Quỹ giải thưởng Breakthrough, được xem như “Oscar của khoa học”, ngày 19/4 công bố thông tin trên.
“Tôi bất ngờ quá. Phải mất một lúc tôi mới bình tĩnh lại được. Đây là một vinh dự lớn”, nhà toán học 64 tuổi chia sẻ với tờ Scientific American khi nhận tin.
Frank Merle giành giải nhờ những nghiên cứu đóng góp lớn cho sự hiểu biết của nhân loại về phương trình tiến hóa phi tuyến. Đây là công cụ toán học dùng để mô tả sự thay đổi theo thời gian của sóng, chất lưu (như nước, không khí) và các hệ thống động lực khác.
Trọng tâm nghiên cứu của ông hướng vào các điểm kỳ dị, là những thời điểm hoặc vị trí mà lời giải của phương trình đột ngột tăng vọt đến vô hạn. Ông đã giải quyết được nhiều vấn đề nền tảng, bao gồm việc chứng minh rằng một số phương trình vốn được cho là “ổn định” thực tế lại có thể “bùng nổ” (trở nên vô hạn) chỉ trong một khoảng thời gian hữu hạn.
Được nhận khoản tiền thưởng lớn, song điều khiến Merle phấn khích hơn cả là khi ông tìm ra cách tiếp cận mới cho những bài toán này, hầu hết mọi người đều không tin rằng ông có thể tạo ra điều gì thú vị.
“Thế rồi hết bài toán này đến bài toán khác lần lượt được giải quyết. Và giờ những nỗ lực đó đã nhận được sự công nhận rộng rãi”, Merle nói.
Trong suốt sự nghiệp, những đóng góp của Merle đã làm thay đổi nhiều giả định nền tảng trong lĩnh vực, tạo ra các kết nối sâu sắc giữa toán học và vật lý, đồng thời mở ra hướng đi mới cho những bài toán khó nổi tiếng chưa có lời giải.
Nghiên cứu nổi bật nhất của ông là công trình về phương trình Schrödinger phi tuyến trong vật lý lượng tử. Ban đầu, ông phân loại toàn bộ cách thức mà phương trình này có thể “bùng nổ”. Sau đó, ông cùng cộng sự chứng minh được rằng ngay cả phiên bản “phi tập trung” của phương trình này, vốn luôn được tin là cực kỳ ổn định, thực chất vẫn có thể bị phá vỡ và trở nên vô hạn.
Ngoài ra, khi nghiên cứu về giả thuyết phân rã soliton (dự đoán rằng mọi sự xáo trộn của sóng cuối cùng sẽ tan ra thành các nhóm sóng ổn định, giữ nguyên hình dạng), Merle cùng các cộng sự đã phát triển những kỹ thuật toán học mạnh mẽ để phân tích cách năng lượng di chuyển và tập trung trong các hệ thống này.
Ông cũng hợp tác cùng hai nhà toán học Yvan Martel và Pierre Raphael để làm sáng tỏ cách các điểm kỳ dị hình thành trong phương trình kiểu KdV – loại phương trình mô tả các hiện tượng từ sóng nông cho đến những cơn sóng lừng (rogue waves) nguy hiểm trên đại dương.
Hiện, ngoài công tác tại Đại học CY Cergy Paris, Merle còn giữ ghế Giáo sư Giải tích tại Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES). Thời trẻ, ông lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Pierre và Marie Curie – Paris VI, từng giảng dạy tại Viện Courant của Đại học New York (Mỹ) trước khi về Pháp, giành nhiều giải thưởng lớn. Năm 2014, ông là diễn giả toàn thể tại Đại hội Toán học quốc tế dành cho người có đóng góp đặc biệt quan trọng. Năm 2023, ông giành giải nghiên cứu Clay – giải thưởng quốc tế danh tiếng, vinh danh những đột phá về Toán học.
Breakthrough ra đời vào năm 2012 nhằm tôn vinh các nhà khoa học, truyền cảm hứng cho các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy khoa học vì lợi ích toàn cầu. Giải này do các nhà khoa học và doanh nhân, bao gồm nhà vật lý Yuri Milner và CEO của Meta Mark Zuckerberg, khởi xướng.
Ba lĩnh vực được trao giải gồm Toán, Vật lý cơ bản và Khoa học sự sống. Mỗi giải trị giá 3 triệu USD. Các giải thưởng khác của quỹ này như New Horizons hay Maryam Mirzakhani New Frontiers dành cho các nhà khoa học trẻ, trị giá 50.000-100.000 USD.
Cho tới nay, Breakthrough là giải khoa học trao thưởng nhiều nhất thế giới. Số tiền thưởng năm nay lên tới 18,75 triệu USD.
