Sau 7 tuần xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa thể buộc Iran đáp ứng tất cả yêu cầu của mình. Chiến sự còn làm lộ rõ điểm yếu lớn nhất của ông trước đồng minh và đối thủ: sức ép kinh tế.
Dù Iran ngày 17/4 tuyên bố tạm thời mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền, khủng hoảng Trung Đông vẫn cho thấy giới hạn trong mức độ ông Trump sẵn sàng chấp nhận thiệt hại với kinh tế Mỹ. Giá xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng cao, lạm phát đi lên và tỷ lệ ủng hộ giảm xuống, Tổng thống Mỹ đang chạy đua để đạt được một thỏa thuận ngoại giao nhằm hạn chế tác động trong nước.
Đến nay, Iran chịu nhiều thiệt hại về quân sự. Tuy nhiên, theo giới phân tích, xung đột cho thấy Iran đủ sức gây ra những tổn thất kinh tế mà ông Trump và các trợ lý đã đánh giá thấp, điển hình là cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử.
Ông Trump thường tỏ ra không lo ngại trước những tác động kinh tế do chiến sự gây ra. Dù Mỹ không phụ thuộc vào lượng dầu bị gián đoạn do Iran kiểm soát eo biển Hormuz, giá năng lượng tăng mạnh vẫn tác động tới người tiêu dùng nước này.
Khảo sát công bố tuần trước của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng của người Mỹ chỉ là 47,6 điểm trong tháng 4. Đây là mức thấp kỷ lục, giảm hơn 10% so với tháng 3.
“Nhiều người tiêu dùng đổ lỗi cho xung đột tại Iran gây ra các thay đổi bất lợi cho nền kinh tế”, như lạm phát tăng tốc, bà Joanne Hsu – người phụ trách báo cáo cho biết. “Tất cả nhóm tuổi, thu nhập, quan điểm chính trị đều ghi nhận niềm tin đi xuống, phản ánh quy mô của lần giảm này”, báo cáo viết.
Cảnh báo tuần này của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về nguy cơ suy thoái toàn cầu càng khiến triển vọng thêm ảm đạm. Tăng trưởng của Mỹ năm nay cũng được IMF ước tính còn 2,3%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với báo cáo tháng 1.
Áp lực chấm dứt chiến sự đang ngày càng gia tăng, trong bối cảnh các nghị sĩ đảng Cộng hòa phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Giới lãnh đạo Iran được cho là đã tận dụng việc kiểm soát eo biển để gây sức ép buộc Mỹ quay lại bàn đàm phán.
“Ông Trump đang cảm nhận được áp lực kinh tế, đây là ‘gót chân Asin’ trong cuộc chiến do chính ông lựa chọn”, Brett Bruen – cựu cố vấn chính sách đối ngoại thời cựu Tổng thống Obama nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai thì khẳng định dù họ thúc đẩy việc đạt thỏa thuận với Iran để tìm giải pháp “tạm thời” cho thị trường năng lượng, Mỹ “chưa bao giờ rời khỏi mục tiêu đảm bảo chi phí hợp lý và tăng trưởng kinh tế”.
Ngày 7/4, Tổng thống Mỹ thông báo lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran. Việc ông Trump đột ngột chuyển từ không kích sang ngoại giao diễn ra sau sức ép từ thị trường tài chính và một bộ phận cử tri. Một phần thiệt hại kinh tế đang đổ lên nông dân Mỹ – nhóm cử tri quan trọng của tổng thống, khi nguồn cung phân bón bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá vé máy bay cũng đắt đỏ vì chi phí nhiên liệu tăng vọt.
Dù vậy, giá dầu thế giới giảm mạnh và thị trường tài chính Mỹ tiếp tục khởi sắc phiên 17/4 sau khi Iran tuyên bố eo biển sẽ mở trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
Ông Trump sau đó nhanh chóng tuyên bố tuyến hàng hải này an toàn, đồng thời cho biết một thỏa thuận với Iran đang được hoàn tất, chủ yếu theo điều kiện của Mỹ.
Theo các nguồn tin của Reuters, hai bên vẫn còn những khác biệt cần giải quyết. Một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump cho biết Mỹ duy trì “một số lằn ranh đỏ” trong đàm phán với Iran. Trong khi đó, ngày 18/4 – một ngày sau tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, Iran tái áp đặt hạn chế với tuyến hàng hải này.
