Theo báo Khaosod English ngày 21-4, tranh cãi bắt nguồn từ bài viết có tiêu đề “How Cybercrime Became a Leading Industry in ‘Scambodia'” (Cách tội phạm mạng trở thành một ngành công nghiệp hàng đầu ở ‘Scambodia’) do tờ Wall Street Journal đăng tải hai ngày trước đó, trong đó mô tả Campuchia là một trung tâm lớn của tội phạm mạng toàn cầu.
Ngay sau khi xuất bản, bài báo đã vấp phải phản ứng dữ dội từ dư luận Campuchia, đặc biệt ở trên mạng xã hội.
Nhiều ý kiến cho rằng cách gọi “Scambodia” – chơi chữ kết hợp giữa “scam” (lừa đảo) và Cambodia (Campuchia) – mang tính xúc phạm, bóp méo hình ảnh quốc gia và không phù hợp với chuẩn mực báo chí.
Trong bài viết trên Khmer Times ngày 21-4, nhà phân tích Roth Santepheap cho rằng việc sử dụng thuật ngữ này đã vượt qua ranh giới giữa đưa tin và chế giễu.
Theo ông, dù Campuchia thực sự đối mặt với vấn nạn lừa đảo trực tuyến, việc gán nhãn cả một quốc gia bằng một cách gọi mang tính miệt thị như vậy là không công bằng và làm suy giảm tiêu chuẩn báo chí.
Ở cấp độ chính phủ, Bộ Thông tin Campuchia cũng chỉ trích mạnh mẽ bài báo của Wall Street Journal, gọi việc sử dụng từ ngữ như vậy để gọi Campuchia là “xúc phạm” và “thiếu chuyên nghiệp”, cho rằng điều này làm tổn hại đến uy tín quốc gia cũng như những nỗ lực chống tội phạm mạng của nước này.
Một bài bình luận trên báo Phnom Penh Post đặt câu hỏi vì sao Campuchia bị “điểm danh” theo cách này, trong khi lừa đảo trực tuyến là vấn đề mang tính toàn cầu, liên quan đến các mạng lưới xuyên biên giới – chứ không riêng gì ở Campuchia.
Những người chỉ trích cho rằng việc tập trung vào một cái tên mang tính giật gân như “Scambodia” có thể khiến độc giả hiểu sai bản chất vấn đề.
Các ý kiến phản đối cũng cho rằng cách tiếp cận này đã bỏ qua những nỗ lực gần đây của Campuchia trong việc trấn áp tội phạm mạng.
Trong thời gian qua, nước này đã tiến hành nhiều chiến dịch quy mô lớn, triệt phá hàng trăm địa điểm, bắt giữ và trục xuất hàng nghìn người, đồng thời siết chặt khung pháp lý liên quan.
Về phía Wall Street Journal, trong bài báo ngày 19-4, tờ này đã dẫn các đánh giá từ giới chức Mỹ cho rằng quy mô ngành lừa đảo tại Campuchia là rất lớn, trích dẫn một báo cáo chuyên gia năm 2025 ước tính các đường dây này có thể tạo ra tới 19 tỉ USD mỗi năm.
Con số này tương đương gần 40% GDP của quốc gia, thậm chí vượt qua ngành may mặc – lĩnh vực hợp pháp lớn nhất của Phnom Penh.
"Lúc đó họ không trực tiếp tham gia bất kỳ hoạt động huấn luyện nào. Các bài tập trong ngày đã kết thúc, và theo thông tin chúng tôi nắm được thì họ mất tích khi đang đi dã ngoại”, vị quan chức này cho hay.
AFRICOM cho biết Mỹ, Morocco và các quốc gia khác tham gia cuộc tập trận Sư tử châu Phi (African Lion) đã lập tức triển khai chiến dịch tìm kiếm cứu nạn.
Theo quân đội Morocco, vụ việc xảy ra vào khoảng 21 giờ ngày 2.5, gần khu vực huấn luyện Cap Draa cạnh thành phố Tan Tan, giáp với Đại Tây Dương. Địa hình nơi đây chủ yếu là đồi núi, đan xen giữa sa mạc và các bình nguyên bán sa mạc.
