Những vụ ngộ độc thực phẩm liên tiếp gần đây, với không ít trường hợp là trẻ em, cho thấy kiến thức an toàn thực phẩm đóng vai trò thiết yếu, đặc biệt trong giai đoạn nắng nóng khi nguy cơ thực phẩm nhiễm khuẩn tăng cao.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), mức độ nặng hay nhẹ của ngộ độc thực phẩm không giống nhau ở mỗi người, mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Trước hết là lượng thức ăn đã dùng, ăn càng nhiều, nguy cơ diễn tiến nặng càng cao. Tình trạng sức khỏe nền và thời điểm ăn cũng tác động đến mức độ nhiễm khuẩn.
Ăn sớm khi thực phẩm mới chế biến thì lượng vi khuẩn còn ít, trong khi ăn trễ khiến vi khuẩn có thời gian “nhân lên” nhiều hơn.
Ngộ độc do vi khuẩn: Do vi khuẩn sống xâm nhập vào thức ăn như Salmonella, E. coli, hoặc độc tố của vi khuẩn sẵn có trong thức ăn như Staphylococcus aureus, Bacillus cereus; thường xuất hiện với các triệu chứng tiêu hóa ban đầu như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng. Khi diễn tiến, vi khuẩn hay độc tố xâm nhập vào ruột và máu có thể gây sốt, đại tiện ra máu. Diễn tiến nặng có thể gây mất nước, sốc, nhiễm trùng huyết.
Ngộ độc do hóa chất: Từ các hóa chất nhiễm trong thực phẩm như thuốc trừ sâu, kim loại nặng, chất tẩy rửa, phụ gia cấm (hàn the, cồn công nghiệp). Thông thường ngộ độc do hóa chất khởi phát nhanh, diễn tiến nặng, có thể gây nôn dữ dội, co giật, rối loạn ý thức kèm dấu hiệu đặc hiệu của từng loại độc tố như tăng tiết đờm dãi, co đồng tử (ngộ độc phốt pho hữu cơ).
Thời gian khởi phát có thể nhanh trong vài phút đến vài giờ nếu là hóa chất có độc tính cao. Thường nặng hơn và dễ gây tử vong nếu không xử trí kịp thời.
Ngộ độc do bảo quản kém: Đây không phải một nhóm riêng biệt mà là yếu tố nguy cơ, khiến vi khuẩn phát triển mạnh và sinh độc tố trong thức ăn, vì vậy bản chất thuộc nhóm ngộ độc do vi khuẩn. Ví dụ: Cơm để qua đêm, thức ăn nấu chín nhưng để ở nhiệt độ phòng lâu có thể nhiễm Bacillus cereus, Salmonella và Staphylococcus aureus.
Theo bác sĩ Hoàng Thạch, thời thời gian ủ bệnh là khác nhau và phụ thuộc vào tác nhân, cụ thể:
Bên cạnh đó, bác sĩ Thạch cho biết việc nhiều người cùng ăn một món ăn nhưng có người bị ngộ độc, có người lại không là rất điển hình trong các vụ ngộ độc thực phẩm, vì:
Liều nhiễm khác nhau: Người ăn nhiều thường có nguy cơ cao hơn; người ăn ít hoặc không ăn món nhiễm sẽ không bị ảnh hưởng.
Phân bố độc tố không đồng đều: Không phải tất cả suất ăn đều nhiễm độc như nhau. Một số phần có nồng độ vi khuẩn/độc tố cao hơn.
Cơ địa từng người: Thông thường trẻ nhỏ, người già, người có bệnh nền, đang dùng một số thuốc như thuốc ức chế axit dạ dày sẽ dễ nhiễm hơn.
Miễn dịch và hệ vi sinh ruột khác nhau: Người đã từng tiếp xúc với vi khuẩn/độc tố trước đó và có miễn dịch thường sẽ ngộ độc nhẹ hơn người chưa từng tiếp xúc.
“Cách xử trí ban đầu khi vừa phát hiện hoặc nghi ngộ độc thực phẩm cũng rất quan trọng mà nhiều người thường chủ quan. Người ngộ độc được can thiệp y tế sớm sẽ giúp giảm mức độ nghiêm trọng, ngược lại việc đến viện muộn hoặc tự điều trị tại nhà dễ làm tăng nguy cơ biến chứng”, bác sĩ Thạch nói thêm.
