Chính sách miễn phí xe buýt cho người dân TP.HCM dự kiến sẽ triển khai trong thời gian tới. Đây là một bước đi táo bạo, đáng hoan nghênh và rất nên làm. Nhưng muốn người dân bỏ xe cá nhân để đi xe buýt thì cần làm nhiều giải pháp đồng bộ, chất lượng của cả hệ thống.
Bạn đọc Lê Huy Khoa gửi đến Tuổi Trẻ Online câu chuyện vận hành, tổ chức xe buýt ở thủ đô Seoul, Hàn Quốc.
Nhìn sang Seoul, Hàn Quốc sẽ thấy rõ một điều: xe buýt ở đó không còn là phương tiện công cộng theo nghĩa cũ nữa. Nó là một hệ sinh thái vận hành chính xác đến từng phút, trong một thành phố có mật độ giao thông thuộc hàng căng nhất châu Á.
Người nào từng đi Seoul rồi sẽ hiểu cảm giác này: không cần suy nghĩ nhiều, cứ bước ra đường là có cách đi.
Seoul hiện có hơn 400 tuyến xe buýt, phủ gần như toàn bộ thành phố và cả vùng lân cận. Không có chuyện khu này không có tuyến.
Quan trọng hơn, xe buýt ở đây không phải để “chữa cháy” cho metro, mà là một trục xương sống song song với tàu điện. Bạn bước xuống ga tàu, gần như chắc chắn sẽ có một tuyến buýt nối tiếp ngay. Hệ thống được thiết kế để dòng di chuyển của người dân không bị đứt đoạn, và đó mới là thứ giữ chân người dùng.
Một điểm rất đáng tham khảo là cách họ tổ chức tuyến. Ở Seoul, xe buýt được phân loại bằng màu sắc, nhìn là hiểu ngay chức năng. Tuyến xanh dương chạy trục chính xuyên thành phố, xanh lá gom khách từ khu dân cư ra trục lớn hoặc ga tàu, vàng chạy vòng trong trung tâm phục vụ mua sắm và du lịch, đỏ chạy liên vùng ra các tỉnh xung quanh, còn các tuyến mini thì hoạt động trong khu nhỏ như shuttle.
Nghe thì đơn giản, nhưng đây là kiểu thiết kế cực kỳ tư duy: giảm tối đa việc người dùng phải đọc – phải nghĩ – phải đoán.
Ngay cả cách đánh số tuyến cũng không làm cho có. Số xe buýt thể hiện logic di chuyển: số đầu là khu xuất phát, số tiếp theo là khu kết thúc. Dân địa phương chỉ cần nhìn số là hình dung được tuyến đi đâu. Đây là tư duy xây dựng hệ thống, chứ không phải đặt tên cho xong chuyện.
Cách vận hành cũng là thứ khiến nhiều người bất ngờ. Xe buýt Seoul không chạy theo giờ cố định kiểu 9h, 9h30 như nhiều nơi, mà chạy theo tần suất.
Giờ cao điểm thì 5-10 phút có một chuyến, giờ thấp điểm thì giãn ra. Người dân không cần nhớ giờ, chỉ cần ra trạm là kiểu gì cũng có xe trong vài phút. Toàn bộ xe đều được theo dõi bằng GPS, trung tâm điều phối sẽ can thiệp để giữ khoảng cách giữa các xe, tránh tình trạng dồn cục rồi mất hút.
Người dân có thể nhìn thấy xe mình cần đang ở đâu, bao lâu sẽ tới. Cảm giác không phải là chờ xe, mà là đang theo dõi một hệ thống chạy đúng như nó phải chạy.
Điểm đáng quan tâm nhất là làn đường riêng cho xe buýt nằm giữa đường. Không phải sát lề như thông thường, mà là nằm ở dải phân cách giữa. Xe buýt chạy tách khỏi dòng xe máy và ô tô, không bị cắt ngang, không bị kẹt xe, tốc độ ổn định, giờ đến gần như chính xác.
Mô hình này khá giống Bus Rapid Transit, nhưng được triển khai linh hoạt và hiệu quả hơn nhiều. Đây mới là thứ tạo ra khác biệt thật sự, chứ không phải khẩu hiệu hay chiến dịch ngắn hạn.
