Theo Hãng tin AFP, chi phí tàu thuyền di chuyển qua kênh đào Panama đã tăng vọt kể từ khi chiến sự Mỹ – Israel với Iran bùng nổ ở Trung Đông, dẫn đến việc phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.
Theo Cơ quan quản lý kênh đào Panama, để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu hiện tại, các nhà máy lọc dầu ở châu Á đang chuyển sang mua dầu hoặc khí đốt từ Mỹ và vận chuyển qua kênh đào Panama, thay vì nhập từ các nước vùng Vịnh và phải đi qua eo biển Hormuz.
Số lượng tàu đi qua kênh đào Panama hiện duy trì ở mức cao, với trung bình 34 tàu/ngày trong tháng 1, 37 tàu/ngày vào tháng 3, thậm chí có ngày vượt 40 chuyến.
Các tàu thường phải đặt lịch trước để đi qua kênh đào Panama, nếu không thời gian chờ trung bình sẽ là khoảng 5 ngày.
Tuy nhiên, hiện cơ chế đấu giá cho phép tàu được ưu tiên đi qua, đi kèm với mức tiền tăng mạnh từ khoảng 130.000 USD trước đây lên 385.000 USD trong tháng 3 và 4, thậm chí có trường hợp lên tới hàng triệu USD.
Báo cáo chính thức cho thấy trong một phiên đấu giá gần đây, một tàu LNG đã trả tới 4 triệu USD để được ưu tiên đi qua kênh đào Panama. Hai tàu chở dầu khác cũng đã trả trên 3 triệu USD để được phép “vượt hàng”.
Khoảng 5% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, với các khách hàng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến vận chuyển này chủ yếu kết nối bờ đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Trong nửa đầu năm tài khóa 2026, kênh đào này ghi nhận 6.288 lượt tàu qua lại, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo Hãng tin AFP ngày 12-4, Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định kể từ sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 12 năm ngoái, Phnom Penh và Bangkok đã tuân thủ các nội dung tuyên bố chung trong cuộc họp đặc biệt lần thứ 3 của Ủy ban Biên giới chung (GBC).
Theo ông, việc duy trì lệnh ngừng bắn đã tạo ra “cơ hội quan trọng” để tiến tới giải quyết các tranh chấp lãnh thổ giữa hai quốc gia.
Tờ Khmer Times cho hay Thủ tướng Campuchia đặc biệt nhấn mạnh điểm 3 của tuyên bố chung, trong đó quy định mọi thỏa thuận tạm thời không được ảnh hưởng đến đường biên giới quốc tế cuối cùng.
Ông kêu gọi Ủy ban Biên giới chung sớm nối lại các hoạt động khảo sát và phân định trên thực địa, phù hợp với thỏa thuận hiện có nhằm đạt được hòa bình lâu dài dọc theo biên giới.
Bên cạnh đó, hai bên cần nhất trí sử dụng các cơ chế hiện có của GBC để bảo đảm an toàn cho đội khảo sát chung, ưu tiên việc tiến hành các hoạt động khảo sát và phân định tại những khu vực biên giới bị ảnh hưởng, nơi có dân thường sinh sống.
Thủ tướng Hun Manet bày tỏ "hy vọng mạnh mẽ" rằng hai quốc gia láng giềng có thể sớm hợp tác "nhanh chóng và chân thành".
"Đây sẽ là nền tảng cho hòa bình lâu dài, giúp người dân sinh sống dọc khu vực biên giới chung được an cư trong yên bình. Campuchia hoàn toàn sẵn sàng", ông viết trên mạng xã hội.
Tuy nhiên theo AFP, phía Thái Lan cho biết vẫn chưa sẵn sàng nối lại đàm phán. Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow khẳng định Bangkok cần tuân theo "các quy trình riêng", dù thừa nhận Phnom Penh có quyền đưa ra lời kêu gọi.
Tranh chấp giữa Thái Lan và Campuchia xoay quanh việc phân định đường biên giới dài khoảng 800km, có nguồn gốc từ thời kỳ thuộc địa Pháp. Bất đồng này đã kéo dài suốt nhiều thập kỷ và nhiều lần bùng phát thành xung đột.
Năm ngoái căng thẳng leo thang thành các đợt giao tranh khiến hàng chục người thiệt mạng và hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa trong các đợt bạo lực vào tháng 7 và tháng 12.
