NASA vừa công bố Cẩm nang hướng dẫn căn cứ Mặt Trăng (MBUG) gồm 9 trang, nêu chi tiết những công việc mà cơ quan này cần thực hiện để xây dựng căn cứ hoạt động lâu dài ở cực nam Mặt Trăng. Theo MBUG cùng một số tài liệu cũ, NASA sẽ thực hiện hàng chục vụ phóng tàu và đổ bộ, triển khai thành ba giai đoạn. Cơ quan này chưa tiết lộ bao nhiêu trong số đó có phi hành đoàn, nhưng cho biết sẽ bắt đầu với chuỗi nhiệm vụ không người lái.
Giai đoạn 1 gồm 25 vụ phóng và 21 lần hạ cánh nhằm thiết lập khả năng tiếp cận thường xuyên và ổn định đến bề mặt Mặt Trăng. Theo kế hoạch Xây dựng Căn cứ Mặt Trăng do NASA công bố ngày 24/3, giai đoạn này dự kiến hoàn thành năm 2029.
Giai đoạn 2, dự kiến diễn ra năm 2029-2032, gồm 27 vụ phóng và 24 lần hạ cánh, hướng đến xây dựng hạ tầng ban đầu cho căn cứ Mặt Trăng và các nhiệm vụ chở người hai lần mỗi năm.
Giai đoạn 3, từ năm 2032 đến một thời điểm chưa xác định, sẽ có thêm 29 vụ phóng và 28 lần hạ cánh để thiết lập công nghệ vận chuyển hàng hóa qua lại, đồng thời duy trì sự hiện diện liên tục của con người trên Mặt Trăng.
NASA nổi tiếng với thành tựu đưa con người đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Apollo 54 năm trước. Tuy nhiên, việc xây căn cứ ở cực nam thiên thể này đi kèm với nhiều thách thức hơn, bắt đầu từ những điều cơ bản như nguồn điện ổn định.
Theo MBUG, cực nam Mặt Trăng có môi trường ánh sáng khác biệt đáng kể so với những cao nguyên và đồng bằng gần xích đạo mà phi hành gia Apollo từng ghé thăm. Tại đây, Mặt Trời sẽ luôn ở vị trí thấp so với đường chân trời và tạo bóng đổ dài. Điều này gây khó khăn cho quá trình sản xuất điện, đồng thời khiến các hệ thống phải trải qua những khoảng thời gian dài rất lạnh và tối.
NASA cần nắm thông tin chính xác về điều kiện ánh sáng và hiệu suất của pin quang điện để chọn các thiết bị năng lượng phù hợp. Chúng cũng cần đủ bền để chịu được việc tiếp xúc với bụi Mặt Trăng tích điện sắc nhọn. Bên cạnh đó, NASA cần hiểu rõ môi trường Mặt Trăng để vận hành máy phát nhiệt đồng vị phóng xạ – loại pin hạt nhân tạo ra nhiệt và điện. Kế hoạch dài hạn của cơ quan này về năng lượng bao gồm việc xây lò phản ứng hạt nhân trên Mặt Trăng.
Việc đổ bộ Mặt Trăng với tần suất dày như kế hoạch mới sẽ gặp nhiều trở ngại. MBUG lưu ý rằng NASA cần phát triển hệ thống hạ cánh chính xác có thể hoạt động ở địa hình với tầm nhìn kém và hệ thống tránh chướng ngại vật.
Ngoài ra, còn nhiều ẩn số ít được đề cập trong tài liệu như phản ứng của cơ thể người khi sống dài ngày trong môi trường Mặt Trăng. Điều này bao gồm tác động của bụi Mặt Trăng, trọng lực nhỏ, tia vũ trụ gây ung thư cùng với những thách thức liên quan đến duy trì sự sống, tập thể dục, dinh dưỡng.
NASA cho biết, họ đang nỗ lực lấp đầy nhiều khoảng trống về công nghệ và dữ liệu, đồng thời chú ý đến những yếu tố cần phát triển trong chương trình Mặt Trăng để phục vụ mục tiêu xa hơn là đưa người lên Sao Hỏa. Những yếu tố này gồm dữ liệu về sức khỏe phi hành gia trong không gian sâu và phát triển hệ thống năng lượng hạt nhân trên bề mặt Mặt Trăng.
Ngoài công nghệ, một vấn đề lớn khác là chi phí. Vài năm qua, NASA đã gặp khó khăn trong việc đưa con người trở lại Mặt Trăng. Bất chấp thành công của Artemis II, chương trình Artemis đang đội ngân sách (tiêu tốn hơn 100 tỷ USD đến nay) và chậm tiến độ so với mục tiêu ban đầu là đưa người đổ bộ Mặt Trăng năm 2024.
