Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường (Hong Yongxiang), chuyên gia Thận học tại Đài Loan, chia sẻ nhiều trường hợp bệnh nhân đã bỏ thuốc lá, rượu bia, chuyển sang uống “sinh tố xanh” và ăn yến mạch mỗi sáng nhưng chức năng thận vẫn suy giảm nghiêm trọng đến mức phải chạy thận. Nguyên nhân chính là do họ đã áp dụng sai “công thức sức khỏe” dành riêng cho người suy thận.
Dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và các nghiên cứu dinh dưỡng mới nhất, Bác sĩ Hồng đã tổng hợp danh sách 7 nhóm bữa sáng là “địa lôi” đối với người suy thận mãn tính:
Top 7: Sủi cảo, bánh bao và thực phẩm có nhân
Để phần nhân mọng nước, các cửa hàng thường sử dụng thịt ba chỉ với tỷ lệ mỡ lên đến 50%. Những món ăn “vỏ tinh bột bao bọc mỡ” này không chỉ chứa calo khổng lồ mà còn giàu chất béo bão hòa, gây viêm nhiễm mãn tính toàn thân, từ đó làm tổn thương các vi mạch máu ở tiểu cầu thận.
Top 6: Mỳ xào trên chảo gang (Mỳ sắt)
Các loại sốt tiêu đen hoặc sốt nấm trong mỳ xào chứa lượng muối, dầu, đường và tinh bột biến tính rất lớn, kèm theo nhiều chất phụ gia làm đặc. Một phần mỳ xào có thể chứa hơn 1.200 mg natri (chiếm hơn nửa hạn mức cả ngày), gây tích tụ nước, tăng huyết áp và tấn công trực tiếp vào cầu thận.
Top 5: Yến mạch và ngũ cốc ăn sáng
Để cải thiện hương vị, ngũ cốc thương mại thường được thêm phosphate. Ngoài ra, ngũ cốc nguyên hạt tự nhiên cũng có hàm lượng phospho rất cao. Với người bình thường, đây là thực phẩm tốt, nhưng với bệnh nhân thận, cơ thể không thể đào thải phospho dư thừa, dẫn đến ngứa da, xương giòn và vôi hóa mạch máu.
Top 4: Bánh quẩy và bánh nướng
Quẩy là thực phẩm chiên đi chiên lại, cao dầu và calo. Trong quá trình chế biến, người ta thường cho thêm chất tạo nở chứa nhôm hoặc phospho để tạo độ giòn, khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Top 3: Cháo trắng ăn kèm dưa muối, đồ hộp
Bản thân cháo có chỉ số đường huyết (GI) rất cao, không khác gì “nước đường”. Các món ăn kèm như dưa muối, chà bông (ruốc), chao, trứng muối đều là thực phẩm chế biến sẵn chứa cực kỳ nhiều natri, gây giữ nước và tăng áp lực bài tiết cho thận.
Top 2: Sinh tố xanh (Green Latte) và đồ uống năng lượng
Dù được coi là thức uống “thải độc”, nhưng các loại rau quả như rau bina (chân vịt), chuối, kiwi và bơ đều là thực phẩm giàu kali. Khi thận suy yếu, kali không được đào thải tốt, nồng độ kali trong máu cao có thể trực tiếp gây rối loạn nhịp tim, thậm chí khiến tim ngừng đập đột ngột.
Lưu ý: Người bệnh thận nếu muốn ăn rau xanh phải chần qua nước sôi để loại bỏ bớt kali trước khi chế biến.
Top 1: Combo hamburger, xúc xích và trà sữa
Sự kết hợp này hội tụ đầy đủ các yếu tố gây hại nhất cho thận:
Thịt chế biến sẵn: Chứa hàm lượng natri, nitrit và phụ gia phosphate cực cao, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh thận và ung thư đại trực tràng.
Gia vị và bánh mì: Lượng natri thường vượt ngưỡng 1.000 mg, làm trầm trọng thêm tình trạng cao huyết áp và suy thận.
Đồ uống có đường: Tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.
Đối với bệnh nhân suy thận, việc kiểm soát các chỉ số như natri, kali, phospho và acid uric là ưu tiên hàng đầu. Một bữa sáng an toàn nên được tư vấn trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa dựa trên tình trạng bệnh thực tế của mỗi cá nhân.
Không ít trường hợp, rau củ, trái cây vừa mua về vài ngày đã phải bỏ đi vì héo, mềm hoặc mốc, gây lãng phí không cần thiết.
