Chính sách miễn phí xe buýt cho người dân TP.HCM dự kiến sẽ triển khai trong thời gian tới. Đây là một bước đi táo bạo, đáng hoan nghênh và rất nên làm. Nhưng muốn người dân bỏ xe cá nhân để đi xe buýt thì cần làm nhiều giải pháp đồng bộ, chất lượng của cả hệ thống.
Bạn đọc Lê Huy Khoa gửi đến Tuổi Trẻ Online câu chuyện vận hành, tổ chức xe buýt ở thủ đô Seoul, Hàn Quốc.
Nhìn sang Seoul, Hàn Quốc sẽ thấy rõ một điều: xe buýt ở đó không còn là phương tiện công cộng theo nghĩa cũ nữa. Nó là một hệ sinh thái vận hành chính xác đến từng phút, trong một thành phố có mật độ giao thông thuộc hàng căng nhất châu Á.
Người nào từng đi Seoul rồi sẽ hiểu cảm giác này: không cần suy nghĩ nhiều, cứ bước ra đường là có cách đi.
Seoul hiện có hơn 400 tuyến xe buýt, phủ gần như toàn bộ thành phố và cả vùng lân cận. Không có chuyện khu này không có tuyến.
Quan trọng hơn, xe buýt ở đây không phải để “chữa cháy” cho metro, mà là một trục xương sống song song với tàu điện. Bạn bước xuống ga tàu, gần như chắc chắn sẽ có một tuyến buýt nối tiếp ngay. Hệ thống được thiết kế để dòng di chuyển của người dân không bị đứt đoạn, và đó mới là thứ giữ chân người dùng.
Một điểm rất đáng tham khảo là cách họ tổ chức tuyến. Ở Seoul, xe buýt được phân loại bằng màu sắc, nhìn là hiểu ngay chức năng. Tuyến xanh dương chạy trục chính xuyên thành phố, xanh lá gom khách từ khu dân cư ra trục lớn hoặc ga tàu, vàng chạy vòng trong trung tâm phục vụ mua sắm và du lịch, đỏ chạy liên vùng ra các tỉnh xung quanh, còn các tuyến mini thì hoạt động trong khu nhỏ như shuttle.
Nghe thì đơn giản, nhưng đây là kiểu thiết kế cực kỳ tư duy: giảm tối đa việc người dùng phải đọc – phải nghĩ – phải đoán.
Ngay cả cách đánh số tuyến cũng không làm cho có. Số xe buýt thể hiện logic di chuyển: số đầu là khu xuất phát, số tiếp theo là khu kết thúc. Dân địa phương chỉ cần nhìn số là hình dung được tuyến đi đâu. Đây là tư duy xây dựng hệ thống, chứ không phải đặt tên cho xong chuyện.
Cách vận hành cũng là thứ khiến nhiều người bất ngờ. Xe buýt Seoul không chạy theo giờ cố định kiểu 9h, 9h30 như nhiều nơi, mà chạy theo tần suất.
Giờ cao điểm thì 5-10 phút có một chuyến, giờ thấp điểm thì giãn ra. Người dân không cần nhớ giờ, chỉ cần ra trạm là kiểu gì cũng có xe trong vài phút. Toàn bộ xe đều được theo dõi bằng GPS, trung tâm điều phối sẽ can thiệp để giữ khoảng cách giữa các xe, tránh tình trạng dồn cục rồi mất hút.
Người dân có thể nhìn thấy xe mình cần đang ở đâu, bao lâu sẽ tới. Cảm giác không phải là chờ xe, mà là đang theo dõi một hệ thống chạy đúng như nó phải chạy.
Điểm đáng quan tâm nhất là làn đường riêng cho xe buýt nằm giữa đường. Không phải sát lề như thông thường, mà là nằm ở dải phân cách giữa. Xe buýt chạy tách khỏi dòng xe máy và ô tô, không bị cắt ngang, không bị kẹt xe, tốc độ ổn định, giờ đến gần như chính xác.
Mô hình này khá giống Bus Rapid Transit, nhưng được triển khai linh hoạt và hiệu quả hơn nhiều. Đây mới là thứ tạo ra khác biệt thật sự, chứ không phải khẩu hiệu hay chiến dịch ngắn hạn.
Về thanh toán, Seoul sử dụng thẻ T-money, chỉ cần một lần chạm là có thể đi xuyên toàn bộ hệ thống. Lên xe quẹt, xuống xe quẹt, trong một khoảng thời gian nhất định có thể chuyển tuyến giữa buýt và metro mà chi phí gần như không đáng kể. Họ không tính tiền theo từng chặng rời rạc, mà tính theo cả hành trình.
