Người phụ nữ ở Đống Đa tự trấn an bằng đủ lý do như tuổi tác, thời tiết, làm việc nhiều. Điều thực sự giữ bà lại không phải là sự chủ quan, mà là nỗi sợ. “Thà không biết còn hơn”, bà nghĩ.
Đầu năm 2026, khi cơn đau vượt ngưỡng chịu đựng, bà không thể nằm nghiêng hay cúi người. Người phụ nữ đến bệnh viện, hai tay đan chặt trong phòng chờ siêu âm. Kết quả chỉ là lắng cặn đài bể thận, không nghiêm trọng, điều trị được nếu thay đổi lối sống.
Tuấn, 32 tuổi, cũng coi đi khám là “lãng phí thời gian”, còn lo lắng rằng một tờ chẩn đoán bệnh sẽ “đặt dấu chấm hết cho những năm tháng thăng tiến”. Anh chịu đựng stress, mất ngủ và đau đầu mãn tính mà không kiểm tra. Chỉ đến kỳ khám định kỳ bắt buộc tại cơ quan, bác sĩ mới phát hiện anh bị mỡ máu cao, tăng huyết áp và béo phì. Kết quả kiểm tra chuyên sâu sau đó cho thấy cơ thể anh đang vận hành như một người 50 tuổi.
Khám định kỳ được giới chuyên môn ví như tấm khiên bảo vệ cơ thể. Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến cáo người từ 18 tuổi trở lên cần kiểm tra huyết áp thường xuyên để tầm soát rủi ro. Tuy nhiên, tâm lý e dè và xu hướng né tránh sự thật khiến tỷ lệ người dân chủ động tiếp cận dịch vụ y tế dự phòng tại Việt Nam vẫn ở mức thấp. Các nghiên cứu dịch tễ học và báo cáo y tế công cộng chỉ ra rằng việc trì hoãn tầm soát sớm làm tăng gấp nhiều lần chi phí điều trị giai đoạn cuối, đồng thời làm giảm đáng kể tỷ lệ sinh tồn của bệnh nhân.
“Sự chủ quan này đang đẩy một bộ phận lớn người trưởng thành vào vùng nguy hiểm, đánh mất thời điểm vàng trong y khoa”, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế thuộc Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, nói.
Ông Mạnh nhận định văn hóa y tế hiện hành vẫn mang nặng tư duy chờ có triệu chứng mới đi khám. Người dân thường phản ứng nhanh với các bệnh cấp tính như sốt hay khó thở. Đối với những bệnh mạn tính phát triển âm thầm, họ lại duy trì tâm lý phủ nhận. Nhiều bệnh nhân chỉ thực sự tìm kiếm sự trợ giúp y khoa khi tình trạng đã biến chứng nặng nề.
Theo PGS Đỗ Văn Dũng, nguyên Trưởng khoa Y tế Công cộng tại Đại học Y Dược TP HCM, căn nguyên của sự e dè này xuất phát từ những trải nghiệm tiêu cực trong quá khứ. Quy trình hành chính rườm rà, thời gian chờ đợi kéo dài và gánh nặng chi phí điều trị tạo ra tâm lý né tránh. Nỗi sợ hãi về việc một chẩn đoán y khoa có thể làm đảo lộn vị thế xã hội đã hình thành nên cơ chế phòng vệ tâm lý độc hại.
Thay vì đến cơ sở y tế, nhiều người lại tìm đến các nền tảng trí tuệ nhân tạo hoặc mạng xã hội để tự chẩn đoán. Việc áp dụng các phác đồ không được cá thể hóa dựa trên cơ địa và bệnh lý nền tiềm ẩn rủi ro biến chứng nghiêm trọng.
Hậu quả của sự né tránh này là sự trẻ hóa đáng báo động của nhiều căn bệnh hiểm nghèo. Theo dữ liệu năm 2023 từ Bộ Y tế, nhóm dưới 45 tuổi chiếm khoảng 5% đến 7% tổng số ca đột quỵ, với tốc độ tăng trung bình 2% mỗi năm.
Tại Viện Tim mạch Quốc gia, bệnh nhân dưới 40 tuổi chiếm tới 17% số ca can thiệp hằng năm. Thống kê của Tổ chức Ung thư Thế giới (Globocan) năm 2020 ghi nhận Việt Nam có hơn 17.000 ca ung thư dạ dày và 14.000 ca ung thư đại tràng mới mỗi năm. Ở nhóm dưới 40 tuổi, tỷ lệ mắc ung thư đại tràng đã chạm mốc gần 30%.
Để xóa bỏ rào cản tâm lý sợ phát hiện bệnh và ngăn chặn thói quen tự chẩn đoán mù quáng trên mạng, hệ thống y tế cần những thay đổi thực tế mang tính cá thể hóa. Thay vì áp dụng một quy trình đại trà dễ gây tâm lý e ngại, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhấn mạnh khám sức khỏe không thể làm cho có. Ngành y tế cần phân nhóm người dân theo độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp và bệnh lý nền.