Các chuyên gia cảnh báo ngay cả khi chiến sự sớm kết thúc, thiệt hại kinh tế có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới khắc phục được. Đây là lý do sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden rất thận trọng với việc áp trừng phạt ngành năng lượng Nga, do lo ngại làm giảm nguồn cung dầu và khiến giá xăng tại Mỹ tăng.
Tổng thống Trump cũng tỏ ra nhạy cảm trước những chỉ trích rằng chính sách của ông khiến giá cả tăng. Một ví dụ là việc ông giảm thuế nhập khẩu với Trung Quốc năm ngoái, sau khi Bắc Kinh trả đũa. Ông chiến thắng cuộc bầu cử năm 2024 nhờ cam kết hạ giá xăng và lạm phát.
Giới phân tích cho rằng lần này, Tổng thống Mỹ dường như đánh giá sai cách Iran có thể đáp trả về kinh tế trong chiến sự. Tehran đã tấn công hạ tầng năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh và phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết ông Trump từng tin xung đột là chiến dịch giới hạn, tương tự đợt tập kích Venezuela ngày 3/1 và các cuộc không kích vào cơ sở hạt nhân Iran tháng 6/2025. Nhưng lần này, tác động lan rộng hơn nhiều.
Các quốc gia châu Âu đang phàn nàn vì phải gánh tác động kinh tế lớn từ chiến sự mà họ không mong muốn. Giới phân tích cho rằng EU có thể lo ngại hơn về cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine của ông Trump trong xung đột với Nga.
Các nước Arab ở vùng Vịnh cũng muốn xung đột sớm kết thúc, nhưng sẽ không hài lòng nếu ông Trump đạt thỏa thuận mà không có điều khoản đảm bảo an ninh cho họ. “Sự kết thúc của xung đột này không nên tạo ra bất ổn kéo dài trong khu vực”, Anwar Gargash – cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE cảnh báo.
Nhiều cử tri vẫn đứng về phía ông Trump. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghi ngờ về khả năng ông giúp đảng Cộng hòa giành lại vị thế, đặc biệt với nhóm cử tri độc lập, trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Ông ấy hiểu rằng một bộ phận lớn người dân phản đối mạnh mẽ những gì mình đã làm. Tôi nghĩ việc này sẽ kèm theo cái giá nào đó”, Chuck Coughlin – chiến lược gia chính trị tại bang Arizona kết luận.
Ngân hàng Nhà nước vừa phát đi thông báo về chương trình doanh nghiệp hỗ trợ khách hàng sử dụng vàng để giao dịch bất động sản.
Theo đó, liên quan đến chương trình hỗ trợ khách hàng sử dụng vàng để giao dịch bất động sản được giới thiệu trên các website và báo cáo của Tập đoàn Vingroup, Công ty cổ phần Vinhomes, Ngân hàng Nhà nước cho biết đã yêu cầu Vinhomes phải đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật khi triển khai các chương trình về giao dịch bất động sản.
Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng các quy định của Luật Các tổ chức tín dụng, Pháp lệnh Ngoại hối, Nghị định 24/2012 và pháp luật về kinh doanh bất động sản, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nhấn mạnh việc triển khai các chương trình cần tránh gây tác động bất lợi tới thị trường, doanh nghiệp và người dân, đồng thời không làm ảnh hưởng đến công tác quản lý Nhà nước.
Theo Ngân hàng Nhà nước, quan điểm nhất quán của Đảng và Chính phủ là khuyến khích chuyển đổi nguồn lực vàng trong dân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, hạn chế tình trạng găm giữ vàng, chống vàng hóa nền kinh tế, ngăn ngừa đầu cơ và không sử dụng vàng như một phương tiện thanh toán.
Do đó, các hoạt động có liên quan đến vàng luôn được Ngân hàng Nhà nước quản lý, giám sát theo đúng quy định của pháp luật.
Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết mọi chương trình liên quan đến huy động vốn hoặc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán, trực tiếp hay gián tiếp, do bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào triển khai đều phải bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Cơ quan quản lý đồng thời khẳng định sẵn sàng hướng dẫn và hỗ trợ tối đa đối với các tổ chức, cá nhân có các sáng kiến mới thuộc phạm vi quản lý của Ngân hàng Nhà nước, qua đó góp phần phục vụ hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế của đất nước.
