Chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn hôm 22-4, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ hoãn các cuộc tấn công mới vào Iran theo yêu cầu của lãnh đạo Pakistan, đồng thời gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi đàm phán hoàn tất.
Tuy nhiên, Washington vẫn giương cao “cây gậy”: duy trì lệnh phong tỏa và trạng thái sẵn sàng hành động quân sự. Đáp lại, Tehran khẳng định không hề yêu cầu gia hạn, không công nhận lệnh ngừng bắn, và bảo lưu quyền tấn công Israel cùng các mục tiêu tại các quốc gia vùng Vịnh.
Iran cũng tuyên bố sẽ không mở eo biển Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn hiệu lực, đồng thời đe dọa đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb có vị trí chiến lược quan trọng.
Trước những diễn biến leo thang, Trung Quốc đã điều ba tàu chiến đến eo biển Hormuz, bao gồm tàu khu trục Tangshan, tàu hộ vệ Daqing và tàu tiếp tế Taihu – trước đó đang ở Vịnh Aden nhưng đã thay đổi lộ trình.
Theo nhóm chuyên gia quân sự Rybar, động thái này diễn ra ngay sau vụ Hải quân Mỹ bắt giữ tàu Touska của Iran – con tàu được cho là vận chuyển natri perclorat dùng trong sản xuất nhiên liệu tên lửa, đang trên đường từ cảng Gaolan của Trung Quốc đến Iran, theo tờ Washington Post.
Bắc Kinh mạnh mẽ lên án vụ việc, mô tả đây là hành động chặn bắt cưỡng bức. Nhóm chuyên gia Rybar đặt câu hỏi đáng chú ý: “Liệu quyết định gia hạn ngừng bắn vô thời hạn của ông Trump có phải là phản ứng trước động thái của Trung Quốc?”.
Kênh truyền hình Nga Tsagrad dự báo hai kịch bản có thể xảy ra: Mỹ sẽ không nhượng bộ – ông Trump chỉ cần một khoảng dừng để tái vũ trang rồi sẽ giáng đòn mạnh; hoặc Mỹ và Iran sẽ đạt một thỏa thuận kín đáo, theo đó Washington bồi thường cho Tehran những tổn thất và giảm thiểu thiệt hại từ việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Về phần mình, Nga cũng đang tích cực tham gia các cuộc đàm phán. Hãng thông tấn Tasnim ngày 22-4 cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã có cuộc điện đàm “về những diễn biến khu vực và quốc tế gần đây”.
Đại sứ Iran tại Tunisia, ông Mir Masoud Hosseinian, đề xuất Nga và Trung Quốc có thể đóng vai trò bảo lãnh cho một thỏa thuận khả thi giữa Tehran và Washington. Tsagrad nhận định: “Tehran đang làm rõ rằng họ muốn thấy không chỉ người Mỹ mà cả các cường quốc lớn khác tham gia vào thỏa thuận – đây là cách để có thêm bảo đảm và giảm nguy cơ thỏa thuận bị phá vỡ”.
Trên thực địa, tình hình eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng. Ngày 22-4, hơn 30 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được phát hiện gần eo biển Hormuz.
Tờ New York Times ngày 21-4 cho biết quân đội Mỹ vẫn chưa thể tiêu diệt “hạm đội muỗi” của Iran – hàng nghìn tàu cao tốc có thể đạt tốc độ tới 185 km/giờ, được trang bị súng máy, tên lửa và máy bay không người lái, có căn cứ giấu kín trong các hầm ngầm dọc bờ biển Iran.
Theo Tổ chức Hàng hải quốc tế, đã có ít nhất 20 vụ tấn công vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz kể từ khi xung đột nổ ra.
Ngày 22-4, CBS News dẫn tuyên bố của Iran về việc bắt giữ tàu container Francesca (thuộc sở hữu Công ty MSC, Thụy Sĩ) và tàu chở hàng rời Epaminondas (liên hệ với chủ tàu Hy Lạp) vì “cố đi qua eo biển Hormuz mà không được phép”.
Cơ quan Quốc phòng và Vận tải hàng hải Anh (UKMTO) xác nhận cả hai tàu đều bị IRGC bắn, một tàu hư hại nghiêm trọng.
Hãng Fars cho biết IRGC ngày 22-4 còn tấn công thêm tàu Euphoria – tàu thứ ba bị bắt giữ ngoài khơi Iran. Dù vậy, theo Financial Times, ít nhất 34 tàu chở dầu liên quan đến Iran đã lọt qua sự kiểm soát của Mỹ.
