Trưa 21/4, khi vừa mở cửa, quán buffet chay trên đường Tạ Uyên (phường Chợ Lớn) đã đón hàng trăm người. Khách chủ yếu là người già, lao động nghèo.
Chủ quán Đỗ Thị Ngọc Phượng, 43 tuổi, cho biết, mô hình này duy trì gần 10 năm nay, hiện có hai nhà hàng trên đường Tôn Thất Đạm và cơ sở ở đường Tạ Uyên mới mở hồi tháng 2.
Chị Phượng chọn cách phục vụ theo hình thức buffet để mọi người cùng lúc có thể thưởng thức được nhiều món ăn. “Bà con trả tiền tùy tâm để thấy thoải mái, không có thì không trả cũng được và không ai mang nợ ai”, chị Phượng nói.
Trưa 21/4, khi vừa mở cửa, quán buffet chay trên đường Tạ Uyên (phường Chợ Lớn) đã đón hàng trăm người. Khách chủ yếu là người già, lao động nghèo.
Chủ quán Đỗ Thị Ngọc Phượng, 43 tuổi, cho biết, mô hình này duy trì gần 10 năm nay, hiện có hai nhà hàng trên đường Tôn Thất Đạm và cơ sở ở đường Tạ Uyên mới mở hồi tháng 2.
Chị Phượng chọn cách phục vụ theo hình thức buffet để mọi người cùng lúc có thể thưởng thức được nhiều món ăn. “Bà con trả tiền tùy tâm để thấy thoải mái, không có thì không trả cũng được và không ai mang nợ ai”, chị Phượng nói.
Chị Phượng chuẩn bị các món ăn chay bày biện ra khay trước giờ mở cửa.
Nhà hàng chay thiện nguyện là dự định ấp ủ từ lâu của chị, với mong ước trả ơn cuộc đời. 18 năm trước, chị Phượng rời quê Sóc Trăng lên TP HCM với ước vọng đổi đời. Thời gian đầu khó khăn, có những ngày chị chỉ còn vài nghìn đồng, không đủ tiền ăn, bị chủ trọ đòi lại phòng, phải ngủ ngoài công viên.
Trong những lúc khó khăn đó, luôn có người xa lạ giúp chị xin việc, cho chỗ ăn ở. “Tôi tâm nguyện sau này khấm khá hơn nhất định phải làm gì ý nghĩa để trả ơn cuộc đời còn bao dung với mình”, người phụ nữ 43 tuổi nói.
Chị Phượng chuẩn bị các món ăn chay bày biện ra khay trước giờ mở cửa.
Nhà hàng chay thiện nguyện là dự định ấp ủ từ lâu của chị, với mong ước trả ơn cuộc đời. 18 năm trước, chị Phượng rời quê Sóc Trăng lên TP HCM với ước vọng đổi đời. Thời gian đầu khó khăn, có những ngày chị chỉ còn vài nghìn đồng, không đủ tiền ăn, bị chủ trọ đòi lại phòng, phải ngủ ngoài công viên.
Trong những lúc khó khăn đó, luôn có người xa lạ giúp chị xin việc, cho chỗ ăn ở. “Tôi tâm nguyện sau này khấm khá hơn nhất định phải làm gì ý nghĩa để trả ơn cuộc đời còn bao dung với mình”, người phụ nữ 43 tuổi nói.
Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.
Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.
Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.
Bếp trưởng Nguyễn Thị Thu Nguyệt, 56 tuổi, cho biết, mỗi ngày tiêu thụ 600 kg rau củ quả, 200 kg gạo và bún. Nếu tính tất cả chi phí, một ngày quán chi tiêu gần 25 triệu đồng.
Bà Nguyệt từng làm nghề nấu ăn ở sân bay, hồi dịch Covid thất nghiệp nên tìm đến quán chay làm thiện nguyện. Tính làm một thời gian nhưng khi thấy niềm vui của người nghèo có bữa ăn đủ đầy nên bà ở lại.
“Có những lúc quán khó khăn, chủ phải đi vay mượn tiền, bán tư trang hay nợ lương nhân viên nhưng chưa khi nào để bà con lỡ bữa”, bà Nguyệt nói.