Điều này đồng nghĩa, cứ 10 đương đơn thì sẽ có ít nhất 3 người trượt visa du học Mỹ, trong bối cảnh năm 2025 chứng kiến một số thay đổi trong quy trình xét duyệt, như siết kiểm tra thông tin mạng xã hội hay hạn chế trường hợp được miễn phỏng vấn khi gia hạn visa. Tuy nhiên, thống kê không chỉ rõ tỷ lệ trượt của tất cả các nước mà chỉ đề cập đến số liệu chung của khu vực và một số nước nhất định, không bao gồm Việt Nam.
Trong đó, châu Phi đứng đầu về tỷ lệ từ chối với 64% và xếp sau là châu Á với 41%. Ngược lại, tỷ lệ trượt visa du học Mỹ trong năm 2025 thấp nhất tại châu Âu, ở mức 9%.
Dữ liệu do Bộ Ngoại giao Mỹ cung cấp cho tập đoàn giáo dục đa quốc gia Shorelight, được nêu trong báo cáo mới của đơn vị này về tỷ lệ từ chối cấp visa du học Mỹ trong 10 năm qua - từ 2015 tới 2025. Trước đó, tỷ lệ trượt visa từng lập đỉnh vào năm 2020, ở mức 33%, khi dịch Covid-19 bắt đầu bùng phát trên toàn cầu. Tuy nhiên tỷ lệ này giảm còn 25% vào năm 2021 và tăng lên 31% trong 3 năm liên tiếp từ 2022-2024, trước khi cán mốc 35%.
"Nhìn chung, tỷ lệ từ chối visa du học F-1 tăng mạnh trong thập niên qua và vẫn duy trì ở mức cao. Từ 2015 tới 2020, tỷ lệ từ chối tăng đều đặn tại nhiều khu vực. Dù con số này có vẻ đã ổn định trong 2023, 2024, song dữ liệu mới nhất từ 2025 cho thấy xu hướng này đang tái diễn", báo cáo có đoạn.
Một diễn biến đáng chú ý trong dữ liệu năm 2025 là số lượng quốc gia có tỷ lệ từ chối visa vượt ngưỡng 70-80% ngày càng tăng so với 2024, còn số nước nằm trong nhóm trung bình (30-50%) lại giảm. Từ bức tranh đối sánh, thống kê 2025 cũng cho thấy có một nhóm tỷ lệ trượt cao đang thành hình, bao trùm phần lớn các quốc gia khu vực Nam bán cầu. Bối cảnh này, theo Shorelight, có thể làm "suy yếu nguyên tắc xét duyệt visa dựa trên năng lực".
"Khi xác suất nhập cảnh của một du học sinh phụ thuộc vào nơi sinh nhiều hơn là năng lực học thuật hoặc khả năng tài chính, tính liêm chính của hệ thống visa Mỹ sẽ bị tổn hại", báo cáo nêu.
Trả lời tờ Inside Higher Ed về dữ liệu của báo cáo, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết: "Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về an ninh quốc gia, an toàn công cộng thông qua quy trình xét duyệt visa, khẳng định rõ rằng việc nhập cảnh vào Mỹ là một đặc quyền chứ không phải quyền đương nhiên và sự an toàn của người dân Mỹ luôn được đặt lên hàng đầu".
Người này chia sẻ thêm, tất cả đơn xin visa đều được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, tuân thủ luật pháp Mỹ và quyết định cấp hay từ chối sẽ dựa trên những thông tin, hoàn cảnh của mỗi cá nhân.
Trong khi đó, Phái đoàn Ngoại giao Mỹ tại Việt Nam thời gian qua liên tục đăng tin khuyến nghị đương đơn không đưa hộ chiếu cho người lạ hay dịch vụ trung gian và tuyệt đối không ký vào các mẫu đơn còn để trống. Song song đó, đương đơn không mua hoặc sử dụng giấy tờ giả để tránh nguy cơ bị cấm nhập cảnh vào Mỹ vĩnh viên, cũng như trả lời trung thực và đầy đủ trước khi nộp đơn DS-160.
Cũng theo Phái đoàn Ngoại giao Mỹ tại Việt Nam, ứng viên nên tự điền đơn ở địa chỉ ustraveldocs.com với lệ phí là 185 USD (4,8 triệu đồng). "Cảnh giác với các đối tượng lừa đảo thu phí cao hơn để nộp đơn hoặc đặt lịch phỏng vấn thay cho bạn", bài đăng trên mạng xã hội của Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội lưu ý.
"Các dịch vụ trung gian không thể tác động tới quyết định cấp visa. Trên thực tế, việc dùng trung gian có thể làm giảm cơ hội được cấp visa du học", một bài đăng khác cảnh báo. Phía Mỹ cũng cho biết công dân Việt Nam có thể tham khảo thông tin xin visa du học trên trang web chính thức được cập nhật thường xuyên.
Trước đó, dữ liệu công bố hồi tháng 3 của Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ ra rằng, số lượng visa du học cấp mới cho người nước ngoài vào hè 2025 giảm tới 35,6% so với 2024, trong bối cảnh Mỹ từng tạm dừng cấp lịch hẹn phỏng vấn visa du học gần một tháng ở hè 2025. Tuy nhiên, Việt Nam không chịu tác động quá lớn bởi biến động này vì tỷ lệ giảm chỉ ở mức 25%, với 9.673 visa du học cấp mới vào hè 2025.
