Câu chuyện của một người đàn ông 69 tuổi ở Trung Quốc, xảy ra trong năm 2025 và được chia sẻ gần đây, đang thu hút sự chú ý như một lời cảnh báo về sức khỏe.
Suốt hơn 20 năm, ông cho rằng nốt ruồi nhỏ trên mí mắt chỉ là dấu hiệu ngoài da bình thường nên không để tâm. Chỉ đến khi nốt ruồi bắt đầu thay đổi, lớn dần theo thời gian, vùng da xung quanh sưng đỏ, tiết dịch, chảy máu và đóng vảy, ông mới quyết định đi khám.
Kết quả kiểm tra khiến ông bất ngờ: nốt ruồi thực chất là ung thư da. Câu chuyện cũng là lời nhắc nhở rằng những thay đổi tưởng chừng nhỏ trên cơ thể không nên bị xem nhẹ, bởi chúng có thể là dấu hiệu cảnh báo của những bệnh lý nguy hiểm.
Theo truyền thông Trung Quốc, ông Trần, 69 tuổi, sống tại Kinh Châu, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc từng có một nốt ruồi màu đen nhỏ ở mí mắt trái. Vì nốt ruồi không gây đau, ngứa hay bất kỳ khó chịu nào, ông cho rằng đó chỉ là tàn nhang hoặc dấu hiệu lão hóa da nên không để tâm.
Tuy nhiên, khoảng hai năm sau khi xuất hiện, nốt ruồi bắt đầu thay đổi bất thường. Nó phát triển nhanh hơn, kích thước tăng lên gần bằng một hạt đậu, vùng da xung quanh sưng đỏ, liên tục tiết dịch, thậm chí có lúc chảy máu và đóng vảy.
Nhận thấy dấu hiệu bất thường, ông Trần đến bệnh viện mắt tại Hồ Bắc để kiểm tra. Qua thăm khám, bác sĩ phát hiện tổn thương ở mí dưới mắt trái đã lan đến bờ mi và kết mạc, kích thước khoảng 2 x 1,5 cm.
Các bác sĩ tiến hành phẫu thuật loại bỏ khối u, tái tạo mí mắt bằng phương pháp ghép da, đồng thời lấy mẫu xét nghiệm sinh thiết. Kết quả khiến ông bất ngờ tổn thương là ung thư biểu mô tế bào đáy (basal cell carcinoma) một dạng ung thư da thường gặp.
May mắn, kết quả kiểm tra cho thấy phần rìa tổn thương chưa xuất hiện tế bào ung thư. Sau phẫu thuật và điều trị theo phác đồ, ông Trần đã hồi phục và được xuất viện.
Theo bác sĩ Triệu Mẫn, Phó khoa Mắt tại bệnh viện điều trị cho ông Trần, nhiều người thường xem nhẹ các nốt ruồi trên cơ thể, đặc biệt khi chúng tồn tại trong thời gian dài mà không gây triệu chứng.
Không ít người chỉ chú ý khi nốt ruồi đã thay đổi rõ rệt như đổi màu, biến dạng, lớn nhanh hoặc chảy máu. Một số khác thậm chí tránh đi khám vì lo ngại việc tác động vào nốt ruồi có thể ảnh hưởng đến “vận may”. Tuy nhiên, những quan niệm này có thể khiến bệnh bị phát hiện muộn.
Nốt ruồi phần lớn là tổn thương da lành tính, hình thành do sự tập trung bất thường của tế bào hắc tố ở lớp biểu bì hoặc trung bì. Tuy nhiên, dưới tác động kéo dài của tia cực tím, ma sát thường xuyên, viêm nhiễm hoặc việc xử lý sai cách, một số tổn thương sắc tố vẫn có nguy cơ biến đổi thành ung thư da.
Trong đó, ung thư biểu mô tế bào đáy là loại ung thư da phổ biến, thường xuất hiện ở những vùng tiếp xúc nhiều với ánh nắng như mặt, đầu và cổ. Bệnh thường tiến triển chậm, tỉ lệ di căn thấp, nhưng nếu không điều trị kịp thời, khối u có thể xâm lấn sâu, gây loét kéo dài, phá hủy mô xung quanh và ảnh hưởng đến cấu trúc khuôn mặt.