Chính từ cách làm này mới khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng một cách tự nhiên, không bị cảm giác mỗi lần đổi xe là bị tính thêm tiền.
Mặc dù dân số đông, mật độ dân cao, nhưng Seoul làm rất tốt. Họ thiết kế hệ thống rõ ràng, ưu tiên trải nghiệm người dùng, quản lý bằng dữ liệu và giữ kỷ luật vận hành ở mức rất cao. Khi một hệ thống đủ tốt, người dân sẽ tự động thay đổi hành vi, không cần phải kêu gọi nhiều.
Còn với TP.HCM, miễn phí là một bước khởi đầu đáng ghi nhận. Nhưng nếu dừng ở đó thì chưa đủ. Nếu làm được như cách Seoul đã làm thì lúc đó xe buýt không chỉ là phương tiện, mà sẽ trở thành lựa chọn mặc định trong đời sống hằng ngày.
Vụ việc được xác định xảy ra vào khoảng 13 giờ ngày 30.4.2026 trên cao tốc Hòa Liên - Túy Loan (CT02), đoạn qua địa bàn xã Hòa Bắc, TP.Đà Nẵng.
Theo hình ảnh trích xuất từ camera hành trình gắn trên một ô tô con cùng lưu thông, thời điểm nói trên, xe này đang di chuyển trên cao tốc Hòa Liên - Túy Loan, hướng từ Đà Nẵng về Huế. Khi đến khu vực lối ra Hòa Khánh, tài xế giật mình phát hiện từ phía sau xuất hiện một xe con khác màu xanh dương hiệu BMW X6, mang biển kiểm soát 37K-357.87 chạy ở làn bên cạnh bất ngờ vượt lên.
Đáng nói, ngay khi vừa vượt qua ô tô con gắn camera hành trình, chiếc xe BMW đột ngột chuyển làn ở khoảng cách gần nhưng không thèm bật đèn xi-nhan. Thậm chí, còn cố tình phanh gấp để "dằn mặt". May mắn, tình huống không dẫn đến va chạm nghiêm trọng.
Thế hệ thứ ba của mẫu Mazda CX-5 đã chính thức ra mắt toàn cầu vào giữa năm 2025. Tuy nhiên, thị trường đầu tiên đón nhận mẫu xe này lại là châu Âu, khi xe được mở bán từ tháng 12 cùng năm. Tiếp đó là thị trường Mỹ vào đầu năm 2026, và phải đến bây giờ, mẫu xe này mới chính thức được bán tại quê nhà Nhật Bản.
Điều đáng chú ý ở CX-5 thế hệ mới là Mazda trang bị tới ba cấu hình động cơ khác nhau cho các thị trường lớn. Tại Bắc Mỹ, mẫu xe này tiếp tục sử dụng động cơ 2.5L SkyActiv-G quen thuộc, không đi kèm công nghệ điện hóa. Bản châu Âu được bổ sung hệ truyền động hybrid nhưng cho công suất thấp hơn đáng kể.
Trong khi đó, phiên bản vừa trình làng tại Nhật có sức mạnh nằm ở khoảng giữa hai cấu hình này.
Cụ thể, phiên bản Mazda CX-5 Hybrid tại Nhật vẫn sử dụng động cơ 2.5L, nhưng giống bản châu Âu ở chỗ được tích hợp hệ thống hybrid. Khác biệt nằm ở mức công suất cao hơn đáng kể.
Theo thông số kỹ thuật, mẫu xe này sản sinh 176 mã lực và mô-men xoắn 237Nm, cao hơn khá nhiều so với bản hybrid tại châu Âu. Mô-tơ điện đi kèm cho công suất 6,4 mã lực và mô-men xoắn 60Nm. Để so sánh, CX-5 Hybrid tại châu Âu chỉ đạt 139 mã lực, dù vẫn có mô-men xoắn 237Nm với cùng cấu hình hệ truyền động.
Dù vậy, phiên bản thuần xăng đang được bán tại Bắc Mỹ vẫn mạnh hơn, với công suất 187 mã lực và mô-men xoắn 252Nm, nhỉnh hơn 11 mã lực và 15Nm so với bản hybrid tại Nhật Bản.
