Đăng ký nguyện vọng lớp 10 sao cho đúng và trúng đang là trăn trở, cân nhắc của phụ huynh và học sinh TP.HCM trong những ngày này.
Hiểu được băn khoăn này, hôm qua (22.4), Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề ”Lưu ý quan trọng khi chọn nguyện vọng lớp 10” tại địa chỉ thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube và TikTok Báo Thanh Niên.
Tại chương trình, các chuyên gia giải đáp những thắc mắc và hướng dẫn phụ huynh, học sinh (HS) chọn nguyện vọng (NV) lớp 10 tối ưu.
Đề cập đến phương án tuyển sinh lớp 10 trong năm đầu tiên sau sáp nhập tỉnh, thành, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, chia sẻ: “Tinh thần xuyên suốt của Sở là giữ ổn định các quy định hiện hành, không tạo ra những thay đổi đột ngột gây tâm lý lo lắng cho phụ huynh và HS, đặc biệt trong bối cảnh năm đầu sau sáp nhập. Sở hiểu rõ sự băn khoăn của nhiều gia đình trước những thay đổi về địa giới hành chính và đây chính là lý do chúng tôi ưu tiên sự ổn định trong các quy định tuyển sinh”.
Song song đó, Sở GD-ĐT đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình: 100% HS đăng ký trực tuyến, toàn bộ dữ liệu được khai thác từ cơ sở dữ liệu ngành; phụ huynh và HS chỉ cần rà soát, xác nhận thông tin, không cần mang theo bất kỳ hồ sơ, giấy tờ gì. Đây là bước thay đổi căn bản, giúp giảm đến mức thấp nhất thủ tục hành chính và tránh tình trạng phụ huynh phải đi lại nhiều lần như những mùa tuyển sinh trước.
Về quy mô trường lớp, Sở GD-ĐT đang triển khai quyết liệt theo chỉ đạo của UBND TP trong việc đảm bảo chỗ học cho toàn bộ HS sau kỳ tuyển sinh. “Quan điểm của Sở GD-ĐT là đa dạng hóa các loại hình trường lớp, tạo thêm nhiều lựa chọn phù hợp cho HS và gia đình, đúng theo tinh thần chỉ đạo của Bộ GD-ĐT. Các thông tin cụ thể về chỉ tiêu, loại hình và phân bổ trường lớp sẽ được công bố rõ ràng, minh bạch trong thời gian tới. Phụ huynh và HS theo dõi thông tin chính thức từ Sở để có sự chuẩn bị phù hợp, tránh để các thông tin chưa được kiểm chứng gây tâm lý lo lắng không cần thiết”, ông Phong nhấn mạnh.
Bản đồ GIS đã được TP.HCM áp dụng trong tuyển sinh lớp 10 trước khi sáp nhập và đã phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ HS, phụ huynh lựa chọn NV phù hợp. Tuy nhiên, trước khi sáp nhập tỉnh, thành, Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu chưa thực hiện nên đây là điểm mới với 2 khu vực này.
Theo ông Phong, năm nay với địa bàn mở rộng và số lượng HS tăng lên đáng kể, việc cập nhật, chuẩn hóa hệ thống GIS theo đơn vị hành chính mới là yêu cầu bắt buộc và được Sở GD-ĐT triển khai từ rất sớm.
Ngay từ cuối tháng 12.2025, Ban giám đốc Sở GD-ĐT đã chỉ đạo Phòng Quản lý chất lượng chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu các trường THPT theo địa danh hành chính mới, đảm bảo hệ thống phản ánh chính xác thực tế sau sáp nhập. Như vậy khi phụ huynh và HS sử dụng bản đồ GIS để đăng ký NV, toàn bộ thông tin về vị trí trường, khoảng cách, tuyến đường đều đã được cập nhật theo địa giới hành chính mới. Điều này giúp HS lựa chọn NV chính xác, thuận tiện cho việc đi lại trong suốt quá trình học tập.
”Các trường THCS được giao trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Phòng Quản lý chất lượng, tư vấn hỗ trợ tối đa cho HS trong giai đoạn đăng ký NV. Tôi cũng đã chỉ đạo toàn bộ đội ngũ duy trì liên lạc 24/24 trong suốt thời gian tuyển sinh. Đây là cam kết của toàn ngành giáo dục: Vì HS, vì sự an tâm của phụ huynh và xã hội”, ông Phong khẳng định.
