Chiều 23/4, làm việc với Bộ Xây dựng và các đơn vị về tiến độ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam và các dự án đường sắt khác, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh việc phát triển theo mô hình TOD (đô thị gắn với giao thông công cộng) đòi hỏi lựa chọn hướng tuyến phù hợp. Hướng tuyến ảnh hưởng trực tiếp đến giải phóng mặt bằng và tổng mức đầu tư.
Ông yêu cầu các địa phương khẩn trương lập quy hoạch khu vực nhà ga để khai thác hiệu quả quỹ đất, phát huy lợi thế từng vùng, gắn phát triển kinh tế với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc Nam.
Phó thủ tướng cho biết dự án là nhiệm vụ mới, nhiều nội dung chưa có tiền lệ, cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Các bộ, ngành phải đánh giá tổng thể các yếu tố kinh tế, chính trị, đối ngoại, tài chính, mô hình quản lý và vận hành để lựa chọn phương án tối ưu.
Trong đó, ông đặc biệt lưu ý yêu cầu chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và từng bước làm chủ công nghệ, hướng tới phát triển ngành công nghiệp đường sắt trong nước, tăng dần tỷ lệ nội địa hóa.
Nhắc lại bài học từ một số tuyến đường sắt đô thị chưa kết nối do khác biệt công nghệ, tiêu chuẩn, Phó thủ tướng yêu cầu dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam phải bảo đảm đồng bộ ngay từ đầu.
Bộ Xây dựng cùng các bộ Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp phải sớm hoàn thiện và trình phê duyệt hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, làm cơ sở lựa chọn công nghệ, tư vấn, nhà thầu. Việc lựa chọn phải gắn với điều kiện chuyển giao công nghệ thực chất.
Phó thủ tướng cho biết dự án đang ở giai đoạn quan trọng, chuẩn bị lựa chọn tư vấn và nhà thầu. Chính phủ sẽ quyết định trên cơ sở đề xuất của Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan. Bộ Xây dựng phải đẩy nhanh tiến độ để sớm triển khai dự án. Các địa phương có tuyến đi qua cần xây dựng phương án giải phóng mặt bằng, tái định cư tại những khu vực đã xác định hướng tuyến và mốc giới.
Theo Bộ Xây dựng, dự án đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đang lập hồ sơ mời thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời công trình điện và chuẩn bị khu tái định cư.
Thứ trưởng Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và đối tác cung cấp, chuyển giao công nghệ.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam dài 1.541 km, từ Hà Nội đến TP HCM, thiết kế đường đôi, khổ 1.435 mm, tốc độ 350 km/h, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa. Tuyến chủ yếu vận chuyển hành khách, đồng thời đáp ứng nhu cầu vận tải hàng hóa khi cần thiết.
Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1.713.540 tỷ đồng, tương đương 67,34 tỷ USD, theo hình thức đầu tư công, dự kiến triển khai giai đoạn 2025-2035. Nhiều địa phương đã triển khai thu hồi đất, chuẩn bị khởi công vào tháng 12/2026.
Đầu tháng 4, Chính phủ ban hành Nghị quyết 98 cho phép tách dự án thành 17 dự án độc lập nhằm đẩy nhanh tiến độ. Trong đó có 15 dự án giải phóng mặt bằng do các tỉnh, thành phố thực hiện và một dự án di dời công trình điện lực do Tập đoàn Điện lực Việt Nam đảm nhận, dự kiến hoàn thành quý 4/2028.
Dự án xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao là dự án độc lập lớn nhất, do Bộ Xây dựng quyết định đầu tư, mục tiêu hoàn thành cơ bản vào năm 2035. Chính phủ cũng cho phép tiếp tục tách thành các dự án thành phần phù hợp với quy mô từng đoạn tuyến.
