Đầu năm nay, tôi chính thức nghỉ việc ở cơ quan, nơi bản thân đã gắn bó suốt bốn năm, quãng thời gian đủ dài để một người trẻ từ chỗ non nớt trở nên quen việc, từ nhân viên mới thành người có tiếng nói nhất định trong phòng. Tôi rời đi ở tuổi 26, mang theo nhiều tiếc nuối nhưng cũng không ít bài học. Nếu phải chọn một điều khiến tôi thay đổi nhiều nhất, đó chính là lần bị sếp mắng thẳng thừng giữa áp lực công việc chồng chất.
Bốn năm trước, khi mới ra trường, tôi bước vào công ty với sự tự tin và kỳ vọng lớn. Tôi tin rằng chỉ cần chăm chỉ, nỗ lực sẽ được ghi nhận. Những năm đầu, tôi làm việc hết mình. Tôi không ngại tăng ca, không ngại nhận thêm việc. Có những tối 21-22h tôi mới rời văn phòng, lòng thấy vui vì nghĩ mình xây nền móng cho tương lai. Thế nhưng công việc không phải lúc nào cũng đi theo đường thẳng.
Sau vài năm, khi vị trí cao hơn đồng nghĩa với trách nhiệm nhiều hơn, tôi bắt đầu cảm nhận rõ áp lực; chỉ tiêu tăng, yêu cầu khắt khe hơn, trong khi nguồn lực vẫn vậy. Những bản báo cáo dày lên, những deadline dồn dập, những cuộc họp kéo dài khiến tôi dần kiệt sức. Sếp là người nóng tính. Anh yêu cầu cao và ít khi hài lòng. Nếu phòng ban đạt thành tích, đó là điều “đương nhiên phải làm được”. Chỉ cần một chỉ số giảm sút, anh sẵn sàng gọi nhân viên vào phòng để nhắc nhở gay gắt. Không khí trong phòng làm việc lúc nào cũng căng như dây đàn.
Ban đầu, tôi nghĩ đó là phong cách quản lý nghiêm khắc. Tôi tự nhủ phải mạnh mẽ hơn. Lâu dần, tôi nhận ra sự nghiêm khắc ấy đi kèm với thái độ cáu gắt, thờ ơ và thiếu chia sẻ. Chúng tôi hiếm khi được hỏi rằng có đang quá tải hay không, mọi thứ xoay quanh kết quả. Trong trạng thái mệt mỏi ấy, tôi bắt đầu thay đổi theo chiều hướng tiêu cực. Có những ngày tôi mở máy tính nhưng không đủ động lực để bắt đầu. Tôi nhìn vào danh sách việc cần làm và cảm thấy ngộp thở. Thay vì giải quyết từng việc một, tôi chọn cách dễ nhất: lướt điện thoại. Ban đầu chỉ là vài phút “giải lao”, rồi vài phút ấy kéo dài thành nửa giờ. Tôi tự biện minh rằng mình cần thư giãn để đầu óc tỉnh táo hơn. Thực tế, tôi đang trì hoãn. Công việc chưa hoàn thành, deadline vẫn ở đó, còn tôi ngày càng lo lắng.
Rồi một ngày, khi báo cáo tôi phụ trách bị trễ và có sai sót, sếp gọi tôi vào phòng. Anh không hỏi lý do, chỉ nói tôi thiếu trách nhiệm, thiếu tập trung, không chuyên nghiệp. Anh nhắc đến việc tôi thường xuyên cầm điện thoại trong giờ làm. Những lời nói ấy như một cú tát vào lòng tự trọng của tôi. Tôi bước ra khỏi phòng với đôi tay run nhẹ. Tôi vừa xấu hổ vừa tức giận, cảm thấy mình bị phủ nhận hoàn toàn, như thể bốn năm cố gắng trước đó chưa từng tồn tại. Tôi kể với bạn bè, nhiều người bênh vực, cho rằng sếp quá đáng, môi trường độc hại. Khi cơn giận qua đi, tôi buộc phải đối diện với một sự thật: mình không hoàn toàn vô tội. Đúng là sếp tôi nóng tính, môi trường nhiều áp lực, thế nhưng việc tôi lướt điện thoại trong giờ làm, trì hoãn nhiệm vụ, để công việc chậm tiến độ là lỗi của tôi. Dù có bao nhiêu lý do đi nữa, tôi vẫn là người chịu trách nhiệm cho kết quả của mình.