"Hai binh sĩ được nhìn thấy lần cuối ở khu vực các vách đá sát biển, gần Cap Draa trong khuôn khổ chương trình huấn luyện theo lịch trình. Khi không thấy họ trở về như dự kiến, lực lượng Mỹ và Morocco đã lập tức tiến hành một nỗ lực tìm kiếm chung", quan chức quân đội Mỹ cho hay.
Cuộc tập trận này bắt đầu vào tháng 4 và diễn ra trên lãnh thổ 4 quốc gia, bao gồm Morocco, Tunisia, Ghana và Senegal. Theo kế hoạch, chương trình sẽ kết thúc vào đầu tháng 5.
Sự kiện được khởi động tại Tunisia. Tổng cộng, có hơn 7.000 quân nhân từ hơn 30 quốc gia đang tham gia diễn tập tại 4 nước đăng cai.
"Sư tử châu Phi" là cuộc tập trận quân sự chung thường niên lớn nhất của Mỹ tại lục địa này, được tổ chức từ năm 2004. Chương trình này thường có sự góp mặt của các quan chức quân sự cấp cao từ Mỹ và các đồng minh hàng đầu ở châu Phi.
Trước đó, vào năm 2012, hai lính Thủy quân lục chiến Mỹ đã thiệt mạng và 2 người khác bị thương trong một vụ rơi trực thăng ở thành phố Agadir, miền nam Morocco khi đang tham gia tập trận Sư tử châu Phi.
Hãng Reuters ngày 22.5 dẫn lời Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết đến nay đã có 750 ca nghi nhiễm, 177 ca tử vong nghi do Ebola, trong bối cảnh WHO nâng mức cảnh báo tại CHDC Congo.
Ông cho biết WHO đã điều thêm nhân sự đến Ituri, khu vực tâm dịch Ebola tại quốc gia Trung Phi này. Trước đó, số liệu hôm 20.5 của WHO cho thấy đã có 600 ca nghi nhiễm, 139 ca tử vong nghi do Ebola.
Trả lời phỏng vấn tại trụ sở WHO ở Geneva ngày 22.5, Giám đốc khu vực châu Phi của WHO, ông Mohamed Yakub Janabi, cảnh báo rằng sẽ là một sai lầm nếu đánh giá thấp rủi ro do dịch Ebola gây ra. Theo ông, chỉ một trường hợp nhiễm bệnh cũng có thể lây lan virus ra ngoài CHDC Congo và Uganda.
"Sẽ là một sai lầm lớn nếu đánh giá thấp nó, đặc biệt là chủng Bundibugyo mà chúng ta chưa có vắc xin. Vì vậy, tôi thực sự khuyến khích mọi người, hãy giúp đỡ lẫn nhau, chúng ta có thể kiểm soát được dịch bệnh này", ông kêu gọi.
Ông nói thêm rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo đã nhận được tương đối ít sự chú ý trên toàn cầu so với dịch hantavirus bùng phát hồi đầu tháng này, ảnh hưởng đến hành khách đến từ 23 quốc gia đi trên du thuyền.
"Chỉ cần một trường hợp tiếp xúc cũng đủ để đặt tất cả chúng ta vào nguy hiểm, vì vậy điều tôi mong muốn và cầu nguyện là chúng ta nên dành cho Ebola sự quan tâm xứng đáng", theo ông Janabi.
Ebola là một loại virus có tỷ lệ tử vong cao, gây ra các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ thể, nôn mửa và tiêu chảy. Virus này lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh, bề mặt bị nhiễm bẩn hoặc người đã chết vì bệnh.
Ngày 22.5, WHO đã nâng mức độ rủi ro của chủng Ebola Bundibugyo lên "rất cao" ở cấp quốc gia tại CHDC Congo. Trước đó, WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc tế về dịch Ebola hôm 17.5.
"Chúng tôi hiện đang xem xét lại đánh giá rủi ro của mình ở mức rất cao ở cấp quốc gia, cao ở cấp khu vực và thấp ở cấp toàn cầu," người đứng đầu WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết.
Trong một diễn biến khác, ông Tedros kêu gọi các nước tiếp tục theo dõi hành khách từ du thuyền nhiễm virus hanta, sau khi có thêm một ca dương tính được ghi nhận trong số các thành viên thủy thủ đoàn Hà Lan.