Sáng 29.4, UBND phường Tân Thành (Cà Mau) tổ chức họp dân để triển khai phương án hỗ trợ các hộ bị thiệt hại cây trồng, vật nuôi do ảnh hưởng từ dự án mở rộng Cảng hàng không Cà Mau. Không khí cuộc họp "nóng" lên khi người dân khóm 4 đồng loạt phản ánh tình trạng nguồn nước bị nhiễm mặn trong quá trình bơm cát phục vụ thi công dự án khiến cá chết hàng loạt.
Chi tiết gây chú ý là việc người dân mang cá chết đến cuộc họp để "nói có chứng". Bà Huỳnh Thị Lệ mang con cá chình làm khô và một con cá bống tượng vừa chết và đặt vấn đề thiệt hại trước chính quyền.
Theo bà Lệ, gia đình đã đầu tư gần 2 tỉ đồng trên diện tích 2 ha, nay cá chết hàng loạt khiến nguy cơ mất trắng hiện hữu. Nếu không được hỗ trợ kịp thời, bà không biết lấy gì để tái sản xuất và ổn định cuộc sống.
Cùng cảnh ngộ, ông Đặng Văn Năm cho biết gia đình ông thiệt hại khoảng 60% sản lượng cá chình và cá bống tượng. Phần cá chết đã được vớt bỏ, hiện chỉ còn khoảng 40% được cố gắng cứu vãn. Tuy nhiên, theo ông Năm, cá chết diễn ra trong thời gian dài khiến việc xác định thiệt hại ban đầu trở nên khó khăn nếu kiểm tra muộn.
Tại cuộc họp, người dân còn đặt vấn đề về trách nhiệm và tính minh bạch. Anh Nguyễn Hoàng Ân đề nghị làm rõ việc thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án. Đồng thời, anh Ân yêu cầu công khai kết quả phân tích chất lượng nước và các chỉ tiêu liên quan tại khu vực quanh công trình.
Trả lời tại cuộc họp, đại diện Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết đã tiến hành lấy mẫu nước và bước đầu ghi nhận độ mặn khá cao. Cơ quan này đang so sánh với chất lượng nước mặt và đối chiếu quy chuẩn đối với nước nuôi trồng thủy sản trước khi có thông tin chính thức.
Kết luận cuộc họp, ông Nguyễn Trường Giang, Phó chủ tịch UBND phường Tân Thành, cho biết địa phương đã bước đầu nắm tình hình thiệt hại, nhưng việc xác định cụ thể phải theo quy trình.
Theo kế hoạch, ngày 4.5, các đơn vị liên quan, đơn vị thi công và chính quyền phường sẽ đến từng hộ dân để kiểm tra thực tế, ghi nhận mức độ thiệt hại làm cơ sở đề xuất hướng xử lý theo quy định.
Ngày 16/4, UBND TP Đà Nẵng cho biết đã chấp thuận hồ sơ đề xuất đầu tư và tiếp nhận tài trợ dự án sửa chữa mặt đường Nguyễn Văn Linh từ Công ty Cổ phần Đầu tư Khai thác Nhà ga quốc tế Đà Nẵng. Doanh nghiệp tài trợ 100% kinh phí và trực tiếp tổ chức thi công dưới sự giám sát của cơ quan chức năng.
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 19,8 tỷ đồng, cải tạo đoạn dài 1,5 km từ cổng Sân bay quốc tế Đà Nẵng đến đường Hoàng Diệu. Các hạng mục gồm xử lý hư hỏng hiện trạng, thảm bê tông nhựa toàn bộ mặt đường và sơn hoàn trả hệ thống vạch kẻ giao thông.
Công trình dự kiến hoàn thành trong tháng 5/2026, sau đó bàn giao cho thành phố quản lý, khai thác. Việc sửa chữa nhằm bảo đảm an toàn giao thông và chuẩn bị hạ tầng phục vụ các sự kiện chính trị, văn hóa quốc tế tại địa phương.
Sau khi hoàn thành, doanh nghiệp tài trợ cho biết sẽ phối hợp với thành phố nghiên cứu phương án chỉnh trang tổng thể trục Nguyễn Văn Linh - Võ Văn Kiệt, tuyến kết nối trực tiếp từ sân bay qua cầu Rồng ra biển Mỹ Khê.
