Trong một thời gian dài, đổi mới được xem là quá trình có thể thiết kế và kiểm soát – doanh nghiệp lập kế hoạch, đầu tư nghiên cứu, rồi triển khai theo kịch bản định trước. Nhưng tư duy đó đang sụp đổ.
Sự rút ngắn của chu kỳ công nghệ, vòng đời sản phẩm co lại và hành vi tiêu dùng biến động liên tục đã buộc doanh nghiệp phải đổi mới ngay trong khi đang hành động – không có kịch bản, không có thời gian chờ đợi. Chính tại điểm này, lãnh đạo ngẫu hứng nổi lên như một năng lực chiến lược không thể thiếu.
Điều cần làm rõ ngay: ngẫu hứng không đồng nghĩa với tùy hứng. Ẩn dụ từ nhạc Jazz nói lên điều này rõ nhất – để có thể ngẫu hứng và thăng hoa, cả ban nhạc phải luyện tập hết sức nghiêm túc. Lãnh đạo ngẫu hứng là năng lực trình độ cao, đòi hỏi sự kết hợp giữa chuyên môn sâu, khả năng nhận diện tín hiệu nhanh và năng lực ra quyết định – thực thi gần như đồng thời.
Ở cấp độ tổ chức, ngẫu hứng không phải là hành vi cá nhân mà là năng lực tập thể, được hình thành qua cách đội ngũ phối hợp, học hỏi và phản ứng trong thời gian thực.
Nghiên cứu từ gần 3.000 doanh nghiệp tại Anh (của các học giả Anh và Mỹ, công bố trên tạp chí British Journal of Management năm 2023) cho thấy: mức độ ngẫu hứng có cấu trúc càng cao thì hiệu quả đổi mới càng lớn.
Về bản chất, ngẫu hứng tổ chức là sự hội tụ giữa thiết kế và thực thi trong cùng một thời điểm, xóa bỏ khoảng cách truyền thống giữa “lập kế hoạch” và “hành động”. Tổ chức chuyển từ vận hành tuyến tính sang trạng thái thích nghi liên tục, trong đó quyết định được điều chỉnh theo phản hồi tức thời từ môi trường.
Năng lực này được cấu thành bởi ba trụ cột: phản ứng nhanh với tín hiệu mới, thích nghi trong phạm vi mục tiêu chiến lược, và giao tiếp – phối hợp liên tục cả bên trong lẫn bên ngoài tổ chức.
Trong mô hình này, vai trò của người lãnh đạo không còn là “nhạc trưởng kiểm soát” mà là “người kích hoạt”. Lãnh đạo không điều khiển từng hành động, mà tạo ra môi trường để năng lực tập thể được phát huy tối đa – thông qua khả năng lắng nghe sâu, sẵn sàng chia sẻ vai trò lãnh đạo, chấp nhận sai lầm như dữ liệu học hỏi, và đặt mục tiêu chung cao hơn cái tôi cá nhân.
Một nghịch lý quan trọng xuất hiện: trong tư duy truyền thống, kiểm soát là điều kiện để đạt hiệu quả. Nhưng trong đổi mới không kịch bản, kiểm soát quá mức lại trở thành rào cản. Khi tổ chức bị bao phủ bởi quy trình cứng nhắc, báo cáo dày đặc và các tầng phê duyệt, khả năng ngẫu hứng bị bóp nghẹt.
Ngược lại, buông bỏ hoàn toàn cấu trúc cũng dẫn đến hỗn loạn. Hiệu quả vì vậy không nằm ở việc tối đa hóa kiểm soát, mà ở chỗ thiết lập một cấu trúc tối giản – “vừa đủ” để định hướng nhưng không kìm hãm sáng tạo.
Thách thức này càng phức tạp hơn trong kỷ nguyên số, khi doanh nghiệp đối mặt với tình trạng quá tải thông tin. Tiếp nhận quá nhiều dữ liệu không làm tăng năng lực đổi mới – ngược lại, có thể gây ra “tê liệt phân tích”, làm chậm ra quyết định và suy giảm chất lượng sáng tạo.