Theo thống kê của Cơ quan Thực thi di trú và hải quan Mỹ (ICE), năm 2024 tổng cộng có 36.176 người Việt du học Mỹ, xếp thứ 6 về số du học sinh và tiếp tục đà tăng trưởng kể từ sau Covid-19. Nhưng nếu xét riêng số lượng tại các trường từ mẫu giáo đến lớp 12 (K-12), Việt Nam đông thứ 2 với 4.252 người, chỉ sau Trung Quốc. Riêng năm học 2023-2024, du học sinh Việt đóng góp hơn 1 tỉ USD cho nền kinh tế Mỹ, theo Tổng lãnh sự quán Mỹ.
Chính phủ đã ban hành nghị định 161/2026 quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Theo đó mức lương cơ sở tăng từ 2.340.000 đồng lên 2.530.000 đồng/tháng từ ngày 1-7-2026.
Lương cơ sở là căn cứ để tính lương của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Như vậy từ 1-7, khi lương cơ sở tăng, cùng với các nhóm khác, bảng lương của giáo viên các cấp được điều chỉnh.
Hiện nay lương của giáo viên áp dụng công thức theo nghị định 204/2004 như sau: Lương = Hệ số x lương cơ sở (Mức lương này chưa bao gồm các khoản phụ cấp).
Hiện nay với giáo viên mầm non, tùy theo hạng, bậc mà hệ số thấp nhất là 2,1 - mức lương từ 1-7 được nhận là 5.313.000 đồng, cao nhất là 6,38 - mức lương từ 1-7 được nhận là 16.141.400 đồng.
Với giáo viên tiểu học, tùy theo hạng, bậc mà hệ số thấp nhất là 2,34 - mức lương từ 1-7 được nhận là 5.920.200 đồng, cao nhất là 6,78 - mức lương từ 1-7 được nhận là 17.153.400 đồng.
Với giáo viên THCS, tùy theo hạng, bậc mà hệ số thấp nhất là 2,34 - mức lương từ 1-7 được nhận là 5.920.200 đồng, cao nhất là 6,78 - mức lương từ 1-7 được nhận là 17.153.400 đồng.
Với giáo viên THPT, tùy theo hạng, bậc mà hệ số thấp nhất là 2,34 - mức lương từ 1-7 được nhận là 5.920.200 đồng, cao nhất là 6,78 - mức lương từ 1-7 được nhận là 17.153.400 đồng.
Nhóm này gồm Trần Thế Vũ (quê Phú Thọ, tốt nghiệp ngành Kinh doanh quốc tế), Nguyễn Anh Vũ (Hà Nội, ngành Quản trị kinh doanh), Thái Dương Ngọc Linh (Hưng Yên, ngành Quản lý công), Triệu Ánh Thiện (Hải Phòng, ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng) và Trần Thị Châu Anh (Hà Nội, ngành Luật Kinh tế).
Tất cả sinh năm 2004, hoàn thành chương trình cử nhân sau 3-3,5 năm, rút ngắn 0,5-1 năm so với lộ trình thông thường. Nếu tính theo thang 10, điểm trung bình học tập (GPA) của các sinh viên từ 9,25 đến 9,38.
Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết đây là lần đầu có 5 sinh viên tốt nghiệp sớm với điểm tuyệt đối trong một năm, đông nhất kể từ khi trường tính điểm theo hệ 4 vào năm 2012. Lễ trao bằng tốt nghiệp sẽ diễn ra vào tháng 8 tới.
Các sinh viên cho biết phương pháp chủ yếu là chuẩn bị bài trước buổi học, nghe giảng kỹ, đồng thời ghi chép những ý mà giảng viên nhấn mạnh. Trong quá trình ôn thi, họ chủ động tìm thêm tài liệu, học nhóm hoặc trao đổi với thầy cô nếu còn vướng mắc.
Bốn trong 5 thủ khoa tốt nghiệp sớm đã có việc làm chính thức. Thế Vũ đảm nhận vị trí phát triển kinh doanh ở một công ty logistics thương mại điện tử (e-logistics). Ánh Thiện làm chủ yếu về chứng từ, theo dõi đơn hàng ở doanh nghiệp giao nhận vận tải.
Còn Anh Vũ gia nhập công ty BPO (lĩnh vực thuê ngoài quy trình kinh doanh), Châu Anh là nhân viên pháp lý ở công ty tư vấn mua bán và sáp nhập doanh nghiệp.
Riêng Ngọc Linh đang hoàn thành chương trình song bằng ngành Luật tại Đại học Kinh tế Quốc dân. Linh đặt mục tiêu tốt nghiệp vào mùa thu năm nay, để lấy hai bằng cử nhân trong 4 năm.
