Hôm qua, giá dầu Brent và WTI tiếp tục tăng thêm hơn 2%, lần lượt đạt mức 86,02 và 80,78 USD/thùng.
Giá dầu tăng cao khi chiến sự Iran tiếp tục khó lường. Hôm qua (17.7), CNN đưa tin Qatar, Kuwait và Jordan cùng ngày đã bị Iran tấn công, và Tehran cũng tuyên bố tập kích các cơ sở của quân đội Mỹ ở Bahrain, Oman và Syria. Mặt khác, Iran cũng thông báo một số cây cầu ở miền nam nước này đã bị đánh phá trong đợt tấn công mới nhất của Mỹ. Những cây cầu bị đánh phá nằm trên các tuyến đường kết nối với thành phố Bandar Abbas, một thành phố ven biển trên eo biển Hormuz.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) – đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, đặt vấn đề rủi ro cuộc chiến có thể lan rộng.
Chuyên gia này cho rằng Mỹ tiếp tục tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự và năng lượng của Iran, phản ứng của Tehran sẽ không dừng lại ở các tàu chở dầu và các căn cứ của Mỹ trong khu vực. Theo đó, Iran có thể sẽ mở rộng trực tiếp đến cơ sở hạ tầng năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh. Điều này có thể dẫn đến sự đáp trả bằng quân sự từ các nước lân cận nhằm vào Iran. Khi xung đột lan rộng, Tehran có thể thúc đẩy lực lượng Houthi ở Yemen tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út tại Yanbu hoặc đường ống Đông – Tây, thậm chí phong tỏa eo biển Bab al-Mandab là cửa ngõ của biển Đỏ dẫn đến việc có thêm 4 – 5 triệu thùng dầu mỗi ngày qua vùng biển này bị “khóa van”.
TS Bremmer cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump tuy không muốn cuộc chiến kéo dài, nhưng sau một thời gian bản ghi nhớ với Iran được ký kết, ông dường như cho rằng tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến một lệnh ngừng bắn mà Mỹ có nhiều bất lợi. Vì thế, Tổng thống Trump có thể tính đến giải pháp để khiến Iran nhượng bộ. Vị chuyên gia cho rằng ông Trump không đối mặt hạn chế lớn như mọi người nghĩ vì có thể ông đã chấp nhận đảng Cộng hòa đối mặt kết quả tồi tệ trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. TS Bremmer cho rằng Tổng thống Trump quan tâm di sản của ông hơn là vị thế đa số của đảng Cộng hòa ở Hạ viện. Mỹ thời gian qua đã thiệt hại không quá lớn do cuộc chiến gây ra, chủ yếu nhờ vào dự trữ xăng dầu ở mức cao. “Điều này cho phép Tổng thống Trump duy trì chiến dịch tấn công hiện tại trong một thời gian”, TS Bremmer đánh giá.
Vị chuyên gia chia sẻ: “Như tôi đã nói vào thời điểm bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran được ký kết hồi cuối tháng 6, thỏa thuận này không giải quyết vấn đề ở trung tâm của cuộc xung đột: Iran có bao nhiêu quyền lực đối với eo biển Hormuz. Hai bên đồng ý chấm dứt các cuộc phong tỏa kép và ngừng nổ súng, nhưng lập trường của họ không thay đổi”. Và giờ đây, thỏa thuận đổ vỡ, bất đồng về Hormuz xuất hiện trở lại.
Theo ông Bremmer, Tehran xem sự mơ hồ trên là sự công nhận ngầm về quyền lực của Iran đối với tuyến hàng hải qua eo biển trên, nhưng Washington và các quốc gia vùng Vịnh thì không công nhận điều này. Trong những tuần sau đó, các tàu tiếp tục sử dụng tuyến đường phía nam Oman do Mỹ hỗ trợ, bỏ qua hành lang phía bắc do Iran kiểm soát. Các tài sản bị đóng băng của Iran, mà Tehran hiểu là một phần của thỏa thuận, thì không được giải tỏa. Từ đó, nước này cho rằng đã tôn trọng thỏa thuận nhưng không nhận được gì. Vì vậy, từ tuần trước, Iran bắt đầu tấn công các tàu đi qua tuyến đường Oman. Phản ứng lại, Mỹ trước tiên đình chỉ việc rút lệnh trừng phạt dầu mỏ của Iran, rồi tiến hành không kích với quy mô ngày càng tăng. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã ra lệnh tái phong tỏa các cảng biển Iran. Eo biển Hormuz bị đóng cửa trở lại.
Trước khi tái bùng phát chiến sự, lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz dần phục hồi tương đương khoảng 25% so với mức trước chiến sự Iran nổ ra ngày 28.2. Trong 48 giờ sau khi chiến sự tái bùng phát, con số vừa nêu đã giảm xuống dưới 15%.
