Bác sĩ chuyên khoa 2 Dương Duy Trang, Phó Giám đốc Y khoa, kiêm Trưởng khoa Nội Tim mạch – Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Gia An 115, cho biết nhiều thói quen trong sinh hoạt hằng ngày tưởng chừng vô hại nhưng nếu kéo dài sẽ thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Theo bác sĩ Đào Quang Hoàng, Khoa Nội tim mạch – Lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, bệnh viện từng ghi nhận nhiều ca nhồi máu cơ tim ở người trẻ, như bệnh nhân nam N.T.K (36 tuổi, chủ một doanh nghiệp gia đình) vẻ ngoài khỏe mạnh, không béo phì. Để chạy kịp các dự án cuối năm, anh có thói quen làm việc đến 2 – 3 giờ sáng, hút một bao thuốc mỗi đêm và uống nước tăng lực liên tục để giữ tỉnh táo.
Một buổi sáng cuối tuần, anh K. ôm ngực trái, mặt tái nhợt và vã mồ hôi khi đang ăn sáng. Nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, anh được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp ST chênh lên (dạng nguy hiểm nhất) do động mạch vành bên phải tắc hoàn toàn bởi cục máu đông lớn; bệnh nhân sau đó đã được can thiệp đặt stent kịp thời.
Hay một trường hợp khác ở bệnh nhân nữ L.T.A.V (45 tuổi, thợ làm móng) ít vận động, hay ăn vặt và không tập thể dục. Vài ngày trước khi nhập viện, chị V. hay bị những cơn tức ngực nhẹ, hụt hơi khi leo cầu thang nhưng lại nghĩ do mình “ngồi nhiều nên mệt mỏi cơ bắp” và cố gắng xoa dầu gió.
Đến ngày thứ 4, cơn đau lan dọc từ ngực lên đến hàm dưới khiến chị không thở được, tri giác lơ mơ. Khi vào viện, một nhánh mạch vành phải nuôi tim của chị đã tắc, may mắn ca tái thông cấp cứu đã thành công và bệnh nhân qua cơn nguy kịch.
Bác sĩ Duy Trang cho biết thêm, Bệnh viện Gia An 115 từng tiếp nhận bệnh nhân nam trung niên T.K. (có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, sinh hoạt thất thường và không khám sức khỏe định kỳ) nhập viện với dấu hiệu đau ngực kéo dài nhiều giờ. Can thiệp mạch vành ghi nhận tổn thương nhiều vị trí dù trước đó hầu như không có triệu chứng cảnh báo.
Từ đó, theo bác sĩ Duy Trang, những yếu tố thường bị bỏ sót nhưng lại âm thầm làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim gồm:
Rối loạn lipid máu (đặc biệt LDL-cholesterol tăng cao không triệu chứng), tăng huyết áp giai đoạn sớm, tiền tiểu đường hoặc tiểu đường chưa chẩn đoán. Những tình trạng này có thể tồn tại nhiều năm mà người bệnh không hay biết.
Lối sống thiếu lành mạnh như hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, thức khuya, thiếu ngủ, ít vận động, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa và đường… đều góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch ngay cả ở người trẻ.
Tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm hoặc béo phì (đặc biệt là béo bụng) cũng làm tăng nguy cơ nhưng thường bị xem nhẹ.
Bác sĩ Hoàng cho biết thêm, nhiều người lạm dụng trà sữa, cà phê thật nhiều sữa đặc, bánh ngọt để tỉnh táo. Lượng đường khổng lồ nạp vào, kết hợp với việc ngồi một chỗ kéo dài không tiêu hao năng lượng sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành mỡ nội tạng. Sự kết hợp này gây ra tình trạng kháng insulin (tiền tiểu đường) và rối loạn mỡ máu âm thầm, từ từ dẫn đến xơ vữa động mạch.
“Điều đáng lưu ý là mảng xơ vữa động mạch có thể hình thành và tiến triển âm thầm, đến một lúc nào đó bị nứt vỡ, hình thành cục máu đông và gây tắc mạch đột ngột, dẫn đến nhồi máu cơ tim”, bác sĩ Duy Trang nhấn mạnh.
