Quỹ giải thưởng Breakthrough, được xem như “Oscar của khoa học”, ngày 19/4 công bố thông tin trên.
“Tôi bất ngờ quá. Phải mất một lúc tôi mới bình tĩnh lại được. Đây là một vinh dự lớn”, nhà toán học 64 tuổi chia sẻ với tờ Scientific American khi nhận tin.
Frank Merle giành giải nhờ những nghiên cứu đóng góp lớn cho sự hiểu biết của nhân loại về phương trình tiến hóa phi tuyến. Đây là công cụ toán học dùng để mô tả sự thay đổi theo thời gian của sóng, chất lưu (như nước, không khí) và các hệ thống động lực khác.
Trọng tâm nghiên cứu của ông hướng vào các điểm kỳ dị, là những thời điểm hoặc vị trí mà lời giải của phương trình đột ngột tăng vọt đến vô hạn. Ông đã giải quyết được nhiều vấn đề nền tảng, bao gồm việc chứng minh rằng một số phương trình vốn được cho là “ổn định” thực tế lại có thể “bùng nổ” (trở nên vô hạn) chỉ trong một khoảng thời gian hữu hạn.
Được nhận khoản tiền thưởng lớn, song điều khiến Merle phấn khích hơn cả là khi ông tìm ra cách tiếp cận mới cho những bài toán này, hầu hết mọi người đều không tin rằng ông có thể tạo ra điều gì thú vị.
“Thế rồi hết bài toán này đến bài toán khác lần lượt được giải quyết. Và giờ những nỗ lực đó đã nhận được sự công nhận rộng rãi”, Merle nói.
Trong suốt sự nghiệp, những đóng góp của Merle đã làm thay đổi nhiều giả định nền tảng trong lĩnh vực, tạo ra các kết nối sâu sắc giữa toán học và vật lý, đồng thời mở ra hướng đi mới cho những bài toán khó nổi tiếng chưa có lời giải.
Nghiên cứu nổi bật nhất của ông là công trình về phương trình Schrödinger phi tuyến trong vật lý lượng tử. Ban đầu, ông phân loại toàn bộ cách thức mà phương trình này có thể “bùng nổ”. Sau đó, ông cùng cộng sự chứng minh được rằng ngay cả phiên bản “phi tập trung” của phương trình này, vốn luôn được tin là cực kỳ ổn định, thực chất vẫn có thể bị phá vỡ và trở nên vô hạn.
Ngoài ra, khi nghiên cứu về giả thuyết phân rã soliton (dự đoán rằng mọi sự xáo trộn của sóng cuối cùng sẽ tan ra thành các nhóm sóng ổn định, giữ nguyên hình dạng), Merle cùng các cộng sự đã phát triển những kỹ thuật toán học mạnh mẽ để phân tích cách năng lượng di chuyển và tập trung trong các hệ thống này.
Ông cũng hợp tác cùng hai nhà toán học Yvan Martel và Pierre Raphael để làm sáng tỏ cách các điểm kỳ dị hình thành trong phương trình kiểu KdV – loại phương trình mô tả các hiện tượng từ sóng nông cho đến những cơn sóng lừng (rogue waves) nguy hiểm trên đại dương.
Hiện, ngoài công tác tại Đại học CY Cergy Paris, Merle còn giữ ghế Giáo sư Giải tích tại Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES). Thời trẻ, ông lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Pierre và Marie Curie – Paris VI, từng giảng dạy tại Viện Courant của Đại học New York (Mỹ) trước khi về Pháp, giành nhiều giải thưởng lớn. Năm 2014, ông là diễn giả toàn thể tại Đại hội Toán học quốc tế dành cho người có đóng góp đặc biệt quan trọng. Năm 2023, ông giành giải nghiên cứu Clay – giải thưởng quốc tế danh tiếng, vinh danh những đột phá về Toán học.
Breakthrough ra đời vào năm 2012 nhằm tôn vinh các nhà khoa học, truyền cảm hứng cho các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy khoa học vì lợi ích toàn cầu. Giải này do các nhà khoa học và doanh nhân, bao gồm nhà vật lý Yuri Milner và CEO của Meta Mark Zuckerberg, khởi xướng.
