3 tàu sân bay Mỹ vào vị trí, “thời gian cho Iran chỉ còn tính bằng ngày”
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 24/4 xác nhận, lần đầu tiên sau nhiều thập niên, 3 tàu sân bay Mỹ, bao gồm USS Abraham Lincoln (CVN 72), USS Gerald R. Ford (CVN 78) và USS George H.W. Bush (CVN 77) với tổng cộng hơn 200 máy bay và 15.000 binh sĩ, đồng thời hoạt động tại Trung Đông.
Thông báo được đưa ra cùng thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump cố gắng đảo ngược luồng dư luận trong nước cho rằng chính ông, chứ không phải Iran, mới là người đang đối mặt với áp lực thời gian để đạt được thỏa thuận.
“Nếu họ không thể lưu thông dầu, toàn bộ cơ sở hạ tầng dầu khí của họ sẽ nổ tung”, ông Trump nói với các phóng viên và cảnh báo, “họ chỉ còn tính bằng ngày trước khi sự kiện đó xảy ra. Vì vậy, tôi không chịu bất kỳ áp lực nào cả”.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 24/4 dường như đã đưa ra tối hậu thư cho Iran. Ông khẳng định Tehran đang có một “cánh cửa mở” để đàm phán với Mỹ, nhưng “thời gian không đứng về phía họ”.
“Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhắc lại điều đó một lần nữa vào ngày hôm qua, chúng tôi có tất cả thời gian và chúng tôi không hề nôn nóng để đạt được một thỏa thuận; tôi cũng nghe ông ấy nói điều đó hàng ngày khi trao đổi riêng”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại một cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc ngày 24/4.
Ông nhấn mạnh: “Tất cả những gì họ phải làm là từ bỏ vũ khí hạt nhân theo những cách có ý nghĩa và có thể kiểm chứng được, nếu không, họ có thể đứng nhìn tình trạng kinh tế mong manh sụp đổ dưới áp lực không ngừng nghỉ từ Mỹ. Lựa chọn là ở họ, nhưng với lệnh phong tỏa này, thời gian không ủng hộ họ”.
Phản ứng trái chiều giữa Mỹ và Iran
Tổng thống Donald Trump ngày 24/4 nói rằng Iran sẽ đưa ra một đề nghị với Mỹ, nhưng ông vẫn chưa biết nội dung cụ thể là gì.
Cùng với đó, Nhà Trắng cho biết hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến khởi hành đến Pakistan vào ngày 25/4 để tham gia các cuộc đàm phán với Iran.
“Tôi có thể xác nhận đặc phái viên Witkoff và Jared Kushner sẽ lên đường tới Pakistan một lần nữa vào sáng mai để tham gia các cuộc hội đàm, đàm phán trực tiếp với các đại diện từ phái đoàn Iran, thông qua sự trung gian của Pakistan, một người bạn và bên trung gian hòa giải tuyệt vời trong suốt toàn bộ quá trình này”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 24/4 cho hay.
Bà Leavitt cho biết phía Iran đã chủ động liên hệ, “như Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi họ làm”, và đề nghị một cuộc đối thoại trực tiếp.
Trước đó, truyền thông Mỹ nói rằng Phó Tổng thống JD Vance sẵn sàng lên đường tới Islamabad nếu các cuộc đàm phán có tiến triển.
Tuy nhiên, giới chức Iran đã phủ nhận các báo cáo cho rằng Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đang lên kế hoạch đàm phán với các quan chức Mỹ tại Pakistan.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 24/4 cho biết, không có kế hoạch nào cho một cuộc gặp giữa các nhà đàm phán Iran và Mỹ tại Pakistan.
“Không có cuộc gặp nào được lên kế hoạch diễn ra giữa Iran và Mỹ. Các quan điểm của Iran sẽ được chuyển qua Pakistan”, ông Baghaei viết.
Người phát ngôn nói thêm rằng Ngoại trưởng Araghchi đang có mặt tại Pakistan để gặp gỡ các quan chức chính phủ nước láng giềng “nhằm phối hợp với các nỗ lực hòa giải và trung gian đang diễn ra của họ để chấm dứt cuộc xung đột với Mỹ và khôi phục hòa bình trong khu vực”.