Trước đó, bà Nguyễn Thu Hằng, Tổng giám đốc Vinhomes, khẳng định chương trình chỉ được triển khai sau khi đã nghiên cứu rất kỹ tính khả thi của các nguồn lực, tuân thủ chặt chẽ các quy định về pháp lý và đặc biệt là có đầy đủ phương án quản trị rủi ro.
"Riêng với giá vàng, chúng tôi đã mua bảo hiểm giá vàng để chia sẻ rủi ro, ứng phó kịch bản giá cả biến động trong tương lai. Vì vậy, dù giá vàng có tăng nóng tới đâu, khi đáo hạn, Vinhomes cũng không thể sập và khách hàng tất nhiên sẽ vẫn được hoàn trả toàn vẹn giá trị vàng đã chuyển đổi kèm 2% lợi tức mỗi năm đúng như cam kết", bà Hằng nói.
Nhiều ý kiến lo ngại việc 5 năm qua, giá vàng đã tăng dựng đứng khoảng 3 lần. Nếu khi đáo hạn, giá vàng đã tăng phi mã vượt quá khả năng của chính các đơn vị bảo hiểm thì sẽ ra sao? Trả lời vấn đề này, bà Hằng thẳng thắn cho biết lo lắng trên luôn đúng cho mọi mặt hàng, nhưng không nên lo lắng thái quá.
"Ở góc độ quốc tế, các tổ chức phân tích uy tín đều nhận định giá vàng hiện đã ở vùng rất cao, sau khi hội tụ đủ các yếu tố gây tăng giá đỉnh điểm như chiến tranh, bất ổn toàn cầu… Ở trong nước, Chính phủ cũng có nhiều giải pháp điều tiết, bình ổn thị trường vàng hiệu quả. Khả năng xuất hiện chu kỳ vàng tăng phi mã kéo dài như vừa rồi là không nhiều", bà Hằng khẳng định.
Tổng giám đốc Vinhomes cũng cho biết các đơn vị nhận bảo hiểm giá vàng cho doanh nghiệp đều là tổ chức lớn, có năng lực phân tích và quản trị rủi ro chuyên nghiệp. Theo bà, nếu không đánh giá được khả năng kiểm soát rủi ro, các đơn vị này sẽ không tham gia chương trình.
Đối với nguy cơ lượng khách hàng tham gia quá lớn và đòi hoàn trả vàng cùng lúc khi đáo hạn, bà Hằng khẳng định Vinhomes có cơ sở để đảm bảo sẽ thu xếp đủ lượng vàng vật chất hoàn trả cho khách hàng. Các công ty vàng bạc cam kết đảm bảo nguồn cung tới đâu, doanh nghiệp mới triển khai chương trình tới đó, không mở rộng vượt quá khả năng kiểm soát rủi ro.
Đến 10h sáng nay, 5-5, giá vàng thế giới hồi phục nhẹ lên mức 4.544 USD/ounce. Với mức giá hiện tại, quy đổi theo tỉ giá niêm yết tại ngân hàng, giá vàng thế giới tương đương 144,44 triệu đồng/lượng.
Giá vàng thế giới đã liên tục giảm sâu từ cuối tuần qua, từ mức 4.720 USD/ounce về mức 4.544 USD/ounce, tương đương mức giảm tổng cộng 183 USD/ounce (5,8 triệu đồng/lượng) chỉ trong vài ngày.
Nguyên nhân khiến giá vàng thế giới giảm sâu là do căng thẳng Mỹ - Iran leo thang.
Tối qua, Iran đã tấn công một số tàu thuyền ở eo biển Hormuz và phóng hỏa một cảng dầu của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE). Đây là sự leo thang căng thẳng lớn nhất trong khu vực kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được công bố cách đây 4 tuần.
Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất cho biết hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn 15 tên lửa và 4 máy bay không người lái vào tối 4-5 (giờ địa phương). Trong khi đó Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ "xóa sổ" Iran nếu tấn công tàu Mỹ tham gia "Dự án tự do" tại eo biển Hormuz.
