Câu hỏi đặt ra là liệu khoản đầu tư cả chục triệu đồng cho một tiết mục văn nghệ có thực sự cần thiết và xứng đáng với giá trị mà học sinh nhận được?
Ở các trường hiện nay không khó bắt gặp những thông báo vận động đóng góp từ ban phụ huynh các lớp cho tiết mục văn nghệ. Từ tiền thuê biên đạo, trang phục, đạo cụ, âm thanh, ánh sáng cho đến chi phí tập luyện… tất cả cộng lại có thể lên tới chục triệu đồng. Đây là xu hướng phổ biến ở nhiều trường học, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Ban đầu, các hoạt động phong trào vốn mang ý nghĩa tạo sân chơi lành mạnh, giúp học sinh thư giãn sau giờ học và gắn kết tập thể. Nhưng, theo thời gian, nhiều nơi đã “nâng cấp” các tiết mục thành những màn trình diễn công phu, gần như bán chuyên nghiệp. Sự đầu tư quá mức này vô tình tạo ra áp lực cạnh tranh giữa các lớp.
Hệ quả là phụ huynh trở thành “nhà tài trợ bất đắc dĩ”. Dù không phải ai cũng sẵn lòng chi trả, nhưng trước tâm lý “vì tập thể”, “vì con mình không bị thiệt thòi”, nhiều người vẫn phải miễn cưỡng đóng góp. Điều này đặc biệt gây áp lực với những gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế.
Ngay cả chính những giáo viên chủ cũng thừa nhận là “bất dĩ lắm mới theo phong trào của lớp như thế”, vì sợ “lớp mình thua lớp khác, vì điểm thi đua của học sinh và giáo viên trong trường…”.
Cô L.T.H, một giáo viên tại TP.HCM nêu quan điểm: “Phụ huynh cũng nên tạo điều kiện cho con em tham gia phong trào nhưng cần trong phạm vi điều kiện hợp lý thôi. Chứ đầu tư nhiều tiền quá, nhiều gia đình cũng rất khó khăn”.
Một tiết mục văn nghệ phong trào chỉ diễn ra trong vài phút trên sân khấu. Nhưng để có được vài phút ấy, phụ huynh phải bỏ ra một khoản tiền không nhỏ. Khi chi phí vượt quá giá trị thực tế của hoạt động, câu chuyện không còn đơn thuần là phong trào nữa mà đã trở thành một “cuộc đua ngầm” về tài chính.
Điều đáng lo hơn là, giá trị giáo dục mà học sinh nhận được từ những tiết mục ấy lại khá hạn chế. Khi mọi thứ đã được “làm sẵn” bởi người lớn (từ ý tưởng, biên đạo đến cách thể hiện) thì học sinh gần như chỉ làm theo hướng dẫn, thậm chí là “diễn cho đúng bài”.
Trong nhiều trường hợp, các em không thực sự hiểu ý nghĩa của tiết mục mình tham gia, cũng không có cơ hội phát huy sự sáng tạo hay rèn luyện kỹ năng tổ chức, làm việc nhóm. Thay vì tự tìm tòi, tập luyện, điều chỉnh và hoàn thiện, các em chỉ cần tập theo lịch, theo động tác đã được dựng sẵn.
Chính điều này làm giảm đi giá trị cốt lõi của hoạt động phong trào vốn phải là môi trường để học sinh học kỹ năng sống. Khi sự cạnh tranh giữa các lớp trở nên nặng nề, mục tiêu giáo dục bị đẩy xuống hàng thứ yếu, nhường chỗ cho việc “trình diễn cho đẹp”, “thi cho có giải”.
Trong khi đó, nếu sử dụng khoản tiền ấy một cách hợp lý, chẳng hạn thuê người hướng dẫn kỹ năng mềm, tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa, hay đơn giản là để học sinh tự lên ý tưởng và tập luyện… thì giá trị giáo dục mang lại sẽ cao hơn nhiều. Khi học sinh tự tham gia vào quá trình xây dựng tiết mục, các em sẽ học được cách làm việc nhóm, giải quyết mâu thuẫn, quản lý thời gian, thậm chí là lãnh đạo và chịu trách nhiệm. Những kỹ năng này quan trọng hơn rất nhiều so với một màn trình diễn chỉn chu nhưng thiếu “chất học sinh”.
Ngoài ra, việc chi tiêu quá mức cho hoạt động phong trào còn có thể tạo ra những hệ lụy về nhận thức. Trẻ có thể dần hình thành suy nghĩ rằng muốn thành công hay được ghi nhận thì phải có sự đầu tư lớn về tiền bạc, thay vì nỗ lực cá nhân và sự sáng tạo. Đây là điều đi ngược lại với tinh thần giáo dục mà nhà trường hướng tới.
Theo số liệu do ĐH Quốc gia công bố, kỳ thi V-ACT đợt 2 vừa qua có 170.127 thí sinh dự thi, đông nhất từ trước đến nay và cũng là lần đầu tiên số lượng dự thi đợt 2 cao hơn đợt 1. Trong số này, có khoảng 63% thí sinh từng dự thi đợt 1 tổ chức hồi đầu tháng 4 và chọn thi lại với mục tiêu cải thiện điểm số, trong khi 37% còn lại mới dự thi lần đầu.
