Tại hội thảo quốc tế Ung thư vú năm 2026 (diễn ra từ 22 – 23.4), tại Hà Nội, PGS-TS Lê Hồng Quang, Trưởng khoa Ngoại vú, Bệnh viện K, cho biết: “Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 25.000 ca mắc mới ung thư vú. Nhờ phát hiện sớm và điều trị đúng, tỷ lệ sống thêm sau 5 năm của bệnh nhân ung thư vú tại Việt Nam đã đạt 85% – 90%. Rất nhiều ca bệnh ung thư vú có thời gian sống dài, có ca bệnh sống thêm 30 năm, đến khám khi có một số bất thường sức khỏe”.
Theo TS Quang, thông qua các chương trình giáo dục sức khỏe và truyền thông, các bệnh nhân ung thư vú phát hiện ở giai đoạn muộn đã giảm rõ rệt. 15 – 20 năm trước, khoảng 3/4 bệnh nhân ung thư vú đến bệnh viện ở giai đoạn muộn, hiện, 3/4 bệnh nhân đã đến khám, tư vấn ở giai đoạn sớm.
TS Quang đánh giá, chẩn đoán, phát hiện sớm ung thư vú làm tăng cơ hội điều trị khỏi ở người bệnh ung thư, bao gồm ung thư vú. Trong đó, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã hỗ trợ bác sĩ đánh giá chính xác, cập nhật thông tin và tổng hợp các phác đồ từ nhiều nguồn khác nhau để hội chẩn đa chuyên khoa hiệu quả tối ưu cho từng người bệnh.
“Nhưng AI chỉ là công cụ hỗ trợ tìm kiếm và phân tích dữ liệu để tiết kiệm thời gian. Bác sĩ vẫn là người quyết định và chịu trách nhiệm cuối cùng về mặt đạo đức và pháp lý, chẩn đoán bệnh”, TS Quang lưu ý.
Trước thực tế xét nghiệm mẫu máu chẩn đoán dấu ấn ung thư (xét nghiệm marker ung thư, chất chỉ điểm ung thư) đang được chỉ định khá rộng rãi trong sàng lọc bệnh, bác sĩ Quang cho biết, xét nghiệm marker đơn lẻ không thể phải là chỉ số khẳng định được tình trạng mắc bệnh ung thư. Việc chỉ nhìn vào một chỉ số tăng cao mà tự suy đoán sẽ dẫn đến lo lắng không đáng có. Chẩn đoán chính xác ung thư phải kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và hệ thống nhiều xét nghiệm khác nhau do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.
Theo thông tin tại hội thảo, ung thư vú là bệnh ác tính phổ biến nhất ở phụ nữ trên thế giới cũng như tại Việt Nam, có xu hướng trẻ hóa độ tuổi mắc bệnh. Những bước tiến trong điều trị và quản lý bệnh ung thư vú ở Việt Nam đã bắt kịp trình độ thế giới ở nhiều lĩnh vực.
Trong đó, điều trị đa mô thức như: phẫu thuật, các phác đồ hóa chất, thuốc nhắm trúng đích, thuốc miễn dịch và các kỹ thuật xạ trị tiên tiến; chẩn đoán phân tử như: xét nghiệm gen, xét nghiệm hóa mô miễn dịch đánh giá các phân nhóm ung thư vú, giúp các bác sĩ ra quyết định điều trị chính xác cho từng bệnh nhân, đem lại hiệu quả điều trị tốt nhất.
Hiệu quả điều trị phụ thuộc lớn vào thời điểm phát hiện giai đoạn của bệnh, phát hiện sớm đem lại cơ hội điều trị khỏi, do đó phụ nữ nên chủ động tầm soát ung thư vú hàng năm, nhất là người từ 40 tuổi hoặc khi có một số dấu hiệu bất thường.
Nên khám chuyên khoa khi có dấu hiệu cảnh báo ung thư vú: vú có các u cục bất thường; kích thước vòng một to lên bất thường, không tương xứng hai bên và thường xuyên cảm thấy cương cứng; thay đổi ở da vú (da tấy đỏ, độ dày của da thay đổi…); núm vú thay đổi bất thường (có tình trạng thụt vào bên trong, da núm vú nhăn nheo, sần sùi…).