Bếp trưởng Nguyễn Thị Thu Nguyệt, 56 tuổi, cho biết, mỗi ngày tiêu thụ 600 kg rau củ quả, 200 kg gạo và bún. Nếu tính tất cả chi phí, một ngày quán chi tiêu gần 25 triệu đồng.
Bà Nguyệt từng làm nghề nấu ăn ở sân bay, hồi dịch Covid thất nghiệp nên tìm đến quán chay làm thiện nguyện. Tính làm một thời gian nhưng khi thấy niềm vui của người nghèo có bữa ăn đủ đầy nên bà ở lại.
“Có những lúc quán khó khăn, chủ phải đi vay mượn tiền, bán tư trang hay nợ lương nhân viên nhưng chưa khi nào để bà con lỡ bữa”, bà Nguyệt nói.
Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h – 14h và 17h – 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.
Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. “Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng”, người đàn ông 63 tuổi nói.
Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h – 14h và 17h – 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.
Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. “Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng”, người đàn ông 63 tuổi nói.
Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h – 14h và 17h – 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.
Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. “Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng”, người đàn ông 63 tuổi nói.
Quán đông nhưng bà con đều trật tự lấy đủ khẩu phần, thức ăn liên tục được mang lên. Không gian rộng khoảng 300 m2 nhưng số lượng người đến nhiều nên có lúc không còn bàn trống.
Quán đông nhưng bà con đều trật tự lấy đủ khẩu phần, thức ăn liên tục được mang lên. Không gian rộng khoảng 300 m2 nhưng số lượng người đến nhiều nên có lúc không còn bàn trống.
Để kiểm soát chất lượng món ăn, chị Phượng mua rau củ quả tươi, chế biến trong ngày. Những món ăn cần nhiều thời gian quán sẽ nấu chuẩn bị từ tối hôm trước. Các món ăn đa dạng như cơm, bún, mì, súp để hợp với khẩu vị mọi người.
Để kiểm soát chất lượng món ăn, chị Phượng mua rau củ quả tươi, chế biến trong ngày. Những món ăn cần nhiều thời gian quán sẽ nấu chuẩn bị từ tối hôm trước. Các món ăn đa dạng như cơm, bún, mì, súp để hợp với khẩu vị mọi người.
Cha con bé Hứa Ngọc, 12 tuổi, là khách quen của quán chay từ những ngày đầu. Cha ngoài 80 tuổi không còn sức lao động, mọi sinh hoạt trông đợi vào đồng lương tạp vụ của mẹ Ngọc. Mỗi lần đến quán, cô bé đều xin thêm phần ăn cho mẹ và anh chị ở nhà.
Cha con bé Hứa Ngọc, 12 tuổi, là khách quen của quán chay từ những ngày đầu. Cha ngoài 80 tuổi không còn sức lao động, mọi sinh hoạt trông đợi vào đồng lương tạp vụ của mẹ Ngọc. Mỗi lần đến quán, cô bé đều xin thêm phần ăn cho mẹ và anh chị ở nhà.
Trương Mai Gia Bảo, sinh viên ĐH Y Dược TP HCM, cùng nhóm bạn đến ăn chay mỗi tuần 2-3 lần. Theo Bảo, các món phong phú, sạch sẽ đảm bảo nhu cầu ăn no của sinh viên. “Chúng em thường mua thêm nước hoặc quyên góp bằng số tiền mua cơm trưa ở trường để ủng hộ quán”, nam sinh nói.
Trương Mai Gia Bảo, sinh viên ĐH Y Dược TP HCM, cùng nhóm bạn đến ăn chay mỗi tuần 2-3 lần. Theo Bảo, các món phong phú, sạch sẽ đảm bảo nhu cầu ăn no của sinh viên. “Chúng em thường mua thêm nước hoặc quyên góp bằng số tiền mua cơm trưa ở trường để ủng hộ quán”, nam sinh nói.
Chị Phượng cùng mạnh thường quân hỏi thăm hoàn cảnh và ủng hộ khoản tiền cho bà Đỗ Mỹ Hoa, 79 tuổi. Nhiều trường hợp khó khăn khác cũng được quán giúp đỡ thêm nhu yếu phẩm.
