Mới đây, bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia ung thư tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan), chia sẻ quá trình tìm ra căn bệnh ác tính cho nữ quản lý.
Theo đó, người bệnh đến phòng khám trong tình trạng thừa cân, phù nề chi dưới, mệt mỏi và ho kéo dài. Trước đó, cô thăm khám nhiều nơi nhưng các y bác sĩ chỉ chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày, do ảnh chụp X-quang phổi hoàn toàn bình thường.
Khai thác bệnh sử, bác sĩ Hung nhận thấy anh trai nữ quản lý từng mắc ung thư biểu mô tuyến phổi khi còn trẻ. Ông lập tức chỉ định cô chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT). Kỹ thuật chụp chuyên sâu này giúp ông nhìn thấy rõ một tổn thương kích thước 1,5 cm ở ngay phổi phải của bệnh nhân.
Bác sĩ đánh giá người bệnh mang nhiều yếu tố nguy cơ khởi phát ung thư. Căng thẳng công việc kéo dài cùng tình trạng mất ngủ bào mòn sức khỏe nữ quản lý. Cô cũng ăn đồ ngọt và thực phẩm chế biến sẵn hàng ngày để giải tỏa áp lực tâm lý. Ê kíp y tế lập tức phẫu thuật cắt bỏ khối u cho người phụ nữ kịp thời.
Nhằm ngăn chặn tế bào ác tính tái phát sau ca mổ, bác sĩ yêu cầu cô thay đổi triệt để nếp sinh hoạt. Người bệnh phải chuyển sang dùng thực phẩm tự nhiên, loại bỏ đồ ngọt và ngừng thức khuya. Bệnh nhân tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định y khoa suốt hai năm qua, duy trì thể trạng ổn định và không xuất hiện dấu hiệu khối u quay lại.
Ung thư phổi chia làm hai dạng chính là ung thư phổi tế bào nhỏ, chiếm 15% và ung thư phổi không tế bào nhỏ, 85%. Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ là một trong những bệnh ung thư thường gặp tại châu Á.
Loại không tế bào nhỏ ở giai đoạn sớm có tỷ lệ khỏi bệnh cao, 92% sống 5 năm nếu khối u kích thước dưới một cm, 1% sống sau 5 năm nếu di căn xa. Tuy nhiên, đa số bệnh nhân thường vào viện khi bệnh ở giai đoạn muộn (giai đoạn III, IV).
Chẩn đoán và điều trị sớm ung thư phổi vẫn là thách thức lớn đối y bác sĩ. Nhóm nguy cơ cao như tuổi trên 50, hút thuốc lá nhiều năm; người làm việc trong môi trường tiếp xúc với hóa chất độc hại, các chất phóng xạ hoặc trong gia đình có nhiều người mắc ung thư…, cần khám sức khỏe định kỳ để phòng ngừa bệnh.
Hiện, điều trị nhắm trúng đích là một trong những phương pháp điều trị mới trong điều trị nội khoa trên bệnh nhân ung thư phổi. Phương pháp này có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với các hóa trị, xạ trị và phẫu thuật để thời gian sống, giảm bớt các tác dụng phụ cho người bệnh.
Ung thư miệng ảnh hưởng đến khoang miệng, môi, nướu và vùng họng. Nếu phát hiện sớm, nhiều trường hợp có thể điều trị hiệu quả. Các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, nhưng nếu có bất thường ở miệng hoặc họng kéo dài trên hai tuần, nên đi khám.
Một trong những yếu tố nguy cơ chính của ung thư miệng là việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá, bao gồm cả loại không khói. Những sản phẩm này thường được giữ lâu trong khoang miệng, khiến niêm mạc tiếp xúc trực tiếp với chất gây ung thư trong thời gian dài.
Theo các chuyên gia, ung thư miệng không chỉ liên quan đến thuốc lá. Vệ sinh răng miệng kém, răng sắc nhọn, răng giả không phù hợp gây viêm nhiễm kéo dài trong khoang miệng cũng có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tiền ung thư. Ngoài ra, virus HPV hiện được xem là yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến ở ung thư vùng miệng và họng, đặc biệt ở người trẻ không hút thuốc.
Các bác sĩ cũng cảnh báo lối sống hiện đại như thức khuya, căng thẳng kéo dài, ăn uống thiếu lành mạnh, ít vận động hoặc uống rượu thường xuyên có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Một trong những vấn đề lớn là nhiều người phát hiện bệnh muộn do bỏ qua triệu chứng ban đầu. Dấu hiệu sớm của ung thư miệng thường mơ hồ như loét miệng lâu lành, mảng trắng hoặc đỏ trong miệng, đau hoặc khó nuốt, khàn tiếng kéo dài, nổi hạch cổ hoặc chảy máu bất thường trong khoang miệng. Nhiều người nhầm các triệu chứng này với nhiệt miệng hoặc viêm thông thường nên tự điều trị tại nhà, làm chậm chẩn đoán.
