Trong thông điệp bằng văn bản công bố ngày 4.6, Lãnh tụ tối cao Iran cáo buộc Mỹ và Israel đang tìm cách gây chia rẽ người Iran sau khi bị giáng đòn quyết định trên chiến trường, theo AFP.
Nhà lãnh đạo cho rằng “kẻ thù hung ác” đang tìm cách “gieo mầm mống nghi ngờ, tuyệt vọng, sợ hãi, mất lòng tin và chia rẽ” trong người dân Iran.
“Để đối phó những ý đồ xấu này, mọi người phải duy trì sự đoàn kết và gắn bó bằng sự kiên định và sáng suốt, vô hiệu hóa âm mưu thâm độc của chúng”, ông Mojtaba Khamenei viết.
Tuyên bố được một vị chủ lễ đọc lên tại lăng mộ cố Lãnh tụ tối cao Ruhollah Khomeini, nhân dịp kỷ niệm 37 năm ngày mất của ông.
Ông Khomeini là lãnh tụ đầu tiên của Iran sau khi cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979 kết thúc vương triều Mohammad Reza Pahlavi.
Sau khi ông Khomeini qua đời vào năm 1989, ông Ali Khamenei trở thành người kế nhiệm cho đến khi thiệt mạng trong cuộc tấn công của Mỹ và Israel ngày 28.2. Ông Ali Khamenei là cha của đương kim Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei.
Theo AFP, ngày 4.6 năm nào ông Ali Khamenei cũng phát biểu tưởng niệm người tiền nhiệm. Năm nay, di ảnh của ông được đặt trên chiếc ghế tại lăng mộ.
Từ khi kế nhiệm người cha vào tháng 3, ông Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng mà chỉ ra tuyên bố bằng văn bản.
Xung đột chấm dứt với thỏa thuận ngừng bắn từ ngày 8.4 nhưng các cuộc đàm phán hiện chưa mang lại thỏa thuận hòa bình. Mỹ và Iran gần đây có các đợt tấn công qua lại.
Tin Gốc: Thanh Niên
Hãng AFP ngày 4.6 dẫn lời Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo về nguy cơ "thực sự" leo thang xung đột Nga - Ukraine, trong bối cảnh Ukraine thể hiện khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.
Phát biểu này được đưa ra sau khi các máy bay không người lái (UAV) của Ukraine tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng ở thành phố lớn thứ hai của Nga là Saint Petersburg, cuộc tấn công mà Kyiv gọi là hành động trả đũa cho làn sóng tấn công quy mô lớn của Nga hôm 2.6 khiến ít nhất 23 người thiệt mạng.
"Ukraine ngày càng trở nên hiệu quả hơn trong việc tiến hành các cuộc tấn công tầm xa sâu vào lãnh thổ Nga", ông Rubio nói với Ủy ban Phân bổ ngân sách Thượng viện.
"Đây là một trong những điều nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc cố gắng chấm dứt cuộc chiến này, nếu có thể, bởi vì nguy cơ leo thang là có thật, thực tế hơn so với hai năm trước", ông cảnh báo.
Trước đó, khi phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, ông Rubio cho rằng việc thiếu tiến triển nhằm chấm dứt cuộc chiến là điều đáng tiếc. "Cho đến nay, cả hai bên đều không sẵn lòng nhượng bộ, đặc biệt là phía Nga, về những điều cần thiết để mang lại hòa bình", ông nói.
"Nhưng chúng tôi luôn sẵn sàng, chúng tôi đã tham gia và đầu tư một lượng thời gian đáng kể ở cấp cao vào cuộc xung đột đó trong năm qua", ông nói thêm.
Bên cạnh đó, nhà ngoại giao này cho hay Washington đang hoàn tất gói viện trợ quân sự trị giá 400 triệu USD cho Ukraine, dự kiến có thông báo chính thức trong thời gian ngắn sắp tới.
"Việc đó hiện trải qua quy trình liên ngành", ông Rubio nói và cho biết thêm ông hy vọng "sẽ sớm có tin tức về vấn đề đó".
Khoản tài trợ này được ủy quyền theo Sáng kiến Hỗ trợ an ninh Ukraine năm 2026, cho phép Lầu Năm Góc mua sắm thiết bị và đạn dược trực tiếp từ các nhà thầu quốc phòng của Mỹ, theo hãng Anadolu Agency.
Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng trị giá khoảng 900 tỉ USD cho năm tài chính 2026, được Quốc hội Mỹ thông qua, đã phân bổ 400 triệu USD cho Ukraine vào năm 2026 và thêm 400 triệu USD nữa vào năm 2027 theo Sáng kiến Hỗ trợ an ninh Ukraine.