Ngày nào cũng hai lần trưa chiều, bà Hoa đạp xe một tiếng từ nhà trọ ở đường Phạm Thế Hiển lên quán để tiết kiệm tiền ăn. Trước kia, bà thường đi xin cơm từ thiện và nhặt ve chai để nuôi mẹ già 107 tuổi. “Dù đi xa nhưng tôi có nơi cố định để kiếm bữa cơm cũng là đỡ nhiều lắm”, bà Hoa nói.
Chị Phượng cùng mạnh thường quân hỏi thăm hoàn cảnh và ủng hộ khoản tiền cho bà Đỗ Mỹ Hoa, 79 tuổi. Nhiều trường hợp khó khăn khác cũng được quán giúp đỡ thêm nhu yếu phẩm.
Ngày nào cũng hai lần trưa chiều, bà Hoa đạp xe một tiếng từ nhà trọ ở đường Phạm Thế Hiển lên quán để tiết kiệm tiền ăn. Trước kia, bà thường đi xin cơm từ thiện và nhặt ve chai để nuôi mẹ già 107 tuổi. “Dù đi xa nhưng tôi có nơi cố định để kiếm bữa cơm cũng là đỡ nhiều lắm”, bà Hoa nói.
Người ăn bỏ tiền tùy tâm tại bàn thờ Phật trong quán ăn. Số tiền này giúp bù đắp được khoảng 30% chi phí duy trì quán. Nguồn kinh phí còn lại do các mạnh thường quân ủng hộ và trích từ lợi nhuận từ việc kinh doanh của chủ quán.
Thời gian tới chị Phượng dự tính bán hàng trực tuyến để có thêm nguồn thu nhằm duy trì và nhân rộng mô hình thiện nguyện. “Niềm vui của mọi người là hạnh phúc của tôi”, chị nói.
Người ăn bỏ tiền tùy tâm tại bàn thờ Phật trong quán ăn. Số tiền này giúp bù đắp được khoảng 30% chi phí duy trì quán. Nguồn kinh phí còn lại do các mạnh thường quân ủng hộ và trích từ lợi nhuận từ việc kinh doanh của chủ quán.
Thời gian tới chị Phượng dự tính bán hàng trực tuyến để có thêm nguồn thu nhằm duy trì và nhân rộng mô hình thiện nguyện. “Niềm vui của mọi người là hạnh phúc của tôi”, chị nói.
Cá lịch dải (Rhinomuraena quaesita) là một trong những loài cá có ngoại hình kỳ lạ nhất đại dương. Thân hình của chúng dài, mảnh và uốn lượn như dải lụa đang bay trong nước. Phần đầu nhọn với chiếc miệng luôn há mở khiến nhiều người liên tưởng đến rồng biển hoặc sinh vật ngoài hành tinh hơn là một loài cá thực sự.
Điều làm cá lịch dải nổi bật nhất chính là màu sắc cực kỳ ngoạn mục. Con trưởng thành đực thường mang màu xanh lam điện rực rỡ với dải viền vàng chạy dọc theo vây lưng. Hàm dưới màu vàng tươi tạo nên vẻ ngoài gần như "phát sáng" giữa lòng biển. Nhưng thú vị hơn, màu sắc của loài này thay đổi theo tuổi và giới tính. Cá non có màu đen với sọc vàng, khi trưởng thành chuyển sang xanh lam, và nhiều cá thể lớn tuổi sẽ đổi sang màu vàng gần như hoàn toàn. Đây là một trong những ví dụ nổi tiếng về hiện tượng đổi giới tính trong thế giới cá: Nhiều cá thể bắt đầu là đực rồi dần chuyển thành cái khi trưởng thành.
Loài cá này sinh sống ở các rạn san hô vùng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đặc biệt quanh Indonesia, Philippines, Nhật Bản và Australia. Chúng thường chỉ ló phần đầu ra khỏi hang cát hoặc khe đá, liên tục há miệng như đang đe dọa. Thực ra hành động ấy chủ yếu giúp cá bơm nước qua mang để thở.
Dù mang vẻ ngoài dữ tợn, cá lịch dải khá nhút nhát. Chúng săn các loài cá nhỏ và động vật giáp xác bằng những cú lao bất ngờ từ nơi ẩn nấp. Khứu giác cực nhạy giúp chúng phát hiện con mồi ngay cả trong làn nước đục hoặc lúc trời tối.
