Từ một người chơi vô danh với thiết bị rung giấu trong quần năm 1993, đến những nghi vấn gây bão mạng xoay quanh các kỳ thủ hàng đầu, lịch sử cờ vua hiện đại cho thấy gian lận ngày càng biến tướng theo sự phát triển của công nghệ.
Một câu chuyện kỳ lạ diễn ra tại giải World Open ở Philadelphia (Mỹ) năm 1993. Khi đó, một người tự xưng là John von Neumann, lấy theo tên nhà toán học nổi tiếng, xuất hiện với ngoại hình khác thường. Ông đội tóc giả, tai nghe và phong thái lập dị. Ông không có hệ số Elo, nhưng lại gây sốc khi cầm hòa Đại kiện tướng Helgi Olafsson ở vòng hai.
Những gì diễn ra trên bàn cờ càng khiến đối thủ nghi ngờ. “Tôi nghĩ mình đang gặp một người chơi rất yếu, thậm chí có thể đang dùng chất kích thích”, Olafsson kể lại. “Ông ta mất quá nhiều thời gian cho những nước đi hiển nhiên, hành xử rất kỳ quặc”.
Sự bất thường lên đến đỉnh khi “Von Neumann” thua do hết giờ chỉ sau 9 nước, dù mỗi bên có tới hai tiếng thi đấu.
Nghi ngờ gia tăng, ban tổ chức yêu cầu người này giải một bài cờ đơn giản. Tuy nhiên, ông lập tức bỏ chạy và biến mất. Phải hơn ba thập kỷ sau, sự thật mới được hé lộ trong cuốn sách Lucky Devils. “Von Neumann” thực chất là John Wayne, một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ, phối hợp cùng nhà toán học Rob Reitzen để thử nghiệm gian lận bằng máy tính.
Cơ chế hoạt động của họ khá thô sơ nhưng táo bạo. Wayne sử dụng công tắc giấu trong giày để truyền nước đi của đối thủ. Reitzen, ở phòng khách sạn, nhập dữ liệu vào máy tính rồi gửi lại phương án tối ưu thông qua một thiết bị rung đặt trong quần của Wayne. Tuy nhiên, hạn chế công nghệ thời đó khiến tín hiệu chập chờn, còn máy tính mất nhiều thời gian để tính toán, dẫn đến phong cách thi đấu bất thường.
Dù chưa mang lại thành công lớn, vụ việc được xem là dấu mốc đầu tiên của gian lận cờ vua trong kỷ nguyên máy tính. Tạp chí Inside Chess khi đó đã cảnh báo rằng nếu máy tính đủ mạnh để hỗ trợ kỳ thủ, môn thể thao trí tuệ này sẽ đối mặt nguy cơ nghiêm trọng.
Gần 30 năm sau, nỗi lo đó trở thành hiện thực. Năm 2022, làng cờ chấn động khi Hans Niemann đánh bại số một thế giới Magnus Carlsen tại giải Sinquefield Cup. Ngay sau thất bại, Carlsen bất ngờ rút lui khỏi giải, động thái hiếm thấy ở cấp độ đỉnh cao.
Không đưa ra cáo buộc trực tiếp, nhưng phản ứng của Carlsen khiến dư luận bùng nổ suy đoán. Trên mạng xã hội, một giả thuyết kỳ quặc lan truyền. Niemann có thể nhận tín hiệu từ một thiết bị rung giấu kín trong cơ thể. Cụm từ “anal beads” (thiết bị rung trong hậu môn) nhanh chóng trở thành trò đùa phổ biến, dù không có bất kỳ bằng chứng nào.
Trước áp lực dư luận, Niemann thừa nhận từng gian lận trong các ván cờ trực tuyến khi còn nhỏ, nhưng phủ nhận hoàn toàn việc gian lận khi thi đấu trực tiếp. Các cuộc điều tra sau đó cũng không tìm thấy chứng cứ cho thấy anh sử dụng thiết bị hỗ trợ trước Carlsen. Tuy vậy, danh tiếng của kỳ thủ trẻ vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề.