TS Bremmer đặt vấn đề: “Tehran chỉ cần cảnh báo việc di chuyển qua Hormuz là nguy hiểm thì đủ khiến cho các thủy thủ đoàn bất động và các công ty bảo hiểm giải trừ trách nhiệm thì eo biển ngưng trệ”. Theo vị chuyên gia, Iran có đủ tên lửa chống hạm và máy bay không người lái để làm điều đó lâu dài ngay cả khi nước này bị Mỹ tập kích. “Không quan trọng lắm liệu hải quân Mỹ có sẵn sàng hộ tống các tàu chở dầu đi qua hay không; hầu hết các chủ hàng sẽ không đi qua nếu không có sự đồng ý của Iran”, vị chuyên gia nhấn mạnh.
Ông cho rằng những gì Tehran theo đuổi không phải là tài sản Iran bị đóng băng hoặc nới lỏng các biện pháp trừng phạt mà bản ghi nhớ đã cam kết (và phần lớn không thực hiện), mà là sự kiểm soát và kiếm tiền vĩnh viễn, được thể chế hóa đối với Hormuz. Eo biển Hormuz là nền tảng của vị thế chiến lược cho Iran, giúp nước này có đòn bẩy và khả năng răn đe lớn hơn so với chương trình hạt nhân hay các lực lượng vũ trang thân hữu.
Những gì đang diễn ra có thể đi đến việc Iran thể chế hóa sự kiểm soát đối với eo biển Hormuz, phỏng theo vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ ở Dardanelles hoặc vai trò của Malaysia và Singapore ở Malacca. Theo cấu trúc này, một quỹ tập thể do các quốc gia vùng Vịnh chi trả sẽ chính thức hóa vai trò quản lý của Iran đối với tuyến hàng hải qua Hormuz. Đây cũng là điều Oman theo đuổi trong những tháng qua. Liên quan vấn đề này, Tổng thống Trump gần như sẽ không ký vào thỏa thuận nào cho phép Iran đạt mục tiêu trên, vì như thế chẳng khác nào là một “phần thưởng” cho Tehran. Ngược lại, Tehran dường như muốn nhiều hơn một khoản phí quản lý danh nghĩa và một ghế trong một quỹ tập thể.
“Có thể sẽ mất một cuộc phong tỏa kép lâu hơn và nặng nề hơn, hoặc một vòng leo thang xung đột, trước khi họ sẵn sàng đạt được thỏa hiệp đó”, TS Bremmer nhận định và dự báo: “Dù thế nào đi nữa, eo biển Hormuz trước chiến tranh, với cơ chế mở, có lẽ đã biến mất vĩnh viễn. Bất cứ điều gì xuất hiện để thay thế nó sẽ phản ánh sự cân bằng quyền lực mới và gây tranh cãi trong hàng hải. Mỹ không thích điều đó, nhưng họ sẽ không có nhiều lựa chọn ngoài việc chấp nhận”. t
Ngày 2-6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết thương vụ bán vũ khí quy mô lớn của Washington dành cho Đài Loan - vốn bị Bắc Kinh phản đối - vẫn đang trong quá trình xem xét, theo Hãng tin AFP.
"Có một thương vụ thứ hai đang chờ xử lý. Đó là thương vụ trị giá 14 tỉ USD, vẫn đang được xem xét" - ông Rubio nói trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ.
Hiện Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa cam kết thúc đẩy gói viện trợ vũ khí này cho Đài Loan. Ông từng gọi đây là "con bài mặc cả rất tốt" trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc.
Ông Rubio nhắc lại trước ủy ban trên rằng Washington đã phê duyệt thương vụ vũ khí trị giá 11,1 tỉ USD cho Đài Loan vào tháng 12 năm ngoái.
Khi được hỏi về thương vụ 14 tỉ USD vẫn đang được thảo luận, ông nói: "Chúng tôi muốn hiện trạng được duy trì như hiện tại".
Ông nói thêm: "Đây là một mối quan hệ rất nhạy cảm cần cân bằng, nhưng chính sách của chúng tôi về Đài Loan không thay đổi".
Trung Quốc xem Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và đến nay không loại trừ biện pháp vũ lực để thống nhất.
Mỹ không có quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, nhưng có nghĩa vụ hỗ trợ hòn đảo này tự vệ theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan.
Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5, Tổng thống Trump tiết lộ ông đã thảo luận về vấn đề Đài Loan với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng không đưa ra bất kỳ cam kết nào.
"Ông ấy không muốn chứng kiến một cuộc đấu tranh giành độc lập (cho Đài Loan). Tôi không đưa ra bình luận gì về vấn đề này, tôi chỉ lắng nghe ông ấy. Ông ấy rất kiên quyết về vấn đề Đài Loan, còn tôi thì không đưa ra cam kết theo hướng nào cả" - ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One trên đường trở về Washington hôm 15-5.