Cách tiếp cận này giúp mỗi cá nhân nhận được phác đồ tầm soát sát với nguy cơ thực tế, giảm bớt nỗi sợ hãi mơ hồ trước một danh sách xét nghiệm rườm rà. Nhóm người lao động hay viên chức cần được siết chặt chuyên môn khám và quản lý qua hồ sơ điện tử. Bệnh nhân mạn tính phải được theo dõi định kỳ sáu tháng một lần để kịp thời chặn đứng biến chứng.
Với lao động tự do và nhóm dưới 18 tuổi, các cơ sở y tế nên thiết kế gói khám tập trung vào bệnh lý phổ biến như sỏi thận, tuyến giáp hay u xơ tử cung. Những người khỏe mạnh sẽ được cấp phiếu khám thường niên, bắt đầu từ mốc 18 tuổi theo khuyến cáo tầm soát huyết áp của Hiệp hội Tim mạch Mỹ.
Bên cạnh việc tinh gọn quy trình khám để giảm áp lực tâm lý, rào cản tài chính cũng đang được tháo gỡ nhằm triệt tiêu lý do né tránh đến viện. Bộ Y tế đã vạch ra lộ trình đến năm 2030 đảm bảo 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hằng năm. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế sẽ đạt 100%, đi kèm với việc mở rộng quyền lợi chi trả cho các dịch vụ tầm soát và chẩn đoán sớm.
Tới năm 2045, người dân sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế sẽ không phải chi trả thêm tiền túi. “Việc giải quyết triệt để gánh nặng chi phí và thiết kế lại quy trình khám gọn gàng chính là chìa khóa để người bệnh gạt bỏ nỗi sợ, chủ động giành lấy cơ hội sống khỏe mạnh”, bác sĩ Mạnh cho hay.
Ngày 10.4, bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Hiến Khóa, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, xác nhận với PV Thanh Niên trên địa bàn ấp 6, xã Khánh An (Cà Mau) vừa ghi nhận 3 trường hợp nghi mắc viêm não mô cầu, trong đó có 1 trường hợp đã tử vong. Ngành y tế địa phương đang khẩn trương triển khai các biện pháp giám sát, xử lý ổ dịch nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Theo đó, trường hợp đầu tiên nhập viện chiều 7.4 trong tình trạng lơ mơ, kích thích, xuất hiện các chấm xuất huyết, nôn ói nhiều lần và cổ gượng. Ban đầu, bệnh nhân được chẩn đoán sốt chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não - màng não và sốc nhiễm khuẩn. Mẫu máu đã được gửi Viện Pasteur TP.HCM để xét nghiệm. Bệnh nhân vẫn đang tiếp tục điều trị và theo dõi diễn tiến.
Trường hợp thứ 2 nhập viện tối 8.4 với biểu hiện sốt cao, lơ mơ, thở nhanh, sau đó nhanh chóng chuyển nặng. Dù được cấp cứu tích cực, bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu và tử vong rạng sáng 9.4. Chẩn đoán tử vong ghi nhận sốc nhiễm khuẩn từ đường tiêu hóa cùng nhiều bệnh lý nền. Mẫu bệnh phẩm cũng đã được lấy để phục vụ xét nghiệm xác định nguyên nhân.
Trường hợp thứ 3 được chuyển đến bệnh viện ngày 9.4 sau nhiều ngày sốt cao kéo dài, kèm ho, đau cơ, tụt huyết áp và có dấu hiệu tràn dịch màng phổi. Khi nhập viện, bệnh nhân vẫn còn sốt, xuất hiện dấu xuất huyết dưới da, được chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng huyết, sốt xuất huyết Dengue và viêm phổi. Mẫu dịch não tủy và máu đã được gửi xét nghiệm để làm rõ tác nhân gây bệnh.
Đáng chú ý, 3 trường hợp này trước đó đều có tiếp xúc với 1 trường hợp đã tử vong từ giữa tháng 3.2026 với các biểu hiện sốt cao, xuất huyết dưới da và tụt huyết áp.
Ngay sau khi phát hiện chuỗi ca bệnh, ngành y tế đã triển khai đồng loạt các biện pháp kiểm soát. Hiện chưa ghi nhận thêm ca nghi ngờ mới mắc bệnh viêm não mô cầu tại thời điểm điều tra. Ngành chức năng vẫn duy trì trạng thái cảnh giác cao, tiếp tục theo dõi sức khỏe người tiếp xúc trong vòng 10 ngày và sẵn sàng ứng phó nếu xuất hiện diễn biến bất thường.
Kết quả xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm trên do Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai thực hiện, vừa được Sở Y tế công bố hôm 28/5.