Trong giới chơi thủy sinh biển, cá lịch dải được xem là "huyền thoại khó nuôi". Chúng rất dễ bỏ ăn và stress khi bị nuôi nhốt, khiến nhiều cá thể không sống được lâu trong bể kính. Điều đó càng khiến loài cá này mang vẻ bí ẩn khó thuần hóa, giống như một sinh vật sinh ra để thuộc về đại dương hoang dã chứ không phải thế giới nhân tạo của con người.
Khi bơi khỏi hang, cả cơ thể xanh biếc của cá lịch dải uốn cong mềm mại giữa san hô và ánh nắng xuyên nước. Đó là một trong những khoảnh khắc hiếm hoi khiến người ta cảm thấy đáy biển thực sự giống một hành tinh khác tồn tại song song với thế giới trên mặt đất.
Bên trong, thợ ảnh đang đi lại cùng những tấm hắt sáng đặt sát lối đi. Nhiều người đang thay trang phục hay dặm lại lớp trang điểm. Delima đợi 30 phút mới có chỗ ngồi "Tôi định ra về vì tưởng đây là sự kiện của các KOL quảng bá thương hiệu", nữ du khách Malaysia nói.
Cô tìm đến quán cà phê này theo gợi ý trên mạng xã hội và phải đợi 30 phút mới có chỗ ngồi. Delima nói bất ngờ khi được nhân viên giải thích đó là khách tới check-in. Ở Malaysia, quán cà phê là không gian để làm việc hoặc trò chuyện. Việc thuê thợ trang điểm, thợ ảnh riêng thường chỉ dành cho đám cưới hoặc sự kiện lớn.
Aleksandra Sorokina, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, sau một năm ở Hà Nội đã quen với việc người trẻ xếp hàng chụp ảnh từ đường phố đến quán cà phê hay những con ngõ nhỏ. "Tôi từng nghĩ những nơi đó mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt, nhưng hóa ra không phải", cô nói.
Tại quê nhà của Aleksandra, cô không gặp cảnh này vì mọi người đề cao quyền riêng tư. Việc chụp ảnh quá lâu ở nơi công cộng bị coi là thiếu lịch sự. Dù vậy, cô vẫn coi đây là một nét văn hóa bởi người Việt thể hiện sự tự tin, sáng tạo khi biến mỗi góc phố thành bối cảnh nghệ thuật.
Thời gian qua, "văn hóa check-in" của người trẻ Việt là đề tài được thảo luận trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Các video thể hiện góc nhìn của người nước ngoài thu hút hàng nghìn lượt tương tác. "Tôi hỏi nhiều người và được giải thích thói quen này xuất phát từ nhu cầu lưu giữ kỷ niệm", Delima nói. Một số ý kiến khác cho rằng sự bùng nổ của các công việc tự do như sáng tạo nội dung, đánh giá dịch vụ (reviewer) hay tâm lý "sợ bỏ lỡ" (FOMO) trước các địa điểm xu hướng đã thúc đẩy trào lưu này.
"Nhưng chủ yếu là nhu cầu xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội. Họ đầu tư để có ảnh đẹp đăng lên mạng", Aleksandra nói.
Với những người có sở thích check-in, quán cà phê là "studio lý tưởng". "Thay vì chi 250.000 - 500.000 đồng mỗi giờ thuê studio chuyên nghiệp, tôi chọn các quán có không gian đẹp, ánh sáng tự nhiên", Lê Thùy, 27 tuổi, mẫu ảnh tại Hà Nội, nói.
Điểm bất tiện của việc chụp ảnh tại quán cà phê là thiếu không gian để đạo cụ. Thùy cho biết thường mang theo nhiều đồ, nhưng sẽ ý thức để gọn gàng và xin phép quán. Với những nơi thu phí, cô sẵn sàng chi trả.
Dù vậy cô thừa nhận người chụp ảnh khiến việc tìm không gian yên tĩnh để gặp gỡ bạn bè trở nên khó khăn. "Giờ muốn yên tĩnh, tôi chỉ có thể vào các quán chuyên để làm việc", cô nói.