TS.BS Saurabh Sethi, chuyên khoa Tiêu hóa, tốt nghiệp Đại học Harvard (Mỹ), cho biết một số thực phẩm tốt cho thận và lợi ích của chúng đối với hoạt động của cơ quan này.
Thận là cơ quan quan trọng, hoạt động như hệ thống lọc tự nhiên của cơ thể, giúp loại bỏ độc tố, muối dư thừa và chất thải khỏi máu, đồng thời cân bằng nước và điện giải. Thận còn tham gia kiểm soát huyết áp, hỗ trợ sản xuất hồng cầu, kích hoạt vitamin D để duy trì xương chắc khỏe và giữ cân bằng axit - bazơ, giúp cơ thể hoạt động ổn định. Vì vậy, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe thận.
Các loại thảo mộc
Theo bác sĩ Sethi, các loại thảo mộc như rau mùi, húng quế tây mùi tây, xạ hương chứa nhiều chất chống oxy hóa, có lợi cho thận. Lá húng quế tây có tác dụng lợi tiểu tự nhiên, giúp tăng sản xuất nước tiểu, hỗ trợ thận đào thải muối dư thừa, độc tố và axit uric. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận đồng thời cải thiện chức năng thận tổng thể.
Củ dền
Củ dền chứa nitrat, có thể giúp hạ huyết áp và giảm gánh nặng cho thận. Một số nghiên cứu cho thấy củ dền có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe thận nhờ cải thiện chức năng mạch máu, giảm viêm, đẩy lùi stress oxy hóa.
Nước ép củ dền còn giúp làm chậm tăng đường huyết sau ăn và giảm đỉnh đường huyết. Loại nước này cũng được ghi nhận có tác dụng hỗ trợ hạ huyết áp ở cả người khỏe mạnh lẫn người tăng huyết áp, đặc biệt rõ hơn ở người thừa cân. Betalain trong củ dền hoạt động như chất chống oxy hóa tự nhiên, hỗ trợ quá trình thải lọc của cơ thể.
Tuy nhiên, củ dền chứa nhiều oxalat nên người có tiền sử sỏi thận, đặc biệt sỏi canxi oxalat, cần ăn điều độ.
Quả việt quất giàu vitamin, chứa ít kali nên được xem là thực phẩm lành mạnh với thận. Loại quả này có thể giúp giảm stress oxy hóa và viêm ở mô thận - những yếu tố liên quan tổn thương thận.
Hạt mắc ca
Hạt mắc ca chứa ít phốt pho nhưng giàu chất béo lành mạnh, phù hợp làm món ăn nhẹ hỗ trợ bảo vệ chức năng thận. Theo chuyên gia, mắc ca còn giúp cải thiện mỡ máu, thường được khuyến nghị trong chế độ ăn có lợi cho thận.
Nam việt quất
Nước ép nam việt quất là biện pháp hỗ trợ phổ biến cho người mắc nhiễm trùng đường tiết niệu nhờ đặc tính chống oxy hóa. Loại quả này được xem như "kháng sinh tự nhiên", giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn trong đường tiêu hóa và thận. Chúng còn có tiềm năng hỗ trợ giảm triệu chứng sỏi thận canxi oxalat, phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu.
Anh đào
Anh đào giàu phytochemical - các hợp chất thực vật có lợi hỗ trợ bảo vệ tim, thận. Ăn loại quả này thường xuyên có thể giúp giảm viêm, trong đó có viêm tại thận.
Anh đào ngọt chứa nhiều kali, trong khi loại quả chua có hàm lượng kali thấp hơn. Người cần hạn chế kali nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh lượng ăn phù hợp.
Thực chất, việc thức giấc lúc 3 giờ sáng lại xuất phát từ cơ chế sinh học tự nhiên của cơ thể. Khi tình trạng này lặp lại nhiều ngày, đó là dấu hiệu cho thấy có thể nhịp sống của bạn đang bị xáo trộn, theo tờ Hindustan Times (Ấn Độ).
Ông Amir Khan, bác sĩ tại Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), cho biết cơ thể vận hành theo chu kỳ ngày đêm của hormone cortisol. Hormone này tăng và giảm theo từng thời điểm trong ngày, giúp điều chỉnh trạng thái tỉnh táo và nghỉ ngơi.