Các chuyên gia khuyến cáo, một nốt ruồi thông thường thường có màu sắc đồng nhất (nâu hoặc đen), hình tròn hoặc bầu dục, đối xứng hai bên, bờ viền rõ ràng và gần như không thay đổi theo thời gian.
Cần đặc biệt lưu ý nếu nốt ruồi xuất hiện các dấu hiệu sau:
– Thay đổi hình dạng: Trở nên méo mó, mất đối xứng, bờ viền nham nhở hoặc không rõ ràng.
– Thay đổi màu sắc: Xuất hiện nhiều màu khác nhau trong cùng một nốt ruồi như đen, nâu, đỏ, trắng hoặc xanh.
– Tăng kích thước nhanh: Nốt ruồi lớn hơn 6 mm hoặc thay đổi rõ rệt trong thời gian ngắn.
– Xuất hiện triệu chứng bất thường: Ngứa, đau, chảy máu, rỉ dịch, đóng vảy hoặc loét.
Về đặc điểm, nốt ruồi thường được chia thành ba dạng phổ biến. Nốt ruồi trong da thường hơi nổi lên, đôi khi mọc lông và ít có nguy cơ ác tính. Nốt ruồi tiếp giáp thường phẳng, màu đậm hơn và dễ bị tác động bởi môi trường. Nốt ruồi hỗn hợp có đặc điểm kết hợp của hai dạng trên, thường sẫm màu và hơi nhô trên bề mặt da.
Một số vị trí trên cơ thể có nguy cơ bị kích thích hoặc tổn thương nhiều hơn, do đó cần theo dõi kỹ, bao gồm:
Vùng thường xuyên tiếp xúc ánh nắng như mặt, cổ.
Khu vực dễ ma sát như bàn tay, bàn chân, lưng hoặc vùng cổ áo.
Các vị trí đặc biệt như đầu ngón tay, đầu ngón chân, dưới móng, trong miệng hoặc quanh mắt.
Nếu phát hiện nốt ruồi ở những vị trí này có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra thay vì tự xử lý.
Để hạn chế nguy cơ tổn thương da do ánh nắng và các yếu tố bên ngoài, bác sĩ khuyến cáo:
– Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng gay gắt trong khoảng 10-16 giờ.
– Sử dụng kem chống nắng, đội mũ rộng vành, đeo kính râm khi ra ngoài.
– Tránh cọ xát hoặc làm tổn thương vùng có nốt ruồi.
– Không tự ý đốt, chích hoặc tẩy nốt ruồi tại các cơ sở không có chuyên môn.
– Duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung chất chống oxy hóa.
– Khám da định kỳ, đặc biệt với người từng mắc ung thư da hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.
Một nốt ruồi bình thường có thể không đáng lo, nhưng bất kỳ thay đổi nào về kích thước, màu sắc, hình dạng hoặc triệu chứng đi kèm cũng là tín hiệu cần được kiểm tra sớm. Phát hiện càng sớm, cơ hội điều trị hiệu quả càng cao.
Liên quan vụ hàng loạt người nghi ngộ độc sau khi ăn bánh mì ở Quảng Trị, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị thông tin, tính đến 15h ngày 1/5 đã có 64 bệnh nhân nhập viện điều trị tại bệnh viện này nghi ngộ độc thực phẩm. Trong đó, bệnh nhân nhỏ tuổi nhất 28 tháng tuổi, bệnh nhân lớn tuổi nhất 87 tuổi.
Trước đó, từ 6h30 ngày 29/4 đến 9h30 ngày 1/5, đơn vị ghi nhận 55 ca nhập viện điều trị nội trú tại 2 khoa gồm Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Chống độc (5 ca), Khoa Truyền nhiễm (50 ca).
Theo Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa, hiện sức khỏe các bệnh nhân tạm ổn định, không có bệnh nhân nặng chuyển tuyến trên; đa số các bệnh nhân còn sốt cao, đau bụng quặn từng cơn, đại tiện phân lỏng nhiều lần, mệt mỏi.