Trong khi đó, nguyên nhân có thể không nằm ở chất lượng thực phẩm mà xuất phát từ thói quen bảo quản chưa phù hợp trong mỗi gia đình. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chi tiêu mà còn góp phần làm tăng lượng rác thải thực phẩm.
Thay vào đó, bạn chỉ cần điều chỉnh vài thói quen, thực phẩm có thể giữ được lâu và sử dụng hiệu quả hơn, theo tờ Hindustan Times.
Theo bà Amanda Deering, phó giáo sư an toàn thực phẩm tại Đại học Purdue (Mỹ), rau củ chứa hệ vi sinh tự nhiên gồm vi khuẩn, nấm men và nấm mốc. Các vi sinh vật này phát triển mạnh khi có đủ độ ẩm và nhiệt độ thích hợp.
Việc rửa rau củ trước khi cất khiến nước đọng lại, tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.
Theo đó, bạn chỉ rửa thực phẩm ngay trước khi ăn và giữ khô tối đa trong tủ lạnh. Khăn giấy đặt trong hộp giúp hút ẩm hiệu quả.
Bà Abbey Sharp, chuyên gia dinh dưỡng tại Canada, cho biết việc cắt nhỏ rau củ trước khi bảo quản làm thực phẩm nhanh hỏng hơn. Hành động này phá vỡ cấu trúc tế bào và giữ lại nhiều độ ẩm dư thừa.
Nhiệt độ phòng khiến vi sinh vật phát triển nhanh. Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh giúp làm chậm quá trình này.
Tuy nhiên, việc nhồi nhét quá nhiều thực phẩm khiến không khí không lưu thông và nhiệt độ khó ổn định.
Mỗi loại thực phẩm cần cách bảo quản riêng:
Rau thơm nên cắt gốc và cắm vào nước như hoa.
Cà rốt nên ngâm nước để giữ độ giòn, đồng thời tách phần lá để kéo dài thời gian sử dụng.
Cà chua giữ hương vị tốt nhất ở nhiệt độ phòng.
Tỏi nguyên củ nên để nơi khô thoáng, còn tỏi đã bóc cần để trong tủ lạnh.
Khoai tây và hành tây nên bảo quản ở nơi tối, thoáng khí và không để chung với nhau. Bà Sharp cho biết việc đặt 2 loại này gần nhau khiến chúng nhanh hỏng hơn.
Theo bà Deering, trái cây chín giải phóng khí ethylene làm tăng tốc độ chín của thực phẩm xung quanh. Việc để chuối chín cạnh trái cây khác khiến tất cả nhanh chín và nhanh hỏng hơn.
Việc hiểu sai hạn sử dụng khiến không ít thực phẩm bị bỏ đi một cách lãng phí. Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), khoảng 20% thực phẩm bị vứt bỏ chỉ vì nhầm lẫn các mốc ngày ghi trên bao bì.
Thực phẩm nhìn không còn đẹp mắt vẫn có thể dùng được. Rau củ hơi héo, mềm hoặc đổi màu nhẹ chưa hẳn đã hỏng.
Bà Sharp cho biết đây chủ yếu là vấn đề về chất lượng, không liên quan đến độ an toàn. Bạn chỉ nên bỏ thực phẩm khi xuất hiện dấu hiệu rõ ràng như có nấm mốc, bề mặt nhớt, chảy nước hoặc có mùi hôi khó chịu.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho hay hiện nay, mỗi năm Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp nhận gần 2 triệu lượt khám bệnh, với khoảng 143.000 lượt điều trị nội trú, chủ yếu là các ca bệnh nặng, phức tạp. Chất lượng điều trị và các chỉ số an toàn người bệnh được kiểm soát tốt.
Đặc biệt nhiều kỹ thuật chuyên sâu, kỹ thuật cao trong hồi sức tích cực, ngoại khoa đã được triển khai hiệu quả. Bệnh viện cũng thực hiện khoảng 45.000 ca phẫu thuật mỗi năm, trong đó hơn 30% là các ca đặc biệt, đòi hỏi trình độ chuyên môn kỹ thuật rất cao.
Rất nhiều kỹ thuật và dấu mốc quan trọng của ngành y học Việt Nam đã được triển khai từ Bệnh viện Chợ Rẫy.
Thời gian qua bệnh viện không chỉ phục vụ người dân khu vực phía Nam hay trong nước mà còn tiếp nhận nhiều bệnh nhân là công dân các nước bạn và khách quốc tế đến khám, chữa bệnh. Điều đó thể hiện vai trò, chất lượng và uy tín của bệnh viện không chỉ trong nước mà còn ở tầm khu vực.