Hoàng Hải Anh, 21 tuổi, TP HCM, kể việc xuất hiện chỉn chu để chụp ảnh ở nơi công cộng là cách tăng sự tự tin. Cô dành nhiều giờ chờ đợi tại những địa điểm đang "hot". "Chụp ảnh tại nơi đang thu hút cộng đồng giúp tôi cảm thấy bắt kịp xã hội. Việc chờ đợi để có bức ảnh đẹp cũng là một trải nghiệm", Hải Anh nói.
Xu hướng này buộc nhiều hộ kinh doanh thay đổi quy định. Tại Hà Nội và TP HCM, hàng chục quán treo biển "Cấm máy ảnh chuyên dụng" hoặc thông báo thu phí chụp ảnh từ 300.000 đến 600.000 đồng mỗi giờ.
Chị Nguyễn Thu Hường, 43 tuổi, chủ một quán cà phê tại phường Hoàn Kiếm, cho biết thường xuyên gặp những nhóm khách mang theo vali quần áo, chiếm dụng nhà vệ sinh 30 phút, thậm chí cả tiếng để thay đồ.
"Để bảo vệ khách hàng cần sự yên tĩnh, chúng tôi buộc phải giới hạn thiết bị. Khách ngồi trang điểm tại chỗ quá lâu cũng bị tính phí 150.000 đồng mỗi giờ. Với êkíp chụp ảnh chỉ được ngồi 1-2 tiếng", chị Hường nói.
Nhưng một số chủ quán coi đây là cơ hội quảng bá miễn phí. Anh Duy Nam, 32 tuổi, chủ một quán cà phê tại TP HCM, nói việc đầu tư trang trí theo mùa giúp quán thu hút lượng lớn khách hàng trẻ. "Khách đến chụp ảnh đông giúp quán được biết đến nhiều hơn", anh nói.
PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa Phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), cho biết "văn hóa check in" của người trẻ Việt phản ánh nhu cầu khẳng định giá trị cá nhân khi chất lượng cuộc sống tăng cao. Đây là kênh quảng bá hiệu quả cho các điểm đến, giúp phát triển kinh tế dịch vụ.
"Tuy nhiên, người phương Tây đề cao sự riêng tư và khoảng cách cá nhân. Việc chiếm dụng không gian chung quá lâu để chụp ảnh dễ tạo ra ấn tượng về sự thiếu tinh tế", ông Trung nói. Chuyên gia đề xuất người trẻ nên thiết lập quy tắc ứng xử văn minh: chụp ảnh có ý thức tại không gian chung, tránh gây phiền hà cho người xung quanh.
Monica Niebrit, 26 tuổi, người Mỹ, nói nhờ có xu hướng này mà cô khám phá thêm nhiều điểm đến tại Hà Nội và TP HCM. Nữ du khách từng thuê dịch vụ chụp ảnh để trải nghiệm như một người bản địa và bất ngờ khi việc trang điểm diễn ra ngay tại bàn cà phê. "Ai cũng thích có ảnh đẹp, nhưng ở phương Tây mọi người thường e ngại vì xung quanh không có thói quen đó", Monica nói.
Cô gái người Nga Aleksandra nói mình đã bị "Việt hóa" khi cũng mặc áo dài đi chụp ảnh cùng đồng nghiệp vào mỗi dịp lễ. "Giờ tôi thấy đây là một hoạt động tích cực, miễn là không làm phiền ai. Chụp ảnh đăng mạng xã hội cũng là cách họ chia sẻ cuộc sống", cô giáo tiếng Nga nói.
Những món ăn tưởng chừng vô hại như cơm nguội, thức ăn thừa hay đồ bảo quản trong tủ lạnh qua đêm đang được nhiều gia đình tận dụng lại để tiết kiệm. Tuy nhiên, đằng sau thói quen quen thuộc này lại tiềm ẩn không ít rủi ro cho sức khỏe.
Không ít trường hợp ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng đã xảy ra chỉ vì một bữa "đồ thừa", gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn ăn uống trong sinh hoạt hàng ngày.
Điển mình một người đàn ông hơn 50 tuổi tại Quảng Đông, Trung Quốc rơi vào tình trạng nguy kịch, suy đa tạng và phải cấp cứu khẩn cấp.