Trong bối cảnh đó, thông tin về đàm phán tiếp tục nhiễu loạn. Hãng Ynet của Israel ngày 22-4 đưa tin ông Trump thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn đến ngày 26-4, trong khi kênh N12 cũng của Israel lại nói thời hạn là ngày 3-5. Thư ký báo chí Nhà Trắng Caroline Leavitt phải lên tiếng đính chính: ông Trump không đặt ra thời hạn cụ thể nào.
Ngày 23-4 có tin vòng đàm phán mới có thể diễn ra vào ngày 24-4. Khi được hỏi, ông Trump trả lời: “Có thể lắm!”. Tuy nhiên, Tehran gần như ngay lập tức tuyên bố chưa có kế hoạch nối lại đàm phán. Cuộc đấu “ai nhượng bộ trước” vẫn chưa có hồi kết.
Kế hoạch xây dựng tháp Trump (Trump Tower) tại thành phố Gold Coast của Úc đã chính thức bị hủy bỏ chỉ sau ba tháng kể từ khi công bố.
Phía nhà phát triển dự án cho rằng hình ảnh thương hiệu "độc hại" của Tổng thống Mỹ cùng cuộc chiến tại Iran là nguyên nhân khiến thỏa thuận đổ vỡ.
Ông David Young, Giám đốc điều hành Tập đoàn bất động sản Altus, cho biết xung đột tại Iran đã khiến thương hiệu của ông Trump ngày càng khó vận hành tại Úc.
"Có thể nói rằng với cuộc chiến tại Iran và nhiều yếu tố khác, thương hiệu ông Trump đang trở nên độc hại tại Úc.
Cách đây một thời gian, chúng tôi nhận ra đã đến lúc phải chia tay. Đây không phải là vấn đề không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng. Chúng tôi vẫn còn nhiều lựa chọn thương hiệu cao cấp khác và dự án vẫn đang được triển khai", ông Young nhận định.
Tập đoàn Trump sau đó bác bỏ lập luận này, khẳng định chính nhà đầu tư mới là bên không đáp ứng được các nghĩa vụ tài chính cơ bản.
Giám đốc điều hành Tập đoàn Trump Kimberly Benza phát biểu: "Sau nhiều tháng đàm phán với hết lời hứa này đến lời hứa khác cho một dự án ước tính trị giá 1 tỉ USD, Tập đoàn Altus đã không thể đáp ứng những nghĩa vụ tài chính cơ bản nhất ngay khi ký kết thỏa thuận".
"Việc ông Young cố tình đổ lỗi cho các sự kiện toàn cầu về việc chúng tôi chấm dứt thỏa thuận thực chất chỉ là mưu đồ nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi những sai phạm và thất bại của chính ông ta", bà nhấn mạnh.
Tập đoàn của gia đình ông Trump khẳng định vẫn mong đợi tìm kiếm các cơ hội dự án tiềm năng khác tại Úc.
Trong khi đó, Thị trưởng thành phố Gold Coast Tom Tate nhận định sự đổ vỡ này bắt nguồn từ các cuộc thương lượng về lợi nhuận hơn là yếu tố chính trị.
Chia sẻ với Đài ABC Gold Coast, ông Tate cho biết: "Phía Tập đoàn Trump đòi hỏi cao hơn về mặt tài chính cho thương hiệu của họ, bao gồm chi phí vận hành và tỉ lệ lợi nhuận.
Khi dự án được công bố lần đầu, ông Eric Trump - con trai của Tổng thống Mỹ Donald Trump - từng khẳng định đây là bước tiến chính thức đầu tiên của tập đoàn vào thị trường Úc, mang lại "uy tín và sức hút của một thương hiệu xa xỉ đẳng cấp thế giới".
Dự án đã gây chia rẽ trong cộng đồng địa phương ngay từ đầu. Các bản kiến nghị phản đối đã thu hút hơn 120.000 chữ ký, áp đảo so với khoảng 3.500 chữ ký ủng hộ.
"Sáng kiến vẫn hoạt động, nhưng mới phát sinh khó khăn là chỉ còn khoảng 9 quốc gia thành viên đóng góp tài chính", Tổng thống Czech Petr Pavel nói trong cuộc phỏng vấn được Financial Times công bố ngày 26/5.
Ông nhận định tình trạng thành viên rút khỏi liên minh đang gây trở ngại cho dự án cung cấp tới 50% lượng đạn pháo cỡ lớn cho Ukraine, nhấn mạnh vai trò của sáng kiến này đối với quân đội Ukraine là rất khó thay thế trong ngắn hạn.