Lãnh đạo ngẫu hứng vì thế không phải là người thu thập nhiều thông tin hơn, mà là người biết lọc bỏ để giữ lại điều quan trọng nhất, từ đó duy trì khả năng phản ứng nhanh và chính xác.
Tại Việt Nam, nơi doanh nghiệp đang chịu áp lực kép từ biến động toàn cầu và yêu cầu chuyển đổi trong nước, lãnh đạo ngẫu hứng không còn là lựa chọn mang tính phong cách – mà là yêu cầu mang tính chiến lược.
Thực tiễn từ các doanh nghiệp lớn cho thấy chính khả năng phá vỡ kịch bản cũ và vận hành theo logic ngẫu hứng có cấu trúc đã tạo ra tăng trưởng trong những giai đoạn bất định nhất.
Tổng giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang hôm nay 27.5 nói rằng "Đài Loan đang bùng nổ" và khoản đầu tư của tập đoàn, tăng từ 100 tỉ USD, sẽ "thúc đẩy một hệ sinh thái đáng kinh ngạc ở đây", theo AFP.
Nền kinh tế vùng lãnh thổ Đài Loan đã tăng trưởng cao vào năm ngoái nhờ xuất khẩu phần cứng trí tuệ nhân tạo (AI) tăng mạnh khi các chính phủ và công ty trên thế giới đổ hàng trăm tỉ USD vào việc phát triển công nghệ này.
"Cách đây 4-5 năm, Nvidia đã chi khoảng 10-15 tỉ USD/năm ở Đài Loan. Bây giờ, chúng tôi đang chi từ 100 đến 150 tỉ USD/năm ở Đài Loan", ông Huang phát biểu tại Đài Bắc, nơi tập đoàn này đang xây dựng một văn phòng mới.
Ông nói tiếp: "Đài Loan là tâm điểm của cuộc cách mạng AI... Đây là nơi sản xuất các hệ thống. Đây là nơi tạo ra các siêu máy tính AI".
Ông Huang cho biết thêm Nvidia "sẽ tiếp tục phát triển" tại Đài Loan, nơi văn phòng mới của họ có thể phục vụ khoảng 4.000 kỹ sư. "Đây sẽ là trung tâm sản xuất, công nghệ, điện tử của thế giới trong một thời gian dài sắp tới", ông Huang dự đoán.
"Chúng tôi sẽ ở đây để hỗ trợ, hợp tác với hệ sinh thái của mình, hợp tác kỹ thuật với các đối tác trong hệ sinh thái và hỗ trợ họ phát triển. Vì vậy, đây sẽ là một địa điểm rất quan trọng đối với chúng tôi", ông nhấn mạnh.
Trong tuần trước, Nvidia công bố doanh thu quý kỷ lục 81,6 tỉ USD, vượt xa các dự báo, nhờ nhu cầu không ngừng tăng cao đối với phần cứng AI của tập đoàn này. Lợi nhuận ròng tăng vọt lên 58,3 tỉ USD, gấp hơn 3 lần so với 18,8 tỉ USD cùng kỳ năm trước.
Vào cuối tháng 10.2025, Nvidia đã trở thành công ty đầu tiên trong lịch sử đạt mức định giá 5.000 tỉ USD, cột mốc mới nhất của gã khổng lồ AI khi cổ phiếu tăng trưởng theo cấp số nhân trong thập niên qua, theo tạp chí Forbes.
Theo Hãng tin AFP ngày 1-5, truyền thông nhà nước Myanmar cho biết bà Aung San Suu Kyi đã được chuyển sang hình thức quản thúc tại gia.
Đài truyền hình nhà nước MRTV thông báo phần án còn lại của bà Suu Kyi đã được "giảm nhẹ và thi hành tại nơi cư trú được chỉ định".
Hiện chưa có thông tin chính thức về địa điểm cụ thể, song một nguồn tin cho rằng nhiều khả năng bà sẽ bị quản thúc tại một nơi ở thủ đô Naypyidaw.
Một nguồn tin cảnh sát tại Naypyidaw cũng tiết lộ lực lượng an ninh đã được lệnh "tăng cường kiểm soát" tại một số khu vực của thủ đô ngay trong tối 30-4.