Theo UBND xã Tân Lập (Quảng Trị), qua khai thác thông tin từ người nhà các bệnh nhân, tất cả bệnh nhân đều có chung nguồn thức ăn là bánh mì tại cơ sở bánh mì T.T. ở thôn Tân Sơn (xã Tân Lập), ăn khoảng thời gian từ ngày 28/4 đến 29/4.
Thông tin trên Tuổi trẻ, Bà Hồ Thúy Vinh - Chủ tịch UBND xã Tân Lập - cho hay, cơ sở bánh mì này có giấy đăng ký hộ kinh doanh và cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm. Trung bình mỗi ngày cơ sở bán khoảng 100 ổ bánh mì. Riêng ngày 29/4 đã cung cấp 44 ổ bánh mì cho Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở Hướng Lộc.
Lãnh đạo UBND xã Tân Lập đã đề nghị cơ sở bánh mì T.T. ở thôn Tân Sơn tạm ngừng hoạt động sau sự việc. Cơ sở bánh mì tạm ngừng hoạt động từ ngày 30/4 đến khi có thông báo mới. Cơ quan chức năng cũng thu thập các mẫu thực phẩm liên quan.
Ngay sau khi vụ việc xảy ra, UBND xã Tân Lập đã tổ chức họp khẩn, cử lực lượng đến bệnh viện thăm hỏi, đồng thời phối hợp với ngành y tế và công an triển khai các biện pháp ứng phó.
Đoàn kiểm tra đã tiến hành lấy mẫu thực phẩm tại các địa điểm nghi ngờ, khoanh vùng nguy cơ và rà soát các trường hợp có liên quan. Chính quyền địa phương cũng phối hợp với nhà trường, đến từng hộ gia đình học sinh để nắm tình hình, theo dõi sức khỏe và phát hiện thêm ca nghi nhiễm.
Cũng ngay trong ngày 1/5, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) có văn bản đề nghị Sở Y tế tỉnh Quảng Trị khẩn trương triển khai các biện pháp điều tra, xử lý vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm xảy ra ở xã Tân Lập.
Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế tỉnh Quảng Trị chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh có bệnh nhân đang điều trị tập trung nguồn lực tích cực điều trị cho bệnh nhân nghi ngộ độc thực phẩm, không để ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
Sở Y tế tỉnh Quảng Trị chỉ đạo tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm để xác định rõ nguồn cung cấp nguyên liệu, thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc; lấy mẫu thực phẩm, bệnh phẩm để xét nghiệm tìm nguyên nhân; điều tra và xử lý nghiêm các vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (nếu có), công khai kết quả để kịp thời cảnh báo cho cộng đồng.
Các bên liên quan tăng cường biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, nâng cao vai trò, trách nhiệm của người quản lý, người sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng theo nội dung tại Kế hoạch số 598/KH-BCĐTƯATTP ngày 10/4/2026 của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm về triển khai Tháng hành động vì an toàn thực phẩm với chủ đề "Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố".
Sở Y tế tỉnh Quảng Trị theo dõi, cập nhật diễn biến tình hình vụ ngộ độc thực phẩm; thực hiện báo cáo nhanh theo hướng dẫn; chủ động truyền thông thông tin vụ việc và sớm công khai kết quả điều tra ngộ độc thực phẩm, đồng thời báo cáo về Cục An toàn thực phẩm theo quy định.
Bác sĩ Xiang Ruilong, 46 tuổi, sinh năm 1980, làm việc tại khoa phẫu thuật lồng ngực, Bệnh viện Yueyang ở Thượng Hải. Anh cao 1,84 m và nặng 150 kg. Thân hình quá khổ khiến nhiều bệnh nhân tỏ ra hoài nghi khi nhận đơn thuốc hoặc lời khuyên về sức khỏe từ anh.
Hơn 10 năm trước, thời điểm mới làm bác sĩ nội trú, anh Xiang nặng khoảng 110 kg. Do áp lực công việc, thiếu thời gian vận động và giữ thói quen tiêu thụ đồ chiên rán, cân nặng của anh tăng nhanh. Khám định kỳ hàng năm cho thấy các chỉ số xét nghiệm của anh ở mức bình thường, chưa có dấu hiệu gan nhiễm mỡ hay tiểu đường, nhưng vòng bụng tăng kích thước.