Cán bộ của Sở GD-ĐT TP.HCM cho hay, trước đây TP.HCM đã áp dụng quy định khoảng cách từ nhà đến trường khi đăng ký NV tuyển sinh lớp 10 thông qua bản đồ trực tuyến GIS. Tuy nhiên thực tế cho thấy vẫn còn việc HS đăng ký NV “ảo” để “cứ đậu trường công là được” mà bỏ qua yếu tố khoảng cách di chuyển từ nhà đến trường.
Vẫn có một số phụ huynh HS, thậm chí giáo viên, để HS của mình “chắc suất” trúng tuyển trường công mà bỏ qua yếu tố khoảng cách, dẫn tới trúng tuyển nhưng không theo học, khiến các bạn HS khác mất cơ hội. Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Phong cho biết trong kỳ tuyển sinh năm nay, TP sẽ quyết liệt thực hiện các giải pháp cụ thể để hạn chế tình trạng NV “ảo” này.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sắp tới là kỳ thi tuyển sinh đầu tiên sau sáp nhập cả 3 địa phương, Sở GD-ĐT TP.HCM sẽ áp dụng tiêu chí nơi ở hiện tại của HS theo VNeID để làm căn cứ xác định khoảng cách đối với NV tuyển sinh lớp 10 nhằm hạn chế tối đa NV “ảo”.
Tương tự những năm trước, năm nay hệ thống tuyển sinh của TP.HCM sẽ có tính toán khoảng cách từ nơi ở hiện tại của HS theo VNeID đến từng NV tuyển sinh lớp 10 mà HS đăng ký, để đưa ra các cảnh báo phù hợp.
Theo đó, Sở GD-ĐT đưa ra quy định khống chế khoảng cách nhất định đối với từng NV. Cụ thể, đối với các trường nằm ở khu vực TP.HCM, Bình Dương (cũ) thì áp dụng khoảng cách tối đa 10 km, còn các trường nằm ở khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) sẽ áp dụng khoảng cách 13 km.
Trường hợp HS đăng ký NV có khoảng cách vượt quy định này, trường THCS có trách nhiệm làm việc trực tiếp với phụ huynh, có lập biên bản đính kèm hồ sơ tư vấn, thông báo rõ không được đổi NV sau thời hạn điều chỉnh hay sau khi có kết quả trúng tuyển bất cứ NV nào.
Cán bộ của Sở GD-ĐT cho biết quy định này tiếp tục được đưa ra và kết hợp với tăng cường vai trò của các cấp quản lý nhà nước ở phường/xã nhằm hạn chế tối đa NV “ảo” trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập.
Để HS đăng ký NV tuyển sinh 10 được thực chất, phù hợp với sức học và nơi ở, Sở GD-ĐT đã yêu cầu các trường THCS tư vấn cho HS chọn trường gần nơi ở, thuận tiện di chuyển, phù hợp với năng lực học tập và điều kiện gia đình. Đặc biệt, Sở GD-ĐT nghiêm cấm các trường, giáo viên vận động HS bỏ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập.
Bên cạnh việc áp dụng biện pháp có tính kỹ thuật, Sở GD-ĐT TP.HCM còn thay đổi cách đánh giá về kết quả thi.
Ông Phong thông tin: “Qua dữ liệu thống kê nhiều năm, chúng tôi nhận thấy rõ thực trạng đăng ký NV “ảo” và đây là một trong những vấn đề chúng tôi quyết tâm giải quyết. Năm nay, chúng tôi thay đổi cách đánh giá kết quả tuyển sinh của các trường THCS, không dựa vào số HS trúng tuyển như trước mà dựa trên số HS trúng tuyển và thực tế nộp hồ sơ nhập học. Đây là thay đổi tạo ra trách nhiệm rõ ràng hơn cho các trường THCS trong công tác tư vấn. Trong các buổi tập huấn vừa qua, tôi cũng đã quán triệt rõ: ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm lớp 9 phải tư vấn đầy đủ, trung thực cho phụ huynh và HS, đặc biệt về yếu tố khoảng cách và năng lực di chuyển thực tế – tránh tình trạng đăng ký “chắc suất” gây lãng phí chỉ tiêu và ảnh hưởng đến cơ hội của HS khác”.
Ông Phong cho biết thêm: “Sau tuyển sinh, Sở GD-ĐT sẽ tăng cường hậu kiểm và phối hợp chặt chẽ với UBND cấp xã trong việc theo dõi, xử lý các trường hợp phát sinh. Chúng tôi tin rằng các giải pháp đồng bộ này sẽ từng bước kéo giảm tình trạng NV “ảo”, giúp HS lựa chọn được ngôi trường phù hợp nhất với năng lực và điều kiện của bản thân”.