Theo nguồn tin này, nơi cư trú được chỉ định vẫn sẽ nằm dưới sự giám sát chặt chẽ của chính quyền.
Trước đó ngày 17-4, Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing đã quyết định ân xá cho cựu Tổng thống Win Myint, đồng thời giảm 1/6 bản án đối với bà Aung San Suu Kyi.
Người phát ngôn Liên hợp quốc Stephane Dujarric nhận định đây là "một bước đi có ý nghĩa" nhằm tạo điều kiện cho tiến trình chính trị đáng tin cậy.
Các luật sư của bà Suu Kyi cũng hoan nghênh quyết định này, tuy nhiên khẳng định chưa nhận được bất kỳ thông báo trực tiếp nào mà chỉ nắm thông tin qua báo chí.
Trong khi đó, con trai bà Aung San Suu Kyi, ông Kim Aris cho rằng thông báo trên vẫn chưa giúp xoa dịu lo lắng về tình trạng sức khỏe của mẹ ông, thậm chí chưa thể xác nhận bà còn sống.
Theo Hãng tin AFP, ngày 25-5, ba chuyên gia cứu hộ từng tham gia chiến dịch giải cứu đội bóng thiếu niên hồi năm 2018 đã có mặt tại Lào để hỗ trợ tìm kiếm, cứu nạn 7 người mắc kẹt nhiều ngày trong một hang động bị ngập nước.
Theo Hãng thông tấn Laophattana News, 7 người dân Lào vào hang ở tỉnh Xaysomboun (cách thủ đô Vientiane khoảng 125km về phía đông bắc) hôm 20-5 để tìm vàng. Tuy nhiên một trận mưa lớn sau đó đã gây lũ quét, chặn lối ra và khiến cả nhóm mắc kẹt bên trong.
Hãng tin này cho biết chính quyền và người dân địa phương đang nỗ lực bơm nước ra khỏi hang, song đến nay các đội cứu hộ vẫn chưa thể tiếp cận được nhóm người gặp nạn.
"Chúng tôi vẫn chưa biết có dấu hiệu sự sống nào hay liệu họ còn sống hay không", ông Bounkham Luanglat, lãnh đạo một hiệp hội cứu hộ tình nguyện của Lào, chia sẻ với AFP.
Hiệp hội này cho biết khoảng 100 người từ cả Lào và Thái Lan đã được điều động đến hiện trường để tham gia chiến dịch cứu hộ.
Sự góp mặt của ba chuyên gia trên, trong đó có hai người Thái Lan và một người Phần Lan, được xem là sự bổ sung quý giá cho nỗ lực cứu hộ.
Đây là những người từng góp công trong cuộc giải cứu đội bóng "Lợn Hoang" (Wild Boars) - đội bóng thiếu niên Thái Lan bị mắc kẹt gần 3 tuần do lũ quét trong hệ thống hang Tham Luang ở miền bắc Thái Lan hồi năm 2018.
Trong lá thư đề ngày 24-5, nhóm cứu hộ Lào cho biết đã kêu gọi các tổ chức từ thiện ở Thái Lan hỗ trợ nhân lực chuyên môn và trang thiết bị, bao gồm máy bơm nước, máy phát điện và máy chụp ảnh nhiệt nhằm phục vụ việc xác định vị trí và đưa 7 người mắc kẹt ra ngoài.
Nhóm này mô tả đây là tình huống nhân đạo khẩn cấp và kêu gọi các đối tác Thái Lan chung tay trong bối cảnh lực lượng cứu hộ đang phải làm việc trong điều kiện ngập lụt rất khó khăn.
"Nhiệm vụ rất gian nan vì trời đổ mưa khi chúng tôi xuống (hang). Chúng tôi đã phải rút lui vì mực nước dâng lên", chuyên gia cứu hộ Thái Lan Chakkit Taengtan chia sẻ trong một video đăng trên Facebook cá nhân hôm 24-5.
Theo nhóm cứu hộ Lào, hệ thống hang này nằm ở khu vực hẻo lánh, ăn sâu xuống lòng đất với nhiều tầng khác nhau, trong đó một số ngách cách cửa hang hơn 100m.