Lần bị mắng đó giống như chiếc gương soi thẳng vào sự thiếu kỷ luật của tôi. Tôi nhận ra khi áp lực tăng lên, thay vì tìm cách thích nghi, tôi lại chọn cách trốn tránh. Tôi mong được thấu hiểu nhưng lại chưa thực sự hoàn thành tốt phần việc của mình. Sau sự việc ấy, tôi rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Mỗi lần điện thoại rung thông báo email là tôi giật mình. Tôi đi làm trong tâm thế phòng thủ, sợ mắc lỗi. Mối quan hệ giữa tôi và sếp trở nên lạnh nhạt. Tôi không còn tìm thấy động lực để cố gắng ở môi trường đó nữa.
Đầu năm nay, tôi quyết định nghỉ việc. Quyết định ấy không dễ dàng, bốn năm là cả thanh xuân, rồi tôi hiểu rằng nếu tiếp tục ở lại trong tâm thế tiêu cực, sẽ không thể phát triển. Sang cơ quan mới, tôi không mang theo sự oán trách, chỉ mang theo bài học. Ở nơi làm việc mới, tôi cũng đối diện với áp lực nhưng thay đổi cách phản ứng. Tôi đặt điện thoại ở chế độ im lặng và để xa tầm tay trong giờ làm. Tôi chia nhỏ công việc thành từng phần, hoàn thành từng bước thay vì nhìn vào tổng thể khổng lồ mà nản chí. Tôi cũng học cách trao đổi thẳng thắn hơn. Khi cảm thấy quá tải, tôi chủ động báo với cấp trên để xin hỗ trợ thay vì im lặng chịu đựng. Tôi hiểu rằng giao tiếp là một kỹ năng quan trọng không kém chuyên môn.
Ở tuổi 26, tôi nhận ra trưởng thành không phải là không mắc sai lầm mà là biết rút kinh nghiệm từ sai lầm đó. Tôi không còn nhìn lần bị mắng như một vết thương mà xem nó như một bước ngoặt. Tôi vẫn tin rằng một người lãnh đạo tốt cần biết truyền cảm hứng thay vì chỉ trích, văn hóa doanh nghiệp tích cực sẽ giúp nhân viên phát huy tối đa năng lực. Tôi cũng hiểu rằng, dù môi trường có hoàn hảo đến đâu, nếu bản thân thiếu kỷ luật và trách nhiệm, tôi sẽ gặp vấn đề. Áp lực công việc là điều không thể tránh khỏi trong xã hội hiện đại. Thế hệ trẻ như tôi thường nói nhiều về “burnout”, cân bằng cuộc sống, điều đó không sai. Thế nhưng bên cạnh việc yêu cầu môi trường tốt hơn, chúng ta cũng cần tự hỏi mình đã đủ chuyên nghiệp hay chưa. Lần bị sếp mắng ở tuổi 26 khiến tôi đau nhưng cũng khiến tôi tỉnh táo. Tôi hiểu danh dự nghề nghiệp được xây dựng từ những việc nhỏ nhất: đúng giờ, hoàn thành nhiệm vụ, tập trung trong giờ làm. Không ai có thể thay tôi xây dựng uy tín của mình.
Bây giờ, khi nhìn lại, tôi không còn cảm thấy oán giận. Tôi biết ơn trải nghiệm ấy. Nếu không có lần bị mắng đó, có lẽ tôi vẫn tiếp tục trôi theo thói quen trì hoãn, tiếp tục đổ lỗi cho hoàn cảnh. Tuổi 26 của tôi từng có một cú sốc, rồi chính cú sốc ấy giúp tôi hiểu rằng sự nghiệp là hành trình dài. Sẽ có những lần vấp ngã, những lần bị phê bình, quan trọng là sau mỗi lần như vậy, ta chọn cách trưởng thành hay tiếp tục trách móc. Tôi đã chọn trưởng thành, đó có lẽ là bài học quý giá nhất mà công việc cũ để lại cho tôi.
Tôi muốn kể câu chuyện nhà mình để mọi người cùng cho ý kiến xem liệu gia đình tôi như vậy có còn là một gia đình đúng nghĩa hay không. Tôi chỉ là đứa cháu trong một dòng họ đầy bất ổn. Ông nội sinh bố tôi với bà cả. Sau đó, vì ông không chung thủy nên bà nội rời đi nhưng luôn muốn giành quyền nuôi con với ông. Tuy nhiên, thời đó phụ nữ rất thiệt thòi nên bố tôi được ông nội và cụ tôi nuôi dưỡng. Sau này, cụ để lại cho bố tôi một mảnh đất bên cạnh nhà ông nội. Ông nội đi bước nữa và có thêm 5 người con (3 cô và 2 chú). Một thời gian sau, ông có thêm một người phụ nữ khác bên ngoài và tôi lại có thêm một người cô không đúng nghĩa trong gia đình.
