Tôi ngồi viết những câu thơ này mà lòng bồi hồi xúc động khi giữa buổi ban trưa gay gắt, những người thợ điện của thành phố mang tên Bác đang vắt vẻo trên không trung, cách mặt đất hàng chục mét bất chấp nguy hiểm, để thi công thay trụ và lưới điện thông minh trên đường Phan Xích Long (TP.HCM).
Ảnh: Lê Văn Cả
Tin Gốc: Thanh Niên

Bình Thuận (nay là Lâm Đồng) là vùng đất Nam Trung bộ hiền hòa với bề dày truyền thống cách mạng suốt 2 cuộc kháng chiến. Với người Bình Thuận - Phan Thiết, từ lâu nay, không cần dài dòng, chỉ cần nghe 3 chữ "đi thành phố" là đủ hiểu: đó là hành trình hướng về TP.HCM.
Cách gọi mộc mạc ấy không chỉ là thói quen ngôn ngữ, mà còn phản ánh một thực tế ăn sâu vào đời sống của người dân Bình Thuận, ít nơi nào có. Từ những gia đình ở trung tâm P.Phan Thiết (TP.Phan Thiết cũ) đến các vùng nắng gió như Phan Rí Cửa, Bắc Bình hay tận đảo Phú Quý giữa trùng khơi, hiếm có mái nhà nào không có con cái đang học tập, làm việc và sinh sống tại TP.HCM.
"Con cái lớn lên, rời quê vào thành phố học đại học; rồi sau khi tốt nghiệp, các cháu tiếp tục ở lại lập nghiệp, xây dựng gia đình, tạo nên sự gắn bó mật thiết giữa hai vùng đất, tôi nghĩ sự kết nối ấy còn liên tục, nối tiếp qua nhiều thế hệ", bà Hải Anh, một giáo viên nghỉ hưu ở Phan Thiết, tâm sự như vậy. Hai người con của bà đều học đại học tại TP.HCM, ra trường rồi ở lại thành phố làm việc. Nay bà đã có cháu ngoại ở thành phố; cứ cuối tuần, ông bà lại thu xếp công việc để vào thăm con cháu.
Với ông bà, việc đi lại ấy không còn là một chuyến đi xa, mà đã trở thành nhịp sống quen thuộc. Câu chuyện mà bà Hải Anh kể, với người dân Bình Thuận - Phan Thiết không phải là hiếm hoi. Rất nhiều gia đình ở vùng đất duyên hải này gắn bó với câu nói "đi thành phố". TP.HCM vì vậy, không chỉ là nơi để đến, mà là nơi để gắn bó, để gửi gắm tương lai, để tiếp nối cuộc sống của bao người dân xứ biển.
Là người dân phố biển, không ai lại không có nhu cầu khám chữa bệnh tuyến trên ở TP.HCM. Khi tuyến tỉnh có lúc quá tải, hoặc không giải quyết được nhu cầu điều trị chuyên sâu thì suy nghĩ ngay lúc đó lại là "đi thành phố".
Vì thế, mỗi ngày, từ rất sớm, khi phố biển còn chưa thức giấc, các nhà xe ở Phan Thiết đã nhộn nhịp những chuyến xe đi rước khách để khởi hành lúc 2 - 3 giờ, đưa hàng chục người trên xe vào kịp giờ khám, chữa bệnh ở thành phố.
Đó là những người có nhu cầu khám, chữa bệnh ở tuyến trên. Anh Lê Khánh, một tài xế cho nhà xe S.L ở P.Phan Thiết, kể 2 giờ chở bệnh nhân đi, chiều lại đón về, nhưng 1 giờ tài xế đã đi đón khách rồi. "Họ là những người khách quen đi khám bệnh, đi thăm con cái, lại không rành đường ở thành phố, nên nhà xe tới tận nhà đón đi, rồi tối lại trả về tận nhà, đi riết như vậy thành thói quen", anh Khánh nói.