Vụ việc cho thấy trong thời đại internet và mạng xã hội, nghi ngờ có thể lan rộng nhanh hơn cả sự thật. Những câu chuyện này trở thành tâm điểm toàn cầu, kéo theo áp lực tâm lý khổng lồ cho người trong cuộc. Hãng Netflix thậm chí vừa phát hình phim tài liệu Untold: Chess Mates, về nghi vấn gian lận của Niemann.
Sự phát triển của công nghệ cũng làm thay đổi hoàn toàn bản chất gian lận trong cờ vua. Nếu như năm 1993, máy tính còn yếu và cồng kềnh, ngày nay một chiếc điện thoại thông minh có thể chạy các phần mềm mạnh hơn bất cứ kỳ thủ nào. Điều này giúp một người chơi nghiệp dư hoàn toàn có thể đánh bại nhà vô địch thế giới nếu được hỗ trợ bởi phần mềm.
Các nền tảng trực tuyến như Chess hay Lichess đã phát triển hệ thống phát hiện gian lận dựa trên phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, các công cụ này không hoàn hảo và đôi khi gây tranh cãi, đặc biệt khi liên quan đến những tên tuổi lớn.
Ở các giải đấu trực tiếp, biện pháp kiểm soát cũng được siết chặt hơn. Sau vụ Niemann, nhiều giải áp dụng kiểm tra bằng máy dò kim loại, quét điện tử và hạn chế tối đa việc rời bàn cờ. Dù vậy, phần lớn trường hợp bị phát hiện lại đến từ những cách đơn giản hơn nhiều, như giấu điện thoại trong nhà vệ sinh để tra cứu nước đi.
Những câu chuyện từ “Von Neumann” đến Niemann cho thấy gian lận trong cờ vua là hệ quả tất yếu khi công nghệ phát triển. Trong một môn thể thao vốn dựa trên trí tuệ, sự suy giảm niềm tin có thể là hậu quả lớn nhất. Kỳ thủ số ba thế giới Fabiano Caruana thậm chí nói rằng có một bộ phận không nhỏ kỳ thủ hàng đầu gian lận khi thi đấu trực tuyến.
Vì thế, thách thức lớn nhất với cờ vua hiện đại là giữ được niềm tin rằng người ngồi đối diện đang thực sự chơi bằng chính bộ não của họ.
Trước đó ở lượt trận ra quân, U.15 SLNA và U.15 Tây Ninh lần lượt vượt qua U.15 Ninh Bình và U.15 TP.HCM. Bước vào lượt trận thứ hai, cuộc đối đầu giữa SLNA và Tây Ninh được xem là tâm điểm của bảng A khi cả hai đều cho thấy phong độ tốt và sở hữu lối chơi giàu tốc độ.
Ngay sau tiếng còi khai cuộc, hai đội nhập cuộc đầy quyết tâm và tạo ra thế trận giằng co. Bất ngờ xảy ra ở phút thứ 9 khi U.15 SLNA tổ chức pha lên bóng nhanh, Trương Văn Tài dứt điểm liên tiếp hai lần để mở tỷ số cho đội bóng xứ Nghệ.Bàn thắng sớm giúp SLNA thi đấu chủ động hơn, song Tây Ninh cũng cho thấy sự lì lợm với nhiều pha đáp trả nguy hiểm. Dù đôi bên tạo ra không ít tình huống đáng chú ý, hiệp 1 khép lại mà không có thêm bàn thắng.
Sang hiệp 2, thế trận trở nên hấp dẫn hơn khi cả SLNA và Tây Ninh đều đẩy cao đội hình tấn công. Đội bóng của HLV Phạm Trung Sơn có một số pha phản công sắc bén khiến khán giả trên sân nhiều lần phải trầm trồ. Tuy vậy, các cơ hội tạo ra vẫn chưa được cụ thể hóa thành bàn thắng. Phút 84, Tây Ninh được hưởng phạt đền sau tình huống thủ môn SLNA phạm lỗi trong vòng cấm. Tuy nhiên, Anh Hào lại dứt điểm đưa bóng trúng cột dọc trong sự tiếc nuối.
