ứng glucose và insulin bằng cách thay thế carbohydrate tạo glucose trong bữa ăn.
Ngoài ra, bữa sáng còn góp phần quan trọng vào lượng chất xơ hằng ngày. Chất xơ không chỉ hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột thông qua quá trình lên men ở đại tràng, mà còn giúp làm chậm hấp thu carbohydrate, từ đó ổn định đường huyết và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Hãy bắt đầu ngày mới với một bữa ăn cân bằng bao gồm protein, chất xơ và chất béo lành mạnh. Protein và chất xơ làm chậm quá trình tiêu hóa và giữ cho lượng đường trong máu ổn định, không lên xuống thất thường như carbohydrate tinh chế nhiều đường.
"Thay vì chọn những bữa ăn tiện lợi nhưng kém lành mạnh, bạn có thể ưu tiên các thực phẩm vừa nhanh gọn vừa tốt cho sức khỏe như trứng, sữa chua Hy Lạp, các loại đậu hạt, ngũ cốc, yến mạch hay bánh mì nguyên cám...", chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo.
Điều đáng lo là người bệnh không biết chính xác đột quỵ xảy ra vào thời điểm nào trong đêm. Hệ quả là dễ bỏ lỡ thời gian can thiệp tối ưu. Thậm chí, nhiều người còn nhầm các dấu hiệu ban đầu với cảm giác mệt mỏi sau khi ngủ dậy, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nhận biết sớm các triệu chứng bất thường ngay sau khi thức giấc có thể giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời, giảm nguy cơ tổn thương não nghiêm trọng. Dưới đây là những dấu hiệu ngay sau khi thức dậy cảnh báo đột quỵ:
Nếu sau khi thức dậy mà thấy khuôn mặt mất cân đối, khóe miệng bị xệ xuống hoặc cười không đều, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ. Tình trạng này xảy ra khi vùng não kiểm soát cơ mặt bị thiếu máu hoặc tổn thương.
Để kiểm tra, hãy thử cười trước gương hoặc nói một câu đơn giản. Nếu một bên mặt phản ứng chậm hơn bình thường hoặc bị méo rõ rệt, cần đi cấp cứu càng sớm càng tốt.
Một số người thức dậy và nhận thấy cánh tay khó cử động, cầm nắm yếu hơn bình thường hoặc chân bị mất lực khi bước xuống giường. Có người thậm chí không thể đứng vững.
Đây là dấu hiệu thường gặp của đột quỵ do gián đoạn lưu thông máu đến một vùng não nào đó. Nếu tình trạng yếu tay chân xuất hiện đột ngột và không cải thiện nhanh, không nên chờ xem có tự hết hay không mà cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
Sau khi ngủ dậy, nếu nhận thấy mình nói líu lưỡi, phát âm không rõ hoặc gặp khó khăn khi diễn đạt ý muốn nói, cần đặc biệt cảnh giác.
Trong một số trường hợp, người bệnh vẫn tỉnh táo nhưng không hiểu người khác đang nói gì hoặc không thể ghép câu hoàn chỉnh. Đây là dấu hiệu cho thấy vùng não liên quan đến ngôn ngữ có thể đang bị ảnh hưởng.
Một số người phát hiện bất thường ngay khi vừa thức dậy. Họ thấy tầm nhìn trở nên mờ, nhìn đôi hoặc thậm chí mất thị lực ở một bên mắt. Triệu chứng này dễ bị nhầm với tình trạng mỏi mắt hoặc thiếu ngủ. Tuy nhiên, nếu vấn đề thị lực xuất hiện đột ngột và đi kèm các biểu hiện khác như chóng mặt hoặc yếu tay chân, cần đến bệnh viện ngay.
Nếu vừa bước xuống giường đã cảm thấy choáng váng, đi đứng loạng choạng hoặc mất thăng bằng rõ rệt, đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ. Tình trạng này đã ảnh hưởng đến vùng não kiểm soát vận động.
Nhiều người cho rằng đây chỉ là tụt huyết áp hoặc thiếu ngủ. Thế nhưng, nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn thì không nên chủ quan.
Nếu sau khi thức dậy xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu của đột quỵ thì cần đến bệnh viện ngay lập tức. Không nên quay lại ngủ, tự uống thuốc hay chờ triệu chứng tự biến mất. Trong điều trị đột quỵ, từng phút đều rất quan trọng vì não có thể bị tổn thương nhanh chóng nếu không được can thiệp kịp thời, theo Healthline.