Chỉ hai ngày sau vụ phóng tàu chở phi hành đoàn Artemis II, Nhà Trắng đã đề xuất cắt giảm 23% ngân sách của NASA, tương đương khoảng 5,6 tỷ USD. Dù NASA tuyên bố sẽ xây căn cứ Mặt Trăng với chi phí 20 tỷ USD, chỉ riêng chi phí ước tính cho một tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS), tên lửa mạnh nhất của NASA, đã là 2,5 tỷ USD.
Dù vậy, Jared Isaacman, Giám đốc NASA, vẫn đang nỗ lực đẩy mạnh các hoạt động Mặt Trăng nhằm hiện thực hóa mục tiêu của NASA với Mặt Trăng và Sao Hỏa. Tại Hội nghị chuyên đề Vũ trụ 2026 diễn ra ở Colorado Springs ngày 14/4, Isaacman nói NASA làm tốt nhất khi “theo đuổi và đạt được những điều gần như bất khả thi”. Ông nói: “Chúng tôi muốn đưa nhiều thứ đáp xuống Mặt Trăng, nếu một số thất bại thì cũng không sao. Chúng tôi sẽ học hỏi từ đó”.
Trong một động thái đầy bất ngờ, Google vừa nâng cấp dung lượng lưu trữ đám mây cho gói AI Pro từ 2 TB lên thẳng 5 TB. Đáng chú ý, người dùng sẽ không phải trả thêm bất kỳ khoản phí nào cho sự thay đổi này.
Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần chuyển dịch sang một mặt trận mới. Thay vì chỉ chạy đua về tính năng, Google đang dùng 'đặc sản' lưu trữ đám mây để giữ chân người dùng. Với việc nâng cấp lên mức 5 TB, gói AI Pro của Google giờ đây không chỉ là một công cụ hỗ trợ công việc thông minh mà còn là một kho lưu trữ khổng lồ cho mọi dữ liệu cá nhân.
Với mức giá giữ nguyên ở mốc 489.000 đồng/tháng, việc tăng thêm 3 TB dung lượng biến gói AI Pro thành một lựa chọn cực kỳ kinh tế. Nếu so sánh với việc mua lẻ dung lượng lưu trữ đơn thuần, người dùng gói AI Pro đang được hưởng lợi kép khi vừa có 'trợ lý ảo' Gemini hỗ trợ soạn thảo, lập trình, vừa có không gian lưu trữ thoải mái cho hàng vạn bức ảnh và file nặng.
Động thái này cũng giúp phân định rõ ràng hơn các tầng lớp dịch vụ của Google. Trong khi gói AI Ultra (6 triệu đồng/tháng) hướng đến những người dùng chuyên nghiệp cần tới 30 TB lưu trữ và những tính năng AI cao cấp nhất, thì AI Pro đang phù hợp cho người dùng phổ thông và bán chuyên.
Rõ ràng, Google đang muốn chứng minh rằng việc tham gia vào hệ sinh thái AI của họ không chỉ là mua phần mềm mà là mua một giải pháp lưu trữ toàn diện cho tương lai số.
Theo chia sẻ từ người dùng Galaxy S26 Ultra trên các diễn đàn trực tuyến, hiện tượng màn hình chuyển sang màu đỏ nhạt đã được phát hiện trên một số mẫu Galaxy S26 Ultra. Cụ thể, một số thiết bị đã xuất hiện tình trạng màn hình chuyển sang màu đỏ, với hình chữ nhật màu hồng xuất hiện ở giữa màn hình. Chưa rõ mức độ phổ biến của lỗi, nhưng một số khiếu nại đã được ghi nhận từ tháng 3, ngay sau khi sản phẩm được phát hành.
Trang Newsway (Hàn Quốc) cho biết nhiều người dùng báo cáo hiện tượng này dần xuất hiện sau vài tháng sử dụng, hoặc họ đã quan sát thấy trên các mẫu trưng bày tại cửa hàng. Tuy nhiên, một số bài đánh giá từ các chuyên gia lại không ghi nhận bất kỳ sự thay đổi nào về màu sắc trên thiết bị của họ.
Samsung đã xác nhận có vấn đề xảy ra với màn hình, mặc dù nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được làm rõ. Công ty đang tiến hành điều tra nội bộ để xác định nguyên nhân và điều kiện của sự việc. Một quan chức của công ty cho biết: "Chúng tôi đang xem xét vấn đề này để xác nhận nguyên nhân".