Trong thời gian tới, Bộ Y tế đang xây dựng đề án phát triển các trung tâm y tế chuyên sâu và chắc chắn Bệnh viện Chợ Rẫy sẽ là một trong những trung tâm kỹ thuật chuyên sâu hàng đầu khu vực phía Nam.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Y tế cũng nhận định hiện nay diện tích bệnh viện rất chật hẹp. Nếu chỉ phát triển trong khuôn viên hiện tại thì rất khó đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân. Vì vậy cần triển khai thêm các cơ sở khác là hết sức cần thiết.
Bộ Y tế đã giao Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp nhận cơ sở Bệnh viện Nội tiết Trung ương khu vực phía Nam sau khi hoàn thành để giảm tải cho cơ sở hiện hữu. Đồng thời, dự án Bệnh viện Chợ Rẫy cơ sở 2 cũng đang được tháo gỡ khó khăn để phấn đấu khởi công trong năm nay.
"Bệnh viện hiện hữu còn rất chật để đáp ứng nhu cầu người bệnh, cần triển khai các mô hình phát triển bệnh viện đa cơ sở, bệnh viện vệ tinh, phù hợp với định hướng tại Nghị quyết 20 của Ban Chấp hành Trung ương.
Việc mở rộng cơ sở hiện hữu là rất khó, hiện nay chúng ta đang triển khai hai cơ sở là Bệnh viện Nội tiết Trung ương khu vực phía Nam, dự án này đã được triển khai nhiều năm, giai đoạn này đã sắp hoàn thành, Bộ sẽ bàn giao bệnh viện để có cơ sở giãn tải cho người dân đỡ chật chội.
Bên cạnh đó, trong thời gian qua Bộ Y tế cùng bệnh viện đã nỗ lực giải quyết vướng mắc dự án "Xây dựng Bệnh viện Chợ Rẫy Hữu nghị Việt - Nhật (Cơ sở 2 - Bệnh viện Chợ Rẫy)". Chưa có dự án ODA nào lại dài như vậy, đến nay gần 10 năm, tôi về Bộ Y tế giải quyết khó khăn cho dự án, đến nay đã gần 4 năm rồi, chỉ còn bước cuối cùng. Phấn đấu đến tháng 12-2026 phải khởi công được dự án này", bà Lan cho hay.
Bộ Y tế giao Bệnh viện Chợ Rẫy từ nay đến cuối năm 2026 phải đưa 1 cơ sở đi vào hoạt động và 1 cơ sở phải được khởi công. Đây là những nhiệm vụ rất lớn và cũng rất áp lực, giám đốc phải quyết tâm để làm được.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục đồng hành, tháo gỡ khó khăn nhưng tập thể lãnh đạo bệnh viện phải quyết tâm triển khai hiệu quả để người dân được thụ hưởng điều kiện khám chữa bệnh tốt hơn.
Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy cho hay sẽ đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư xây dựng theo định hướng và chỉ đạo của Bộ Y tế.
Đó cũng chính là trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị khoa học chủ đề "Kỷ nguyên mới trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống - Cá thể hóa điều trị và hướng tới lui bệnh với Anifrolumab" diễn ra trong hai ngày 11 - 12.4.2026 tại Hà Nội và TP.HCM, do Hội Thấp khớp học Việt Nam phối hợp cùng Công ty TNHH AstraZeneca Việt Nam tổ chức.
Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, không chỉ cập nhật các tiến bộ y khoa mà còn phản ánh rõ nét sự chuyển dịch trong tư duy điều trị lupus tại Việt Nam - từ tiếp cận triệu chứng sang kiểm soát bệnh theo mục tiêu, và xa hơn là hướng tới lui bệnh bền vững.
Không phải ngẫu nhiên lupus được xem là một trong những bệnh tự miễn phức tạp nhất. Đây là bệnh lý mạn tính có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, từ da, khớp đến thận, tim mạch. Đáng chú ý, bệnh chủ yếu xảy ra ở phụ nữ, cao gấp 9 lần nam giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 15 đến 45 - giai đoạn quan trọng của cuộc đời, khiến gánh nặng không chỉ dừng ở y khoa mà còn lan rộng sang khía cạnh kinh tế và xã hội.
Theo PGS-TS-BS Nguyễn Văn Đĩnh, Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng Vinmec Times City, khó khăn lớn nhất là nhận diện bệnh sớm.