Chỉ ít phút sau, SLNA tận dụng tốt thời cơ để ghi bàn thắng thứ hai. Từ một pha phản công nhanh, Văn Tài kiến tạo để Gia Huy dứt điểm ấn định chiến thắng 2-0 cho đội bóng xứ Nghệ.
Ở trận đấu còn lại của bảng A, TP.HCM dù rất nỗ lực nhưng không thể tạo bất ngờ trước Ninh Bình và để thua 3-5. Tuy nhiên, điểm nhấn đáng chú ý là màn trình diễn ấn tượng của chân sút mang hai dòng máu Nigeria và Việt Nam Adu Huỳnh Đức, người đã lập cú đúp cho đội bóng thành phố.
Dự đoán kết quả trận chung kết Champions League PSG gặp Arsenal
Tối nay, cả thế giới sẽ hướng về sân Puskas Arena để theo dõi sự kiện được mong đợi nhất của làng túc cầu. Hai CLB PSG và Arsenal sẽ đối đầu trong trận chung kết Champions League để tìm ra nhà vua mới của châu Âu.
Theo dự đoán của siêu máy tính Opta, PSG có 43,5% khả năng giành chiến thắng trong trận đấu này (56% cơ hội vô địch). Cơ hội chiến thắng của Arsenal là 29,7% (44% cơ hội vô địch). Khả năng trận đấu kết thúc với tỷ số hòa trong 90 phút là 26,8%.
Trong lịch sử, có 3 CLB Anh từng vô địch giải Ngoại hạng Anh và Champions League trong cùng một mùa giải là Liverpool (hai mùa 1976-1977 và 1983-1984), Man Utd (hai mùa 1998-1999 và 2007-2008) và Man City (mùa 2022-2023). Nếu đánh bại PSG, Arsenal sẽ trở thành CLB tiếp theo làm được điều này.
PSG cũng bước vào trận chung kết với động lực lớn khi họ có thể là đội bóng thứ hai trong lịch sử Champions League (kể từ năm 1992) bảo vệ thành công chức vô địch giải đấu. Trước đó, chỉ có Real Madrid làm được điều này khi vô địch 3 mùa giải liên tiếp từ mùa 2015-2016 đến mùa 2017-2018.
HLV Mikel Arteta: “Chúng tôi sẽ tước đoạt cúp vô địch của PSG”
Sau khi giành chức vô địch giải Ngoại hạng Anh, Arsenal đang tràn đầy tự tin bước vào trận chung kết Champions League (23h ngày 30/5). Thông điệp ấy đã được HLV Mikel Arteta khẳng định trước trận đấu.
Chiến lược gia người Tây Ban Nha cho biết: “PSG đang bảo vệ chức vô địch Champions League. Họ cũng là đội gần nhất nâng cao chiếc cúp danh giá. Tuy nhiên, Arsenal sẽ tước đoạt cúp từ tay của PSG”.
Trong khi đó, tiền đạo Bakayo Saka cũng thể hiện sự tự tin: “Chúng tôi có đủ quyết tâm để bước vào trận đấu quyết định với PSG. Arsenal biết mình có thể viết nên lịch sử với tư cách lần đầu tiên vô địch giải đấu. Điều đó tạo ra rất nhiều động lực cho chúng tôi trước trận đấu.
Tôi rất khát khao và hào hứng khi có cơ hội giành thêm một danh hiệu nữa và tạo nên lịch sử cho CLB mà tôi yêu quý”.
HLV Arteta tin rằng chức vô địch giải Ngoại hạng Anh sẽ trở thành điểm tựa giúp Arsenal hướng tới danh hiệu tiếp theo. Ông nói thêm: “Tham vọng của chúng tôi còn lớn hơn so với thời điểm cách đây 20 năm (khi Arsenal lần đầu lọt vào chung kết Champions League). Chúng tôi đã có một chiếc cúp và đang hướng tới danh hiệu thứ hai. Đây là những gì chúng tôi muốn hướng đến.