Tuyên bố của ông Baghaei tiếp tục đưa ra một tín hiệu trái chiều khác trong một tuần đầy rẫy sự bất định về tình trạng của các cuộc đàm phán hòa bình.
Hãng tin Tasnim cho hay, hiện tại không có cuộc đàm phán nào với Mỹ trong chương trình nghị sự, và chuyến đi của ông Araghchi tới Islamabad không phải để đàm phán với phía Mỹ mà là để thảo luận với phía Pakistan về các cân nhắc của Iran về việc chấm dứt xung đột.
Trước đó, ông Araghchi cho biết ông đang đi thăm Pakistan, Oman và Nga để “phối hợp chặt chẽ với các đối tác về những vấn đề song phương và tham vấn về các diễn biến trong khu vực”.
Những sự kiện đáng chú ý
Sự kiện nổi bật nhất trong ngày là việc gia hạn lệnh ngừng bắn ở Li Băng thêm 3 tuần, điều mà Tổng thống Donald Trump tự hào tuyên bố, hứa hẹn sẽ tổ chức một cuộc gặp cấp cao hơn giữa Li Băng và Israel. Nhưng bất kể ai tham gia đối thoại, trên thực tế, “lệnh ngừng bắn” này gần như không có tác dụng trên thực địa.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiếp tục các hoạt động ở miền Nam Li Băng, nơi Hezbollah vẫn hiện diện. Do đó, các quan chức nhóm vũ trang này ngay lập tức nhấn mạnh sự vô ích của lệnh ngừng bắn, trong khi các chiến binh của họ tiếp tục phản công vào các vị trí của Israel.
Bên cạnh đó, cũng có rất ít tiến triển liên quan đến cuộc xung đột “đóng băng” với Iran, ngoại trừ hy vọng mơ hồ về việc nối lại đàm phán. Giới truyền thông kỳ vọng Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, người đã đến Islamabad, ít nhất sẽ để lại một thông điệp cho Washington, nếu không phải là một cuộc gặp trực tiếp với phái đoàn Mỹ được hứa sẽ cử đến Pakistan vào ngày 25/4.
Tốc độ mà Washington tuyên bố sẵn sàng cho cuộc gặp tạo ra ấn tượng rằng chính quyền Tổng thống Trump đang ráo riết tìm cách thoát khỏi cuộc khủng hoảng mà họ đã tạo ra. Nhưng lý do có thể đơn giản hơn: những tin tức tích cực như vậy làm giảm giá dầu và lần này điều đó đã xảy ra.
Chi phí của “vàng đen” không phải là vấn đề duy nhất mà chính phủ Mỹ phải đối mặt. Truyền thông đã bắt đầu tính toán thiệt hại đối với ngân sách và khả năng sẵn sàng chiến đấu của đất nước do việc tiêu thụ quá nhiều đạn dược ở Iran. Và ngay cả điều đó cũng là đánh giá thấp bởi thực tế còn phức tạp hơn nhiều.
Trong bối cảnh đó, tuyên bố của chính phủ Mỹ về một chiến thắng “không đổ máu” trước Iran đang dần mất đi uy tín trong mắt người dân thường.
Trong bài viết đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 2/6, Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ các thông tin cho rằng Mỹ và Iran đã ngừng đàm phán.
“Các bản tin giả cho rằng Iran và Mỹ đã ngừng đàm phán vài ngày trước là sai sự thật và không chính xác. Các cuộc đối thoại giữa chúng tôi vẫn diễn ra liên tục, bao gồm cả 4 ngày trước, 3 ngày trước, 2 ngày trước, 1 ngày trước và cả hôm nay”, ông Trump nêu rõ.
Tổng thống Mỹ cũng ra “tối hậu thư” với Iran, yêu cầu quốc gia Trung Đông phải đạt được thỏa thuận.