Cuộc sống bên nội cứ tiếp diễn với những mối quan hệ chồng chéo: con riêng, con chung, con ngoài giá thú. Trong hoàn cảnh cơm áo gạo tiền và những cái tôi quá lớn, không ai thực sự tôn trọng ai. Ai cũng cho rằng mình là người khổ nhất, thiệt thòi nhất và cuối cùng là người đúng nhất. Theo lời các cô chú kể lại, ông nội tôi gần như không chăm sóc hay nuôi dạy con cái đàng hoàng. Một tay bà thứ hai gánh vác gia đình bằng đồng lương ít ỏi của mình. Rồi các cô lớn lên, mỗi người một con đường. Người làm trong viện kiểm sát, người trong quân đội, người làm tại ngân hàng. Cuộc sống nhìn chung cũng ổn định. Nhưng có một cô lấy chồng muộn, sau đó bị trầm cảm và gia đình gặp nhiều trục trặc.
Chú út là người được đầu tư học hành nhiều nhất nhưng số phận lại không thuận lợi. Chú luôn gặp những điều không may và thường đổ lỗi cho ông nội vì đã không quan tâm, sát sao với mình. Chú cũng trách bà vì đã ép buộc để rồi cuộc đời rơi vào cảnh khó khăn. Cuộc sống dường như là một vòng luẩn quẩn của sự đổ lỗi. Những mâu thuẫn trong gia đình không đến từ những chuyện quá lớn lao. Chúng âm ỉ từ những cái tôi cá nhân và những va chạm nhỏ nhặt kéo dài qua nhiều năm tháng. Bố mẹ tôi cũng không thoát khỏi vòng luẩn quẩn đó.
Mỗi lần về quê, tôi lại phải nghe những câu chuyện ấy lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần. Tôi lắng nghe nhưng hoàn toàn bất lực, luôn phải tỏ ra như mọi thứ vẫn bình thường. Tình cảm trong gia đình ngày càng sứt mẻ. Mâu thuẫn giữa anh chị em, giữa con ông và con bà, giữa bố con, chị em, con dâu và bố chồng... dường như chưa bao giờ có hồi kết. Tôi thực sự chỉ muốn tránh xa tất cả điều đó. Tôi chỉ mong mỗi lần về quê có thể ngồi lại, hỏi thăm nhau vài câu đơn giản như một gia đình bình thường nhưng điều đó dường như rất khó.
Thông thường, mỗi lần về quê, tôi đều sang thăm ông bà nội đầu tiên nhưng lần này vì bận việc nên tôi chưa qua. Hôm đó tôi chỉ nhìn thấy ông ngồi thất thần một mình, vẻ mặt buồn bã và đầy suy nghĩ. Lúc ấy sức khỏe của ông vẫn có vẻ bình thường. Rồi tôi nghe tin ông phải nhập viện cấp cứu vì nhiễm khuẩn đường ruột. Điều khiến tôi bàng hoàng hơn cả là người báo tin không phải ai trong gia đình mà là một bác sĩ tuyến huyện quen biết. Bác sĩ đã gọi điện cho chú tôi ở tận miền Nam. Sau đó, chú nhắn vào nhóm gia đình thông báo tình trạng của ông và mong mọi người thu xếp vào thăm.
Đọc xong tin nhắn đó, tôi chợt nghĩ: liệu đây có phải là cái giá mà ông phải trả cho cuộc đời ích kỷ, chỉ sống cho bản thân, không quan tâm vun vén gia đình? Để rồi đến cuối đời phải sống trong cảnh buồn hiu, cô quạnh dù bên cạnh có rất nhiều con cháu. Rồi tôi tự hỏi mình phải làm gì khi gia đình bên nội ngày càng đi xuống như vậy? Tôi chỉ là một đứa cháu nội đứng ngoài cuộc. Tôi không đủ khả năng để nói thay bố mình hay các cô chú. Bởi chỉ cần nói không đúng hoặc không khéo, mọi chuyện có thể trở nên tệ hơn rất nhiều.