"Một trong những gánh nặng lớn nhất của bệnh lupus ban đỏ là việc biểu hiện ở đa cơ quan nên rất khó chẩn đoán. Khi được chẩn đoán, nhiều trường hợp đã có tổn thương nội tạng và bệnh ở giai đoạn toàn phát", PGS-TS-BS Nguyễn Văn Đĩnh chia sẻ. Điều này lý giải vì sao nhiều bệnh nhân phải mất nhiều năm, đi qua nhiều chuyên khoa khác nhau mới được chẩn đoán chính xác, bỏ lỡ "thời điểm vàng" để can thiệp sớm.
Thực tế này cũng đặt ra một bài toán lớn trong điều trị. Các phương pháp truyền thống chủ yếu dựa vào corticosteroids và thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát triệu chứng. Tuy nhiên, hiệu quả này đi kèm với cái giá không nhỏ khi việc sử dụng loại này kéo dài có thể gây ra hàng loạt tác dụng phụ nghiêm trọng, làm gia tăng tổn thương tích lũy và ảnh hưởng đến chất lượng sống.
Chính vì vậy, cộng đồng y khoa đã đặt mục tiêu chuyển dịch sang chiến lược điều trị Treat-to-Target (T2T) - không còn là "giảm triệu chứng" mà là đạt trạng thái lui bệnh hoặc hoạt động bệnh thấp. Cách tiếp cận này hướng tới kiểm soát bệnh một cách chủ động, hạn chế tổn thương cơ quan ngay từ sớm và lâu dài.
Sự thay đổi về chiến lược điều trị cũng song hành với những tiến bộ về khoa học, đặc biệt là sự xuất hiện của các liệu pháp sinh học nhắm trúng đích.
Theo chia sẻ tại hội nghị, các liệu pháp sinh học không chỉ giúp kiểm soát hoạt động bệnh hiệu quả hơn mà còn giảm tần suất bùng phát và hạn chế tổn thương cơ quan. Quan trọng hơn, chúng tạo điều kiện để giảm dần sự phụ thuộc vào corticoid - vốn được ví như "con dao hai lưỡi" trong điều trị lupus.
Nhấn mạnh về ý nghĩa của bước tiến này, PGS-TS-BS Nguyễn Văn Đĩnh cho biết: "Với những thuốc sinh học hiện nay, chúng ta sẽ giảm được những tác dụng không mong muốn của thuốc truyền thống… bệnh nhân gần như trở về cuộc sống bình thường nếu chúng ta kiểm soát và đạt được lui bệnh hoàn toàn". Nhận định này không chỉ phản ánh hiệu quả điều trị, mà còn mở ra một góc nhìn mới: Lupus hoàn toàn có thể được kiểm soát tốt nếu tiếp cận đúng và kịp thời.
Ở góc độ rộng hơn, sự thay đổi này cũng góp phần "tái định nghĩa" mục tiêu điều trị lupus. Thay vì chỉ kéo dài sự sống, điều mà y học hướng tới giờ đây là chất lượng sống - nơi người bệnh có thể duy trì công việc, xây dựng gia đình và sống một cuộc đời trọn vẹn.
Đồng quan điểm, ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, nhấn mạnh: "Sự phức tạp của lupus ban đỏ hệ thống đòi hỏi chúng ta phải có cách tiếp cận toàn diện và đổi mới. Tại AstraZeneca, chúng tôi cam kết đưa ra những giải pháp đột phá dựa trên nền tảng khoa học tiên tiến. Sự ra đời của liệu pháp sinh học nhắm trúng đích chính là bước tiến mang tính cách mạng, mở ra cơ hội cá thể hóa điều trị và hướng tới mục tiêu kiểm soát bệnh lâu dài cho hàng triệu bệnh nhân".
Hội nghị không chỉ là nơi cập nhật kiến thức mà còn cho thấy một xu hướng rõ ràng của y học hiện đại: Điều trị không còn mang tính "một phác đồ cho tất cả", mà cần được cá thể hóa theo từng bệnh nhân. Khi kết hợp giữa chẩn đoán sớm, chiến lược điều trị theo mục tiêu và các liệu pháp tiên tiến, hành trình điều trị lupus đang dần thay đổi theo hướng tích cực hơn.
Từ một căn bệnh từng bị xem như "án tử", việc điều trị lupus ngày nay đang có thêm những cơ hội mới. Và với những bước tiến từ khoa học cùng sự đồng hành của hệ thống y tế, mục tiêu lui bệnh, thậm chí người bệnh lupus có thể sống khỏe mạnh như người bình thường đang dần trở thành hiện thực.