Ngay sau đó giá dầu Brent giao sau tại thị trường London tăng gần 6%, đóng cửa ở mức 114,44 USD/thùng. Giá dầu tăng gây áp lực lạm phát và củng cố khả năng các ngân hàng trung ương giữ lãi suất cao lâu hơn. Đồng USD cũng tăng cao gây áp lực lên giá vàng.
Giá vàng miếng SJC sáng nay giảm 1,3 triệu đồng/lượng, về mức 165 triệu đồng/lượng, mua vào còn 162 triệu đồng/lượng.
Còn giá vàng nhẫn 9999 bán ra ở mức 164,5 triệu đồng/lượng, mua vào 161,5 triệu đồng/lượng.
So với giá vàng thế giới quy đổi, giá vàng miếng SJC đang cao hơn 20,56 triệu đồng/lượng.
Giá bạc hôm nay cũng giảm về mức 72,96 USD/ounce. Quy đổi theo tỉ giá niêm yết tại ngân hàng tương đương 2,32 triệu đồng/lượng.
Sáng nay, giá bạc trong nước cũng đi xuống. Công ty Ancarat niêm yết giá bạc bán ra ở mức 2,854 triệu đồng/lượng và mua vào ở mức 2,768 triệu đồng/lượng.
Công ty SBJ niêm yết giá bạc bán ra ở mức 2,859 triệu đồng/lượng, mua vào 2,769 triệu đồng/lượng.
Công ty Phú Quý niêm yết giá bạc bán ra ở mức 2,854 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 2,768 triệu đồng/lượng.
Mời độc giả theo dõi diễn biến giá vàng và giá bạc TẠI ĐÂY.
Thị trường vàng vừa trải qua những phiên giao dịch nghẹt thở khi giá liên tục lên - xuống. Ghi nhận vào lúc 6h ngày 12/6 giờ Việt Nam, giá vàng giao ngay bất ngờ có cú lội ngược dòng đầy ấn tượng, bật tăng mạnh mẽ lên mốc 4.228,28 USD/ounce sau khi đã bị đẩy về sát ngưỡng hỗ trợ tâm lý cực kỳ quan trọng là 4.000 USD/ounce trước đó.
Biến động này một lần nữa khiến các nhà đầu tư cá nhân phải đặt câu hỏi về bản chất thực sự của vàng. Đằng sau những bảng điện tử nhảy số liên tục là một "hệ thống đường ống" vận hành vô cùng tinh vi, chi phối bởi dòng chảy dịch chuyển suốt 90 năm qua giữa phương Tây và phương Đông.
Bản chất tiền tệ và cuộc đấu trí tại phương Tây
Để hiểu được vì sao giá vàng có thể quay đầu ngoạn mục như vậy, trước hết cần nhìn nhận vàng dưới một lăng kính hoàn toàn khác biệt so với các loại hàng hóa thông thường. Không giống như đồng, lúa mì hay dầu mỏ vốn chịu tác động trực tiếp từ sản lượng khai thác hàng năm, giá trị của vàng hoạt động theo một logic riêng biệt.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), hiện có khoảng gần 220.000 tấn vàng tồn tại trên mặt đất, trong khi các mỏ toàn cầu chỉ khai thác thêm khoảng 3.500 tấn mỗi năm. Điều này tạo ra tỷ lệ dự trữ trên sản lượng khai thác lên tới khoảng 60 lần, khiến nguồn cung mới từ việc khai thác gần như không thể làm thay đổi bức tranh giá cả tổng thể.
Vàng vận động giống một loại tiền tệ hơn là hàng hóa, và giá trị của nó được quyết định bởi việc ai đang sở hữu số vàng hiện có và họ sẵn sàng bán ở mức giá nào.
Trong hệ thống tài chính phương Tây, vàng cạnh tranh trực tiếp với các tài sản tài chính khác, đặc biệt là trái phiếu chính phủ Mỹ. Đối thủ lớn nhất của kim loại quý này chính là lợi suất thực, tức lợi suất trái phiếu sau khi đã điều chỉnh lạm phát. Khi lợi suất thực giảm, chi phí cơ hội để nắm giữ một tài sản không sinh lãi như vàng sẽ giảm đi, thúc đẩy dòng vốn tổ chức đổ vào các quỹ ETF vàng.