Điều trị ung thư miệng phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và vị trí tổn thương trong khoang miệng hoặc họng. Các phương pháp phổ biến gồm phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. Phẫu thuật thường là lựa chọn điều trị đầu tiên nhằm loại bỏ mô ung thư. Với các trường hợp phát hiện sớm hoặc khối u nhỏ, phẫu thuật có thể là phương pháp duy nhất cần thực hiện. Nếu vùng cắt bỏ lớn, người bệnh có thể cần phẫu thuật tái tạo.
Xạ trị đôi khi được áp dụng đơn độc cho ung thư miệng giai đoạn sớm, đặc biệt ở vùng môi. Phương pháp này cũng có thể kết hợp sau phẫu thuật hoặc cùng hóa trị để giảm nguy cơ tái phát hay kiểm soát ung thư giai đoạn muộn. Hóa trị chủ yếu được dùng trong các trường hợp ung thư tiến triển hoặc phối hợp với xạ trị để tăng hiệu quả điều trị.
Để phòng bệnh, ngoài tránh thuốc lá dưới mọi hình thức, mọi người nên hạn chế rượu bia, giữ vệ sinh răng miệng tốt và khám nha khoa định kỳ để phát hiện sớm tổn thương bất thường. Tiêm vaccine HPV có thể giúp giảm nguy cơ một số ung thư vùng miệng và họng. Theo Medical News Today, ung thư miệng có tiên lượng tốt hơn nhiều nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Khối cơ đóng vai trò quan trọng trong vận động, trao đổi chất, sức mạnh và khả năng giữ thăng bằng. Dù mất cơ là một phần của quá trình lão hóa, nhiều thói quen trong ăn uống, tập luyện và sinh hoạt có thể đẩy nhanh tình trạng này. Nhận biết và điều chỉnh sớm các sai lầm có thể giúp bảo vệ khối cơ lâu dài hơn.
Ăn quá ít calo
Nhiều người muốn giảm cân nhanh bằng cách cắt giảm mạnh lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Tuy nhiên, đây có thể là sai lầm khiến cơ bắp bị hao hụt.
Khi không nhận đủ năng lượng từ thực phẩm, cơ thể sẽ phải tìm nguồn nhiên liệu thay thế để duy trì hoạt động. Ngoài mỡ dự trữ, cơ bắp cũng có thể bị phân giải để cung cấp năng lượng, đặc biệt nếu chế độ ăn quá khắt khe kéo dài. Nguy cơ mất cơ càng tăng khi việc cắt giảm calo đi kèm các bài tập cường độ cao hoặc tập luyện kéo dài.
Tập thể dục đều đặn là điều cần thiết để duy trì và phát triển cơ bắp. Tuy nhiên, tập quá nhiều mà không dành đủ thời gian phục hồi có thể gây tác dụng ngược.
Theo Times of India, tập luyện quá sức có thể khiến cơ thể mệt mỏi kéo dài, đau nhức cơ dai dẳng, giảm năng lượng, ngủ kém và thay đổi tâm trạng. Khi quá trình phục hồi không theo kịp cường độ tập luyện, cơ bắp có thể bị tổn thương nhiều hơn mức được tái tạo. Các chuyên gia khuyến cáo nên xen kẽ những ngày tập nặng với thời gian nghỉ ngơi hợp lý để cơ thể có cơ hội phục hồi.
Không ăn đủ protein
Protein cung cấp các axit amin cần thiết để xây dựng và sửa chữa mô cơ. Khẩu phần protein khuyến nghị tối thiểu đối với người trưởng thành là khoảng 0,8 g trên mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Tuy nhiên, những người thường xuyên vận động hoặc muốn tăng cơ có thể cần lượng cao hơn.
Theo WebMD, khi tuổi tác tăng lên, cơ thể ngày càng khó sử dụng protein hiệu quả để duy trì khối cơ. Vì vậy, chế độ ăn thiếu protein có thể góp phần làm tăng tốc độ mất cơ, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Nguồn protein tốt gồm cá, thịt nạc, trứng, sữa, đậu nành, các loại đậu, hạt.
Ngủ không đủ giấc
Giấc ngủ là thời điểm cơ thể thực hiện nhiều hoạt động phục hồi và tái tạo mô, bao gồm cả cơ bắp. Mất ngủ hoặc ngủ kém chất lượng có thể làm tăng nguy cơ mất cơ. Trong khi ngủ, cơ thể tiết ra nhiều hormone liên quan đến quá trình sửa chữa và phát triển cơ. Nếu thường xuyên ngủ không đủ, quá trình phục hồi sau vận động có thể bị ảnh hưởng. Người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm để duy trì sức khỏe tổng thể, hỗ trợ bảo tồn khối cơ.