Ngày 3/4, TS.BS Nguyễn Đình Minh, Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình, thẩm mỹ và tái tạo, Bệnh viện Đại học Y Dược - cơ sở Linh Đàm, tiếp nhận trường hợp đặc biệt này. Sau thăm khám, bác sĩ nhận thấy khuôn mặt của nữ bệnh nhân đã đạt độ cân đối, tự nhiên. Do đó, ông dành thời gian tư vấn, phân tích chuyên môn và quyết định không can thiệp thêm dao kéo. Dù khách hàng tỏ ra khá thất vọng và có ý định tìm đến các phòng khám khác, bác sĩ vẫn chân thành khuyên cô nên trân trọng diện mạo hiện tại.
Chia sẻ về ca khám, bác sĩ Minh cho biết tình trạng nhiều người mong muốn "đúc khuôn" diện mạo theo người nổi tiếng diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, với những trường hợp đã có nét mặt ổn định, ông luôn từ chối phẫu thuật. Việc can thiệp dao kéo nhiều lần là một quá trình vô cùng phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bác sĩ sẽ phải vất vả bóc tách qua các lớp mô xơ hình thành từ những lần mổ trước. Điều này không những khó mang lại nét đẹp như kỳ vọng mà còn dễ gây ra biến chứng ngoài ý muốn. Giới chuyên môn chỉ cân nhắc sửa lại khi khách hàng thực sự gặp sự cố như mũi vẹo, lệch, tụt sụn và phần mô mềm chưa bị co rút quá nhiều.
"Mọi ca phẫu thuật thẩm mỹ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp khắc phục khuyết điểm, mang lại hiệu quả rõ rệt thay vì thực hiện bất chấp theo cảm xúc nhất thời của người bệnh", bác sĩ nói.
Gần đây, sự xuất hiện dày đặc của giới truyền thông, người nổi tiếng trên mạng xã hội tác động mạnh mẽ đến xu hướng thẩm mỹ. Nhiều người liên tục tìm đến các cơ sở y tế với mong muốn thay đổi diện mạo để bắt kịp trào lưu mới. Bác sĩ Minh thấu hiểu tâm lý muốn cập nhật xu hướng làm đẹp, nhưng khuyên mọi người tránh theo đuổi một cách cực đoan. Việc chỉnh sửa nhan sắc cần bám sát đặc điểm nhân trắc học đặc trưng của người Việt Nam và châu Á. Nếu áp dụng máy móc những tiêu chuẩn quá khác biệt, khuôn mặt dễ trở nên gượng gạo, thiếu tự nhiên hoặc thậm chí biến dạng. Quan trọng hơn, khi trào lưu đi qua, hành trình phẫu thuật để khôi phục lại vẻ đẹp nguyên bản sẽ trở nên vô cùng gian nan.
Giá trị dinh dưỡng của thịt không chỉ phụ thuộc vào việc còn tươi hay đông lạnh mà còn liên quan đến thời gian bảo quản, điều kiện lưu trữ và cách xử lý sau đó. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy đông lạnh không phải là yếu tố chính làm mất dinh dưỡng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Ngược lại, nếu thực hiện đúng cách, đông lạnh còn giúp giữ lại giá trị dinh dưỡng gần như nguyên vẹn. Trong khi đó, thịt tươi nếu không được sử dụng sớm vẫn có thể suy giảm chất lượng theo thời gian.
Khi thịt được đông lạnh, hoạt động của vi khuẩn và enzyme gần như bị ngừng lại, giúp bảo quản thịt trong thời gian dài hơn. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho biết đông lạnh đúng cách chỉ gây thay đổi rất nhỏ về giá trị dinh dưỡng của thịt. Điều này có nghĩa là protein, chất béo và phần lớn khoáng chất vẫn được giữ lại gần như đầy đủ.
Tuy vậy, vẫn có một số biến đổi nhỏ. Một phần vitamin tan trong nước, đặc biệt là vitamin nhóm B, có thể bị giảm nhẹ. Ngoài ra, quá trình hình thành tinh thể đá trong thịt có thể làm thay đổi cấu trúc tế bào, ảnh hưởng đến độ mềm và độ mọng nước khi rã đông.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc rất lớn vào tốc độ đông lạnh. Đông lạnh nhanh giúp tạo tinh thể đá nhỏ, ít phá vỡ tế bào hơn, từ đó giữ được chất lượng tốt hơn so với đông lạnh chậm.
