Nhiều vụ bạo lực gia đình gần đây gây bức xúc dư luận khi người chồng đánh vợ tàn bạo giữa ban ngày.
Đây không phải là chuyện mới vì đã có rất nhiều vụ tương tự xảy ra. Có nhiều vụ nạn nhân im lặng chịu đựng. Nhiều vụ đã thành án nhưng những anh chồng vẫn “thoát án” vì chính nạn nhân bãi nại.
Và bạo lực tái diễn từ sự im lặng, xuê xoa cho nhau. Làm gì để hạn chế tình trạng bạo lực gia đình? Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến của bạn đọc về vấn đề này.
Thẩm phán Lê Thiết Hùng (Quảng Trị):
Đã có không ít vụ bạo lực gia đình hành vi rõ ràng, hậu quả có thật nhưng cuối cùng chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính hoặc hòa giải, bởi nạn nhân không yêu cầu hoặc rút đơn yêu cầu khởi tố.
Thực trạng này đặt ra vấn đề đáng suy ngẫm: sự im lặng, cam chịu hoặc rút lui của nạn nhân có vô tình trở thành “lá chắn” cho hành vi bạo lực tiếp diễn?
Trong một số trường hợp nhất định, việc xử lý hình sự phụ thuộc vào yêu cầu của bị hại. Quy định này nhằm tôn trọng quyền tự định đoạt của cá nhân. Tuy nhiên sự lựa chọn của nạn nhân không phải lúc nào cũng xuất phát từ ý chí của họ.
Nhiều phụ nữ phụ thuộc kinh tế, chịu áp lực từ con cái, gia đình hai bên hoặc tâm lý “giữ gìn tổ ấm”. Nỗi sợ bị trả thù, bị kỳ thị hoặc mất đi chỗ dựa khiến họ chọn cách im lặng, thậm chí rút đơn sau khi đã tố cáo.
Không ít người tin rằng “nhịn một lần cho yên chuyện” nhưng sự nhượng bộ này hiếm khi chấm dứt bạo lực. Trái lại, nó có thể khiến hành vi bạo hành lặp lại với mức độ nghiêm trọng hơn.
Bạo lực gia đình thường diễn ra theo chu kỳ: căng thẳng – bùng phát – hối lỗi rồi lại tái diễn. Sự im lặng của nạn nhân, dù xuất phát từ thiện chí hay bất lực, có thể vô tình củng cố chu kỳ đó.
Không ít vụ án cố ý gây thương tích được khởi tố, điều tra, truy tố và đưa ra xét xử. Nhưng đến giai đoạn phúc thẩm, bị hại lại rút đơn yêu cầu khởi tố.
Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, tòa án buộc phải đình chỉ vụ án. Dù ở thời điểm đó hành vi vi phạm đã được làm rõ qua chứng cứ, lời khai, kết luận giám định; các cơ quan tiến hành tố tụng đã dành nhiều thời gian, công sức để giải quyết vụ án.
Nhưng chỉ với việc rút đơn, toàn bộ quá trình xử lý hình sự phải dừng lại. Tòa án, dù nhận thấy tính chất nguy hiểm của hành vi, cũng không thể tiếp tục xét xử.
Việc rút đơn ở giai đoạn này thường không đơn thuần là sự thay đổi ý chí tự nguyện. Nhiều trường hợp bị chi phối bởi sức ép gia đình, mong muốn hàn gắn, sự phụ thuộc kinh tế hoặc lo lắng cho con cái. Hành vi bạo lực đáng lẽ phải bị xử lý nghiêm minh lại không đi đến cùng. Điều này vô hình trung tạo ra một “khoảng lặng pháp lý”.
Người gây bạo lực có thể nhận thức rằng hậu quả pháp lý không nghiêm khắc nếu nạn nhân rút lui. Sự răn đe của pháp luật vì thế bị suy giảm.
Bạo lực gia đình không chỉ là vấn đề của riêng một cá nhân hay một gia đình. Mỗi hành vi đánh đập, chửi bới hay hành hạ không chỉ gây tổn thương trực tiếp cho nạn nhân mà còn để lại hệ lụy lâu dài cho những người xung quanh, đặc biệt là trẻ em.
