“Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là ‘xuồng tấn công nhanh’, vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.
Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.
Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ – Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
“Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc”, ông Trump cho biết.
Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
“Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ”, thông báo cho hay. “Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran”.
Lệnh phong tỏa “bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu”, thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
“Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng”, công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.
Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.
Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.
“Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa”, Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. “Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến”.
Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.
“Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép”, ông Macron viết trên X.
Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.
IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo “đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào”.
Báo South China Morning Post dẫn các nguồn thạo tin cho hay, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc vào ngày 20/5 tới. Chuyến thăm này là một phần trong các hoạt động giao thiệp thường kỳ của Moscow với Bắc Kinh.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên Trung Quốc tiếp đón nhà lãnh đạo của 2 cường quốc trong cùng một tháng bên ngoài một khuôn khổ đa phương, phản ánh những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm quản lý mối quan hệ với các bên và định vị mình như một cường quốc then chốt. Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kết thúc chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 13/5 đến 15/5.
Với chuyến thăm của ông Putin, Trung Quốc cũng sẽ là quốc gia đầu tiên tiếp đón tất cả 4 nhà lãnh đạo của các thành viên thường trực khác thuộc Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc chỉ trong vòng vài tháng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đến thăm Bắc Kinh vào tháng 12, tiếp theo là Thủ tướng Anh Keir Starmer vào tháng 1.
Bộ Ngoại giao Nga và Trung Quốc hiện chưa bình luận về thông tin của South China Morning Post. Tuy nhiên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm qua cho biết, Tổng thống Putin sẽ đến thăm Trung Quốc “trong tương lai rất gần”.
Ông Peskov cho biết, thời gian chính xác của chuyến thăm sẽ sớm được công bố và có sự phối hợp với phía Trung Quốc.
“Chúng tôi sẽ sớm công bố chúng. Chuyến thăm này đang được chuẩn bị. Có thể nói công tác chuẩn bị cơ bản đã hoàn tất, chỉ còn lại những khâu hoàn thiện cuối cùng. Chuyến đi sẽ diễn ra trong một tương lai rất gần”, ông nói.
Cuộc gặp gần nhất giữa ông Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra vào ngày 4/2 theo hình thức hội nghị trực tuyến. Trong cuộc gặp đó, 2 nhà lãnh đạo đã thảo luận về hợp tác song phương, an ninh toàn cầu và sự phối hợp trong các vấn đề quốc tế lớn, bao gồm các mối quan hệ kinh tế và sự ổn định chiến lược.
Khi được hỏi về các mối tiếp xúc có thể có giữa Nga và Trung Quốc sau chuyến thăm của Tổng thống Trump, ông Peskov cho biết ban lãnh đạo Nga kỳ vọng vào các cuộc tiếp xúc với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mà không phụ thuộc vào chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump.
Lực lượng Phòng vệ Israel hôm nay cho biết nhóm vũ trang Hezbollah đã triển khai thiết bị bay không người lái (drone) và đánh trúng xe vận tải bánh xích M548 triển khai ở trận địa pháo binh gần khu định cư Shomera, miền bắc nước này.
Vụ tập kích khiến chiếc M548 bốc cháy dữ dội, nhiều quả đạn pháo ở trận địa cũng bị kích nổ. Hai binh sĩ bị thương ở mức độ vừa, trong khi ít nhất 10 người bị thương nhẹ. Quân đội Israel đang điều tra sự việc, trong đó có xác minh liệu drone Hezbollah được điều khiển bằng cáp quang hay không.
Hình ảnh do lực lượng cứu hỏa và cứu nạn Israel công bố cho thấy xe M548 đang bốc cháy dữ dội, gần đó là một tổ hợp pháo tự hành kiểu M109.
Hezbollah cùng ngày tuyên bố đã tập kích trận địa pháo Israel gần biên giới với Lebanon, đồng thời bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) trinh sát Hermes 450 có giá hơn 2 triệu USD.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sau đó xác nhận một chiếc Hermes 450 đã trúng tên lửa phòng không của đối phương, khẳng định không có nguy cơ rò rỉ dữ liệu bí mật.
IDF gần đây hứng chỉ trích vì chưa chuẩn bị đầy đủ biện pháp bảo vệ người và khí tài khỏi các đòn tập kích bằng drone góc nhìn thứ nhất (FPV) của Hezbollah.
Những hình ảnh được công bố trong tuần trước cho thấy Hezbollah triển khai drone FPV tập kích hàng loạt xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M tối tân và thiết giáp Eitan của Israel, cũng như nhắm đến nhiều binh sĩ đối phương. IDF xác nhận ít nhất một quân nhân đã thiệt mạng và 6 người bị thương trong vụ tập kích ở miền nam Lebanon ngày 26/4.
Trong sự việc ngày 27/4, một drone tự sát của Hezbollah cũng suýt đánh trúng trực thăng Black Hawk đang làm nhiệm vụ sơ tán binh sĩ Israel.
Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
IDF đang kiểm soát lãnh thổ sâu khoảng 5-10 km bên trong lãnh thổ Lebanon, tuyên bố mục tiêu nhằm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah. Quân đội Israel cũng cảnh báo người dân miền nam Lebanon không được tiến vào khu vực này.
Các vụ giao tranh giữa Hezbollah và IDF vẫn tiếp diễn, bất chấp lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon có hiệu lực từ ngày 16/4 và đã được gia hạn thêm 3 tuần. Xung đột đã khiến gần 2.500 người thiệt mạng và hơn 7.900 người bị thương ở Lebanon.
Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12-6 tuyên bố những thông tin mà Iran tiết lộ về thỏa luận với Mỹ không phản ánh nội dung mà hai bên đã thống nhất bằng văn bản.
"Những gì họ nói, bao gồm cả những tuyên bố yếu ớt về việc đã đạt được thỏa thuận, không liên quan đến sự thật", ông viết trên mạng xã hội Truth Social.
Ông cáo buộc Iran không có thái độ đàm phán thiện chí, đồng thời cảnh báo Tehran "nên chấn chỉnh lại hành động của mình".
Trước đó vào hôm 11-6, ông Trump cho biết đã hủy kế hoạch tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Iran vì một thỏa thuận đã đạt được.
Ngày 12-6, một nguồn tin cấp cao của Iran hé lộ với Reuters về những điểm chính trong thỏa thuận đã đạt được giữa Mỹ và Iran.
Theo đó, dự thảo thỏa thuận sẽ bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran, giải phóng hàng tỉ USD tài sản bị phong tỏa, chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, đồng thời mở cửa eo biển Hormuz.
Sau đó, hai nước sẽ tiến hành đàm phán về vấn đề hạt nhân.
Mỹ đã liên tục yêu cầu Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân của nước này, tuy nhiên Iran khẳng định không theo đuổi phát triển vũ khí hạt nhân và chương trình hạt nhân là vì mục đích hòa bình.
Mỹ và Iran đang đưa ra những thông tin trái chiều về thỏa thuận đã đạt được. Cũng trong ngày 12-6, một quan chức Nhà Trắng nói với Hãng tin AFP rằng Iran đã đồng ý chấm dứt chương trình hạt nhân, đồng thời tiêu hủy các vật liệu hạt nhân theo thỏa thuận đạt được với Mỹ.
Quan chức này cũng cho biết Tehran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Iran sẽ chỉ nhận được số tài sản bị phong tỏa khi thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận.