Video do Bộ trưởng Itamar Ben Gvir đăng trên mạng xã hội X hôm nay cho thấy các thành viên của đội tàu nhân đạo hướng đến Gaza bị bắt trói tại cảng Ashdod, cách Tel Aviv khoảng 40 km về phía tây nam.
Trong video với tựa đề "chào mừng đến Israel", ông Ben Gvir bước vào nhà kho nơi các nhà hoạt động bị tạm giữ, vẫy cờ Israel và hét lớn: "Làm tốt lắm. Phải làm như vậy chứ".
Trước đó, các sĩ quan cảnh sát Israel đã đưa các nhà hoạt động của đội tàu xuống đất, buộc họ phải bò bằng cả tay và chân rồi lôi họ trên sàn. Các nhà hoạt động xếp thành hàng bên trong một nhà kho trong tư thế quỳ gối, úp mặt sát sàn với hai tay bị trói sau lưng bằng dây thít.
Ông Ben Gvir cũng dành lời khen "làm tốt lắm" khi đi ngang qua các sĩ quan đang trói một nhà hoạt động nữ.
Video còn cho thấy một nhóm bị ép quỳ trên sàn kim loại tại địa điểm khác, xung quanh là các container và dây kẽm gai, được canh gác bởi các sĩ quan Cảnh sát Biên giới. Ở cuối video, có thể nghe thấy tiếng một người phụ nữ van nài và la hét, trong khi ông Ben Gvir nói trước ống kính: "Đừng bận tâm bởi tiếng la hét của họ".
Đây là những nhà hoạt động thuộc đoàn tàu Global Sumud Flotilla, xuất phát từ Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước, dự định vượt Địa Trung Hải đến Dải Gaza để phản đối lệnh phong tỏa mà Israel đang tiến hành với dải đất cũng như thu hút chú ý đến cuộc khủng hoảng nhân đạo tại đây.
Các nhà tổ chức Global Sumud Flotilla cho hay đoàn tàu bị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) bao vây ở vùng biển cách Gaza khoảng 250 hải lý. Bộ Ngoại giao Israel thông báo trên X rằng các nhà hoạt động này đã được chuyển sang tàu của Israel, cáo buộc họ là "đội tàu khiêu khích".
Ngoại trưởng Israel Gideon Saar đã lên án ông Ben Gvir sau khi video được công bố.
"Ông ấy đã cố tình gây tổn hại cho đất nước chúng ta trong màn thể hiện nhục nhã này và đây không phải lần đầu tiên", ông Saar viết trên X, đồng thời nói thêm rằng Bộ trưởng Ben Gvir "không phải gương mặt đại diện cho Israel".
Trong một tuyên bố phản hồi video, Trung tâm Quyền pháp lý Adalah cáo buộc Israel "đang áp dụng chính sách ngược đãi và hạ nhục các nhà hoạt động". Các luật sư của Adalah đã đến trung tâm giam giữ ở miền nam Israel để gặp những người bị bắt.
Hamas cũng chỉ trích video, gọi hành động của Bộ trưởng Ben Gvir "là biểu hiện suy đồi đạo đức và tàn bạo".
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cho rằng cách Israel đối xử với các nhà hoạt động là "không thể chấp nhận được".
"Không thể dung thứ việc những người này, trong đó có nhiều công dân Italy, bị đối xử như vậy, điều vi phạm phẩm giá con người", bà Meloni cho biết trong một tuyên bố, đề cập đến video do Bộ trưởng Ben Gvir đăng tải, đồng thời yêu cầu Israel xin lỗi. Ông Ben Gvir hiện chưa bình luận về điều này.
Israel kiểm soát tất cả các điểm đi vào Gaza, nơi đã bị nước này phong tỏa kể từ năm 2007.
Trong xung đột Gaza, châm ngòi bởi cuộc tấn công của Hamas vào Israel hồi tháng 10/2023, vùng lãnh thổ này đã phải chịu tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng thực phẩm, thuốc men và những nhu yếu phẩm khác khi Tel Aviv có những thời điểm dừng hoàn toàn việc cung cấp viện trợ tới khu vực.
