Theo Hãng tin Reuters, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27-4 cho rằng giới lãnh đạo Iran đang làm Mỹ bẽ mặt khi khiến các quan chức Washington phải đến Pakistan rồi rời đi mà không đạt được kết quả nào. Ông cũng nói rằng không thấy rõ chiến lược rút lui của Mỹ trong cuộc xung đột với Iran.
“Người Iran rõ ràng rất giỏi đàm phán, hay đúng hơn là rất giỏi trong việc không đàm phán, khi để người Mỹ tới Islamabad rồi lại ra về tay trắng. Cả một quốc gia đang bị lãnh đạo Iran làm bẽ mặt, đặc biệt là bởi lực lượng gọi là Vệ binh cách mạng. Tôi hy vọng điều này sẽ sớm kết thúc”, ông nói trong cuộc trò chuyện với sinh viên tại thị trấn Marsberg ở Đức.
Đây là lần hiếm hoi nhà lãnh đạo Đức có phát biểu chỉ trích gay gắt về cuộc xung đột hiện nay giữa Mỹ – Israel và Iran. Điều này cũng cho thấy những chia rẽ sâu sắc giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã chỉ trích các đồng minh NATO vì không đưa quân hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên Thủ tướng Merz nhắc lại rằng Đức và châu Âu không được tham vấn trước khi Mỹ và Israel tiến hành tấn công Iran hôm 28-2.
“Nếu tôi biết tình hình sẽ kéo dài 5 – 6 tuần và ngày càng xấu đi, tôi đã lên tiếng với ông ấy (Tổng thống Trump – PV) mạnh mẽ hơn nữa”, ông nói, đồng thời so sánh cuộc xung đột hiện tại với các cuộc chiến trước đây của Mỹ tại Iraq và Afghanistan.
Ông Merz cho biết eo biển Hormuz đã bị gài mìn một phần và đã đề xuất điều tàu rà phá mìn của Đức để xử lý. Ông cũng cho rằng xung đột đang khiến Đức phải tiêu tốn “rất nhiều tiền, tiền thuế của người dân và sức mạnh kinh tế”.
Kỳ vọng Mỹ – Iran đàm phán trực tiếp vòng hai nhằm kết thúc xung đột đã giảm dần, sau khi ông Trump tuyên bố hủy chuyến đi của các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tới Pakistan.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã đến Nga vào hôm 27-4 nhằm thảo luận về việc đàm phán với Mỹ.
Dù vậy, nguồn tin Pakistan khẳng định nước này vẫn đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa Washington và Tehran.
Các nguồn tin Iran lại tiết lộ nước này đã đưa ra đề xuất mới, trong đó Iran muốn kết thúc xung đột và mở cửa eo biển Hormuz, đồng thời trì hoãn việc đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này.
Tuy nhiên các đề xuất này được cho là khó làm hài lòng Mỹ, khi Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân.
Lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz vẫn ở mức thấp trong bối cảnh đàm phán Mỹ – Iran bế tắc.
Dữ liệu theo dõi từ Kpler và phân tích vệ tinh của SynMax ngày 27-4 cho biết ít nhất 7 tàu, chủ yếu là tàu hàng, đã rời khỏi eo biến chiến lược này trong 24 giờ qua, trong đó gồm các tàu rời cảng Iraq và một tàu hàng rời từ cảng Iran.
Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 140 lượt tàu/ngày trước khi xung đột nổ ra vào hôm 28-2.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết đã điều hướng lại 37 tàu kể từ khi áp đặt lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Iran vào ngày 13-4.
Theo phân tích vệ tinh của TankerTrackers.com, 6 tàu chở dầu Iran đã quay đầu về cảng trong nước rồi tiếp tục đi qua Hormuz trong những ngày gần đây, mang theo khoảng 10,5 triệu thùng dầu. Ngoài ra, khoảng 4 triệu thùng dầu Iran trên các tàu chở dầu đã đi qua vòng phong tỏa của Mỹ vào ngày 24-4.
Giá phân bón tăng đang trở thành mối quan tâm lớn trong ngành nông nghiệp. Giá của loại phân bón nitơ phổ biến nhất là urê đã tăng 54% từ tháng 2-3, lên tới 726 USD/tấn, theo Nikkei Asia dẫn số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới.
Con số này thể hiện mức tăng hơn 80% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức giá cao nhất kể từ tháng 4.2022. Đó là lúc giá cả tăng vọt sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Trong số nitơ, axit photphoric và kali cần thiết cho sản xuất lương thực, urê và amoniac được sản xuất bằng cách chiết xuất hydro từ khí đốt tự nhiên và tổng hợp khí này với nitơ từ khí quyển.