Quy luật này vận hành thông qua một hệ thống tam giác chặt chẽ gồm London là trung tâm định giá bán buôn, Thụy Sĩ đảm nhiệm vai trò nấu chảy và đúc lại các thỏi vàng theo tiêu chuẩn, còn sàn COMEX tại New York là đầu mối giao nhận.
"Tấm đệm" phương Đông và thói quen tích lũy thực tế
Trái ngược với tư duy đầu tư lướt sóng của phương Tây, người dân tại các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ hay các nước Đông Nam Á lại coi vàng là phương tiện tiết kiệm và dự phòng lâu dài. Vàng đối với người phương Đông là tài sản tích lũy, của hồi môn và là quỹ bảo an truyền đời cho gia đình.
Chính sự khác biệt này đã tạo nên một cơ chế tự cân bằng thú vị trên thị trường toàn cầu. Trong khi các quỹ đầu tư phương Tây thường mua đuổi khi giá tăng và bán tháo khi giá giảm, người mua phương Đông lại cực kỳ nhạy cảm về giá. Khi giá vàng tăng quá cao, nhu cầu tiêu dùng vật chất tại châu Á sẽ tự động giảm xuống, thậm chí xuất hiện làn sóng người dân xếp hàng bán chốt lời tại các con phố vàng nổi tiếng như Yaowarat ở Bangkok.
Ngược lại, khi giá vàng thế giới lao dốc, dòng người mua vật chất tại phương Đông sẽ lập tức xuất hiện để gom vào tích trữ. Sự dịch chuyển này đóng vai trò như một "tấm đệm" vững chắc, hấp thụ lượng bán ra từ phương Tây và ngăn chặn đà giảm sâu của thị trường, tạo tiền đề cho cú bật tăng trở lại.
Sự phá vỡ quy luật cũ và bước ngoặt dài hạn
Một điểm cốt lõi mà các nhà đầu tư cần lưu ý là mô hình định giá vàng truyền thống dựa trên lợi suất thực đang có sự thay đổi mang tính lịch sử. Giai đoạn 2005 - 2021, tương quan thống kê giữa giá vàng và lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ cực kỳ ổn định ở mức 84%. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay, mối tương quan này đã sụt giảm nghiêm trọng, có thời điểm chỉ còn 3% và hiện tại cũng chỉ phục hồi nhẹ lên khoảng 7%.
Theo phân tích từ J.P. Morgan Private Bank, thị trường đang bước vào trạng thái bất đối xứng khi vàng vẫn tăng mạnh khi lợi suất thực giảm, nhưng lại giảm ít hơn rất nhiều so với dự báo khi lợi suất tăng. Sự đứt gãy này xuất phát từ hai động lực cấu trúc lớn trên bản đồ tài chính toàn cầu.
Đầu tiên là làn sóng thu mua vàng vật chất với quy mô chưa từng có của các ngân hàng Trung ương. Theo số liệu từ WGC, các ngân hàng Trung ương đã mua ròng 1.082 tấn trong năm 2022, tiếp tục mua 1.037 tấn năm 2023 và duy trì khoảng 1.045 tấn trong năm 2024, cao gấp đôi mức trung bình của thập kỷ trước.
Động lực thứ hai đến từ bài học địa chính trị năm 2022 khi việc phong tỏa tài sản của Nga khiến nhiều quốc gia nhận ra tài sản định giá bằng USD có thể bị hạn chế quyền tiếp cận, trong khi vàng vật chất lưu trữ trong nước thì không thể bị đóng băng.
Sự thay đổi này cho thấy vàng đang chuyển dịch mạnh mẽ từ một công cụ phòng ngừa lạm phát mang tính chiến thuật sang một tài sản dự trữ tiền tệ mang tính chiến lược. Đối với những nhà đầu tư cá nhân, những biến động ngắn hạn như cú rơi sát mốc 4.000 USD rồi bật tăng trở lại mốc 4.200 USD chỉ là những gợn sóng trên bề mặt.
Về lâu dài, dòng thủy triều Đông - Tây vẫn đang âm thầm luân chuyển, và việc nắm giữ vàng vật chất vẫn mang lại một sự tự tin lớn nhờ giá trị nội tại được bảo toàn qua các chu kỳ tiền tệ của lịch sử.