Định hướng cải tạo gồm bổ sung cây xanh, hệ thống chiếu sáng và các hạng mục mỹ thuật đô thị, hướng tới hình thành trục cửa ngõ đồng bộ, nâng cao chất lượng hạ tầng và diện mạo đô thị.
Thành phố yêu cầu việc sắp xếp, bố trí các hạng mục cảnh quan thực hiện linh hoạt, phù hợp quy hoạch không gian, đặc biệt tại các khu vực có mật độ giao thông cao.
Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, trên tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Hà Nội đến Cần Thơ hiện nay có 5 trạm dừng nghỉ đang vận hành khai thác, gồm các trạm Cầu Giẽ - Ninh Bình (trạm của VEC), Cao Bồ - Mai Sơn (Xuân Khiêm trái tuyến, Xuân Cương phải tuyến), La Sơn - Hòa Liên (trái tuyến), TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây; TP.HCM - Trung Lương.
Ngoài ra còn có 1 điểm dừng xe trên cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đã được đưa vào sử dụng. Các trạm dừng nghỉ này đang phục vụ tốt nhu cầu của người dân và các phương tiện giao thông lưu thông trên cao tốc.
Đối với các trạm dừng nghỉ đang đầu tư, Cục Đường bộ đã lựa chọn nhà đầu tư và ký kết hợp đồng 21/21 trạm dừng nghỉ.
Hiện nay, các nhà đầu tư đang khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư và triển khai thi công trên hiện trường theo tiến độ hợp đồng, phấn đấu cơ bản hoàn thành các trạm dừng nghỉ trong năm 2026.
Để đảm bảo cho nhân dân đi lại dịp nghỉ lễ 30.4 - 1.5 năm nay, trong thời gian đang đầu tư các trạm dừng nghỉ, Cục Đường bộ cung cấp thông tin vị trí các trạm dừng nghỉ, trạm tạm, các nút giao ra vào tuyến cao tốc, các dịch vụ khu vực lân cận (bao gồm trạm cấp xăng dầu, phục vụ ăn uống…) của các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông.
Theo đó, có 15 trạm đã hoàn thành các công trình dịch vụ công thiết yếu, đưa vào khai thác, cụ thể các trạm: Mai Sơn - QL45; Nghi Sơn - Diễn Châu; Hàm Nghi - Vũng Áng; Vũng Áng - Bùng; Bùng - Vạn Ninh.Vạn Ninh - Cam Lộ; Cam Lộ - La Sơn (trạm tạm); Quảng Ngãi - Hoài Nhơn (Km15); Quy Nhơn - Chí Thạnh; Vân Phong - Nha Trang; Nha Trang - Cam Lâm; Vĩnh Hảo - Phan Thiết (Km205); Phan Thiết - Dầu Giây; Cần Thơ - Hậu Giang; Hậu Giang - Cà Mau.
Trong 15 trạm đưa vào khai thác nói trên có 4 trạm có cây xăng phục vụ gồm các trạm: Mai Sơn - Quốc lộ 45; Hàm Nghi - Vũng Áng; Vũng Áng - Bùng; Vĩnh Hảo - Phan Thiết (Km205).
Như vậy, từ Hà Nội đi Cà Mau dịp nghỉ lễ 30.4 - 1.5 năm nay có 21 trạm dừng nghỉ/dừng xe có công trình dịch vụ công thiết yếu đưa vào khai thác, cự ly trung bình khoảng 100km/trạm.
Ngoài ra, còn có các nút giao ra vào tuyến cao tốc, tuyến kết nối các dịch vụ khu vực lân cận (bao gồm trạm cấp xăng dầu, phục vụ ăn uống…) cơ bản đáp ứng được nhu cầu của người dân và phương tiện giao thông lưu thông trên cao tốc.