Không chỉ dừng lại ở nhu cầu khám chữa bệnh, TP.HCM còn là đầu mối giao thương quan trọng sầm uất. Nhiều tiểu thương ở Phan Thiết duy trì thói quen vào thành phố lấy hàng mỗi ngày hoặc mỗi tuần. Việc đi, về trong ngày giờ đây trở nên dễ dàng khi hạ tầng giao thông được cải thiện, biến khoảng cách từng là trở ngại thành một lợi thế kết nối.
Chị Lê Kim Thành kinh doanh đồ điện ở chợ Phan Thiết nói chị có nhiều mối hàng ở TP.HCM, làm ăn từ hàng chục năm qua. Giờ chỉ cần gửi đơn đặt hàng là nhà cung ứng ở thành phố vận chuyển ra tận nơi, không cần phải vào thành phố lấy như trước nữa vì đi lại nhanh hơn trước rất nhiều.
Đặc biệt, trong giai đoạn dịch Covid-19, hình ảnh người dân Phan Thiết ra bến xe gửi từng thùng cá tươi để "chi viện" cho con cái học tập, làm việc ở TP.HCM đã trở thành ký ức khó quên.
"Giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành ở TP.HCM, hàng nghìn gia đình ở Phan Thiết đều phải hằng tuần gửi thực phẩm, cá tươi cho các cháu ở thành phố vì lúc đó đi lại đều rất khó khăn", bà Hải Anh nhớ lại.
Nếu như trước đây, quãng đường từ Phan Thiết vào TP.HCM mất đến 5 - 6 giờ ô tô di chuyển, thì nay với tuyến cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây - Long Thành, thời gian đã được rút ngắn chỉ còn khoảng 2 giờ rưỡi. Sự thay đổi ấy không đơn thuần là câu chuyện giao thông mà đã tác động trực tiếp đến nhịp sống của người dân.
Khoảng cách được thu hẹp kéo theo tần suất đi lại gia tăng. Với hàng chục hãng xe khách chạy tuyến Bình Thuận - TP.HCM, người dân Bình Thuận - Phan Thiết có thể vào thành phố khám bệnh rồi về trong ngày, có thể tranh thủ cuối tuần thăm con cháu, hay đơn giản là đi mua sắm, đi du lịch đều dễ dàng hơn xưa.
Không chỉ thuận lợi vì có cao tốc, tại Phan Thiết còn có nhà ga đường sắt ngay trung tâm. Mỗi chuyến tàu cuối tuần chở biết bao du khách từ TP.HCM đến với các khu du lịch ở Mũi Né.
Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Bình Thuận, cho rằng thành phố không chỉ cung cấp cơ hội học tập, việc làm, dịch vụ y tế mà còn đem đến cho Bình Thuận một lượng khách du lịch rất lớn. Hằng năm, chỉ tính riêng Khu du lịch quốc gia Mũi Né đã đón hàng triệu lượt khách trong nước và quốc tế; trong số đó khách đến từ TP.HCM là rất lớn, nhất là dịp cuối tuần hay ngày nghỉ lễ.
"Sự kết nối này mang tính hai chiều. Thành phố mang đến cơ hội học tập, việc làm, dịch vụ y tế. Ngược lại, Phan Thiết mang đến không gian nghỉ dưỡng, văn hóa biển và những giá trị truyền thống. Hai vùng đất, hai nhịp sống khác nhau, nhưng lại hòa quyện trong một tổng thể gắn kết chặt chẽ với nhau", ông Khoa nói.
Còn ông Nguyễn Tư, một cựu chiến binh ở Phan Thiết, chia sẻ rằng đã trải qua hơn nửa thế kỷ từ ngày đất nước thống nhất, mối liên hệ giữa tỉnh Bình Thuận (nay là Lâm Đồng) và TP.HCM được bồi đắp sâu sắc hơn bởi các hoạt động kinh tế, văn hóa, đặc biệt là du lịch. "Sự kết nối ấy trở thành máu thịt, thấm sâu vào mỗi gia đình chúng tôi qua nhiều thế hệ", ông Tư nói.