Ba lĩnh vực được trao giải gồm Toán, Vật lý cơ bản và Khoa học sự sống. Mỗi giải trị giá 3 triệu USD. Các giải thưởng khác của quỹ này như New Horizons hay Maryam Mirzakhani New Frontiers dành cho các nhà khoa học trẻ, trị giá 50.000-100.000 USD.
Cho tới nay, Breakthrough là giải khoa học trao thưởng nhiều nhất thế giới. Số tiền thưởng năm nay lên tới 18,75 triệu USD.
Theo thống kê số thí sinh trên toàn quốc đăng ký môn thi mà Bộ GD-ĐT đã công bố, ngoài 2 môn bắt buộc là ngữ văn và toán, lịch sử là môn thi được thí sinh lựa chọn nhiều nhất với 570.800 thí sinh, tăng so với con số 499.357 thí sinh của năm 2025. Đây cũng là môn có số lượng thí sinh lựa chọn tăng nhiều nhất so với năm trước. Tiếp đến là môn địa lý với 448.725 thí sinh; môn ngoại ngữ có 347.455 thí sinh lựa chọn, giảm so với năm 2025 (364.979 thí sinh).
Tuy nhiên, một số môn khoa học tự nhiên cũng ghi nhận số thí sinh đăng ký lựa chọn tăng nhẹ với năm trước. Cụ thể, môn vật lý có 389.630 thí sinh lựa chọn, tăng so với năm 2025 (354.298 thí sinh); môn hóa học cũng từ 246.700 thí sinh của năm 2025 lên 253.966; Môn tin học tăng mạnh từ 7.716 thí sinh năm 2025 lên 18.691 đăng ký dự thi năm nay; môn công nghệ công nghiệp tăng lên 7.402 trong khi năm trước là 2.428 thí sinh… Dù vậy, đây vẫn là môn có số lượng thí sinh lựa chọn thấp nhất trong số các môn thi tự chọn.
Sáng nay, cùng gần 1,2 triệu thí sinh cả nước, khoảng 138.000 thí sinh TP.HCM bước vào ngày thi thứ 2 với 2 môn tự chọn.
Ghi nhận tại TP.HCM, dữ liệu đăng ký môn thi cho thấy các môn có số lượng thí sinh đăng ký cao gồm: Ngoại ngữ: 65.007 thí sinh (43,09%). Tiếp theo thứ 2 là môn vật lý: 64.162 thí sinh (42,53%); hóa học: 38.120 thí sinh (25,27%); lịch sử: 41.113 thí sinh (27,25%); địa lý: 33.574 thí sinh (22,25%); giáo dục kinh tế và pháp luật: 23.061 thí sinh (15,28%).
Sinh học là môn tự nhiên có số thí sinh lựa chọn thấp là 11.046 thí sinh (7,32%), đứng trước tin học: 2.087 thí sinh (1,38%); công nghệ nông nghiệp: 873 thí sinh (0,58%). Đây là những môn chiếm tỷ lệ thí sinh chọn thấp nhất.
Dữ liệu đăng ký dự thi cho thấy xu hướng lựa chọn các môn phù hợp định hướng nghề nghiệp, tuyển sinh đại học, giáo dục STEM và yêu cầu hội nhập quốc tế tiếp tục gia tăng trong học sinh TP.HCM. Đồng thời phản ánh hiệu quả trong công tác nâng cao năng lực ngoại ngữ và định hướng nghề nghiệp theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Theo lịch của Sở GD&ĐT Hà Nội, thí sinh làm bài thi môn toán trong 120 phút, từ 8h đến 10h.
Ghi nhận trong sáng sớm 31/5, thời tiết Hà Nội tương đối thuận lợi cho việc đi lại và dự thi. Nhiệt độ dao động khoảng 28-33 độ C, nắng không quá gắt, giúp giảm áp lực cho thí sinh và phụ huynh trong ngày thi cuối cùng.
Trước đó, ngày 30/5, gần 125.000 học sinh đã hoàn thành hai môn thi ngữ văn và ngoại ngữ. Theo số liệu của Sở GD&ĐT Hà Nội, môn ngữ văn có 123.692/124.082 thí sinh dự thi, vắng 390 em. Đến buổi thi ngoại ngữ, số thí sinh dự thi là 123.681 em, vắng 401 em.
Kỳ thi cũng ghi nhận 2 trường hợp vi phạm quy chế, đều do mang điện thoại vào phòng thi, mỗi buổi thi có một trường hợp. Đồng thời, không có cán bộ coi thi nào vi phạm quy chế.