Những đứa trẻ lớn lên trong môi trường có bạo lực dễ bị ảnh hưởng tâm lý, mất cảm giác an toàn, thậm chí hình thành nhận thức sai lệch về cách giải quyết mâu thuẫn.
Ở góc độ xã hội, việc dung thứ hoặc bỏ qua bạo lực gia đình góp phần duy trì một vòng luẩn quẩn: người bị hại hôm nay có thể trở thành người gây bạo lực trong tương lai. Cần nhìn nhận rằng bạo lực không chỉ là vấn đề thương tích mà còn là sự xâm phạm nhân phẩm, danh dự và quyền được an toàn của con người.
Những hành vi tưởng như nhẹ nhưng lặp đi lặp lại có thể gây tổn thương tâm lý sâu sắc và dễ leo thang thành hậu quả nghiêm trọng.
Một rào cản khác trong phòng, chống bạo lực gia đình là tâm lý “chuyện nhà người ta”. Sự thờ ơ của cộng đồng vô hình trung tạo điều kiện để hành vi bạo lực tiếp diễn. Nếu có sự can thiệp kịp thời từ hàng xóm, tổ dân phố hoặc các tổ chức địa phương, hậu quả có thể đã được hạn chế.
Ngược lại, sự im lặng kéo dài khiến nạn nhân ngày càng bị cô lập, mất niềm tin vào khả năng được bảo vệ.
Luật sư Nguyễn Thị Thu Tâm (Đoàn luật sư TP.HCM):
Theo quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, tùy thuộc vào mức độ, tính chất, hậu quả của hành vi, người có hành vi bạo lực gia đình (chồng đánh vợ hoặc ngược lại) có thể bị phạt tiền, buộc xin lỗi công khai hoặc nặng hơn là bị phạt tù theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Theo điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025), hành vi đánh vợ của người chồng có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về “tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”.
Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 11-30% hoặc dưới 11% thuộc một trong các trường hợp quy định thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Đó là dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người; dùng a xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm; đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; có tính chất côn đồ…
Trường hợp gây tổn thương cơ thể từ 31-60% thì bị phạt tù từ 2-6 năm. Nếu phạm tội như gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên thì bị phạt tù từ 5-10 năm…
Với trường hợp xem xét xử lý hình sự là trường hợp khởi tố theo yêu cầu của người bị hại. Nếu hành vi đánh vợ của người chồng nhưng bị hại (người vợ) không có yêu cầu thì cơ qun chức năng không khởi tố vụ án hình sự.
Nếu việc chồng đánh vợ diễn ra thường xuyên khiến nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần… người chồng có thể bị xem xét xử lý về “tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình” theo điều 185 Bộ luật Hình sự.
Tội này không thuộc trường hợp chỉ được khởi tố vụ án hình sự khi có yêu cầu của bị hại.
Ngày 14-4, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Lê Thị Thùy Trang (49 tuổi, ngụ phường An Lạc) cùng 6 đồng phạm để điều tra về tội "gây ô nhiễm môi trường" và "mua bán trái phép hóa đơn".
Theo đó, Cục Cảnh sát môi trường Bộ Công an phát hiện Trang sử dụng nhiều pháp nhân để ký hợp đồng xử lý chất thải rắn thông thường (bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải, xỉ than, bột đá…) từ các chủ nguồn thải trong lĩnh vực sản xuất giấy, dệt nhuộm, thuộc da, sản xuất đá granite, chế biến thủy sản, nước giải khát… để xử lý.
Nhưng thực tế sau khi tiếp nhận từ các chủ nguồn thải, các công ty của Trang không chuyển giao hết cho đơn vị chức năng hoặc xử lý theo quy định mà chôn, lấp, đổ hàng trăm chuyến xe đầu kéo (từ 25-30 tấn/chuyến), tương đương hàng chục nghìn tấn chất thải rắn trái pháp luật tại nhiều địa điểm trên địa bàn TP.HCM.