Nước chanh cung cấp vitamin C - chất chống oxy hóa quan trọng giúp bảo vệ tế bào và hỗ trợ hệ miễn dịch. Khi được pha loãng, thức uống này còn giúp bổ sung nước hiệu quả trong thời tiết nắng nóng.
Cơ thể dễ mất nước hơn khi nhiệt độ tăng cao. Ngay cả mất nước nhẹ cũng có thể gây mệt mỏi, giảm tập trung và ảnh hưởng đến huyết áp, theo Harvard Health Publishing.
Tiến sĩ Stacy Sims, chuyên gia sinh lý học thể thao (Mỹ), cho biết trong điều kiện nắng nóng, cơ thể không chỉ mất nước mà còn mất các chất điện giải. Việc bổ sung nước kèm một lượng nhỏ khoáng chất tự nhiên có thể giúp duy trì hiệu suất hoạt động và giảm nguy cơ kiệt sức vì nhiệt. Nước chanh, khi thêm một chút muối hoặc mật ong, có thể hỗ trợ phần nào quá trình này.
Vitamin C trong chanh đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch và giảm stress oxy hóa. Vitamin C tham gia vào nhiều quá trình sinh học, bao gồm sửa chữa mô và tăng cường khả năng chống lại tác nhân gây bệnh, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ ((NIH).
Giáo sư Sumantra Ray, Giám đốc Viện Dinh dưỡng Toàn cầu NNEdPro (Anh), cho biết việc bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C từ nguồn tự nhiên là một cách hiệu quả để hỗ trợ sức khỏe trong điều kiện thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
Một số nghiên cứu cho thấy nước chanh có thể kích thích tiết dịch tiêu hóa, từ đó hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn. Điều này đặc biệt hữu ích trong mùa nóng khi nhiều người có xu hướng ăn uống kém.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh đây chỉ là tác dụng hỗ trợ nhẹ, không thay thế điều trị y khoa.
Dù có nhiều lợi ích, nước chanh nên được pha loãng để tránh ảnh hưởng đến men răng và dạ dày. Những người bị trào ngược hoặc viêm loét dạ dày cần thận trọng.
Cách làm đơn giản:
Nhìn chung, nước chanh là thức uống dễ làm, chi phí thấp nhưng mang lại nhiều lợi ích nếu sử dụng hợp lý. Trong mùa nắng nóng, lựa chọn những thức uống tự nhiên như nước chanh không chỉ giúp giải nhiệt mà còn góp phần duy trì sức khỏe tổng thể.
Cuộc sống hiện đại bận rộn khiến lò vi sóng trở thành vật dụng không thể thiếu của nhiều gia đình và dân văn phòng khi cần hâm nóng thức ăn. Tuy nhiên, nhiều người lo lắng liệu bức xạ từ lò vi sóng có gây ung thư hay phá hủy chất dinh dưỡng hay không.
Trong bài viết trên trang cá nhân, bác sĩ Liang Sheng-bin, chuyên gia về di truyền, chuyển hóa và nội tiết ở trẻ em tại Đài Loan, giải thích sóng vi ba là loại bức xạ không ion hóa, khác hoàn toàn với các loại bức xạ năng lượng cao như tia X. Chúng không làm thay đổi gene của tế bào, cũng không trực tiếp tạo ra chất gây ung thư trong quá trình đun nấu.
So với phương pháp nướng và chiên rán, nấu bằng lò vi sóng thực chất lại là một trong những cách tạo ra ít hợp chất độc hại nhất. Hầu hết lo ngại của công chúng về việc nấu ăn bằng lò vi sóng đều bắt nguồn từ sự hiểu lầm thuật ngữ "bức xạ".
Theo cựu bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc, ưu điểm lớn nhất của lò vi sóng là tỷ lệ giữ lại chất dinh dưỡng cao. Nhờ thời gian làm nóng ngắn hơn và cơ chế xuyên thấu nhiệt trực tiếp vào thực phẩm nên lượng dinh dưỡng bị thất thoát ít hơn.
Ông ví dụ với rau củ, lò vi sóng có thể giữ lại hơn 90% hàm lượng vitamin C, trong khi phương pháp luộc truyền thống bằng nước có thể làm thất thoát tới 70%. Tương tự, sữa sau khi được hâm nóng bằng lò vi sóng có tỷ lệ giữ lại lactoferrin cao hơn khoảng 12% so với các phương pháp xử lý nhiệt truyền thống, đồng thời hiệu quả tiệt trùng vẫn đạt các tiêu chuẩn quốc tế.