“Không ai biết các cuộc đối thoại sẽ đi đến đâu, nhưng tôi đã nói với Iran rằng: Đã đến lúc, bằng cách này hay cách khác, các ông phải đạt được một thỏa thuận. Các ông đã làm như vậy trong 47 năm rồi, và không thể để nó tiếp diễn thêm nữa!”, ông Trump nhấn mạnh.
Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ hôm 2/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng nêu rõ các điều kiện cho 2 giai đoạn đàm phán với Iran.
Ông Rubio nói với các nhà lập pháp rằng Iran phải chấm dứt lập trường hiếu chiến trong khu vực.
"Họ phải tuyên bố rất rõ ràng rằng eo biển (Hormuz) hiện đã mở cửa, chúng tôi không thu phí, chúng tôi sẽ giúp gỡ bỏ các quả mìn mà họ đã đặt ở đó, và họ sẽ không bắn vào tàu thuyền", ông Rubio nói.
"Ngoài việc mở lại eo biển, đó là điều kiện tiên quyết mở ra cánh cửa cho giai đoạn hai. Giai đoạn hai là họ phải cam kết đàm phán rất cụ thể về uranium làm giàu cao - việc xử lý uranium làm giàu cao vẫn còn được chôn sâu trong một ngọn núi nào đó", ông Rubio nhấn mạnh, nói thêm rằng Iran sẽ phải đồng ý với những hạn chế dài hạn đối với chương trình hạt nhân của mình.
Tổng thống Trump ngày 1/6 tuyên bố "các cuộc đàm phán với Iran vẫn tiếp tục, với tốc độ nhanh chóng".
Mặc dù hãng tin Tasnim cho biết Iran đã thông báo đình chỉ các cuộc đàm phán với Mỹ thông qua trung gian do tình trạng leo thang các hành động thù địch tại Li Băng, nhưng Tổng thống Trump khẳng định Iran vẫn chưa chính thức thông báo cho Washington về việc chấm dứt tiến trình đàm phán.
Đồng thời, ông cũng làm rõ rằng tình hình hiện tại không đồng nghĩa với việc Mỹ tự động quay trở lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn chống lại Iran. Thay vào đó, Washington vẫn duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với Iran.
Trước đó, các báo cáo truyền thông cho thấy Mỹ và Iran đã tiến gần hơn đến một thỏa thuận khung bao gồm lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày, khôi phục hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz và bắt đầu các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Cùng lúc đó, ông Trump đã gia tăng áp lực lên Tehran khi tuyên bố sẵn sàng nối lại các cuộc không kích nếu các yêu cầu của Mỹ không được đáp ứng. Trong số các điều kiện cốt lõi của Mỹ có việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz và việc Iran từ bỏ các nỗ lực phát triển vũ khí hạt nhân.
Vấn đề eo biển Hormuz và uranium làm giàu của Iran vẫn là những điểm nghẽn lớn trong các cuộc đàm phán.
Kho uranium của Iran được cho là nằm bên dưới đống đổ nát của các cơ sở tại Natanz, Fordow và Isfahan, vốn đã bị hư hại nặng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào năm ngoái. Mỹ nghi ngờ Iran sử dụng số vật liệu này để phát triển vũ khí hạt nhân, bất chấp Tehran nhiều lần lên tiếng phủ nhận.
Tuần trước, ông Trump nói rằng lượng uranium làm giàu cao của Iran phải được bàn giao cho Mỹ, bị tiêu hủy tại chỗ hoặc được chuyển đến “một địa điểm phù hợp khác dưới sự giám sát của cơ quan năng lượng nguyên tử”.
Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua, về cơ bản đã bị Iran phong tỏa kể từ khi xung đột bùng phát. Trong khi đó, Mỹ cũng phong tỏa các cảng của Iran.
Tại Saratov, khu vực trên sông Volga với một số nhà máy lọc dầu thường xuyên bị Ukraine tấn công trong những năm gần đây, thống đốc Roman Busargin cho biết, "cơ sở hạ tầng dân sự" đã bị hư hại.