Chia sẻ với Thanh Niên ở Trường ĐH Công nghệ Sài Gòn (P.Chánh Hưng, TP.HCM) trước buổi thi V-ACT đợt 2 tổ chức hôm 24.5, Lê Kim Mỹ, sinh viên Trường ĐH Ngoại ngữ-Tin học TP.HCM, và Vũ Viết Phương, sinh viên Trường ĐH Khoa học sức khỏe (ĐH Quốc gia TP.HCM), kể đây là lần thứ 2 tham dự. Mục tiêu là để tìm cơ hội xét tuyển vào Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM).
Theo Phương, việc cả hai chọn thi năm nay xuất phát từ thực tế năm trước các kỳ thi, trong đó có V-ACT, phải thay đổi cấu trúc đề theo tinh thần của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. "Đề mới khiến nhiều bạn bị ngộp, không quen nên chưa quyết định thi lại", nam sinh nói. Mỹ nêu lý do tương tự, cho biết nhiều thí sinh tự do như cô chuộng V-ACT hơn kỳ thi tốt nghiệp THPT vì kiến thức mà đề yêu cầu không thay đổi quá nhiều.
Không chỉ dùng điểm V-ACT để tìm suất vào các trường thành viên ĐH Quốc gia TP.HCM, nhiều thí sinh còn coi đây là "tấm vé" để vào những trường hàng đầu khác, thậm chí là đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng. Thái Thành Đạt, học sinh lớp 12 ở Trường THPT Bạc Liêu (P.Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau), kể đã hai lần "khăn gói" lên TP.HCM thi V-ACT để lấy kết quả xét tuyển vào Trường Sĩ quan kỹ thuật quân sự - tên dân sự là Trường ĐH Trần Đại Nghĩa (P.Gò Vấp).
"Đợt 1 em có đăng ký khóa luyện thi với một trung tâm, tới đợt 2 thì chú trọng tự học hơn", Đạt nói.
Trước đó, Thanh Niên ghi nhận một hiện tượng đáng chú ý trong đợt 2 thi V-ACT năm nay là nhiều thí sinh thi trên 1.000 điểm thi đánh giá năng lực vẫn quyết thi lại, với lo ngại điểm dù cao vẫn sẽ bị cạnh tranh. Nỗi sợ này là có cơ sở, khi thống kê từ ĐH Quốc gia TP.HCM cho thấy số thí sinh đạt kết quả từ 1.001/1.200 điểm trở lên trong năm 2025 là 1.465, chiếm 1% tổng số. Mức này tăng tăng khoảng 4 lần so với năm 2024 (372, chiếm 0,4%).
Một yếu tố khác là điểm trung bình thi đợt 2 luôn cao hơn đợt 1, theo thống kê từ ĐH Quốc gia TP.HCM. Đặc biệt, khoảng chênh lệch năm ngoái lên tới 100,4 điểm, nối tiếp mức từng ghi nhận ở năm 2024 là 82,4. Trong khi đó, độ chênh lệch những năm trước thường chỉ dao động quanh mức 15,2-25,8 điểm.
Tại Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), Đặng Phương Nhi, học sinh lớp 12 Trường THPT Đức Linh (xã Đức Linh, tỉnh Lâm Đồng), cho biết em thuộc số 37% thí sinh mới dự thi lần đầu. Nguyên nhân là nữ sinh mới chốt theo học ngành truyền thông đa phương tiện của Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn gần đây và biết V-ACT là một trong những phương thức khả dụng.
Nhi kể, dù mới thi lần đầu song em làm bài "khá ổn", cả ở những môn không phải thế mạnh như tiếng Anh. Tuy nhiên, nữ sinh lại đánh giá đề toán khó, nhất là ở các câu hỏi ẩn và câu về hình học. "Riêng phần tư duy logic em tốn khá nhiều thời gian để hoàn thành", Nhi nói.
Một nhóm học sinh lớp 12 từ Trường THCS-THPT Đoàn Trần Nghiệp (xã Phú Thành, tỉnh Đồng Tháp) chia sẻ do nền tảng kiến thức thời điểm đợt 1 tổ chức "chưa vững" nên các bạn không đăng ký dự thi, đợi đến khi "cứng cáp" rồi mới tham gia đợt 2.
Nhưng không phải thí sinh nào cũng thi V-ACT với tâm thế dùng kết quả để xét tuyển. Kể với Thanh Niên, một sĩ tử lớp 12 cho biết dù đã nhận thư nhập học của một ĐH nước ngoài, bạn vẫn đăng ký thi đợt 2 lần này để lưu giữ kỷ niệm với bạn bè cùng lớp, cũng như để cọ xát với áp lực phòng thi trước khi bước vào kỳ thi bắt buộc là tốt nghiệp THPT tổ chức vào giữa tháng 6 tới.