Ngày 10/5, UBND tỉnh Nghệ An cho biết đã yêu cầu các xã, phường cân đối nguồn cấp bù học phí năm nay để chi trả khoản nói trên.
Đây là nhóm ký hợp đồng lao động với cấp huyện (cũ), gồm 57 giáo viên và 147 nhân viên (văn thư, kế toán...). Tuy nhiên, từ tháng 10 năm ngoái, tỉnh Nghệ An giao biên chế trực tiếp về các trường nên giáo viên, nhân viên hợp đồng không còn thuộc diện được trả lương từ ngân sách. Nhiều người rơi vào cảnh khó khăn, phải vay mượn để trang trải cuộc sống.
Qua rà soát, Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết một số trường tạm ứng, hỗ trợ 3-4 triệu đồng mỗi tháng, còn phần lớn giáo viên và nhân viên hợp đồng chưa được thanh toán tiền lương suốt nửa năm qua.
Theo Sở, nhóm giáo viên, nhân viên hợp đồng bị nợ lương hiện làm việc tại khoảng 40 xã, phường. Trong đó, Cửa Lò cần chi trả nhiều nhất - hơn 2,8 tỷ đồng. Về lâu dài, Sở đề nghị các địa phương trình cấp có thẩm quyền giao chỉ tiêu để tiếp tục ký hợp đồng từ tháng 7 và chủ động cân đối nguồn kinh phí.
Một cô giáo trường THCS ở phường Cửa Lò cho biết vui vì sắp có lương để sinh sống, trả các khoản đã vay trong thời gian khó khăn, song cũng thấp thỏm về tương lai. Cô mong những giáo viên làm hợp đồng lâu năm được ưu tiên xét vào biên chế.
Nghệ An hiện có hơn 46.000 giáo viên, nhân viên ngành giáo dục, còn thiếu trên 6.000 người ở bậc mầm non và phổ thông.
Thông tư 26 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học, thoạt nhìn là một văn bản kỹ thuật: quy định tiêu chí, chuẩn hóa đội ngũ, phân hạng chức danh. Đây cũng là một thông điệp mạnh mẽ: đại học Việt Nam đang bước vào một giai đoạn buộc phải chuyên nghiệp hóa thực sự, không chỉ ở hệ thống, mà ở từng con người đứng lớp.
Dưới góc nhìn của một giảng viên, tôi cho rằng điểm đáng chú ý nhất của thông tư này không nằm ở số lượng bài báo hay số đề tài nghiên cứu, mà nằm ở cách định nghĩa lại "nghề giảng viên".
Thông tư 26 đặt "đạo đức" lên vị trí đầu tiên trong ba nhóm tiêu chuẩn. Điều này không mới, nhưng lần này được nhấn mạnh cụ thể hơn: giảng viên phải giữ gìn liêm chính khoa học, trung thực trong nghiên cứu, công bố, giảng dạy. Trong bối cảnh hiện nay, đây không phải là điều thừa.
Không khó để thấy những biểu hiện đáng lo ngại: chạy theo số lượng bài báo, công bố quốc tế bằng mọi giá; "đồng tác giả" mang tính hình thức; thậm chí đạo văn, trích dẫn thiếu chuẩn mực. Những hiện tượng này không phổ biến đến mức đáng báo động toàn hệ thống, nhưng đủ để làm xói mòn niềm tin học thuật nếu không được chấn chỉnh.
Vấn đề là: đạo đức không thể chỉ được "quy định". Một giảng viên có thể đáp ứng đầy đủ tiêu chí về bằng cấp, bài báo, đề tài, nhưng vẫn thiếu trung thực trong nghiên cứu. Ngược lại, có những người làm khoa học nghiêm túc, nhưng lại không "đạt chuẩn" vì thiếu số lượng công bố.
Nếu chỉ dừng ở tiêu chí, chúng ta có nguy cơ biến liêm chính khoa học thành một khẩu hiệu. Điều cần thiết hơn là xây dựng một hệ sinh thái học thuật minh bạch: quy trình phản biện nghiêm túc, cơ chế kiểm tra đạo văn hiệu quả, và quan trọng nhất là văn hóa tôn trọng sự thật. Khi đó, đạo đức không còn là điều phải "nhắc nhở", mà trở thành một chuẩn mực tự nhiên.