Tin Gốc: Thanh Niên
Thế Giới
Nhóm nghị sĩ Dân chủ yêu cầu Mỹ công khai chương trình hạt nhân Israel
30 nghị sĩ Dân chủ, đứng đầu là hạ nghị sĩ Joaquin Castro, ngày 5/5 gửi thư tới Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cho rằng việc Tổng thống Donald Trump hợp tác với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, với mục tiêu ngăn chặn quốc gia này sở hữu vũ khí hạt nhân, mà không công khai thừa nhận việc Tel Aviv cũng đang sở hữu loại vũ khí này, là điều không thể tiếp diễn.
"Chúng ta đang sát cánh chiến đấu với Israel, quốc gia mà chính phủ Mỹ vẫn chính thức từ chối thừa nhận chương trình vũ khí hạt nhân tiềm tàng của họ", bức thư có đoạn. "Những rủi ro về tính toán sai lầm, leo thang và sử dụng hạt nhân trong bối cảnh hiện nay không còn là lý thuyết suông".
Nhóm nghị sĩ nhấn mạnh quốc hội có quyền được thông tin đầy đủ về cán cân hạt nhân ở Trung Đông, nguy cơ leo thang từ bất cứ bên nào trong cuộc xung đột cũng như kế hoạch cùng các phương án dự phòng của chính quyền đối với những kịch bản đó.
"Chúng tôi chưa nhận được những thông tin như vậy", các nghị sĩ viết trong thư.
Theo các quan chức giấu tên, một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ leo thang hạt nhân trong xung đột Iran, cho rằng lằn ranh đỏ của Israel có thể chưa được hiểu đúng mức.
Israel được cho là đã bí mật xây dựng chương trình vũ khí hạt nhân của mình từ cuối những năm 1950, nhưng chưa từng công khai thừa nhận. Hồi tháng 10/2023, nữ nghị sĩ Revital Gotliv thuộc đảng Likud cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu kêu gọi Israel sử dụng tên lửa hạt nhân Jericho đáp trả nhóm Hamas ở Gaza để "khôi phục an ninh đất nước".
Đây là lần đầu tiên một nghị sĩ Israel công khai thừa nhận nước này đang sở hữu Jericho, tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của Israel, bởi Tel Aviv từ trước tới nay luôn duy trì chính sách "mơ hồ chiến lược", không thừa nhận cũng không phủ nhận về kho vũ khí hạt nhân của mình.
Israel không công bố học thuyết nào về cách thức họ có thể sử dụng vũ khí hạt nhân. Chính phủ Israel cuối những năm 1960 tuyên bố nước này "sẽ không phải là quốc gia đầu tiên đưa vũ khí hạt nhân vào Trung Đông", nhưng lại diễn giải rằng chỉ hành động công khai hoặc thử nghiệm mới được xem là "đưa" vũ khí hạt nhân vào khu vực.
Cách diễn giải này từng gây ra bất đồng giữa Israel và Mỹ, theo các tài liệu giải mật từ Bộ Ngoại giao Mỹ năm 1969. Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng và cựu cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, đã hóa giải căng thẳng bằng cách đề xuất với tổng thống Richard Nixon áp dụng chính sách "mơ hồ hạt nhân" với Israel.
Điều này đồng nghĩa Israel sẽ giữ bí mật chương trình hạt nhân của mình và hạn chế tiến hành các vụ thử hạt nhân, còn Mỹ sẽ "nhắm mắt làm ngơ" và không ép Israel ký Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT).
Cách tiếp cận này cho phép Mỹ duy trì hợp tác mà không công khai thừa nhận chương trình hạt nhân của Israel, đảm bảo lợi ích chiến lược của cả hai bên mà không làm tổn hại đến các cam kết quốc tế, theo Avner Cohen, nhà sử học người Mỹ gốc Israel nổi tiếng với các công trình nghiên cứu về lịch sử hạt nhân.
Trong bức thư ngày 5/5, nhóm nghị sĩ Dân chủ lưu ý rằng các quan chức của chính phủ Mỹ về cơ bản đã thừa nhận sự tồn tại của chương trình hạt nhân Israel. Trong một phiên điều trần phê chuẩn vào năm 2006, sau khi được ông George W. Bush đề cử làm Bộ trưởng Quốc phòng, ông Robert Gates đã nói về Iran rằng: "Họ bị bao vây bởi các cường quốc có vũ khí hạt nhân, Pakistan ở phía đông, Nga ở phía bắc, Israel ở phía tây và chúng ta ở vịnh Ba Tư".
Bức thư từ nhóm nghị sĩ Dân chủ là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của đảng này đối với Israel, khi ngày càng xuất hiện nhiều ý kiến không đồng tình với các hành động quân sự của nước này ở Dải Gaza, Bờ Tây và Lebanon.
Nhà sử học Cohen cho biết bức thư đã phá vỡ điều cấm kỵ đã tồn tại hơn nửa thế kỷ. "Đây là điều mà trước đây người ta không dám làm. Ngay cả việc nêu ra những câu hỏi này một cách công khai cũng là sự khác biệt so với chuẩn mực lưỡng đảng", ông đánh giá.
Chính quyền Tổng thống Trump và Israel chưa phản hồi về bức thư của các nghị sĩ Dân chủ.