Về thanh toán, Seoul sử dụng thẻ T-money, chỉ cần một lần chạm là có thể đi xuyên toàn bộ hệ thống. Lên xe quẹt, xuống xe quẹt, trong một khoảng thời gian nhất định có thể chuyển tuyến giữa buýt và metro mà chi phí gần như không đáng kể. Họ không tính tiền theo từng chặng rời rạc, mà tính theo cả hành trình.
Chính từ cách làm này mới khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng một cách tự nhiên, không bị cảm giác mỗi lần đổi xe là bị tính thêm tiền.
Mặc dù dân số đông, mật độ dân cao, nhưng Seoul làm rất tốt. Họ thiết kế hệ thống rõ ràng, ưu tiên trải nghiệm người dùng, quản lý bằng dữ liệu và giữ kỷ luật vận hành ở mức rất cao. Khi một hệ thống đủ tốt, người dân sẽ tự động thay đổi hành vi, không cần phải kêu gọi nhiều.
Còn với TP.HCM, miễn phí là một bước khởi đầu đáng ghi nhận. Nhưng nếu dừng ở đó thì chưa đủ. Nếu làm được như cách Seoul đã làm thì lúc đó xe buýt không chỉ là phương tiện, mà sẽ trở thành lựa chọn mặc định trong đời sống hằng ngày.
Volvo đã đặt mục tiêu chỉ sản xuất xe thuần điện và hybrid vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu đó, Volvo đã tiến hành tái cấu trúc trong những năm gần đây.
Tuyên bố này của Volvo từng được xem là quá tham vọng khi các dòng xe chạy xăng vẫn đang có doanh số tốt; thêm vào đó là nhu cầu về ô tô điện cũng có dấu hiệu chững lại. Tuy nhiên, giám đốc kỹ thuật của hãng lại có những nhận định khác.
Ông Anders Bell, Giám đốc kỹ thuật của Volvo, cho rằng tập đoàn đã có những bước tiến xa so với dự đoán của nhiều người về quá trình chuyển đổi từ động cơ đốt trong sang xe thuần điện.
Trong một cuộc phỏng vấn với trang Carbuzz, ông Anders Bell cho biết hiện Volvo không còn vận hành các nhà máy chuyên sản xuất động cơ đốt trong nữa. Vị giám đốc kỹ thuật này khẳng định động cơ đốt trong không còn là “công nghệ cốt lõi của Volvo”.
Ông Anders Bell cho biết, các nhà máy sản xuất động cơ đốt trong trước đây của Volvo đã được bán hoặc chuyển đổi sang sản xuất động cơ điện. Tuyên bố này là lời khẳng định có sức nặng về việc Volvo ngừng đầu tư vào động cơ đốt trong.
Mặc dù Volvo vẫn kinh doanh xe động cơ đốt trong hoặc hybrid, chiến lược lâu dài của hãng xe Thụy Điển vẫn là phát triển các mẫu xe thuần điện.
Tuyên bố của đại diện Volvo được đưa ra trong bối cảnh các nhà sản xuất ô tô châu Âu đang thúc đẩy việc nới lỏng các quy định về khí thải cũng như điều chỉnh việc cấm xe động cơ đốt trong năm 2035.
Theo trang Autoblog, nhu cầu xe điện trên toàn thế giới đang có dấu hiệu giảm tốc, trong khi những lo ngại về cơ sở hạ tầng trạm sạc đã khiến cho một số nhà sản xuất phải xem lại tốc độ chuyển đổi từ xe xăng sang thuần điện.
Trái lại, Volvo thể hiện sự quyết tâm trên con đường điện hóa sản phẩm của mình. Ông Bell thừa nhận rằng xe chạy xăng vẫn sẽ cần thiết trong tương lai, nhưng các mẫu xe hybrid thế hệ mới của Volvo sẽ cho cảm giác vận hành như xe thuần điện.
Đáng chú ý, ông Anders Bell cho biết Volvo có thể hợp tác để phát triển công nghệ động cơ đốt trong, thay vì tái khởi động chương trình phát triển động cơ đốt trong.
Các nhà sản xuất ô tô châu Âu đã cảnh báo cơ quan quản lý rằng việc thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện có thể ảnh hưởng đến tính cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, một số quốc gia đã cho thấy quá trình chuyển đổi này có thể diễn ra nhanh chóng và hiệu quả. Ví dụ như Na Uy, xe điện đã đạt tỷ lệ 96% doanh số xe mới, khiến phân khúc xe xăng đang thu hẹp.