Giới công nghệ đang đặt ra nghi vấn rằng công nghệ màn hình bảo mật Privacy Display mới được áp dụng trên Galaxy S26 Ultra có thể là nguyên nhân gây ra hiện tượng này. Privacy Display là công nghệ nhằm hạn chế góc nhìn của màn hình, khiến người ở gần khó có thể nhìn thấy nội dung.
Một số ý kiến cho rằng cấu trúc phát sáng bên trong màn hình có thể đã bị thay đổi trong quá trình áp dụng Privacy Display, dẫn đến sự không đồng nhất của màn hình trong một số điều kiện nhất định. Đặc biệt, các tấm nền OLED có thể gặp hiện tượng lưu ảnh, thường được gọi là "burn-in". Một số người dùng cho rằng sự đổi màu đỏ có thể là do hiện tượng này.
Tuy nhiên, việc xác định liệu hiện tượng burn-in có thực sự xảy ra hay không vẫn còn khó khăn và cần thêm phân tích để làm rõ vấn đề. Với công nghệ màn hình thế hệ mới và tính năng Privacy Display, Galaxy S26 Ultra đã thu hút sự chú ý nhưng cũng đặt ra thách thức về độ ổn định trong quá trình sử dụng lâu dài.
Lần cuối cùng Mạng lưới Không gian Sâu (DSN) của NASA nhận tín hiệu từ Maven là ngày 6/12/2025, trước khi con tàu chạy bằng năng lượng Mặt Trời này bay ra phía sau Sao Hỏa. Theo dữ liệu đo từ xa, khi xuất hiện trở lại phía bên kia hành tinh, con tàu đã chuyển sang chế độ an toàn và quay mất kiểm soát, dẫn đến mất năng lượng. NASA nỗ lực thiết lập lại liên lạc với Maven suốt nhiều tháng qua nhưng không thành công.
Hội đồng điều tra kết luận, Maven có thể đã mất nguồn điện trong vòng vài giờ sau sự cố hồi tháng 12, khiến hệ thống liên lạc ngừng hoạt động và tàu vũ trụ rơi vào tình trạng không thể phục hồi. Mike Moreau, quản lý dự án Maven, khen ngợi nỗ lực của nhóm dự án, đồng thời chia sẻ: "Họ thực sự đã trải qua cảm giác mất đi một người thân yêu khi nhiệm vụ kết thúc". Nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự cố vẫn đang được điều tra.
Shannon Curry, nhà nghiên cứu chính của nhóm Maven, gọi con tàu là "nhiệm vụ Sao Hỏa tuyệt vời nhất từ trước đến nay" trong cuộc họp hôm 3/6. "Cả nhóm chắc chắn rất buồn về điều này, nhưng chúng tôi cũng vô cùng tự hào về những thành tựu khoa học đạt được trong thập kỷ qua", Curry nói.
"Dữ liệu thu thập từ Maven sẽ tiếp tục cung cấp những kiến thức quý giá về Sao Hỏa trong hàng chục năm tới", Louise Prockter, giám đốc Bộ phận Khoa học Hành tinh của NASA, cho biết.
Theo Space, Maven phóng lên không gian bằng tên lửa ULA Atlas V vào tháng 11/2013, là tàu thăm dò đầu tiên mang theo các thiết bị đo lường cách khí quyển Sao Hỏa phát triển và tương tác với gió Mặt Trời. 10 tháng sau, tàu đến quỹ đạo hành tinh. Các nhà khoa học sau đó kết luận, Mặt Trời là nguyên nhân khiến Sao Hỏa mất đi phần lớn khí quyển vào không gian, biến nó từ một thế giới ẩm ướt và ấm áp thành nơi khô cằn, lạnh lẽo như ngày nay.
Nhiệm vụ ban đầu của Maven được lên kế hoạch chỉ kéo dài một năm, nhưng sau đó gia hạn thêm 10 năm do con tàu vẫn hoạt động tốt. Việc mất Maven khiến NASA chỉ còn lại hai tàu thăm dò trên quỹ đạo Sao Hỏa gồm Mars Odyssey, phóng năm 2001, và Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), phóng năm 2005. Cả hai tàu này cũng đã hoạt động vượt xa thời gian dự kiến ban đầu.
Ngoài nghiên cứu khoa học, Maven còn là mắt xích liên lạc quan trọng với một số robot trên bề mặt Sao Hỏa. Nó phối hợp với tàu MRO và Mars Odyssey (NASA), Mars Express và TGO (Cơ quan Vũ trụ châu Âu ESA) để chuyển tiếp thông tin liên lạc cho các robot tự hành như Perseverance và Curiosity (NASA). Theo AP, 4 tàu còn lại sẽ tiếp tục đảm nhận công việc này và không có dữ liệu khoa học nào từ các robot bị mất.