Ít vận động trong thời gian dài
Lão hóa và ít vận động là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tình trạng mất cơ liên quan tuổi tác. Ngồi hoặc nằm quá nhiều trong ngày khiến cơ bắp ít được sử dụng, từ đó dần suy giảm về khối lượng và sức mạnh. Ngay cả ở những người có tập thể dục vài buổi mỗi tuần, việc dành phần lớn thời gian còn lại để ngồi vẫn có thể làm tăng nguy cơ mất cơ.
Duy trì vận động thường xuyên, đi bộ nhiều hơn và tập các bài tăng sức mạnh cơ bắp là những cách hiệu quả để hạn chế tình trạng này.
Lão hóa là quá trình tự nhiên không thể tránh khỏi, nhưng không đồng nghĩa với việc sức khỏe sẽ suy giảm nhanh chóng. Theo Viện Quốc gia về Lão hóa (NIA) của Mỹ, lão hóa khỏe mạnh là duy trì tốt chức năng thể chất, tinh thần và khả năng sống độc lập khi tuổi tác tăng lên. Dưới đây là những dấu hiệu cho thấy cơ thể vẫn đang duy trì tốt các chức năng này.
Đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc thực hiện các hoạt động hằng ngày mà không nhanh mệt là dấu hiệu cho thấy cơ thể vẫn duy trì tốt chức năng tim mạch, cơ xương và thần kinh. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy tốc độ đi bộ liên quan đến sức khỏe tổng thể, chức năng não bộ và nguy cơ mắc bệnh mạn tính. Vì vậy, các chuyên gia coi đây là một trong những chỉ số đơn giản phản ánh tình trạng sức khỏe tổng thể ở người trung niên và cao tuổi.
Trí nhớ và khả năng tập trung vẫn tốt
Thỉnh thoảng quên những chi tiết nhỏ là bình thường khi lớn tuổi. Tuy nhiên, nếu vẫn ghi nhớ tốt các hoạt động hằng ngày, xử lý công việc và học hỏi điều mới, đó là dấu hiệu chức năng nhận thức vẫn được duy trì. Theo NIA, duy trì vận động, ngủ đủ giấc và giao tiếp xã hội thường xuyên góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ khi già đi.
Cơ bắp vẫn khỏe
Việc vẫn có thể mang đồ, leo cầu thang hoặc đứng lên khỏi ghế mà không gặp nhiều khó khăn cho thấy cơ bắp vẫn khỏe và đáp ứng tốt các hoạt động thường ngày. Lực nắm tay là một trong những chỉ số đơn giản nhưng có thể cho thấy tình trạng sức khỏe cơ bắp và thể chất tổng thể, theo Phòng khám Cleveland. Lực nắm tay tốt phản ánh thể chất khỏe mạnh, giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, suy giảm chức năng thể chất và tử vong sớm.
Giữ thăng bằng tốt
Khả năng giữ thăng bằng cũng là dấu hiệu quan trọng của quá trình lão hóa khỏe mạnh. Một người vẫn có thể đứng bằng một chân trong thời gian phù hợp với độ tuổi hoặc ít bị loạng choạng khi đi lại thường cho thấy chức năng vận động vẫn được duy trì tốt.
Theo Verywell Health, giữ thăng bằng đòi hỏi sự phối hợp của cơ bắp, thị giác, hệ tiền đình và thần kinh. Trang Mayo Clinic cũng chỉ ra, khả năng này suy giảm theo tuổi, đồng thời phản ánh tình trạng lão hóa của hệ thần kinh - cơ. Người giữ thăng bằng tốt cũng ít có nguy cơ té ngã hơn.
Ngủ ngon và thức dậy tỉnh táo
Chất lượng giấc ngủ là yếu tố quan trọng của quá trình lão hóa khỏe mạnh. Mặc dù giấc ngủ có thể thay đổi theo tuổi tác, người lớn tuổi không nhất thiết phải ngủ ít hơn người trẻ.
Ngủ đủ và ngủ sâu giúp cơ thể phục hồi, củng cố trí nhớ, hỗ trợ hệ miễn dịch và duy trì sức khỏe tim mạch, theo Healthline. Nên duy trì giờ ngủ cố định, vận động đều đặn và hạn chế caffeine vào cuối ngày để ngủ ngon hơn.
Huyết áp, đường huyết và cholesterol được kiểm soát
Lão hóa khỏe mạnh không chỉ thể hiện ở khả năng vận động mà còn qua các chỉ số sức khỏe ổn định. Huyết áp, đường huyết và cholesterol được kiểm soát tốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và nhiều bệnh mạn tính. Để duy trì các chỉ số này, các chuyên gia khuyến nghị ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ.