Tại phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ ngày 21-5, quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hung Cao từng bị chất vấn về thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỉ USD cho Đài Loan đang bị đình trệ. Ông Hung Cao giải thích Mỹ đang đình chỉ thương vụ bán vũ khí này nhằm bảo đảm đạn dược cho chiến dịch ở Iran.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, thông báo máy bay của nước này hôm 15/7 khai hỏa tên lửa Hellfire, bắn trúng ống khói của tàu chở dầu Belma treo cờ Curacao đang di chuyển trên hải phận quốc tế thuộc biển Arab.
CENTCOM cáo buộc tàu dầu dài hơn 335 m và rộng khoảng 60 m đang di chuyển hướng tới đảo Kharg của Iran, bất chấp nhiều cảnh báo từ lực lượng Mỹ. Việc bị tên lửa bắn trúng ống khói khiến tàu bị vô hiệu hóa, không thể tiếp tục di chuyển, nhưng không đe dọa đến tính mạng của thủy thủ đoàn.
Đây là lần đầu tiên Mỹ dùng vũ lực ngăn một tàu bị cáo buộc tìm cách cập cảng Iran kể từ khi tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân từ hôm 14/7. CENTCOM cũng cho biết họ đã "buộc hai tàu thương mại chuyển hướng theo lệnh phong tỏa" trong 24 giờ đầu tiên thực thi lệnh này.
Mỹ từng áp lệnh phong tỏa cảng biển Iran ngày 13/4-18/6 và đã vô hiệu hóa 9 tàu, chuyển hướng hơn 140 tàu trong thời gian đó, theo CENTCOM. Lầu Năm Góc ước tính rằng tính đến ngày 1/5, đợt phong tỏa đầu tiên đã khiến Iran thiệt hại khoảng 4,8 tỷ USD doanh thu dầu mỏ.
Sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6, vùng Vịnh trải qua ba tuần bình yên. Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, khuyến khích tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
IRGC cáo buộc Mỹ "áp đặt ý chí" lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo "tuyến hàng hải trái phép" ở phía nam khu vực. Các tàu hàng đi qua eo biển này đã bị tấn công, kéo theo những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
Sau khi giao tranh bùng phát trở lại, Mỹ đã tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran. Đáp lại, IRGC đe dọa sẽ cắt đứt toàn bộ hoạt động xuất khẩu năng lượng từ Trung Đông.
Bão nhiệt đới Mekkhala hôm nay quét qua phía nam quần đảo Ryukyu của Nhật Bản, đã hạ cấp nhưng vẫn mang theo gió giật tới 108 km/h. Mưa lớn đã trút xuống nhiều khu vực ở miền nam và miền tây Nhật Bản.
Cơn bão trước đó di chuyển sượt qua đảo Đài Loan, gây mưa dữ dội và làm tê liệt nhiều khu vực, khiến khoảng 6 triệu người phải nghỉ học và nghỉ làm.
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) dự báo Mekkhala sẽ tăng tốc trong ngày 27/6, áp sát các đảo chính Kyushu, Shikoku và Honshu của nước này, gây ảnh hưởng đến nhiều khu vực, trong đó có các đô thị lớn như Tokyo, Osaka và Nagoya.
Cùng thời điểm đó, bão Higos được dự báo tiến sát khu vực phía đông Nhật Bản và có khả năng đổ bộ vào đất liền. Điều này có thể dẫn đến hiệu ứng Fujiwhara, hiện tượng xảy ra khi hai cơn bão tương tác với nhau, khiến nỗ lực dự báo hướng di chuyển và cường độ của chúng trở nên khó khăn nhiều hơn.
"Có nguy cơ xảy ra mưa cực lớn, chạm ngưỡng cảnh báo", Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho hay.
Giới chức Nhật Bản đã ghi nhận một người bị thương nặng và 3 người bị thương nhẹ do ảnh hưởng của mưa bão, cũng như tình trạng ngập lụt chủ yếu tại tỉnh Kagoshima ở phía nam. Chính phủ đang hợp tác với chính quyền địa phương để triển khai "các biện pháp ứng phó thiên tai khẩn cấp".
Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản cho biết hơn 200 chuyến bay đã bị hủy, hàng chục tuyến tàu cũng bị đình chỉ hoạt động và nhiều đường cao tốc phải đóng cửa.
Cơ quan Quản lý Thiên tai và Cứu hỏa Nhật Bản cho biết các địa phương đã khuyến cáo sơ tán đối với hơn một triệu cư dân ở những khu vực có thể chịu ảnh hưởng vì bão, đồng thời cảnh báo về nguy cơ sạt lở đất và thảm họa khác do mưa lớn gây ra.
Giới chức Kyoto và Osaka cho biết mực nước ở các sông đang dâng cao, cảnh báo về nguy cơ xảy ra lũ lụt.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã hủy chuyến bay đầu tiên theo kế hoạch của trực thăng lai V-22 Osprey đến đảo Miyako, vốn là một nội dung trong cuộc diễn tập chung với Mỹ, theo Kyodo News.