Anh Xiang từng nhiều lần thực hiện kế hoạch giảm từ 10 đến 15 kg thông qua ăn kiêng và tập luyện. Tuy nhiên, cường độ làm việc cao khiến quá trình này bị gián đoạn, cân nặng sau đó tăng vượt mức cũ. Anh cho biết tình trạng của bản thân là chứng béo phì do căng thẳng.
Cân nặng quá khổ gây ảnh hưởng trực tiếp đến công việc phẫu thuật. "Đứng mổ liên tục nhiều giờ khiến lưng tôi đau nhức, bản thân cũng gặp bất tiện vì thân hình quá khổ khi đứng trong phòng phẫu thuật", anh Xiang nói.
Bên cạnh đó, anh Xiang cho biết bản thân gặp khó khăn khi thuyết phục người bệnh kiểm soát chế độ ăn uống. "Họ nhìn thẳng vào tôi với ánh mắt như muốn nói chính bác sĩ cũng béo thế kia mà còn cho lời khuyên", anh kể.
Ông Yao Zheng, Phó giám đốc Bệnh viện Yueyang, cho biết nhân viên y tế thường có lịch trình làm việc dày đặc từ phẫu thuật đến hội chẩn, dẫn tới xu hướng duy trì thói quen sống thiếu lành mạnh. Theo Báo cáo Dinh dưỡng của Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc năm 2024, có 51% người trưởng thành tại nước này ở trong tình trạng thừa cân.
Để tránh các biến chứng sức khỏe, anh Xiang tham gia trại huấn luyện giảm cân do Bệnh viện Yueyang tổ chức từ ngày 11/5. Chương trình này kéo dài 28 ngày, dành riêng cho nhân viên y tế có chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 28 trở lên.
Học viên tham gia được áp dụng phác đồ cá nhân hóa, kết hợp giữa quản lý dinh dưỡng, vận động, thiền định và các liệu pháp y học cổ truyền để cải thiện quá trình chuyển hóa. Những trường hợp thừa cân nghiêm trọng sẽ có can thiệp y khoa chuyên sâu.
Khi bước vào khóa huấn luyện, anh Xiang đặt mục tiêu giảm 50 kg trong một năm theo lộ trình khoa học để lấy lại uy tín trước bệnh nhân.
Đười ươi Tapanuli (Pongo tapanuliensis) được xem là loài linh trưởng lớn hiếm nhất thế giới với khoảng 800 cá thể hoặc ít hơn.
Được công bố là loài mới vào năm 2017, song đười ươi Tapanuli lại có lịch sử tiến hóa lâu đời nhất trong số các loài đười ươi, tách biệt khỏi tổ tiên chung cách đây 3,4 triệu năm. Chúng mang những đặc điểm độc đáo: lông đầu xoăn, má phẳng và thói quen ăn các loài cây ít gặp – giúp phân biệt hoàn toàn với họ hàng ở Sumatra và Borneo.
Sự suy giảm môi trường sống, phân mảnh rừng và săn bắt trái phép đã khiến số lượng loài giảm mạnh trong những thập kỷ gần đây. Loài vượn người hiếm nhất thế giới này đang được bảo vệ bởi nhiều tổ chức quốc tế và chính phủ Indonesia, nổi bật trong số đó là WWF (Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên), Tổ chức Đười ươi Quốc tế (OFI), Borneo Nature Foundation...
Đáng chú ý, vào tháng 10 năm ngoái, các nhà nghiên cứu Indonesia đã phát hiện sự tồn tại của quần thể đười ươi Tapanuli tại vùng đầm lầy than bùn Lumut Maju, cách khu vực từng được cho là nơi sinh sống duy nhất của loài này ở rừng Batang Toru, tỉnh Bắc Sumatra (Indonesia), 32km.
Cuối tháng 9/2025, nhóm nghiên cứu của Tổ chức Bảo tồn đười ươi Sumatra (YOSL-OIC) đã đi bộ nhiều giờ qua thảm thực vật rậm rạp để quan sát và ghi hình được một con đười ươi mẹ và con non trong khu rừng thứ sinh gần làng Lumut Maju ở huyện Trung Tapanuli, Bắc Sumatra.