Văn phòng Tổng thống Czech không nêu tên các quốc gia đã rút khỏi chương trình. Tuy nhiên, một quan chức quân sự phương Tây cho biết Đức và một số nước Bắc Âu vẫn duy trì tư cách thành viên. Nguồn tin này mô tả một số nước cảm thấy khó hiểu khi phải tài trợ cho chương trình mà ngay cả giới lãnh đạo quốc gia dẫn dắt cũng không ủng hộ đầy đủ.
Ra đời đầu năm 2024, sáng kiến do Czech điều phối với 18 thành viên tham gia đã trở thành một trong những nguồn cung đạn dược quan trọng cho Ukraine, giữa lúc quân đội nước này rơi vào tình trạng khan hiếm vũ khí trầm trọng. Trong hai năm qua, chương trình chuyển hơn 4 triệu quả đạn pháo cỡ lớn nhằm giúp Ukraine duy trì năng lực phòng thủ.
Tuy nhiên, chuyển biến trên chính trường Czech cuối năm ngoái đã ảnh hưởng đến mức độ ủng hộ đối với sáng kiến. Thủ tướng Andrej Babis, người trở lại cầm quyền từ tháng 12/2025, cam kết không để người dân Czech phải tốn tiền cho vũ khí viện trợ Ukraine.
Ông tuyên bố chính phủ Czech sẽ ưu tiên sử dụng nguồn lực công để hỗ trợ người dân, trong bối cảnh các hộ gia đình chật vật với hóa đơn năng lượng tăng cao vì xung đột Trung Đông. "Chúng tôi không có tiền. Chúng tôi sẽ nhận tiền từ các nước khác rồi mới chuyển đạn dược", ông nói.
Trong chiến dịch tranh cử năm 2025, ông Babis từng dọa chấm dứt hoàn toàn sáng kiến, cho rằng chương trình thiếu minh bạch trong cách sử dụng nguồn tiền, cũng như mức độ lợi ích cho Tập đoàn Czechoslovak (CSG), doanh nghiệp đối tác của chính phủ trong tìm kiếm nguồn cung và sửa chữa đạn pháo từ các nước ngoài NATO rồi chuyển cho Ukraine.
Giám đốc điều hành CSG Michal Strnad cho biết sau khi chính phủ mới nhậm chức, sáng kiến có nhiều tháng rơi vào tình trạng đình trệ do vấn đề pháp lý cần được làm rõ. Dù vậy, ông Strnad cho rằng còn quá sớm để kết luận Ukraine sẽ nhận ít đạn pháo hơn trong năm nay, bởi một số nước tài trợ có thể đã chuyển sang kênh mua sắm khác thay vì thông qua sáng kiến do Czech dẫn dắt.
"Một số nước không còn muốn tài trợ cho sáng kiến nữa, nên họ mua trực tiếp từ chúng tôi hoặc từ nhà cung cấp khác", lãnh đạo CSG cho hay, thêm rằng chương trình "chưa chết" nhưng đang vận hành chậm hơn.
Lầu Năm Góc đang chịu áp lực tài chính ngày càng lớn và trong một số trường hợp gặp khó khăn trong việc duy trì các hoạt động huấn luyện và bảo dưỡng thường kỳ giữa lúc xung đột Iran vẫn tiếp diễn, khiến các lãnh đạo quân đội Mỹ phải thúc giục Quốc hội cấp thêm ngân sách.
Cả Mỹ và Iran đều tiếp tục phát đi tín hiệu không nhượng bộ, kiên quyết giữ vững các điều kiện mà họ nêu ra, khiến việc tìm tiếng nói chung giữa 2 bên vẫn đang gặp thách thức. Hai bên đều chịu áp lực khi xung đột kéo dài. Nếu Iran đối mặt với việc bị Mỹ phong tỏa cảng biển, thì Washington cũng đã chi một khoản tiền rất lớn cho xung đột và đang đối mặt với áp lực ngân sách ngày càng nhiều hơn.
Đô đốc Daryl Caudle, Tư lệnh Hải quân Mỹ, nói với các nghị sĩ Ủy ban Quân vụ Hạ viện hồi đầu tháng rằng ngân sách năm 2026 của Hải quân “không tính đến Chiến dịch Cuồng nộ”, đồng thời cho biết lực lượng này đang bị ảnh hưởng tới “các hoạt động thường kỳ”.
Theo ông, điều này bao gồm việc phải cắt giảm các cuộc tập trận, giảm số giờ huấn luyện bay và hạn chế đào tạo tân binh.