Ngày 26-3, Cục Cảnh sát môi trường phối hợp các cục nghiệp vụ Bộ Công an và Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM huy động gần 100 trinh sát, điều tra viên tiến hành khám xét khẩn cấp 6 địa điểm trên địa bàn TP.HCM và tỉnh Đồng Tháp.
Kết quả thu giữ tiền mặt hơn 50.000 USD, gần 2 tỉ đồng, hàng chục cuốn sổ đỏ và nhiều tài liệu chứng cứ liên quan hành vi phạm tội.
Quá trình điều tra vụ án, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM xác định Lê Thị Thùy Trang chủ mưu, cầm đầu, thành lập và điều hành hoạt động của các công ty nhưng không đứng tên mà thuê, chỉ đạo nhân viên đứng tên người đại diện pháp luật, gồm:
Công ty TNHH thương mại dịch vụ môi trường Thịnh Phát, Công ty TNHH dịch vụ môi trường Thịnh Phát, Công ty TNHH thương mại vận chuyển An Bình, Công ty TNHH môi trường Đất Xanh Miền Nam.
Trang đã sử dụng vỏ bọc là các công ty được cấp giấy phép về môi trường, có chức năng xử lý chất thải, ký nhiều hợp đồng xử lý chất thải với giá "siêu rẻ", kết hợp với các công ty thu gom, vận chuyển chất thải, tạo thành một mô hình khép kín trong "hệ sinh thái".
Chất thải sau khi thu gom từ chủ nguồn thải sẽ được vận chuyển về công ty có chức năng xử lý nhưng thực tế không xử lý mà đem đi đổ thải trực tiếp ra môi trường hoặc bán cho người mua có nhu cầu bón cây, san lấp mặt bằng nhằm thu lợi bất chính.
Cơ quan điều tra xác định các công ty do Trang điều hành đã đổ thải trái phép tại 11 điểm với tổng khối lượng hơn 20.160 tấn chất thải rắn ra môi trường.
Đồng thời, từ năm 2024 đến nay, Trang đã chỉ đạo nhân viên giao chất thải trực tiếp không qua xử lý cho hàng chục điểm, cho nhiều khách hàng trên địa bàn TP và các tỉnh Đồng Tháp, Tây Ninh… với tổng khối lượng theo thống kê trên sổ sách của các nhân viên của Trang ghi nhận hơn 20.000 tấn.
Kết luận của cơ quan chuyên môn xác định các mẫu chất thải thu tại các địa điểm Trang chỉ đạo nhân viên đổ thải trái phép đều là chất thải rắn, phải được xử lý trước khi thải ra môi trường.
Ngoài ra, để cân đối hóa đơn đầu vào, đầu ra, hợp thức hóa cho hàng chục nghìn chất thải chưa qua xử lý trên, Trang đã ký hợp đồng xử lý chất thải với Công ty Thành Lập để xuất hóa đơn khống cho nhóm công ty của Trang.
Theo cơ quan điều tra, Trang đã mua hàng trăm tờ hóa đơn GTGT của Công ty Thành Lập với chi phí từ 3,2 - 6%/tổng giá trị hàng hóa trên hóa đơn chưa thuế, nhưng thực tế không có hàng hóa kèm theo.
Ngày 26-4, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Trần Thị Như Hảo (27 tuổi) và chồng là Nguyễn Trọng Anh (31 tuổi, cùng ngụ phường Thới An, TP.HCM) để điều tra về tội "vi phạm quy định về an toàn thực phẩm".
Các quyết định, lệnh trên được viện kiểm sát phê chuẩn và Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP tống đạt đến các bị can vào hôm qua 25-4.