Đây là lần đầu tiên ghi nhận sự xuất hiện của đười ươi Tapanuli ở khu vực giáp ranh Ấn Độ Dương này.
Từ năm 2022, Lumut Maju đã thu hút sự chú ý khi cư dân thông báo có đười ươi Tapanuli xuất hiện. Ban đầu, Nhóm phản ứng xung đột người - đười ươi (HOCRU) chỉ ghi nhận 5 tổ đười ươi, song không phát hiện cá thể nào.
Một năm sau, trong đợt khảo sát lại trên diện tích 1.234 ha rừng than bùn, nhóm phát hiện có 17 tổ mới, trong đó có tổ "cấp 1" – tức là tổ đang hoạt động. Ông Rio Ardi, quản lý nghiên cứu của YOSL-OIC, cho biết nhóm nghiên cứu xác định đó là tổ của đười ươi sinh sống ổn định.
Từ năm 2023 đến đầu năm 2025, các nhóm khảo sát của YOSL-OIC và Cơ quan Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Sumatra (BKSDA) tiếp tục thu thập mẫu phân, gửi phân tích ADN tại phòng thí nghiệm ở ngoại ô Jakarta. Kết quả cho thấy các mẫu này thuộc loài đười ươi Tapanuli, chứ không phải đười ươi Sumatra (Pongo abelii) như dự đoán trước đó.
Phát hiện này giúp mở rộng phạm vi phân bố đã biết của loài này, trước đây được cho là chỉ giới hạn ở vùng Batang Toru.
Theo YOSL-OIC, phát hiện cung cấp thông tin quan trọng cho các chiến lược bảo tồn, nhấn mạnh tầm quan trọng của các khu rừng đầm lầy than bùn như môi trường sống tiềm năng cho loài đười ươi đang bị đe dọa nghiêm trọng này.
Tuy nhiên, môi trường sống tại Lumut Maju không nằm trong khu bảo tồn của Indonesia, lại đang bị thu hẹp nhanh do khai hoang và mở rộng đồn điền dầu cọ.
Năm 2025, diện tích rừng còn chưa đến 1.000 ha, đe dọa nghiêm trọng môi trường sống của đười ươi. Các chuyên gia cho rằng việc kết nối hoặc di dời các cá thể đến Batang Toru - khu rừng lớn và được bảo vệ hơn - có thể là giải pháp dài hạn nhằm duy trì tính đa dạng di truyền của loài.
Theo nhà nghiên cứu Wanda Kuswanda, làm việc tại Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới quốc gia Indonesia (BRIN), bảo tồn thành công đười ươi Tapanuli đòi hỏi "sự chung sống bền vững" giữa con người và loài linh trưởng này - nơi nhu cầu sinh tồn và sinh kế cần được cân bằng trong cùng một hệ sinh thái.
Theo quy hoạch sử dụng đất tỉnh Bắc Sumatra tầm nhìn đến năm 2037, rừng Batang Toru rộng khoảng 241.000 ha, trong đó hơn 50% là rừng được bảo vệ. Tuy nhiên, các dự án thủy điện, khai thác vàng, nông nghiệp, mở đường và định cư mới đang tiếp tục chia cắt sinh cảnh.
Phát hiện quần thể đười ươi tại Lumut Maju tuy nhỏ bé song được coi là tia hy vọng cuối cùng cho việc mở rộng vùng phân bổ, đồng thời là bằng chứng quý giá cho nghiên cứu di truyền và hành vi. Nếu nhóm đười ươi này mang đặc điểm di truyền riêng biệt, chúng có thể trở thành nguồn gen quan trọng cho tương lai của cả loài. Tuy nhiên, điều đó chỉ có ý nghĩa nếu rừng than bùn Lumut Maju còn tồn tại. Ông Rio Ardi cảnh báo, chỉ vài năm nữa, nếu nạn phá rừng không dừng lại, những "ngôi nhà than bùn" của đười ươi Tapanuli sẽ chỉ còn lại trong các báo cáo khoa học.