Người Bình Thuận - Phan Thiết có thể đi nhiều nơi, nhưng hành trình quen thuộc nhất vẫn là "đi thành phố". Bởi ở đó có con cái, có công việc, có bệnh viện tuyến trên, có những cơ hội và cả những giấc mơ vươn xa. Và cũng chính từ những hành trình ấy, một mối liên kết bền chặt đã được hình thành, lặng lẽ nhưng không thể tách rời, như một phần tất yếu của đời sống phương Nam.
Tin Gốc: Thanh Niên

Hơn 1.000 xe máy đã bị phạt nguội vì đi trên vỉa hè ở TP.HCM, nhưng tình trạng này vẫn diễn ra trên nhiều tuyến đường. Nhiều thời điểm, vỉa hè chật kín xe máy, người đi bộ phải nép sát mép tường, thậm chí dắt theo trẻ nhỏ xuống lòng đường để tránh va chạm.
Đội CSGT Hàng Xanh (Phòng CSGT Công an TP.HCM) cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã lập hồ sơ xử lý hơn 1.000 trường hợp xe máy đi trên vỉa hè thông qua hình thức phạt nguội.
Riêng trong hai ngày 16 và 20.4, lực lượng chức năng đã ghi hình và gửi thông báo vi phạm đến chủ phương tiện đối với 192 trường hợp đi xe máy trên vỉa hè tại các tuyến đường Quang Trung, Nguyễn Oanh (phường Gò Vấp). Đây là những khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng xe máy đi trên vỉa hè để né ùn tắc.
Theo CSGT, việc xử lý qua hình ảnh giúp ghi nhận vi phạm một cách khách quan, minh bạch, không phụ thuộc vào việc người điều khiển có bị dừng xe trực tiếp hay không. Các thiết bị ghi hình cố định và lưu động hoạt động liên tục, khiến hành vi vi phạm khó bị bỏ sót.
Tra cứu thông tin 192 xe máy đi trên vỉa hè bị phạt nguội ngày 16 và 20.4 tại đây:
Vỉa hè vốn được thiết kế dành cho người đi bộ. Tuy nhiên, tại nhiều tuyến đường, không gian này đang bị lấn chiếm bởi hàng quán, xe đẩy và cả phương tiện giao thông. Khi xe máy tràn lên vỉa hè, người đi bộ bị đẩy xuống lòng đường, làm gia tăng nguy cơ va chạm.
Theo quy định tại Nghị định 168/2024, hành vi điều khiển xe máy đi trên vỉa hè có thể bị xử phạt từ 4 - 6 triệu đồng (trung bình 5 triệu đồng), đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Với mức xử phạt này, nhiều người vi phạm chỉ khi nhận thông báo mới "giật mình" vì hậu quả.
Đáng chú ý, trong bối cảnh việc ghi hình được tăng cường, người tham gia giao thông không thể trông chờ vào việc "né" lực lượng chức năng. Mọi hành vi vi phạm đều có thể bị camera hoặc thiết bị ghi hình lưu động ghi lại, sau đó gửi thông báo xử lý đến chủ phương tiện.
Để chủ động kiểm tra, người dân có thể tra cứu vi phạm phạt nguội qua cổng thông tin chính thức của lực lượng CSGT. Tại TP.HCM, truy cập trang web của Phòng CSGT: https://csgt-congan.hochiminhcity.gov.vn/wps/portal/Home/tra-cuu-vi-pham, nhập biển số xe, mã xác nhận và bấm "tìm kiếm".
Nếu có lỗi vi phạm, hệ thống sẽ hiển thị các thông tin như biển kiểm soát, loại phương tiện, thời gian và địa điểm vi phạm, trạng thái xử lý, đơn vị phát hiện và nơi giải quyết vụ việc. Người vi phạm có thể đến làm việc, nộp phạt tại đơn vị phát hiện hoặc tại đội CSGT nơi cư trú để thuận tiện xử lý.