Hai bên sau đó đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào cuối tháng 12, mở đường cho các cuộc đàm phán về biên giới. Tuy vậy tình hình tại khu vực giáp ranh vẫn chưa ổn định, khi hai nước liên tục cáo buộc lẫn nhau vi phạm cam kết.

Hiện chưa rõ số phận phi công sau khi tiêm kích Mỹ bị bắn hạ tại Iran, các quan chức Mỹ và Israel giấu tên cho biết hôm nay.
Hãng tin Fars News của Iran cho biết quân đội nước này đang triển khai tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị phòng không nước này bắn rơi. "Lực lượng quân sự đã bắt đầu triển khai chiến dịch tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị bắn trúng vào sáng nay", hãng tin cho hay.
Một kênh thuộc truyền hình nhà nước Iran đặt tại tỉnh Kohkilouyeh và Boyer-Ahmad cùng ngày tuyên bố phi công tiêm kích Mỹ đã nhảy dù khỏi máy bay trên vùng trời phía tây nam đất nước.
Người dẫn chương trình kênh truyền hình này kêu gọi người dân giao nộp "phi công kẻ thù" cho cảnh sát, thêm rằng chính quyền hứa sẽ trao thưởng cho bất kỳ ai lập công. Dòng chữ chạy dưới màn hình trước đó kêu gọi người dân "hãy bắn nếu nhìn thấy họ".
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố đã sử dụng "hệ thống phòng không hải quân tiên tiến" để bắn hạ một tiêm kích F-35 Mỹ trên bầu trời miền trung nước này. IRGC thêm rằng máy bay thuộc biên chế phi đoàn đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, nhấn mạnh nó đã bị vỡ vụn nên chưa thể xác định số phận người lái.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày công bố hình ảnh các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị bắn rơi, gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm và cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE).
Phân tích của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist sau đó cho thấy các mảnh vỡ gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm, cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE), cụm thiết bị tác chiến điện tử kỹ thuật số (DEWS) thường được bố trí ở chót đuôi tiêm kích F-15E.
"Vạch màu đỏ trên cánh đuôi đứng là dấu hiệu nhận diện của Phi đoàn Tiêm kích số 494, đơn vị F-15E đồn trú tại căn cứ Lakenheath ở Anh và đã triển khai tới Jordan cho chiến dịch tấn công Iran", David Cenciotti, tổng biên tập của Aviationist, cho hay.
Cenciotti chỉ ra rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy những hình ảnh này đã được chỉnh sửa hoặc tạo bằng AI. Ông cũng bác bỏ ý kiến cho rằng đây là hiện trường tiêm kích F-15E Mỹ rơi do bị Kuwait bắn nhầm hồi đầu tháng 3, do địa hình trong ảnh không trùng khớp với bất kỳ khu vực nào ở Kuwait.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát. Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tiêm kích đa năng F-15E Strike Eagle được Mỹ phát triển vào thập niên 1980, dựa trên thiết kế chiến đấu cơ hai chỗ ngồi F-15B. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 31 triệu USD vào thời điểm năm 1998, tương đương gần 62 triệu USD hiện nay, chưa kèm theo vũ khí.
Biến thể này được bổ sung khả năng tiến công mặt đất với độ chính xác cao, thay vì chỉ giới hạn ở năng lực đối không như dòng F-15 nguyên bản, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ công kích sâu trong không phận đối phương mà không cần phụ thuộc vào máy bay tác chiến điện tử hoặc tiêm kích hộ tống.
Vũ Hoàng (Theo Reuters, AFP, AP)
Nguồn: https://vnexpress.net/truyen-thong-my-noi-iran-ban-ha-tiem-kich-my-5058339.html
Thế Giới
Chiến sự Ukraine ngày 1.546: Thành viên NATO lần đầu bắn hạ UAV Ukraine 'đi lạc'

Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, lực lượng nước này đã tiến hành các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Kyiv Post đưa tin trong tối ngày 18.5, rạng sáng 19.5, lực lượng Ukraine đã phóng máy bay không người lái (UAV) tập kích nhà máy lọc dầu Kstovo tại tỉnh Nizhny Novgorod của Nga. Ukraine thông báo vụ tấn công đã gây hỏa hoạn tại cơ sở này. Giới chức Ukraine khẳng định đây là một trong những cơ sở lọc dầu lớn nhất của Nga với công suất 17 triệu tấn/năm.