HLV Luis Enrique chỉ ra điểm đáng sợ nhất của Arsenal
Đánh giá về đối thủ Arsenal, HLV Luis Enrique cho biết: “Cả hai đội đều có một đích đến nhưng chúng tôi đi trên những con đường khác nhau. PSG hiểu quá rõ đối thủ khi từng đối đầu với họ trong những năm gần đây. Chúng tôi luôn phải điều chỉnh trong cả tấn công lẫn phòng ngự mỗi khi gặp Arsenal.
Trong ba mùa giải gần đây, PSG đã cho thấy là đội bóng biết chơi bóng và tìm thấy niềm vui trong từng trận đấu. Chúng tôi muốn duy trì điều đó. Tuy nhiên, Arsenal là đối thủ đáng gờm, đặc biệt trong khâu phòng ngự.
HLV Arteta đã dẫn dắt CLB trong 6,5 năm qua. Ông ấy hiểu quá rõ đội bóng này. Họ xứng đáng với chức vô địch giải Ngoại hạng Anh khi duy trì được phong độ ổn định, bất chấp sự bám đuổi từ Man City”.
Trên hành trình vào trận chung kết, PSG đã phải đối đầu với nhiều đối thủ nặng ký như Monaco, Chelsea, Liverpool và Bayern Munich ở vòng knock-out. HLV Luis Enrique khẳng định toàn đội đã “chịu đựng” rất nhiều trước khi bước vào trận đấu cuối cùng. Điều đó giúp CLB trưởng thành hơn.
Ardelean khởi đầu mạnh mẽ bằng lối tấn công dồn dập và tung ra các tổ hợp đòn khiến Viana suýt gục ở hiệp đầu. Sang hiệp hai, võ sĩ người Romania bất ngờ vật ngã Viana, sau đó bị đối thủ khóa tam giác bằng chân vào thân. Tuy nhiên, khi Ardelean ngồi dậy, Viana la hét đau đớn rồi đập tay xuống sàn xin thua.
Video quay chậm cho thấy Ardelean chiến thắng bằng đòn khóa hiếm gặp là "capsule lock" hay khóa khớp gối. Đòn này được thực hiện khi võ sĩ bị đối thủ tạo tư thế khóa tam giác lên thân người. Võ sĩ sẽ dùng sức nặng cơ thể hoặc tay tì đè làm căng khớp gối của đối thủ. Lực vặn xoắn ấy có thể dẫn đến rách dây chằng và sụn gối.
Khi trọng tài ra dấu dừng trận, Ardelean đứng dậy với vẻ mặt vừa mừng vừa ngạc nhiên. Trong khi đó, đòn khóa lần đầu xuất hiện trong lịch sử UFC đã gây sốt trong cộng đồng võ thuật tổng hợp MMA.
Trong cuộc phỏng vấn sau trận với cựu võ sĩ Daniel Cormier, Ardelean cho biết lần đầu nhìn thấy đòn khóa này khi xem một video trên mạng xã hội Instagram, sau đó thực hiện tại phòng tập. Cô cho biết: "Tôi dùng chiêu này như một phương án dự phòng vì thấy Viana thường siết chặt thân đối phương bằng đòn khóa tam giác. Tôi cũng không giỏi trong việc đánh khi đối thủ đang nằm sàn. Tôi đã thực hiện thành công và làm nên lịch sử".
Trang MMA Fighting đánh giá Ardelean xứng đáng nhận danh hiệu "Đòn khóa siết hay nhất năm".
MMA Junkie thì miêu tả: "Viana dường như tự đầu hàng sau một pha kết thúc kỳ lạ".
Cuộc đấu giữa Ardelean và Viana thuộc hạng rơm nữ (dưới 52kg), để mở màn cho sự kiện tổ chức tại nhà thi đấu Meta Apex ở Nevada Mỹ vào sáng nay giờ Hà Nội. Cả hai cùng sinh năm 1992.
Trước trận đấu, Ardelean đang giữ thành tích MMA chuyên nghiệp là thắng 11 và thua 7, với hai chiến thắng liên tiếp ở UFC. Viana là thắng 13 và thua 8, trong đó có ba thất bại liên tiếp tại UFC. Trận thua thứ tư liên tiếp này nhiều khả năng sẽ kết thúc sự nghiệp của võ sĩ Brazil tại UFC.