Bác sĩ cho rằng thay vì lo lắng về nguy cơ gây hại sức khỏe từ bức xạ của lò vi sóng, điều công chúng thực sự cần lưu tâm lại chính là "chất liệu của vật chứa". Ông cảnh báo việc làm nóng các hộp nhựa trong lò vi sóng có thể giải phóng bisphenol A (BPA) và phthalates. Tiếp xúc với các chất này trong thời gian dài có thể làm tăng rủi ro đối với sức khỏe, trong đó tác động tiêu cực đến sự phát triển của trẻ em.
Dù vậy, bác sĩ Liang lưu ý phương pháp làm nóng bằng lò vi sóng vẫn tồn tại nhược điểm là dễ làm mất độ ẩm thực phẩm và nhiệt độ phân bổ không đều. Để khắc phục, ông khuyến nghị ưu tiên sử dụng vật chứa bằng thủy tinh hoặc gốm sứ, đồng thời điều chỉnh linh hoạt theo từng dòng máy.
Cụ thể, với loại có đĩa quay, nên đặt thức ăn ở rìa ngoài để tận dụng chuyển động xoay giúp hấp thụ nhiệt tốt hơn do sóng vi ba chủ yếu phát ra một hướng từ bên hông.
Ngược lại, dòng lò công nghệ phẳng không đĩa quay có khả năng làm nóng đồng đều hơn nhờ cơ chế phát nhiệt từ dưới đáy, song vẫn nên tạm dừng giữa chừng để lật, đảo thực phẩm, tránh tình trạng có vùng bị thiếu nhiệt.
Ông Saurabh Sethi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa làm việc tại Mỹ, cho biết uống từ 2 đến 3 tách cà phê mỗi ngày có thể giúp duy trì chức năng gan và giảm nguy cơ mắc một số bệnh lý về gan.
Cụ thể, cả cà phê thông thường và cà phê khử caffeine đều mang lại lợi ích cho sức khỏe, theo tờ Hindustan Times.
Theo ông Sethi, cà phê là một trong những loại đồ uống có lợi nhất cho gan. Theo đó, người uống cà phê thường xuyên giảm tới 44% nguy cơ mắc xơ gan.
Xơ gan là giai đoạn muộn của bệnh gan. Tình trạng này thường xuất hiện sau thời gian dài mắc viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc lạm dụng rượu bia. Khi đó, mô gan bị tổn thương và hình thành sẹo vĩnh viễn.
Ông Sethi cho biết việc uống cà phê đều đặn giúp giảm chỉ số ALT (alanine aminotransferase) và AST (aspartate aminotransferase). Đây là 2 men gan quan trọng mà bác sĩ thường sử dụng để đánh giá chức năng gan. Khi các chỉ số này được cải thiện, gan có điều kiện hoạt động ổn định hơn.
Theo ông Sethi, cà phê đặc biệt có lợi trong việc phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Hiện nay, cứ khoảng 3 người trưởng thành thì có 1 người mắc bệnh này.
Cà phê là một trong số ít đồ uống có bằng chứng lâm sàng mạnh mẽ và nhất quán về khả năng bảo vệ gan. Vì vậy, việc duy trì thói quen uống cà phê hợp lý mỗi ngày có thể mang lại lợi ích lâu dài.
Theo ông Sethi, không cần giới hạn ở 1 tách cà phê mỗi ngày nếu cơ thể dung nạp tốt. Lượng từ 2 đến 3 tách mỗi ngày là phù hợp nhất.
Một phân tích tổng hợp trên hơn 400.000 người cho thấy nhóm uống từ 2 đến 3 tách cà phê mỗi ngày nhận được hiệu quả bảo vệ gan rõ rệt nhất. Uống ít hơn hoặc nhiều hơn chưa cho thấy lợi ích vượt trội so với mức này.
Người không muốn sử dụng caffeine vẫn có thể chọn cà phê khử caffeine. Loại cà phê này vẫn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe gan.
Tác dụng bảo vệ gan chủ yếu đến từ các hợp chất polyphenol chứ không chỉ từ caffeine. Theo ghi nhận, người uống cà phê khử caffeine có sự cải thiện men gan tương tự người uống cà phê thông thường.