Thông tư 26 quy định khá rõ về yêu cầu nghiên cứu khoa học: từ giảng viên chính phải có bài báo quốc tế, đến giảng viên cao cấp phải có số lượng công bố nhất định, kèm theo đề tài, sách chuyên môn. Về nguyên tắc, đây là bước đi đúng. Đại học không thể chỉ dạy mà không nghiên cứu.
Một giảng viên không làm khoa học sẽ khó cập nhật tri thức, khó dẫn dắt sinh viên. Nhưng trong thực tế, câu chuyện không đơn giản.
Ở nhiều cơ sở đào tạo, đặc biệt là các trường ngoài công lập hoặc trường định hướng ứng dụng, điều kiện nghiên cứu còn hạn chế: thiếu kinh phí, thiếu nhóm nghiên cứu, thiếu thời gian vì áp lực giảng dạy lớn.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu "chuẩn hóa" dễ biến thành áp lực hình thức. Hệ quả là gì? Là sự nở rộ của những bài báo "cho đủ chuẩn", những đề tài làm để nghiệm thu, không phải để giải quyết vấn đề thực tiễn.
Một nền học thuật không thể phát triển bền vững nếu bị chi phối bởi tâm lý "làm cho có". Do đó cần một cách tiếp cận linh hoạt hơn. Không nên đánh giá giảng viên chỉ bằng số lượng bài báo, mà cần nhìn vào chất lượng, tác động và tính ứng dụng. Với những ngành nghề đặc thù, có thể chấp nhận các sản phẩm thay thế như chuyển giao công nghệ, sáng kiến, hoặc đóng góp cho cộng đồng. Chuẩn hóa là cần thiết, nhưng chuẩn phải phù hợp với thực tế.
Một điểm mới quan trọng của thông tư là áp dụng cho toàn bộ giảng viên, cả công lập và ngoài công lập. Điều này giúp tạo mặt bằng chung, tránh tình trạng "hai chuẩn" trong cùng một hệ thống.
Tuy nhiên, sự khác biệt về điều kiện giữa các loại hình trường là rất lớn. Các trường công lập lớn có truyền thống nghiên cứu, có đội ngũ mạnh, có nguồn lực. Trong khi đó, nhiều trường ngoài công lập tập trung vào đào tạo ứng dụng, phục vụ nhu cầu thị trường lao động, với mô hình vận hành linh hoạt hơn.
Nếu áp dụng cùng một bộ tiêu chí cứng, nguy cơ là làm giảm tính đa dạng của hệ thống đại học. Các trường có thể buộc phải "chạy theo chuẩn" thay vì phát triển theo thế mạnh riêng.
Giải pháp không phải là hạ chuẩn mà là phân tầng chuẩn. Có thể xây dựng các nhóm tiêu chí khác nhau, tương ứng với định hướng nghiên cứu, ứng dụng, hay thực hành nghề nghiệp. Một hệ thống đại học khỏe mạnh không phải là hệ thống đồng nhất, mà là hệ thống đa dạng nhưng có chuẩn mực chung.
Thông tư 26 cũng đặt ra yêu cầu về ngoại ngữ, công nghệ thông tin, khả năng đổi mới sáng tạo. Đây là những năng lực không thể thiếu trong bối cảnh giáo dục đại học đang chuyển đổi số mạnh mẽ. Nhưng một câu hỏi cần đặt ra: liệu chúng ta đang đào tạo giảng viên như những "người làm đủ việc", hay như những "chuyên gia trong lĩnh vực"?
Một giảng viên giỏi không nhất thiết phải giỏi mọi thứ. Điều quan trọng là họ có thể làm tốt vai trò của mình: giảng dạy, nghiên cứu, hoặc kết nối với thực tiễn. Do đó, thay vì yêu cầu tất cả giảng viên đạt cùng một bộ tiêu chí toàn diện, cần khuyến khích sự chuyên sâu. Có người mạnh về nghiên cứu, có người giỏi giảng dạy, có người kết nối doanh nghiệp. Khi mỗi người phát huy được thế mạnh, tập thể sẽ mạnh lên.
Để thông tư 26 thực sự đi vào đời sống, theo tôi cần ba hướng chính:
Một là, xây dựng cơ chế đánh giá đa chiều. Không chỉ dựa vào số liệu cứng, mà cần có đánh giá định tính từ sinh viên, đồng nghiệp và các bên liên quan.