Theo China Times, người đàn ông này đã lấy phần cơm nấu từ vài ngày trước, bảo quản trong tủ lạnh, sau đó đem ra rang lại để ăn như một bữa ăn bình thường. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, ông bắt đầu cảm thấy cơ thể có dấu hiệu bất ổn.
Ban đầu, các triệu chứng xuất hiện khá mơ hồ như đau bụng âm ỉ, khó chịu trong người. Nhưng chỉ trong thời gian ngắn sau đó, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng với tiêu chảy liên tục, buồn nôn và khó thở. Gia đình lập tức đưa ông đến bệnh viện trong tình trạng khẩn cấp.
Tại thời điểm nhập viện, bệnh nhân đã rơi vào sốc nặng. Các bác sĩ ghi nhận nhiều cơ quan quan trọng trong cơ thể bắt đầu suy giảm chức năng, bao gồm tim, gan và thận. Đây là dấu hiệu điển hình của tình trạng nhiễm độc nặng toàn thân. Nhờ được cấp cứu tích cực và theo dõi đặc biệt, người bệnh mới tạm thời vượt qua giai đoạn nguy hiểm.
Sau quá trình xét nghiệm và phân tích mẫu bệnh phẩm, các bác sĩ xác định nguyên nhân gây ra tình trạng nguy kịch là do ngộ độc thực phẩm bởi vi khuẩn Bacillus cereus.
Đây là một loại vi khuẩn khá phổ biến trong môi trường tự nhiên, đặc biệt dễ phát triển trong các loại thực phẩm giàu tinh bột như cơm, mì, khoai tây, bánh mì… nếu được để ở nhiệt độ không phù hợp trong thời gian dài.
Điểm nguy hiểm của loại vi khuẩn này nằm ở chỗ chúng có thể sinh ra độc tố ngay trong thực phẩm mà không làm thay đổi rõ rệt mùi vị, màu sắc hay hình dạng. Điều này khiến người dùng rất khó nhận biết nguy cơ trước khi ăn.
Trong trường hợp này, phần cơm để lâu trong tủ lạnh hoặc có thể đã được làm nguội và bảo quản không đúng cách trước đó, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và sinh độc tố.
Trong y học, tình trạng ngộ độc do Bacillus cereus thường được gọi là "hội chứng cơm rang", vì nó hay xảy ra nhất ở các món cơm để nguội rồi chế biến lại.
Các chuyên gia cho biết hội chứng này được chia thành hai thể chính:
Thể gây nôn
Đây là dạng có thời gian ủ bệnh rất ngắn, chỉ từ khoảng 30 phút đến 6 giờ sau khi ăn. Người bệnh thường đột ngột buồn nôn dữ dội, nôn liên tục, có thể kèm đau bụng.
Độc tố gây ra thể bệnh này có khả năng chịu nhiệt rất cao, nghĩa là ngay cả khi cơm được rang lại hoặc hâm nóng, độc tố vẫn không bị phá hủy hoàn toàn nếu đã hình thành trước đó.
Trong các trường hợp nặng, tình trạng nôn ói kéo dài có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải, ảnh hưởng đến chức năng gan và tim.
Thể gây tiêu chảy
Thể này thường xuất hiện muộn hơn, từ 2 đến 36 giờ sau khi ăn thực phẩm nhiễm khuẩn. Người bệnh chủ yếu bị đau bụng quặn từng cơn, tiêu chảy nhiều lần trong ngày, đôi khi kèm sốt nhẹ hoặc mệt mỏi toàn thân.
Nguyên nhân là do độc tố ruột của Bacillus cereus tác động trực tiếp lên hệ tiêu hóa, gây rối loạn hấp thu và kích thích nhu động ruột quá mức.
Trong phần lớn trường hợp, thể này có thể tự hồi phục sau vài ngày, nhưng nếu mất nước nặng hoặc có bệnh nền, người bệnh vẫn có nguy cơ diễn biến xấu.
Nhiều người thường lầm tưởng rằng chỉ cần để cơm trong tủ lạnh là an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.
Nếu cơm sau khi nấu không được làm nguội nhanh, vi khuẩn có thể bắt đầu sinh sôi ngay trong khoảng thời gian trước khi nhiệt độ giảm đủ thấp. Ngoài ra, việc để cơm trong hộp không kín, hoặc mở tủ lạnh nhiều lần cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Quan trọng hơn, một số độc tố do vi khuẩn tạo ra có khả năng chịu nhiệt, nên việc rang lại hoặc hâm nóng cơm không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc.