Nhà kinh tế học John Baffes của Ngân hàng Thế giới cho hay giá khí đốt tự nhiên đã tăng khoảng 60% từ tháng 2-3, đẩy giá urê và các loại phân bón khác leo thang. Ông Baffes nhận định tình trạng các tuyến vận chuyển ở Trung Đông bị gián đoạn không chỉ ảnh hưởng đến phân bón và năng lượng, mà còn cả các nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất lương thực.
Theo Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO), các quốc gia vùng Vịnh chiếm từ 30-35% lượng xuất khẩu urê toàn cầu và từ 20% đến 30% lượng xuất khẩu amoniac.
Một nhà máy sản xuất urê ở Qatar đã ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công trả đũa của Iran, và việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz cũng gần như bị đình trệ hoàn toàn, theo Nikkei Asia.
Nguồn cung cấp phân bón gốc axit photphoric cũng đang khan hiếm. Quặng photphat được sản xuất ở Trung Quốc, Morocco, Jordan và các nơi khác, nhưng axit sulfuric được sử dụng để chế biến quặng này thành phân bón lại phụ thuộc vào lưu huỳnh từ các quốc gia vùng Vịnh.
Khoảng 50% thương mại toàn cầu về lưu huỳnh, một sản phẩm phụ của quá trình lọc dầu và khí đốt, được xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Giá quốc tế của phosphat và phân DAP đã tăng 5% từ tháng 2-3.
Không giống dầu thô, không có kho dự trữ phân bón chiến lược được hình thành dưới sự phối hợp quốc tế, khiến việc xoay xở những đợt gián đoạn chuỗi cung ứng trở nên khó khăn hơn, theo FAO.
Mối quan ngại chính về giá phân bón tăng vọt là tác động đến giá lương thực. Giá lúa mì và dầu thực vật quốc tế đã bắt đầu tăng.
Giá giao dịch lúa mì của Mỹ trong tháng 3 là 276 USD/tấn, tăng 7% so với tháng 2, theo Ngân hàng Thế giới. Vùng Trung Tây Mỹ, một khu vực sản xuất chính, đang bị hạn hán, và nhiệt độ cao bất thường trong tháng 3 đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của lúa mì vụ đông, được thu hoạch vào tháng 6 và tháng 7.
Trong bối cảnh giá dầu thô tăng, nhu cầu về đậu nành, dầu cọ và các loại dầu thực vật khác làm nhiên liệu sinh học đang gia tăng, đẩy giá lên cao. Một số quốc gia ở Đông Nam Á đang chuyển sang tăng tỷ lệ nhiên liệu sinh học so với xăng để giảm thiểu tác động đến người tiêu dùng tại các trạm xăng. Giá dầu đậu nành trong tháng 3 đã tăng 16% so với tháng 2.
Mùa gieo trồng vụ xuân đã bắt đầu ở Bắc bán cầu. Nếu tình trạng eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến việc trồng lúa ở châu Á, vốn sắp bước vào mùa vụ cao điểm, và việc gieo trồng nói chung ở Nam bán cầu.
Phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí nông nghiệp ở các nước đang phát triển, khiến những nước này đặc biệt dễ bị tổn thương trước tình trạng giá cả tăng. Trong khi phân bón chỉ chiếm khoảng 10% giá trị các lô hàng ngô ở Bắc Mỹ, con số này lên tới 56% ở Tây Phi, theo Nikkei Asia.
Trước tình trạng giá phân bón tăng vọt, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã kêu gọi Iran và các nước khác khôi phục việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz vì lo ngại cho sản xuất lương thực ở châu Phi và Nam Á.
“Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất bác bỏ mọi thông tin đang lan truyền liên quan đến chuyến thăm của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tới UAE, hoặc bất kỳ đoàn quân sự Israel nào hiện diện trên lãnh thổ UAE”, Bộ Ngoại giao UAE nêu rõ trong bài viết trên mạng X.
Cũng theo tuyên bố trên, UAE muốn nhấn mạnh rằng quan hệ của nước này với Israel hoàn toàn minh bạch và được thiết lập trong khuôn khổ rõ ràng do Hiệp định Abraham quy định, nghĩa là không được tiến hành thông qua các kênh bí mật.
Hiệp định Abraham là các thỏa thuận được ký trong nhiệm kỳ trước của Tổng thống Mỹ Donald Trump, theo đó UAE và Bahrain bình thường hóa quan hệ với Israel. Mở rộng Hiệp định Abraham để bao gồm các quốc gia Ả rập khác, là một trong những mục tiêu đối ngoại hàng đầu của chính quyền Tổng thống Trump.