Theo ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm thi dự kiến công bố vào ngày 6.6. Thí sinh tra cứu điểm thi, tải giấy chứng nhận kết quả thi tại tài khoản đăng ký dự thi trên trang thông tin điện tử của kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM tại địa chỉ: https://thinangluc.vnuhcm.edu.vn.
Trước đó vào 5.4, kỳ thi V-ACT đợt 1 đã thu hút 133.489 thí sinh dự thi. Phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn với điểm trung bình và trung vị đều bằng 682. Phổ điểm trải rộng với độ lệch chuẩn bằng 141,2 thể hiện khả năng phân loại thí sinh tốt. Khoảng 30% thí sinh đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm và chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên, cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực.
Theo đó, công tác đăng ký tuyển sinh mầm non, lớp 1, lớp 6 năm học 2026 - 2027 sẽ thực hiện hoàn toàn bằng hình thức trực tuyến tại địa chỉ duy nhất là trang tuyển sinh đầu cấp của thành phố: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Nơi ở hiện tại của học sinh sẽ được xác định qua ứng dụng định danh điện tử VNeID và kết nối hệ thống bản đồ số (GIS) để xác định chính xác quãng đường từ nơi ở hiện tại của học sinh đến trường học nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh được học gần nhà.
Lãnh đạo phường Sài Gòn cũng lưu ý, trong trường hợp dữ liệu trên VNeID chưa phản ánh đúng thực tế, Ban Chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp sẽ căn cứ hồ sơ và minh chứng hợp pháp để giải quyết. Học sinh đã học mầm non, tiểu học trên địa bàn, có cha hoặc mẹ làm việc tại các cơ quan, đơn vị trú đóng trên địa bàn, có anh chị em ruột đang học các trường trên địa bàn hoặc cư trú tại các khu vực giáp ranh cũng được xem xét ưu tiên đảm bảo minh bạch, công bằng và tạo thuận lợi nhất cho học sinh.
Cụ thể, năm học 2026-2027, Trường mầm non Lê Thị Riêng, mầm non 30/4 và mầm non Hoa Lư sẽ tiếp nhận trẻ từ 18 tháng tuổi.
Hai Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hòa Bình, mỗi trường tuyển 7 lớp 1 với 245 học sinh cho chương trình đặc thù và chương trình đại trà. Chương trình tiếng Anh tích hợp được triển khai song song với chương trình đại trà và áp dụng cho tất cả học sinh trên địa bàn thành phố. Phụ huynh có thể đồng thời đăng ký tuyển sinh diện đại trà (theo phân bổ địa bàn) và tuyển sinh vào các trường có chương trình đặc thù (như tiếng Anh tích hợp, tăng cường ngoại ngữ) ngay trong cùng một thời điểm. Kết quả trúng tuyển chương trình tiếng Anh tích hợp sẽ được công bố trước chương trình đại trà.
Trường THCS Võ Trường Toản tuyển sinh 10 lớp 6 với 410 học sinh. Trường tổ chức các lớp chương trình đặc thù gồm: Tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh tích hợp, chương trình phổ thông Imersive (dạy và học các môn toán, khoa học bằng tiếng Anh), cùng các lớp tăng cường tiếng Trung và tiếng Nhật.
Ban chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp phường Sài Gòn lưu ý phụ huynh học sinh, từ ngày 27.5 đến 17 giờ ngày 7.6, Cổng tuyển sinh của thành phố sẽ mở để đăng ký tuyển sinh. Kết quả tuyển sinh sẽ được công bố trước 17 giờ ngày 15.6 đối với chương trình đặc thù và trước 17 giờ ngày 20.7 đối với chương trình đại trà.
Lãnh đạo UBND phường Sài Gòn cho biết, phường đảm bảo 100% học sinh trong độ tuổi tuyển sinh được rà soát và được đến trường. Phường sẽ triển khai thông tin tuyển sinh bằng hình thức infographic để phụ huynh học sinh dễ dàng tiếp cận, nắm bắt các nội dung, cột mốc quan trọng để thực hiện đúng tiến độ.
Các thông tin về tuyển sinh đầu cấp được cập nhật và triển khai trên trang thông tin của phường, trưởng các khu phố tuyên truyền, phổ biến kịp thời cho người dân được biết, đảm bảo quyền lợi cho học sinh và đảm bảo công tác tuyển sinh trên địa bàn công bằng, minh bạch, tiện lợi, giảm thiểu thủ tục hành chính cho phụ huynh.
Dựa trên chỉ tiêu và số lượng nguyện vọng 1 của từng trường, phụ huynh, học sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng lớp 10 từ nay đến 17h ngày 8/5.
Năm nay, TP HCM có hơn 169.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng gần 43.000 so với năm ngoái. Khoảng 70% trong số này có suất vào lớp 10 công lập.
Kỳ thi vào lớp 10 dự kiến vào ngày 1-2/6 với ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ (chủ yếu Tiếng Anh). Nhóm có nguyện vọng vào trường chuyên sẽ làm bài môn chuyên tương ứng. Riêng ở xã đảo Thạnh An, đặc khu Côn Đảo, các trường xét tuyển vào lớp 10 bằng học bạ.