Tại vùng Kirov, phía đông bắc Moscow và cách lãnh thổ do Ukraine kiểm soát khoảng 1.300km, thống đốc Alexander Sokolov nhấn mạnh, UAV đã tấn công một cơ sở ở huyện Urzhumsky.
Các vùng Rostov, Voronezh và Belgorod, tất cả đều giáp biên giới với Ukraine, cũng báo cáo về những cuộc tấn công của Ukraine. " Ít nhất 3 người dân bị thương ở Belgorod", nguồn tin cho biết.
Trên bán đảo Crimea, thống đốc Sergei Aksyonov cho biết chính quyền đang áp đặt các hạn chế đối với việc bán xăng dầu. Ông không nói rõ lý do, nhưng theo nguồn tin, nguyên nhân có thể do Ukraine đã tấn công cơ sở hạ tầng nhiên liệu ở tây nam Nga, gần Crimea, trong nhiều tháng qua.
Tân Hoa xã đưa tin ba phi hành gia trên tàu vũ trụ Thần Châu 23 vừa lên đến trạm không gian Thiên Cung và gặp gỡ nhóm ba phi hành gia tại đây, trong nỗ lực đưa người lên mặt trăng trước năm 2030.
Theo Cơ quan Vũ trụ có người lái Trung Quốc (CMSA), phi hành đoàn Thần Châu 21 trên trạm Thiên Cung đã mở cửa khoang lúc 5 giờ 13 ngày 25.5 (giờ Trung Quốc) để chào đón những vị khách mới.
Sau đó, hai phi hành đoàn đã chụp ảnh lưu niệm cho cuộc gặp gỡ ngoài không gian lần thứ tám trong lịch sử hàng không vũ trụ của Trung Quốc.
Trong sứ mệnh mới, một trong ba phi hành gia Trung Quốc dự kiến trải qua một năm trên quỹ đạo, cột mốc quan trọng đầu tiên trong chương trình đổ bộ lên mặt trăng của nước này.
Trước đó, đoạn video trên Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) cho thấy tên lửa Trường Chinh 2-F phóng lên vào lúc 23 giờ 8 ngày 24.5 từ trung tâm phóng Tửu Tuyền ở sa mạc Gobi phía tây bắc Trung Quốc. Tàu vũ trụ đã tách khỏi tên lửa khoảng 10 phút sau đó và đi vào quỹ đạo.
Sứ mệnh này đánh dấu lần đầu tiên một phi hành gia đến từ Hồng Kông bay vào không gian là bà Lê Gia Doanh (Li Jiaying), 43 tuổi, trước đây từng làm việc cho cảnh sát Hồng Kông.
Hai thành viên phi hành đoàn còn lại là kỹ sư vũ trụ Chu Dương Trụ (Zhu Yangzhu), 40 tuổi, và Trương Chí Viễn (Zhang Zhiyuan), 40 tuổi, cựu phi công không quân. Ông Trương là người lần đầu tiên bay vào không gian.
Phi hành đoàn sẽ thực hiện nhiều dự án khoa học trong các lĩnh vực khoa học sự sống, khoa học vật liệu, vật lý chất lỏng và y học.
Một thí nghiệm quan trọng của sứ mệnh Thần Châu 23 sẽ là việc một thành viên phi hành đoàn ở lại trạm không gian trong suốt một năm để nghiên cứu tác động của việc ở lại lâu trong môi trường không trọng lực.
Thí nghiệm này là một phần trong quá trình chuẩn bị cho các sứ mệnh lên mặt trăng trong tương lai, cũng như các sứ mệnh lên sao Hỏa của Trung Quốc, cạnh tranh với sứ mệnh Artemis của Mỹ.
Người được chọn cho sứ mệnh kéo dài một năm này sẽ được công bố sau, tùy thuộc vào tiến độ của sứ mệnh Thần Châu 23, một phát ngôn viên của CMSA cho biết.
Cho đến nay, các phi hành đoàn trên trạm không gian Thiên Cung phần lớn đều ở trên quỹ đạo trong sáu tháng trước khi được thay thế.