"Mọi tuyên bố liên quan đến các chuyến thăm không được thông báo hoặc các thỏa thuận không được tiết lộ đều hoàn toàn vô căn cứ trừ khi được các cơ quan có thẩm quyền liên quan ở UAE chính thức công bố", tuyên bố nhấn mạnh thêm.
Trước đó, Văn phòng Thủ tướng Israel cho biết ông Netanyahu đã đến UAE trong thời gian bùng nổ chiến tranh với Iran và gặp gỡ Tổng thống Zayed.
Văn phòng của ông Netanyahu cho hay cuộc gặp này đã dẫn đến một "bước đột phá lịch sử" trong quan hệ giữa hai nước.
Tuy nhiên, phía Israel không nêu rõ chuyến đi diễn ra khi nào và cũng không giải thích chi tiết về bước đột phá nói trên.
Trong khi đó, một nguồn tin thân cận với cuộc gặp cho biết, cả hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau tại Al-Ain, một thành phố ốc đảo gần biên giới Oman, vào ngày 26/3 và cuộc gặp kéo dài vài giờ.
Nguồn tin còn cho hay, Giám đốc Cơ quan tình báo Mossad Dedi Barnea đã có ít nhất hai chuyến thăm UAE trong suốt thời gian xảy ra chiến sự với Iran để phối hợp các hành động quân sự.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Facebook, ông Ziv Agmon - cựu Chánh văn phòng của Thủ tướng Netanyahu cho hay, ông đã tháp tùng Thủ tướng Israel trong chuyến đi này và nhà lãnh đạo này đã được đón tiếp tại Abu Dhabi với nghi thức hoàng gia.
Sau khi thông tin về chuyến thăm được công bố, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đăng trên mạng X một cảnh báo rằng Tehran sẽ buộc những bên bắt tay với Israel phải chịu trách nhiệm.
UAE là một trung tâm kinh doanh và tài chính khu vực và là một trong những đồng minh quan trọng nhất của Washington.
Các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia Vùng Vịnh nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, trong đó nhắm vào UAE nhiều hơn các nước láng giềng, gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dân sự và các cơ sở năng lượng của nước này.
Không giống như một số quốc gia Vùng Vịnh khác, UAE có đường ống dẫn dầu cho phép nước này chuyển hướng một phần xuất khẩu dầu mỏ vòng qua eo biển Hormuz bị phong tỏa, giúp nước này có khả năng chống chịu tốt hơn trước sự gián đoạn kéo dài.
Nhưng cuộc chiến có nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng đến vai trò của UAE như một trung tâm kinh tế toàn cầu, nơi mang lại an ninh và sự ổn định trong khu vực.
Theo kênh Euronews, ngày 16-7, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đến Ukraine trong chuyến công du nước ngoài cuối cùng trên cương vị người đứng đầu chính phủ.
Tại Kiev, ông dự kiến hội đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và khẳng định sự ủng hộ của Anh dành cho Ukraine sẽ không thay đổi sau khi ông rời nhiệm sở.
"Sự ủng hộ của chúng tôi dành cho Ukraine sẽ luôn bền vững", ông Starmer tuyên bố.
Ông nói thêm: "Trong suốt cuộc xung đột, tôi đã chứng kiến tinh thần kiên cường phi thường của người dân Ukraine và ý chí sắt đá của một dân tộc không chịu khuất phục. Cuộc chiến của họ không chỉ bảo vệ tự do của chính mình mà còn góp phần gìn giữ an ninh của cả châu Âu".
Chuyến thăm diễn ra chỉ vài ngày sau khi Anh tham gia chương trình cho vay hỗ trợ Ukraine trị giá 90 tỉ euro (khoảng 103 tỉ USD) của Liên minh châu Âu (EU).
Thỏa thuận này cho phép các công ty quốc phòng Anh tham gia đấu thầu các hợp đồng do chương trình này tài trợ.
Theo giới chức Brussels, đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực tăng cường sự hỗ trợ chung của châu Âu dành cho Ukraine.
Cùng với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông Starmer là một trong những lãnh đạo châu Âu đi đầu trong các sáng kiến hỗ trợ Ukraine.
Hai nhà lãnh đạo đã khởi xướng "Liên minh Tự nguyện", quy tụ hơn 30 quốc gia nhằm xây dựng các bảo đảm an ninh lâu dài cho Ukraine, đồng thời chuẩn bị khả năng triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình đa quốc gia nếu Kiev và Matxcơva đạt thỏa thuận hòa bình.