Hiện, các cơ sở y tế trên địa bàn đã làm thủ tục xuất viện cho 33 người bệnh, đồng thời tiếp tục chăm sóc 73 trường hợp khác. Bác sĩ đánh giá sức khỏe toàn bộ nạn nhân đều ổn định, không ghi nhận diễn biến nặng hay phát sinh ca nhập viện mới. Ngành y tế cũng chỉ đạo các bệnh viện duy trì thường trực cấp cứu, sẵn sàng tiếp nhận người bệnh nếu có.
Chiều 22/5, một công ty đặt 28 ổ bánh mì thập cẩm và 18 ổ không nhân từ cơ sở Lâm Huyền cho nhân viên ăn tăng ca. Đến khuya cùng ngày, 15 người bắt đầu đau bụng, tiêu chảy cấp nhiều lần, nôn ói và sốt. Mọi người đưa 12 nhân viên vào bệnh viện cấp cứu, 3 người còn lại tự uống thuốc tại nhà.
Cũng trong ngày 22/5, chủ tiệm Lâm Huyền cho biết đã bán ra khoảng 200 ổ bánh mì thập cẩm. Bản thân người chủ này cũng ăn đồ ăn nhà làm và xuất hiện các triệu chứng ngộ độc tương tự khách hàng.
Sau khi sự việc xảy ra, nhà chức trách lập tức kiểm tra và yêu cầu tiệm bánh mì dừng hoạt động. Lực lượng Vệ sinh An toàn Thực phẩm ghi nhận nguyên liệu làm bánh tại đây gồm thịt xá xíu, chả da bao, chả thủ, chả lụa, pate, sốt bơ trứng gà tươi, dưa chua, dưa leo, nước chan xì dầu.
Hiện, giới chức y tế tiến hành đối chiếu kết quả xét nghiệm bệnh phẩm, thức ăn cùng thông tin dịch tễ để kết luận nguyên nhân cuối cùng. Cơ quan chức năng cũng đang củng cố hồ sơ, tài liệu nhằm xử phạt hành chính chủ cơ sở ngay sau khi có kết quả kiểm nghiệm mẫu thực phẩm.
Salmonella là vi khuẩn đường ruột phổ biến, thường là thủ phạm chính gây ra các vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng trên toàn thế giới. Loại vi khuẩn này lây nhiễm sang người chủ yếu thông qua việc tiêu thụ thực phẩm bị ô nhiễm, chưa nấu chín kỹ như thịt sống, thịt gia cầm, trứng, hoặc nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.
Khi xâm nhập vào hệ tiêu hóa, chúng thường có thời gian ủ bệnh từ vài giờ đến vài ngày trước khi khiến nạn nhân bùng phát các triệu chứng như đau bụng quặn thắt, tiêu chảy cấp, sốt cao và nôn mửa.
Dù hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh có thể tự phục hồi sau vài ngày nếu được bù đủ nước, nhưng tình trạng nhiễm khuẩn này có nguy cơ đe dọa tính mạng đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Do đó, biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhất để ngăn chặn vi khuẩn này là tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ăn chín uống sôi, rửa sạch tay trước khi ăn và bảo quản, chế biến thức ăn đúng cách để tránh lây nhiễm chéo.
Ngày 17/6, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai phối hợp với Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai) làm việc với UBND phường Hố Nai để triển khai biện pháp kiểm soát dịch bệnh dại, ngăn chặn nguy cơ lây lan, sau khi ghi nhận một con chó mắc bệnh dại cắn 12 người dân tại khu phố Lộ Đức, phường Hố Nai.
Theo báo cáo của UBND phường Hố Nai, từ ngày 8 đến 10/6, một con chó của gia đình bà N.T.N. (tổ 4, khu phố Lộ Đức, phường Hố Nai) nặng khoảng 7kg, chưa tiêm vaccine phòng bệnh dại, có biểu hiện kích động, hung dữ, chảy nhiều nước bọt, chạy rông đã cắn 12 người dân trên địa bàn phường.
Sau khi cắn người, con chó bị chủ vật nuôi xích lại, đến ngày 11/6, con chó chết. Kết quả xét nghiệm, con chó dương tính với virus dại.
Ngay sau khi bị chó cắn, cơ quan chức năng đã hướng dẫn 12 người xử lý vết thương, theo dõi sức khỏe và đưa đi tiêm huyết thanh kháng dại cùng vaccine phòng dại. Hiện, các nạn nhân được tiếp tục theo dõi và thực hiện đầy đủ phác đồ tiêm chủng theo quy định. Con chó mắc bệnh dại đã được tiêu hủy theo đúng quy định.
Qua rà soát dịch tễ, lực lượng chức năng phát hiện có 4 con chó có tiếp xúc gần với con vật mắc bệnh nên đã vận động người dân tiêu hủy nhằm loại bỏ nguy cơ lây lan dịch bệnh.
UBND phường Hố Nai đã khoanh vùng ổ dịch tại tổ 4, khu phố Lộ Đức; yêu cầu các hộ dân nuôi chó, mèo thực hiện nghiêm việc xích, nhốt vật nuôi, theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày và kịp thời báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