Trước đó Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM phối hợp với Công an xã Bình Mỹ và các địa phương đồng loạt kiểm tra với Công ty TNHH Nông sản Mai Xuân Thành tại xã Bình Mỹ và các đầu mối tiêu thụ tại xã Bà Điểm (TP.HCM), xã Khánh Cường (tỉnh Quảng Ngãi)…
Qua kiểm tra phát hiện, thu giữ hơn: 5.200 gói bột các loại thực phẩm chức năng nhãn hiệu Emo's (gồm sữa tách béo, bột trà cam, bột cà phê, bột trà chanh, bột trà dâu, bột trà đào hòa tan); 639kg các loại bột nguyên liệu; 8 thiết bị máy móc sản xuất; 32.950 bao bì vỏ hộp nhựa, in nhãn hiệu loại Emo's…
Quá trình điều tra ban đầu xác định, vợ chồng Trần Thị Như Hảo cùng tổ chức sản xuất thực phẩm giảm cân từ năm 2018 đến nay với sự đầu tư bài bản về thiết bị máy móc và nhân công sản xuất.
Theo cơ quan điều tra, thực tế các sản phẩm trên không có tác dụng giảm cân, nhưng để người tiêu dùng ưa chuộng, bán được ra thị trường, các đối tượng đã pha trộn chất sibutramine vào nguyên liệu để sản xuất.
Chất sibutramine có tác dụng khiến người sử dụng giảm cảm giác thèm ăn, có nhiều tác dụng phụ gây nguy hiểm như ảnh hưởng đến tim mạch, gây đau tim, loạn nhịp tim, huyết áp cao…, bị cấm sử dụng trong thực phẩm.
Cơ quan điều tra xác định từ năm 2018 đến nay, vợ chồng Hảo đã sản xuất, đưa ra thị trường tiêu thụ số thực phẩm chức năng có chứa chất cấm ước tính hàng chục tỉ đồng. Riêng tháng 2 và 3-2026, đã sản xuất, đưa ra tiêu thụ số thực phẩm chức năng có chứa chất cấm trị giá hơn 3,4 tỉ đồng.
Liên quan vụ án Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ và Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa, cơ quan chức năng đã xử lý nhiều người và chuẩn bị xét xử đối với 42 bị cáo. Trong số này, có một bị can đang bị cơ quan điều tra truy nã.
Năm 2022, Phan Văn Thanh (39 tuổi, ngụ TPHCM) nhờ người làm giả sẵn hồ sơ bệnh án tâm thần nhằm sử dụng khi vi phạm pháp luật để cung cấp cho cơ quan chức năng.
Sau đó, thông qua các mối quan hệ quen biết, Thanh chi 100 triệu đồng để được nhập viện điều trị tâm thần từ ngày 29/11/2022 đến ngày 26/12/2022.
Ngày 14/4/2023, Thanh bị Công an huyện Tân Châu (cũ), tỉnh Tây Ninh, khởi tố bị can về tội Đánh bạc. Trong quá trình làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng, Thanh đã xuất trình hồ sơ bệnh án tâm thần của mình.
Căn cứ hồ sơ bệnh án của Thanh, ngày 26/5/2023, Cơ quan CSĐT Công an huyện Tân Châu ra quyết định trưng cầu giám định số 165/QĐ-CSHS gửi Viện Pháp y tâm thần Biên Hòa để xác định tình trạng tâm thần của người này.
Ngày 30/6/2023, Viện Pháp y tâm thần Biên Hòa ban hành kết luận giám định pháp y tâm thần số 453/KL-VPYTW, xác định tại thời điểm thực hiện hành vi và thời điểm giám định, Thanh mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.
Trên cơ sở kết luận này, ngày 14/8/2023, Viện KSND huyện Tân Châu ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với Thanh.
Đến ngày 17/8/2023, Cơ quan CSĐT Công an huyện Tân Châu ra quyết định đình chỉ điều tra bị can đối với Phan Văn Thanh với lý do hành vi không cấu thành tội phạm.
Đối với hành vi đưa tiền nhằm làm sai lệch hồ sơ bệnh án tâm thần, Viện KSND Tối cao xác định Thanh có dấu hiệu cấu thành tội Đưa hối lộ. Tuy nhiên, trong quá trình điều tra, người này đã bỏ trốn khỏi địa phương, nên cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định truy nã; khi bắt được Thanh sẽ tiếp tục xử lý theo quy định pháp luật.