“Thành tích tuyển quân kỷ lục của tôi sẽ bị cản trở nếu không có thêm ngân sách để đưa những người này từ trại huấn luyện đi tiếp và chi trả tiền thưởng nhập ngũ cũng như tái nhập ngũ”, Caudle nói với các nghị sĩ.
Quân đoàn Thiết giáp số III của Lục quân Mỹ, bộ chỉ huy đóng tại bang Texas, quản lý khoảng 70.000 binh sĩ cùng hàng trăm xe tăng, đã bị cắt gần 292 triệu USD ngân sách huấn luyện vào cuối tháng 4, theo một tài liệu nội bộ mà truyền thông Mỹ đã tiếp cận được.
Trong khi đó, cơ sở đào tạo quân y của quân đội Mỹ đã hủy hàng chục khóa học và cắt nguồn tài trợ tập trung cho nhiều chương trình khác, theo một bản ghi nhớ ngày 27/4.
Thông thường, quân đội Mỹ phải sử dụng ngân sách đúng theo từng hạng mục cụ thể trừ khi được Quốc hội cho phép điều chuyển. Các hoạt động huấn luyện chủ yếu được chi từ tài khoản “Vận hành và Bảo dưỡng” (O&M).
Chuyên gia ngân sách quốc phòng Todd Harrison thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) cho biết tài khoản O&M được dùng cho mọi thứ, từ huấn luyện, triển khai lực lượng, nhiên liệu, đi lại, sửa chữa thiết bị cho đến trả lương cho một số nhân viên dân sự của Lầu Năm Góc.
Ông Harrison nói rằng việc theo dõi chi tiêu thời gian thực của Lầu Năm Góc từ bên ngoài là bất khả thi, nhưng “hoàn toàn có khả năng” quân đội đang phải đánh đổi bằng cách cắt các chuyến công tác không cần thiết hoặc hủy huấn luyện.
Ở giai đoạn đầu chiến dịch Iran, các quan chức trong chính quyền Tổng thống Donald Trump từng thảo luận về việc đề nghị cấp bổ sung ngân sách cho quân đội, với một số người ước tính chi phí lên tới 200 tỷ USD. Tuy nhiên, sau đó chính quyền cho rằng con số này quá cao, dù chưa đưa ra đề xuất cụ thể và cũng chưa có dấu hiệu Quốc hội sẽ phê duyệt thêm ngân sách.
Ước tính gần nhất của Lầu Năm Góc về chi phí xung đột là khoảng 29 tỷ USD, theo quyền kiểm soát viên Lầu Năm Góc Jules “Jay” Hurst III phát biểu trước Hạ viện ngày 12/5.
Tuy nhiên, con số này chỉ bao gồm chi phí đạn dược và máy bay bị phá hủy, chưa tính chi phí xây dựng lại các căn cứ quân sự. Các nguồn tin nói với CNN hồi cuối tháng 4 rằng tổng chi phí thực tế có thể gần 40-50 tỷ USD.
Một quan chức quốc phòng am hiểu vấn đề ngân sách cho biết quân đội Mỹ thường gặp khó khăn tài chính vào cuối năm tài khóa liên bang kết thúc vào tháng 9, khiến họ phải xin Quốc hội cho phép điều chuyển tiền giữa các hạng mục chi tiêu. Tuy nhiên, trong năm 2026, vấn đề này xuất hiện sớm hơn nhiều do chi phí gia tăng và chiến dịch quân sự kéo dài.
Tư lệnh Không quân Mỹ Kenneth Wilsbach cũng nói trước Thượng viện tuần trước rằng xung đột với Iran đang làm trầm trọng thêm những vấn đề sẵn có về mức độ sẵn sàng chiến đấu.
Các nghị sĩ phụ trách ngân sách đã liên tục gây sức ép với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trong các phiên điều trần đầu tháng này, yêu cầu Lầu Năm Góc nhanh chóng trình đề xuất xin cấp thêm ngân sách.
“Nhiều khả năng chúng ta sẽ phải hoàn trả cho các tài khoản O&M đang bị sử dụng để chi trả cho chiến dịch đang diễn ra,” nghị sĩ Cộng hòa bang California Ken Calvert, Chủ tịch tiểu ban quốc phòng của Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện, cho biết.
Theo ông Harrison, “chi phí ẩn” của cuộc xung đột sẽ dần bộc lộ theo thời gian khi thiết bị quân sự bị hao mòn nặng hơn, kéo theo chi phí bảo dưỡng tăng mạnh. Ông cho rằng nguồn ngân sách bổ sung cũng sẽ rất cần thiết để tái bổ sung kho tên lửa phòng không và tên lửa tấn công vốn đang cạn dần của Lầu Năm Góc.