Tin Gốc: Vnexpress
"Chúng tôi không đòi hỏi sự nhượng bộ nào. Thứ duy nhất chúng tôi đòi hỏi là quyền hợp pháp của mình", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết trong cuộc họp báo thường kỳ hôm nay, đề cập đến đề xuất chấm dứt xung đột mà nước này vừa chuyển cho Mỹ.
Phát biểu được Baghaei đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông "vừa đọc phản hồi từ 'đại diện Iran'" về đề xuất hòa bình của Mỹ, tuyên bố "không thể chấp nhận được văn bản này", song không nêu chi tiết về nội dung.
Ông Trump trong cuộc phỏng vấn với trang tin Axios sau đó cho biết "tôi không thích bức thư của Iran, nó hoàn toàn không phù hợp, tôi không thích cách họ phản hồi", đồng thời cáo buộc Iran "gây bất ổn cho nhiều quốc gia trong 47 năm".
"Đề xuất của chúng tôi về đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz có vô lý không?", ông Baghaei đặt câu hỏi, phản bác lại tuyên bố của ông Trump. "Nỗ lực thiết lập hòa bình và an ninh trên toàn khu vực là thiếu trách nhiệm sao?".
Ông lưu ý rằng đề xuất của Iran tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh trên toàn khu vực, ngăn chặn các cuộc tấn công vào tàu thuyền Iran và đảm bảo giải phóng tài sản của nước này đã bị đóng băng trong nhiều năm qua.
"Mọi điều khoản chúng tôi đưa ra trong đề xuất đều hợp lý, hào phóng, nhằm mang lại lợi ích cho khu vực và toàn thế giới", ông nói thêm, nhấn mạnh đây không thể bị coi là những yêu cầu quá đáng hay thiếu trách nhiệm.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho rằng mọi vấn đề do Iran nêu ra lẽ ra phải được đưa ra thảo luận. Tuy nhiên, ông cáo buộc Mỹ "tiếp tục khăng khăng đưa ra những yêu cầu vô lý".
Khi được hỏi về thông tin rằng cả Iran và Mỹ đều thiếu ý chí tiếp tục đàm phán, ông Baqaei cho biết ưu tiên hiện tại của Tehran là chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon, đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz và ngăn chặn các hành động thù địch cũng như việc phong tỏa tàu thuyền. Ông mô tả những ưu tiên này là "có trách nhiệm và hợp lý" trong bối cảnh hiện nay.
Bình luận về tương lai đàm phán Iran - Mỹ và khả năng chiến sự tái bùng phát, ông Baqaei tuyên bố Iran sẵn sàng chiến đấu bất cứ khi nào cần thiết, nhưng cũng sẽ tận dụng các kênh ngoại giao bất cứ khi nào thấy hiệu quả để bảo vệ lợi ích quốc gia.
Trong cuộc phỏng vấn với Axios, ông Trump cho biết đã nói chuyện với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về phản ứng của Iran, cũng như một số vấn đề khác.
"Đây là một cuộc điện đàm rất thành công, quan hệ của chúng tôi tốt", ông Trump nói về ông Netanyahu. "Các cuộc đàm phán với Iran là vấn đề của riêng tôi, không phải là của mọi người".
Giới chức Iran cho biết thông qua phản hồi mới gửi, nước này bác bỏ đề xuất của Mỹ mà họ coi là "yêu cầu đầu hàng". Tổng thống Masoud Pezeshkian tuyên bố "Iran sẽ không bao giờ cúi đầu trước đối phương, nếu đối thoại hay đàm phán diễn ra, đó không phải hành động đầu hàng hay lùi bước".
Hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn lời một nguồn tin cho biết phản ứng của ông Trump với đề xuất hòa bình "không quan trọng" với Tehran.
"Không ai ở Iran soạn thảo đề xuất để làm hài lòng ông Trump", người này nói. "Nhóm đàm phán chỉ đưa ra những gì phù hợp với quyền lợi của người dân Iran và điều này sẽ tốt hơn nếu ông Trump không hài lòng".
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết trong đề xuất của mình, Iran muốn bồi thường thiệt hại do xung đột và nhấn mạnh chủ quyền đối với eo biển Hormuz. Bên cạnh đó, nước này kêu gọi Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải, đảm bảo không có thêm các cuộc tấn công, gỡ bỏ những biện pháp trừng phạt và hủy lệnh cấm bán dầu do Washington áp đặt với Tehran.
Wall Street Journal cho biết Iran còn bác yêu cầu của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân và kho uranium đã làm giàu. Iran cho biết họ muốn tổ chức đàm phán riêng biệt, đề nghị pha loãng một phần uranium đã làm giàu và chuyển phần còn lại cho quốc gia thứ ba. Số uranium này sẽ được trả lại nếu Mỹ rút khỏi bất cứ thỏa thuận cuối cùng nào.
Mỹ - Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.
Tin Gốc: Vnexpress