Nhiều lúc tôi nghĩ hay cứ để mọi thứ thuận theo tự nhiên, để thời gian cuốn đi những gì cần phải qua đi. Để những người trong cuộc tự giải quyết những điều thuộc về họ. Nhưng rồi tôi lại giật mình nghĩ đến thế hệ của mình. Thế hệ của tôi là ai? Là những anh em họ từng lớn lên cùng nhau, từng chạy chơi trong cùng một sân nhà, từng gọi chung một tiếng ông, tiếng bà. Nhưng giờ đây ai cũng có cuộc sống riêng. Cơm áo gạo tiền, công việc, gia đình nhỏ và cả chủ nghĩa cá nhân ngày càng lớn hơn. Liệu sau này tình cảm họ hàng còn là nơi để chúng ta tìm về? Hay rồi sẽ đến lúc ai về nhà nấy, sống cuộc đời riêng của mình, chỉ còn gặp nhau trong đám cưới, đám tang hoặc những dịp bất đắc dĩ?
Tôi sợ rằng thế hệ anh em họ chúng tôi rồi cũng sẽ dần xa nhau, vì không còn được nuôi dưỡng bằng những kết nối, những kỷ niệm và những cảm xúc chung như trước nữa. Có những mối quan hệ không tan vỡ vì một biến cố lớn, chúng chỉ lặng lẽ nhạt dần theo năm tháng vì không ai còn đủ thời gian hoặc đủ sự quan tâm để giữ lấy. Nghĩ đến điều đó, tôi thấy buồn. Liệu suy nghĩ của tôi có quá bi quan không? Nếu anh chị nào từng sống trong một gia đình nhiều mâu thuẫn như vậy, xin hãy chia sẻ góc nhìn của mình. Tôi thực sự muốn lắng nghe.
Tôi và anh quen nhau qua VnExpress. Từ những cuộc trò chuyện đầu tiên, chúng tôi đã cảm thấy rất hợp nhau. Sau khoảng hai tháng nói chuyện, chúng tôi bắt đầu yêu. Đó là mối quan hệ yêu xa, tôi sống và làm việc ở Hà Nội, còn anh ở miền Trung. Vì khoảng cách địa lý nên hai đứa chỉ có thể gặp nhau khoảng 2-3 tháng một lần. Ít gặp, ít được ở cạnh nhau nhưng tôi từng nghĩ chỉ cần còn thương, mọi thứ rồi sẽ vượt qua được.
Anh đến với tôi không lâu sau khi vừa kết thúc mối tình đầu kéo dài bốn năm. Tôi từng biết điều đó, từng lo lắng về điều đó nhưng vẫn chọn yêu bằng tất cả sự chân thành mình có. Tôi đã cố gắng để trở thành một nơi bình yên cho anh và cũng dần xem anh là chỗ dựa tinh thần của chính mình.
Nhưng hôm nay, chúng tôi chia tay rồi. Điều khiến tôi thấy trống rỗng nhất không chỉ là việc mất đi một người mình yêu, mà là cảm giác bản thân đang phải một mình đi qua mọi chuyện cùng lúc. Tôi có bạn thân nhưng ai cũng đã lập gia đình, ai cũng có cuộc sống riêng và đều ở rất xa. Đến lúc này tôi mới nhận ra hóa ra cảm giác cô đơn không phải là không có ai bên cạnh, mà là không biết phải gọi cho ai khi lòng mình vỡ vụn.
Tôi thật sự không biết phải diễn tả cảm xúc hiện tại thế nào, chỉ biết nó rất tệ. Một kiểu nghẹn ở trong lòng, nặng đến mức đôi lúc tôi cảm thấy khó thở. Tôi cứ ước giá như có thể mất trí nhớ một chút, để không phải nhớ những thói quen, những đoạn tin nhắn, những dự định còn dang dở, hay cảm giác từng được yêu thương rồi lại mất đi.
Nhưng cuộc sống vẫn tiếp diễn. Tôi vẫn phải đi làm mỗi ngày. Vẫn phải kiếm tiền để lo cho ba mẹ, cho sức khỏe của bản thân. Vẫn phải tiếp tục những kế hoạch còn chưa hoàn thành. Trớ trêu là đúng lúc công việc của tôi đang gặp rất nhiều áp lực và tôi cần anh nhất, anh lại chọn buông tay.
Có lẽ điều tôi mong lúc này không phải là ai đó nói rằng "rồi sẽ ổn thôi", vì chính tôi cũng biết sau này nhìn lại, chuyện chia tay rồi sẽ trở thành một điều rất bình thường trong cuộc đời. Ngoài kia còn biết bao người đang chịu những nỗi đau lớn hơn thế. Nhưng hiện tại, nỗi đau của tôi vẫn là thật. Nó vẫn ở đây, rõ ràng và nặng nề trong từng ngày tôi thức dậy.