Hai là, đầu tư cho môi trường nghiên cứu. Nếu yêu cầu giảng viên làm khoa học, phải tạo điều kiện: quỹ nghiên cứu, thời gian, kết nối quốc tế và đặc biệt là giảm tải hành chính.
Ba là, nuôi dưỡng văn hóa học thuật. Đây là yếu tố cốt lõi nhưng khó nhất. Một môi trường tôn trọng tri thức, khuyến khích tranh luận, đề cao sự trung thực sẽ tự khắc tạo ra những giảng viên "đúng chuẩn" theo nghĩa sâu nhất.
Xét cho cùng, Thông tư 26 không phải là câu chuyện của những con số mà là câu chuyện về việc chúng ta muốn đại học Việt Nam trở thành gì. Nếu chỉ dừng ở việc "đủ chuẩn", chúng ta sẽ có một đội ngũ giảng viên đạt yêu cầu trên giấy tờ. Nhưng nếu đi xa hơn, hướng đến "đúng nghề", chúng ta mới có thể xây dựng một nền giáo dục đại học thực sự có chiều sâu. Và ở đó, giảng viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức, mà là người giữ lửa cho một nền học thuật tử tế.
Theo kế hoạch của Sở GD&ĐT Hà Nội, từ 9h sáng nay, các điểm thi tổ chức học quy chế thi, phổ biến lịch thi, hướng dẫn quy trình làm bài và để thí sinh kiểm tra thông tin cá nhân, số báo danh, phòng thi. Nếu phát hiện sai sót, thí sinh sẽ báo cho cán bộ coi thi để được điều chỉnh kịp thời.
Năm nay, Hà Nội thành lập 224 điểm thi lớp 10 THPT không chuyên và 27 điểm thi lớp 10 chuyên. Các địa điểm thi được đặt tại những trường THCS, THPT có cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu tổ chức thi, bảo đảm an ninh, an toàn cho thí sinh và cán bộ coi thi.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027 của Hà Nội diễn ra từ ngày 30/5 đến 1/6. Theo đó, ngày 30/5, buổi sáng thí sinh thi môn ngữ văn trong thời gian 120 phút, buổi chiều thi ngoại ngữ trong 60 phút. Ngày 31/5, thí sinh thi môn toán trong 120 phút.
Riêng thí sinh đăng ký vào các trường THPT chuyên sẽ tiếp tục dự thi môn chuyên vào ngày 1/6. Buổi sáng thi ngữ văn, toán và ngoại ngữ khác, buổi chiều thi khoa học tự nhiên, lịch sử, địa lí và tiếng Anh. Thời gian làm bài mỗi môn chuyên là 150 phút.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, thời tiết Hà Nội trong thời gian diễn ra kỳ thi nhìn chung thuận lợi, ít mưa, nắng nóng gia tăng dần từng ngày.
Hôm nay, nhiệt độ dao động 27-32 độ C, chiều tối có thể xuất hiện mưa rào và dông.
Trong hai ngày thi chính thức 30-31/5, Hà Nội tiếp tục duy trì trạng thái không mưa, trời nắng. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 34-35 độ C. Ngày 1/6 - thời điểm thi môn chuyên - được dự báo là ngày nóng nhất, nhiệt độ có thể lên tới 36 độ C.
Năm học 2026-2027, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS. Trong đó, 124.915 em đăng ký dự thi lớp 10, tăng khoảng 20.000 em so với năm 2025. Do đó, mức độ cạnh tranh của kỳ thi này cũng gia tăng.
Theo các số liệu mà Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố, toàn thành phố có 127 trường công lập, tuyển khoảng 82.700 chỉ tiêu lớp 10. Cụ thể, 122 trường không chuyên tuyển hơn 79.500 học sinh, 4 trường chuyên tuyển 2.730 học sinh, 1 trường tự chủ chất lượng cao tuyển 400 học sinh.
Việc bổ sung chỉ tiêu từ các trường công lập mới thành lập như Hoàng Quán Chi (phường Yên Hoà), Việt Hùng (xã Đông Anh) và Minh Châu (xã Minh Châu) giúp tỷ lệ học sinh có suất vào công lập tăng lên khoảng 56,3%.
Năm nay, Trường THPT Yên Hòa tiếp tục là trường có tỷ lệ chọi cao nhất với khoảng 1/3,35, tiếp theo là THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông với tỷ lệ khoảng 1/3.
Dự kiến, Hà Nội sẽ công bố điểm thi, điểm chuẩn vào ngày 19-22/6.