Theo Autoblog, Volvo đặt niềm tin vào xu hướng toàn cầu sẽ tiếp tục dịch chuyển sang xe điện. Volvo đã giảm đầu tư cho việc phát triển động cơ đốt trong, thực hiện việc tái cấu trúc nhà máy và đội ngũ kỹ sư theo hướng điện khí hoá sản phẩm.
Trong bối cảnh nhiều nhà sản xuất ô tô đang cố gắng cân bằng giữa xe xăng, hybrid và xe thuần điện, Volvo vẫn thể hiện rõ cam kết với tương lai điện hóa của ngành ô tô.
CEO Håkan Samuelssone của Volvo tiết lộ, không giống như những hãng xe truyền thống vẫn ghi nhận khoản lỗ liên quan đến xe điện, danh mục xe điện của Volvo đã bắt đầu có lãi. Theo vị CEO này, quá trình sản xuất được tối ưu cùng chi phí pin giảm sẽ giúp khoảng cách về giá giữa xe xăng và xe điện ngày càng thu hẹp.
Xưởng độ Setcar (Hà Nội) mới đây đã tháo rời nhiều chi tiết nội thất của VinFast Minio Green nhằm nghiên cứu kết cấu xe và phát triển các phụ kiện dành cho mẫu xe điện đô thị này.
Sau khi tháo táp-lô, phía trước vị trí ghế phụ là hộp cầu chì của xe.
Ẩn phía sau hộp cầu chì là cụm lấy gió của hệ thống điều hòa HVAC (Heating, Ventilation and Air Conditioning), nơi bố trí đường dẫn gió, lọc gió điều hòa cùng các cánh đảo gió.
Cao tốc là tuyến đường bắt buộc phương tiện di chuyển tốc độ cao, từ 60 - 120 km/giờ nên cần sự tập trung cao độ của tài xế. Tuy nhiên trên thực tế, không ít người vẫn giữ thói quen vừa lái xe, vừa sử dụng điện thoại để làm việc cá nhân, gây mất tập trung và dễ dẫn đến tai nạn.
Chính vì điều này, lực lượng chức năng đã tiến hành ra quân, tuần tra và xử lý nghiêm hành vi vi phạm này. Cụ thể vào ngày 5.4 vừa qua, đội CSGT đường bộ cao tốc số 6, thuộc phòng 6, cục CSGT đã hóa trang để xử lý vi phạm trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và phát hiện nhiều hành vi liên quan tới việc sử dụng điện thoại khi lái xe.
Theo đó, lực lượng chức năng đã sử dụng thiết bị kỹ thuật ghi hình và phát hiện tài xế L.H.H. (30 tuổi, ngụ tại Cần Thơ) có hành vi cầm điện thoại khi đang lái xe vào lúc 15 giờ 47 phút. Sau đó 3 phút, lực lượng chức năng cũng tiếp tục phát hiện tài xế L.T.Đ. (33 tuổi, ngụ tại Tây Ninh) vi phạm hành vi tương tự. Với hình ảnh rõ nét, các tài xế gần như không thể chối cãi và không kịp có biện pháp đối phó với lực lượng CSGT.
Căn cứ theo khoản 6, điều 9, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ là hành vi bị nghiêm cấm. Với lỗi này, tài xế vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 4 - 6 triệu đồng theo điểm h, khoản 5, điều 6, Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168) và bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe theo điểm b, khoản 16, điều 6 cùng Nghị định.
Trong trường hợp vừa lái xe, vừa sử dụng điện thoại và gây tai nạn, tài xế bị phạt với mức nặng hơn lên tới 22 triệu đồng theo điểm b, khoản 10, điều 6, Nghị định 168. Ngoài ra, lỗi này còn bị trừ thêm 10 điểm giấy phép lái xe theo điểm d, khoản 16, điều 6.
Phân tích ở góc độ an toàn, dùng điện thoại trên cao tốc là hành động đánh cược với tử thần. Ở vận tốc 100 km/giờ, mỗi giây trôi qua xe đã di chuyển được gần 28 m. Do đó, chỉ cần liếc nhìn điện thoại khoảng 4 giây, phương tiện đã di chuyển hơn 100 m nhưng không có sự kiểm soát và phản ứng từ tài xế.
Với khoảng cách này, nếu phương tiện phía trước phanh gấp hoặc có sự cố bất ngờ, tài xế hoàn toàn không có đủ thời gian để phản xạ, dẫn đến những vụ va chạm liên hoàn.