Cortisol tăng cao vào buổi sáng để giúp cơ thể tỉnh táo. Khi đêm xuống, mức hormone này giảm dần để cơ thể thư giãn và dễ ngủ. Chu kỳ lên xuống này diễn ra tự nhiên và giữ vai trò quan trọng đối với chất lượng giấc ngủ.
Nếu chu kỳ này bị lệch, giấc ngủ sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt. Cơ thể không thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn, dẫn đến việc tỉnh giấc giữa đêm.
Ông Khan cho biết căng thẳng là nguyên nhân chính khiến cortisol không giảm vào ban đêm.
Khi mức hormone này duy trì ở mức cao, cơ thể luôn trong trạng thái tỉnh táo, gây khó ngủ và ngủ không sâu.
Vào khoảng 3 - 4 giờ sáng, cortisol tự nhiên bắt đầu tăng trở lại để chuẩn bị cho việc thức dậy. Đây là quá trình bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, khi cortisol đã cao sẵn do căng thẳng, sự gia tăng này trở nên mạnh hơn.
Sự tăng cao bất thường cortisol khiến cơ thể bị đánh thức sớm. Sau khi tỉnh giấc, trạng thái tỉnh táo kéo dài khiến việc ngủ lại trở nên khó khăn.
Việc thức giấc lúc 3 giờ sáng xảy ra khá phổ biến. Hiện tượng này không mang yếu tố bất thường mà phản ánh tình trạng căng thẳng kéo dài trong cuộc sống hằng ngày.
Khi áp lực không được kiểm soát, cơ thể khó duy trì nhịp sinh học ổn định. Giấc ngủ vì vậy dễ bị gián đoạn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tinh thần.
Bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh nhân phát hiện tiểu đường qua thăm khám định kỳ với chỉ số đường huyết lúc đói là 8,1 mmol/l. Thay vì dùng thuốc theo chỉ định, anh tự điều chỉnh chế độ ăn và học theo các hội nhóm trên mạng xã hội, sắc lá ổi uống thay nước lọc để hạ đường huyết.
Sau ba tháng, bệnh nhân sụt cân nhanh, mệt mỏi và khát nước liên tục. Kết quả xét nghiệm tại bệnh viện cho thấy đường huyết vượt ngưỡng 11 mmol/l, cao gấp đôi mức bình thường. Ngoài đường huyết tăng vọt, người đàn ông còn bị tăng huyết áp và gặp biến chứng tổn thương đáy mắt.
Bác sĩ Tuấn nhận định đây là tình trạng phổ biến khi nhiều người bệnh mới phát hiện tiểu đường thường từ chối điều trị y khoa. Thay vào đó, họ tin dùng các phương pháp truyền miệng như lá ổi, lá xoài hoặc thảo dược không rõ nguồn gốc với mong muốn khỏi bệnh hoàn toàn.
Về mặt khoa học, lá ổi chứa flavonoid, đặc biệt là quercetin giúp ức chế enzym α-glucosidase, hỗ trợ làm chậm hấp thu carbohydrate và giảm đường huyết sau ăn. Một số nghiên cứu quy mô nhỏ tại Nhật Bản từng ghi nhận trà lá ổi có thể cải thiện chỉ số HbA1c ở người tiền tiểu đường. Dù vậy, các bằng chứng hiện tại vẫn chưa đủ mạnh để khẳng định loại lá này có tác dụng điều trị thay thế thuốc. Hầu hết nghiên cứu đều có cỡ mẫu nhỏ, thời gian theo dõi ngắn và chưa chuẩn hóa được hàm lượng hoạt chất cần thiết.
Chuyên gia cảnh báo việc tự ý thay thế phác đồ điều trị bằng thảo dược tiềm ẩn rủi ro lớn, đặc biệt với người mắc tiểu đường type 1 vốn cần insulin để duy trì sự sống. Việc thiếu insulin có thể khiến người bệnh hôn mê và đe dọa tính mạng. Bác sĩ khuyến cáo người dân cần tuân thủ tuyệt đối chỉ định dùng thuốc, kết hợp chế độ dinh dưỡng khoa học và vận động thường xuyên để kiểm soát bệnh hiệu quả, tránh những biến chứng đáng tiếc.