Tương tự các phiên bản tại Mỹ và châu Âu, CX-5 tại Nhật chỉ có tùy chọn hộp số tự động 6 cấp. Hệ dẫn động bốn bánh toàn thời gian cũng là trang bị tiêu chuẩn.
Trên thế hệ thứ ba, mẫu xe được nâng cấp đáng kể về tính thực dụng, trong đó có khoang hành lý được mở rộng để có thể chứa xe đẩy trẻ em theo phương thẳng đứng.
Trợ lý giọng nói Google được tích hợp, cho phép người lái và hành khách thực hiện nhiều thao tác rảnh tay như cài đặt điểm đến trên hệ thống dẫn đường hoặc điều chỉnh nhiệt độ.
Hàng ghế sau được thiết kế lại để người dùng ra/vào xe dễ dàng hơn. Việc tích hợp trợ lý giọng nói của Google được hãng xe Nhật kỳ vọng sẽ gia tăng sức hút của mẫu SUV này tới nhóm khách hàng trẻ và các gia đình.
Tại Nhật Bản, CX-5 mới có giá bán dao động trong khoảng 3,3-4,5 triệu yên (quy đổi khoảng 580-785 triệu đồng). Mức giá khởi điểm cao hơn đáng kể (khoảng 500.000 yên) so với thế hệ trước.
Mazda cũng khai tử các phiên bản sử dụng động cơ diesel. Danh mục sản phẩm giờ đây chỉ còn các bản động cơ xăng kết hợp hệ thống hybrid nhẹ nhằm cải thiện hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu.
Cần lưu ý rằng CX-5 hybrid tại Nhật chỉ là hybrid nhẹ (mild-hybrid), chứ chưa phải hybrid hoàn chỉnh. Điều này giúp xe cải thiện mức tiêu hao nhiên liệu ở mức vừa phải nhưng vẫn giữ được giá bán cạnh tranh. Đây vốn là yếu tố giúp CX-5 trở thành mẫu xe bán chạy nhất của Mazda, đóng góp gần 30% tổng doanh số toàn cầu của hãng.
Tại Việt Nam, mẫu Mazda CX-5 hiện hành thuộc thế hệ cũ, đang được giảm giá mạnh tại nhiều đại lý đối với các xe sản xuất năm 2025. Giá bán thực tế hiện dao động trong khoảng 678-799 triệu đồng. Đây cũng là lần đầu toàn bộ phiên bản Mazda CX-5 dùng động cơ 2.0L có giá dưới 800 triệu đồng.
Trong khi đó, Mazda CX-5 sản xuất năm 2026 hiện có mức giá thực tế 709-834 triệu đồng.
Mazda vừa chính thức mở bán CX-5 thế hệ mới tại Nhật Bản, đánh dấu lần đầu tiên mẫu SUV này bước vào giai đoạn điện hóa bằng hệ truyền động hybrid. Đây cũng là thị trường châu Á đầu tiên phân phối mẫu xe này sau màn ra mắt toàn cầu hồi năm ngoái.
Theo công bố từ hãng xe Nhật Bản, Mazda CX-5 mới bắt đầu nhận đặt hàng tại quê nhà từ ngày 21.5.2026. Trước đó, thế hệ thứ ba của mẫu SUV, crossover cỡ trung này đã ra mắt toàn cầu lần đầu tiên tại châu Âu vào tháng 7.2025. Sau đó không lâu, xe tiếp tục được giới thiệu, mở bán tại Bắc Mỹ.
So với thế hệ tiền nhiệm vốn đã có mặt trên thị trường từ năm 2016, Mazda CX-5 mới thay đổi gần như hoàn toàn theo hướng hiện đại và thực dụng hơn. Dù vẫn giữ phong cách thiết kế Kodo quen thuộc, tuy nhiên nhiều chi tiết ngoại thất được làm vuông vức, khỏe khoắn hơn nhằm tăng cảm giác rộng rãi cũng như phù hợp với xu hướng SUV hiện nay.
Mazda CX-5 thế hệ thứ 3 thay đổi gần như hoàn toàn so với thế hệ trước đó
ẢNH: MAZDA
Kích thước xe cũng tăng đáng kể. Theo thông số Mazda công bố, CX-5 mới dài 4.690 mm, rộng 1.860 mm, cao 1.695 mm và chiều dài cơ sở đạt 2.815 mm. So với đời cũ, trục cơ sở tăng khoảng 75 mm, giúp không gian hàng ghế sau và khoang hành lý cải thiện đáng kể. Dung tích khoang hành lý đạt 583 lít, tăng tương đối so với trước.