CSGT TP.HCM khuyến cáo người tham gia giao thông cần chấm dứt hành vi đi xe máy trên vỉa hè, trả lại không gian an toàn cho người đi bộ. Trong thời gian tới, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tăng cường xử lý, kết hợp tuần tra trực tiếp và ghi hình phạt nguội để lập lại trật tự lòng, lề đường.
Khi camera có thể ghi lại vi phạm bất cứ lúc nào, việc "leo vỉa hè cho nhanh" không chỉ gây nguy hiểm cho người khác, mà còn có thể khiến người điều khiển phải trả giá bất ngờ.
Tin Gốc: Thanh Niên

CLB Thiên văn Đà Nẵng thuộc Đại học Đà Nẵng (DAC) thông tin về những hiện tượng thiên văn kỳ thú xuất hiện trong tháng 5 này mà người Việt có thể chiêm ngưỡng, tiêu biểu là 2 trăng tròn xuất hiện trong một tháng.
Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối. Lúc này bề mặt của mặt trăng sẽ phản xạ tối đa ánh sáng mặt trời về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào lúc bình minh.
Vì vậy, trăng tròn hiện diện trọn vẹn suốt cả đêm, từ khi trời vừa tối cho đến khi mặt trời mọc. Do được mặt trời chiếu sáng trực tiếp ở phía đối diện, trăng tròn rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả trong điều kiện có một chút mây mù.
Tuy nhiên, cũng chính vì ánh sáng quá rực rỡ này, trăng tròn thường làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng cho việc quan sát chúng. Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là trăng hoa, vì đây là thời điểm trong năm mà các loài hoa mùa xuân nở rộ.
Trận mưa sao băng Eta Aquarids có nguồn gốc từ sao chổi Halley, được phát hiện từ vào thời cổ đại. Sao chổi Halley (1P/Halley) là sao chổi nổi tiếng nhất và là sao chổi chu kỳ ngắn đầu tiên được xác nhận quay trở lại hệ mặt trời theo chu kỳ.
Sao chổi này được đặt theo tên của nhà thiên văn học người Anh là Edmond Halley. Năm 1705, Halley phát hiện ra rằng 3 sao chổi được báo cáo vào các năm 1531, 1607 và 1682 đều có quỹ đạo tương tự nhau.
Ông đề xuất rằng 3 sao chổi này thực ra là cùng một thiên thể. Cứ khoảng 74 - 76 năm thì sao chổi lại quay trở lại gần mặt trời và được nhìn thấy từ trái đất. Sau đó ông dự đoán rằng nó sẽ lại quay trở lại bầu trời vào năm 1758. Thật không may, Halley đã mất vào năm 1742, trước khi sao chổi này tái xuất hiện.
Trận mưa sao băng Eta Aquarids hoạt động từ khoảng 19.4 đến 28.5.2026 với cực điểm vào đêm 5.5, rạng sáng 6.5 với tần suất có thể lên đến 50 sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng.
Vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Trong pha này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối lại quay về phía trái đất.
Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn.
Do nằm rất gần mặt trời trên bầu trời, ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ hoàn toàn sự hiện diện của mặt trăng. Bên cạnh đó, phần mặt trăng quay về phía trái đất không được chiếu sáng, nên không phản xạ đủ ánh sáng để được nhìn thấy bằng mắt thường.
Người ta gọi lần trăng tròn này là trăng xanh. Đây là thuật ngữ dùng để chỉ trăng tròn lần thứ hai xuất hiện trong cùng một tháng dương lịch. Thông thường chỉ có 1 lần trăng tròn trong mỗi tháng dương lịch. Nhưng vì trăng tròn xảy ra sau mỗi 29,53 ngày nên đôi khi một tháng dương lịch sẽ có 2 lần trăng tròn. Dù được gọi là trăng xanh, mặt trăng không thực sự có màu xanh vào thời điểm này.
Tin Gốc: Thanh Niên