Ngoài ra, Kyiv còn tấn công trạm bơm dầu Yaroslavl-3 ở tỉnh Yaroslavl. Mức độ thiệt hại cụ thể của 2 cơ sở trên đang được đánh giá.
Giới chức Ukraine nêu rằng nhiều vùng lãnh thổ nước này cũng đã hứng chịu các đợt không kích của Nga, trong đó vụ tấn công vào tỉnh Sumy khiến 2 người thiệt mạng.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 19.5 tuyên bố các lực lượng của nước này đã không kích hàng loạt cơ sở hạ tầng năng lượng, cảng biển, kho đạn được quân đội Ukraine sử dụng và xưởng lắp ráp UAV của Ukraine tại 152 khu vực. Nga cũng tuyên bố hệ thống phòng không của họ đã bắn hạ 5 bom dẫn đường và 651 UAV.
Quân đội Nga cũng tuyên bố thêm đã kiểm soát khu định cư Volokhovka ở tình Kharkiv.
Nga và Ukraine không bình luận về các tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng thường phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Trong diễn biến liên quan, quân đội Estonia ngày 19.5 xác nhận tiêm kích nước này đã lần đầu tiên bắn hạ một UAV xâm nhập không phận. Chiếc UAV được cho là UAV tấn công của Ukraine “đi lạc” vào không phận Estonia, theo Reuters. Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur thông báo tiêm kích đã đánh chặn phương tiện trên khu vực hồ Vortsjarv.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi nói rằng Nga đã dùng hệ thống tác chiến điện tử để điều hướng UAV Ukraine bay đến Estonia. "Chúng tôi xin lỗi Estonia và tất cả các nước bạn bè vùng Baltic vì những sự cố ngoài ý muốn này", ông Tykhyi viết trên mạng xã hội X ngày 19.5. Moscow chưa bình luận về thông tin này.
Theo Ukrainska Pravda ngày 19.5, Nga đang gia tăng sản xuất các UAV cảm tử, dự kiến đạt 60.000 UAV tấn công tầm xa và 50.000 UAV mồi nhử trong năm nay. Ngoài số lượng UAV đối thủ, Ukraine cũng phải tìm lời giải cho các UAV phản lực tốc độ cao mà Nga đang phát triển.
Moscow được cho là đang thử nghiệm và sản xuất các mẫu UAV Geran-3, Geran-4, với tốc độ từ 370 - 500 km/giờ. Ngoài ra, dòng UAV Geran-5 được cho là có thể hoạt động như "tên lửa hành trình cỡ nhỏ", vận tốc lên đến 600 km/giờ, cũng đang được phát triển.
Giới chức Ukraine cho hay Nga đang phóng khoảng 10 - 12 chiếc UAV tốc độ cao mỗi ngày để thử nghiệm hiệu quả. Do tiêu hao nhiều nhiên liệu, các UAV này thường sẽ nhắm vào mục tiêu ở tiền tuyến, tận dụng tốc độ để khiến hệ thống phòng không không kịp phản ứng.
Để giải bài toán UAV tốc độ cao, quân đội Ukraine đang khẩn trương sản xuất các UAV đánh chặn với tốc độ tương đương để bắt kịp. Kyiv cũng đang nghiên cứu phát triển công nghệ tự khóa mục tiêu, nhằm làm giảm độ trễ so với người điều khiển.
Trả lời báo giới ngày 18.5, Phó chánh văn phòng tổng thống Ukraine Pavlo Palisa cho biết vấn đề liên quan độ tuổi nhập ngũ có thể được xem xét phụ thuộc vào tình hình ở tiền tuyến, thế nhưng hiện Kyiv không bản thảo về việc này.
Ông Palisa khẳng định chính quyền không bắt buộc phụ nữ nhập ngũ, thay vào đó nữ giới có thể tự nguyện ký hợp đồng phụ vụ quân đội.
Quan chức Ukraine cũng nêu thêm hiện vấn đề hạ tuổi nhập ngũ, hay cấm nam giới từ 18 - 24 tuổi xuất cảnh, đang không được thảo luận.
Hiện Ukraine đã ban hành thiết quân luật và kêu gọi tổng động viên. Nam giới từ 25 - 60 tuổi đủ điều kiện sẽ phải nhập ngũ. Công dân 18 - 25 tuổi có thể được huy động trong một số trường hợp nhất định.
Tin Gốc: Thanh Niên