Đánh giá về đề thi ngữ văn, nhiều giáo viên cho rằng đề bám sát định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018, có tính mở, khuyến khích học sinh liên hệ thực tiễn và thể hiện quan điểm cá nhân thay vì học thuộc văn mẫu. Câu hỏi phân hoá học sinh nằm ở phần đọc hiểu.
Trong khi đó, đề thi tiếng Anh năm nay giữ ổn định về cấu trúc nhưng tăng cường đánh giá năng lực vận dụng ngôn ngữ. Nhiều câu hỏi gắn với các tình huống thực tế như lựa chọn nghề nghiệp, quản lý thời gian cá nhân.
Đề có độ phân hóa tốt, học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản có thể đạt 5-6 điểm, học sinh khá đạt 7-8 điểm, trong khi nhóm học sinh giỏi cần cẩn trọng ở phần đọc hiểu và hoàn thành đoạn văn để hướng tới điểm 9-10.
Năm học 2026-2027, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó gần 125.000 em đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập, tăng khoảng 20.000 em so với năm trước. Toàn thành phố tuyển khoảng 82.700 chỉ tiêu vào các trường THPT công lập, tương đương tỷ lệ trúng tuyển khoảng 56,3%.
Sau khi hoàn thành môn toán sáng nay, thí sinh dự thi vào các trường THPT không chuyên sẽ kết thúc kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027. Các thí sinh đăng ký vào lớp chuyên sẽ tiếp tục dự thi môn chuyên vào ngày 1/6.
Sáng 22/6, Sở GD&ĐT TPHCM công bố số thí sinh đăng ký tham dự khảo sát vào lớp 6 năm học 2026-2027 tại 5 trường THCS tổ chức khảo sát trên địa bàn thành phố. Cụ thể:
Trường THCS Bình Thọ, phường Thủ Đức có 1.157 thí sinh đăng ký dự khảo sát. Chỉ tiêu lớp 6 của trường năm học tới là 315 học sinh. Như vậy tỷ lệ chọi là 1/3,67.
Trường THCS Hoa Lư, phường Tăng Nhơn Phú có 1.186 thí sinh đăng ký dự khảo sát. Với chỉ tiêu tuyển sinh là 420, tỷ lệ chọi của trường là 1/2,82.
Trường THCS Trần Quốc Toản, phường Bình Trưng có 918 thí sinh đăng ký dự khảo sát, với chỉ tiêu 350 học sinh, tỷ lệ 1 chọi 2,62.
Trường THCS Nguyễn An Ninh, phường Tam Thắng ghi nhận 812 thí sinh đăng ký dự khảo sát, với chỉ tiêu 280 học sinh, tỷ lệ 1 chọi 2,9.
Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa, phường Sài Gòn có 4.225 thí sinh đăng ký dự khảo sát, với 350 chỉ tiêu, tỷ lệ chọi tương đương 1/12,07.
Như vậy có thể thấy, mức tỷ lệ chọi vào lớp 6 trong năm học tới tại 2 trường: THCS và THPT Trần Đại Nghĩa, THCS Trần Quốc Toản đều có mức giảm nhẹ so với năm học trước. Trong khi đó, các trường còn lại đều có mức tăng nhẹ.
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên TPHCM tổ chức mở rộng quy mô khảo sát vào lớp 6 sau sáp nhập, bao gồm cả khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu đối với Trường THCS Nguyễn An Ninh. Hình thức khảo sát và thời gian khảo sát, nội dung khảo sát cũng có sự thay đổi nhằm đảm bảo quyền lợi cho học sinh, phù hợp với bối cảnh sau sáp nhập và hạn chế thấp nhất tỷ lệ thí sinh trúng tuyển ảo vào từng nhà trường.
Kỳ khảo sát vào lớp 6 tại 5 trường sẽ được tổ chức chung ngày 1/7. Thí sinh chỉ được đăng ký chọn 1 trong 5 trường tham gia khảo sát. Sở GD&ĐT TPHCM phụ trách ra 2 đề khảo sát, gồm: đề khảo sát vào lớp 6 Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa và đề khảo sát vào lớp 6 tại 4 trường THCS còn lại.
Về công tác tổ chức: Sở GD&ĐT TPHCM phụ trách tổ chức khảo sát đối với Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa; Các trường còn lại do UBND phường tổ chức.