Trong khi đó, nhiều người cho rằng thịt tươi luôn giàu dinh dưỡng nhất. Tuy nhiên, điều này chỉ đúng khi thịt thực sự mới. Ngay sau khi giết mổ, thịt đã bắt đầu xảy ra các quá trình phân hủy sinh học tự nhiên.
Trong quá trình bảo quản ở nhiệt độ mát, thịt vẫn tiếp tục tiếp xúc với ô xy và vi khuẩn. Điều này khiến một số vitamin, đặc biệt là vitamin nhóm B, giảm dần theo thời gian. Nếu thịt được vận chuyển hoặc trưng bày trong nhiều ngày, giá trị dinh dưỡng thực tế có thể đã thấp hơn so với ban đầu.
Vì vậy, một miếng thịt tươi trong siêu thị chưa chắc đã tối ưu về dinh dưỡng. Trong một số trường hợp, thịt được cấp đông ngay sau khi giết mổ lại giữ được nhiều dưỡng chất hơn so với thịt tươi để lâu.
Để đảm bảo giá trị dinh dưỡng cao nhất, mọi người nên ưu tiên thịt tươi nếu chắc chắn đó là thịt mới. Nếu không, thịt đông lạnh được xử lý đúng cách có thể là một lựa chọn tốt hơn.
Ngoài ra, cần tránh các sản phẩm có dấu hiệu bị rã đông rồi cấp đông lại, vì điều này ảnh hưởng nhiều đến chất lượng thịt. Khi sử dụng, nên rã đông trong ngăn mát tủ lạnh thay vì để ngoài nhiệt độ phòng, theo Healthline.
Canxi quan trọng vì không chỉ giúp hệ xương, răng chắc khỏe mà còn tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể như co cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Khả năng hấp thu canxi của cơ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe, lượng vitamin D có sẵn và cách kết hợp thực phẩm khi ăn uống. Trên thực tế, nhiều người vẫn có thói quen uống sữa mỗi ngày. Tuy nhiên, lượng canxi cơ thể họ hấp thụ bị giảm đáng kể là do những nguyên nhân sau:
Một số thực phẩm có chứa hàm lượng oxalat cao như cải bó xôi, củ dền và bột cacao. Oxalat là hợp chất có khả năng liên kết với canxi trong đường tiêu hóa, tạo thành các chất khó hòa tan. Khi đó, cơ thể sẽ khó hấp thu lượng canxi có trong thực phẩm.
Tuy nhiên, không cần loại bỏ các món giàu oxalat này khỏi chế độ ăn. Nguyên nhân là vì chúng vẫn cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống ô xy hóa có lợi cho sức khỏe. Thay vào đó, chỉ cần điều chỉnh thời điểm uống sữa, tránh uống chung với các món nhiều oxalat.
Phytat là hợp chất tự nhiên có nhiều trong cám lúa mì, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và hạt. Đây là thành phần có lợi cho sức khỏe nhưng đồng thời cũng có thể làm giảm khả năng hấp thu một số khoáng chất như canxi, sắt và kẽm.
Khi phytat gặp canxi trong ruột, chúng sẽ liên kết với nhau và làm giảm lượng canxi mà cơ thể hấp thu được. Vì vậy, nếu uống sữa cùng lúc với ăn lượng lớn cám lúa mì hoặc các thực phẩm quá nhiều phytat, hiệu quả hấp thu canxi sẽ bị ảnh hưởng. Lựa chọn tốt là vẫn uống sữa và ăn ngũ cốc nguyên hạt, đậu nhưng chỉ cần là không dùng cùng lúc.
Nhiều người có thói quen uống cà phê vào buổi sáng, sau đó tiếp tục sử dụng trà đặc, nước tăng lực hoặc nước ngọt chứa caffeine trong ngày. Nạp quá nhiều caffeine có thể làm tăng lượng canxi bị đào thải qua nước tiểu, tiến sĩ Hayley Schultz, chuyên gia nghiên cứu về khoa học sức khỏe tại trường University of South Australia (Úc), cho biết.
Ở người khỏe mạnh và có chế độ ăn đầy đủ canxi, tác động này thường không quá lớn. Tuy nhiên, với những người vốn đã thiếu canxi hoặc có nguy cơ loãng xương, dùng quá nhiều đồ uống chứa caffeine trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương, theo Medical News Today.