Tôi chỉ ước có một chiếc nút tua nhanh để đi qua giai đoạn này. Đi qua những đêm mất ngủ, những buổi sáng tỉnh dậy với cảm giác hụt hẫng, đi qua cảm giác nhớ một người mà biết rằng từ nay không còn có thể quay lại như trước nữa. Và có lẽ điều khó nhất của trưởng thành chính là dù lòng tôi đang vỡ, tôi vẫn phải tiếp tục sống như thể mọi thứ vẫn bình thường.
Mấy hôm nay tôi thật sự rối trí, không biết nên cố gắng tiếp tục hay dừng lại cuộc hôn nhân này khi trong lòng chỉ còn lại sự mệt mỏi. Tôi vào Sài Gòn lập nghiệp sau khi tốt nghiệp ngành tài chính ngân hàng. Tôi gặp anh trong một lần sửa điện thoại, anh là người miền Tây, hiền lành, nói chuyện dễ gần nên dần nảy sinh tình cảm. Chúng tôi quen nhau gần ba năm rồi quyết định cưới, con giờ gần một tuổi.
Trước khi cưới, anh từng mở một tiệm sửa chữa nhỏ nhưng việc làm ăn không thuận lợi. Gia đình anh cũng có khoản nợ cũ nên sau khi cưới, gánh nặng tài chính gần như đè lên cả hai vợ chồng. Tôi đi làm văn phòng, ngoài giờ còn nhận thêm việc nhập liệu, anh cũng cố gắng nhưng thu nhập bấp bênh. Có thời điểm, tiền kiếm được không đủ trả lãi, tôi phải vay mượn khắp nơi, vay chỗ nọ đập chỗ kia. Nhiều đêm nhìn con ngủ, nước mắt tự rơi, thấy thương con vì thiếu thốn đủ thứ.
Khoảng một năm nay, tôi nghỉ việc để ở nhà chăm con vì không có ai phụ giúp, mọi chi phí đều dồn lên vai chồng. Ban đầu anh còn chăm chỉ, dần dần thay đổi. Tiệm sửa điện thoại chuyển sang mặt bằng nhỏ hơn, chi phí giảm nhưng thu nhập cũng không khá hơn bao nhiêu. Nợ nần vẫn còn, dù không bị thúc ép nhưng trong lòng tôi lúc nào cũng nặng trĩu. Điều khiến tôi buồn nhất là anh bắt đầu sa đà vào việc câu cá. Gần như tuần nào anh cũng đi vài ngày, có khi cả tuần chỉ làm việc cầm chừng. Tôi góp ý, anh gạt đi, bảo tôi không hiểu áp lực của anh. Mỗi lần tôi nhắc đến chuyện tiền bạc hay tương lai, anh lại cáu gắt, bảo tôi ở nhà thì biết gì mà nói. Tôi xin đi làm lại để phụ giúp nhưng anh không đồng ý, lấy lý do con còn nhỏ.
Tính anh vốn nóng, lại gia trưởng, vợ chồng thường xuyên cãi vã. Có lần bức xúc quá, tôi gọi điện cho mẹ chồng mong bà khuyên nhủ, bà chỉ nói tôi nên thông cảm cho chồng. Nghe vậy tôi càng tủi thân hơn. Những khoản nợ tôi đứng ra vay, những lời hỏi han từ bạn bè khiến tôi vừa áp lực vừa xấu hổ, nhưng dường như anh không để tâm. Đã nhiều lần tôi nghĩ đến chuyện bế con về quê ngoại, xin đi làm lại để từng bước trả nợ và làm lại cuộc đời. Rồi nhìn con quấn bố, tôi lại chùn bước. Tôi không muốn con thiếu tình cảm của cha, cũng không muốn gia đình tan vỡ khi con còn quá nhỏ.
Bố mẹ đẻ liên tục khuyên tôi quay về. Họ nói tôi đã hy sinh quá nhiều, từ tiền bạc đến công sức, thậm chí còn gánh thêm khoản nợ hơn trăm triệu đồng. Tôi vẫn đang phân vân giữa việc ở lại cố gắng thay đổi chồng hay dứt khoát rời đi để tự cứu lấy mình. Thực lòng tôi biết anh không phải người xấu, cũng không sa vào tệ nạn gì. Thế nhưng cứ sống mãi như thế này, tôi không thấy tương lai ở đâu, chán chồng vô cùng. Có phải tôi đang quá khắt khe, không đủ tinh tế để hiểu áp lực và sở thích của chồng? Hay tôi đang tự làm khổ mình khi cố níu giữ cuộc hôn nhân này? Tôi thật sự không biết nên đi tiếp hay dừng lại. Mong nhận được lời khuyên từ mọi người, đặc biệt là những người đàn ông từng ở trong hoàn cảnh giống chồng tôi.