Không gian nội thất cũng là khu vực thay đổi mạnh nhất trên mẫu C-SUV thế hệ mới. Mazda lần đầu đưa màn hình giải trí trung tâm cỡ lớn 15,6 inch vào ca-bin CX-5; tích hợp Google built-in, hỗ trợ Google Maps, Google Play cùng trợ lý giọng nói Gemini AI tại một số thị trường. Phiên bản tiêu chuẩn dùng màn hình 12,9 inch.
Đáng chú ý, hãng xe Nhật gần như loại bỏ toàn bộ cụm nút bấm vật lý và cả núm xoay điều khiển trung tâm, chi tiết từng được xem là "đặc sản" trên các mẫu Mazda nhiều năm qua. Thay đổi này đang tạo ra khá nhiều tranh luận trong cộng đồng người dùng Mazda quốc tế. Nhiều ý kiến cho rằng CX-5 mới hiện đại hơn nhưng cũng có người tiếc cách bố trí tối giản, tập trung trải nghiệm lái ở đời cũ.
Bên cạnh thiết kế và công nghệ, hệ truyền động mới là điểm đáng chú ý nhất trên CX-5 thế hệ mới. Tại Nhật Bản và châu Âu, xe được trang bị động cơ xăng e-SKYACTIV G dung tích 2.5 lít kết hợp hệ thống mild hybrid - Mazda M Hybrid 24V (tại châu Âu và Nhật Bản).
Theo thông số công bố, động cơ này trên các phiên bản bán ra tại Nhật cho công suất khoảng 176 mã lực, mô-men xoắn 234 Nm. Trong khi, tại châu Âu động cơ chỉ đạt công suất khoảng 140 mã lực. Tất cả thị trường, xe đều sử dụng kèm hộp số tự động 6 cấp và hệ dẫn động cầu trước hoặc AWD tùy phiên bản. Mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình khoảng 7 lít/100 km đối với bản dẫn động cầu trước.
Riêng tại thị trường như Mỹ, Mazda CX-5 hiện mới phân phối các phiên bản sử dụng động cơ thuần xăng 2.5 lít hút khí tự nhiên, cho công suất 187 mã lực. Mazda cho biết hãng đang phát triển hệ truyền động hybrid hoàn toàn mới sử dụng động cơ Skyactiv-Z và dự kiến ra mắt trước năm 2027.
Điểm gây chú ý là dù đã chuyển sang hybrid, Mazda vẫn duy trì hộp số tự động 6 cấp truyền thống thay vì dùng CVT như nhiều mẫu SUV hybrid phổ thông hiện nay. Theo giới chuyên môn, đây là cách hãng xe Nhật cố giữ cảm giác lái đặc trưng theo triết lý "Jinba Ittai" (sự kết nối giữa người lái và chiếc xe).
Ra mắt lần đầu vào năm 2012, Mazda CX-5 là mẫu xe đầu tiên ứng dụng toàn diện ngôn ngữ thiết kế Kodo cùng công nghệ Skyactiv của Mazda. Sau hơn một thập niên, mẫu SUV này đã trở thành sản phẩm bán chạy nhất của hãng trên toàn cầu với doanh số cộng dồn hơn 5 triệu xe tại hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Việc đưa CX-5 sang thế hệ mới và bổ sung công nghệ hybrid được xem là bước đi cần thiết của Mazda trong bối cảnh phân khúc SUV/crossover cỡ trung ngày càng cạnh tranh khốc liệt. Nhiều đối thủ như Honda CR-V, Toyota RAV4 hay Hyundai Tucson đều đã sớm mở rộng dải sản phẩm hybrid nhằm đáp ứng xu hướng tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải.
Tại Việt Nam, Mazda CX-5 hiện được THACO AUTO phân phối với tổng cộng 8 phiên bản, giá bán dao động từ 699 - 979 triệu đồng. Xe thuộc bản nâng cấp của thế hệ thứ hai, từng ra mắt toàn cầu từ năm 2016. Dù vậy, CX-5 hiện vẫn là mẫu SUV/crossover cỡ trung sử dụng động cơ đốt trong được người dùng Việt ưa chuộng nhất. Trong năm 2025, doanh số cộng dồn của mẫu xe này đạt gần 17.300 xe, tiếp tục dẫn đầu phân khúc, vượt nhiều đối thủ như Honda CR-V, Hyundai Tucson hay Ford Territory.