Điều này lý giải vì sao có những trường hợp thực phẩm "trông vẫn bình thường" nhưng vẫn gây bệnh nặng cho người ăn.
Các chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến cáo người dân nên đặc biệt cẩn trọng với thực phẩm để qua đêm, nhất là các món giàu tinh bột như cơm và mì.
Nguyên tắc quan trọng nhất là ăn ngay sau khi nấu nếu có thể. Trong trường hợp cần bảo quản, thực phẩm nên được chia nhỏ, làm nguội nhanh và cho vào hộp kín trước khi đưa vào tủ lạnh.
Ngoài ra, không nên để cơm ở nhiệt độ phòng quá lâu, vì đây là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn phát triển mạnh.
Bên cạnh đó, vệ sinh dụng cụ nấu ăn, tay và bề mặt bếp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây nhiễm chéo vi khuẩn từ môi trường vào thực phẩm.
Ngoài cơm rang, nhiều loại thực phẩm khác cũng có thể gây nguy hiểm nếu bảo quản sai cách hoặc để quá lâu:
Hải sản như tôm, cua, cá, sò: dễ phân hủy protein, sinh ra chất gây rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng gan thận
Rau xanh đã nấu chín: có thể chuyển hóa nitrat thành nitrit nếu để lâu, gây hại cho sức khỏe
Sữa đậu nành: rất dễ nhiễm khuẩn nếu không sử dụng ngay sau khi nấu
Nấm và mộc nhĩ: nếu để qua đêm có nguy cơ sinh độc tố gây đau bụng, buồn nôn và tiêu chảy
Vụ việc người đàn ông hơn 50 tuổi suýt tử vong sau khi ăn cơm rang từ cơm để lâu trong tủ lạnh là lời cảnh báo rõ ràng về những rủi ro tiềm ẩn trong thói quen ăn uống hằng ngày. Điều đáng nói chỉ một sai lầm nhỏ trong bảo quản thực phẩm cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt khi liên quan đến vi khuẩn và độc tố không thể nhận biết bằng mắt thường.
Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, hãy rửa tay thường xuyên. Ngoài ra, hãy chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn. Luôn tuân thủ các quy tắc dưới đây:
Khi chế biến thực phẩm, hãy đảm bảo
- Rửa tay ít nhất 20 giây bằng nước xà phòng ấm trước và sau khi chạm vào thịt sống, gia cầm, động vật có vỏ, cá, trứng hoặc nông sản.
- Rửa sạch tất cả các loại trái cây và rau quả trước khi ăn.
- Sử dụng riêng thớt để cắt/thái cá sống, thịt gia cầm hoặc thịt sống.
- Tất cả các dụng cụ và bề mặt phải được rửa bằng nước xà phòng ấm trước và sau khi sử dụng để chế biến thực phẩm. Có thể sử dụng dung dịch làm sạch chuyên biệt để khử trùng bề mặt và dụng cụ chế biến thực phẩm.
- Nấu chín thịt gia cầm, thịt bò và trứng trong thời gian thích hợp trước khi ăn.
- Giữ thịt sống, gia cầm, hải sản và nước thịt của chúng tránh xa các thực phẩm khác.
- Sử dụng nhiệt kế đo thịt để đảm bảo thực phẩm được nấu chín đến nhiệt độ bên trong thích hợp.
Cách chọn thực phẩm
- Không ăn bất kỳ thực phẩm nào được làm từ sữa chưa tiệt trùng.
- Không ăn bất kỳ thực phẩm nào làm từ trứng, gia cầm và thịt sống hoặc chưa nấu chín.
Cách bảo quản thực phẩm
Làm lạnh hoặc đông lạnh ngay các loại thực phẩm dễ hỏng, kể cả sống và chín. Nếu để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, thực phẩm nên được coi là không an toàn để ăn.
Để trái cây, rau củ, thực phẩm nấu chín và thực phẩm chế biến tránh xa thịt sống và trứng sống.
Hãy vứt bỏ thức ăn nếu bạn không biết nó đã được để ngoài tủ lạnh bao lâu.