Ngành ôtô Đông Nam Á 5 năm trở lại đây có nhiều biến chuyển khi Indonesia dần bắt kịp Thái Lan về năng lực sản xuất xe hàng năm. Trong khi nhờ sự xuất hiện của VinFast, Việt Nam tăng mạnh lượng xe nội địa nhưng so với các quốc gia nhóm đầu, khoảng cách còn khá lớn.
Thái Lan dẫn đầu về số lượng thương hiệu ôtô (16) đặt nhà máy sản xuất, hoặc tự đầu tư hoặc liên kết với đối tác địa phương. Hàng chục năm qua, nơi đây được xem là “Detroit của châu Á” khi hàng chục hãng ngoại quốc đến đây xây cứ điểm sản xuất và chuyển xe đến bán ở các thị trường khác.
Sở hữu ngành sản xuất nội địa phát triển nhất khu vực nhưng Thái Lan dần suy yếu trong khoảng 5 năm trở lại đây khi những bất ổn về kinh tế khiến doanh số xe mới nội địa sụt giảm. Bên cạnh đó, chiến lược thúc đẩy xe điện của Chính phủ một mặt giúp nước này tăng trưởng nhanh về sức mua, thu hút hàng loạt thương hiệu Trung Quốc, nhưng mặt khác cũng ảnh hưởng mạnh đến các hãng xe Nhật Bản vốn chiếm số lượng lớn nhất thị trường và bán chủ yếu các dòng xe động cơ đốt trong, hybrid.
Với sự cạnh tranh ngày càng lớn, nhiều tập đoàn ôtô cơ cấu lại hoạt động sản xuất để tối ưu chi phí. Những Subaru, Suzuki ngưng nhà máy tại Thái Lan, chuyển sản xuất về Nhật Bản hoặc Indonesia.
Năm 2025, Indonesia xuất xưởng hơn 1,1 triệu xe, kém con số của Thái Lan (hơn 1,4 triệu xe) khoảng hơn 300.000 xe. Đây là chênh lệch thuộc hàng thấp nhất giữa hai quốc gia sở hữu năng lực sản xuất xe mạnh nhất khu vực trong khoảng 10 năm qua.
Indonesia đang là “thỏi nam châm” thu hút hàng loạt hãng xe từ Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc đến đặt nhà máy sản xuất xe điện nhờ trữ lượng nickel, một nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin. VinFast, hãng xe Việt Nam cũng đã vận hành nhà máy tại quốc gia này từ cuối 2025. Đến nay, Indonesia có khoảng 15 hãng đặt nhà máy sản xuất, lắp ráp ôtô.
Việt Nam có khoảng 14 hãng tự đầu tư hoặc liên doanh đối tác xây dựng nhà máy. Năm 2025, số lượng xe xuất xưởng hơn 480.000 xe, khiêm tốn hơn nhiều Thái Lan hay Indonesia.
Hiện ngoài VinFast, thị trường chưa có hãng nào sản xuất xe thuần điện tại dải đất hình chữ S. Wuling, thông qua đối tác TMT, dừng ở mức lắp ráp xe điện. Xe hybrid lắp ráp có Honda tiên phong với mẫu CR-V.
Malaysia cũng là quốc gia sở hữu ngành sản xuất nội địa phát triển. Hai thương hiệu nội địa Perodua và Proton dẫn đầu thị phần tại đây. Giống Việt Nam, xe sản xuất ở Malaysia chủ yếu cho nhu cầu trong nước. Các quốc gia như Philippines, Singapore và Campuchia cũng có nhà máy lắp ráp ôtô nhưng quy mô còn nhỏ.
"Nỗi lo hết pin" từng là một trong những rào cản lớn nhất với người dùng xe điện. Tuy nhiên khi công nghệ pin và trạm sạc ngày càng phát triển, một khái niệm mới lại xuất hiện: "Hot dog anxiety" - tạm dịch là "nỗi lo xúc xích". Còn nếu nhìn theo cách của người Việt, có thể hiểu cụm này là "nỗi lo trà đá".
Khái niệm này được Anders Bell, giám đốc công nghệ và kỹ thuật của Volvo Cars, nhắc đến tại sự kiện ra mắt mẫu xe điện Volvo EX60 ở New York (Mỹ): "Chúng tôi đã phát hiện ra một hiện tượng mới. Nó được gọi là ‘hot dog anxiety’ (nỗi lo xúc xích), thay thế cho ‘range anxiety’ (nỗi lo hết pin)".
Theo ông Bell, nhiều tài xế hiện có xu hướng dừng nghỉ để ăn uống trong lúc sạc xe, nhưng lại ở quá lâu so với thời gian thực tế cần để nạp điện. Kết quả là họ phải trả thêm tiền cho lượng pin không cần thiết.
"Chỉ vài phút, họ đã trả tiền sạc thêm tới 25 USD (660.000 đồng), và chiếc xúc xích đó bỗng trở nên cực kỳ đắt đỏ", Bell nói.
Trong vài năm gần đây, mạng lưới trạm sạc nhanh tại Mỹ phát triển mạnh, trong khi công nghệ xe điện cũng tiến bộ đáng kể.
Volvo cho biết mẫu EX60 mới có thể sạc từ 10 lên 80% chỉ trong 16 phút tại trạm sạc 350kW. Trong khi đó, BMW iX3 mới hỗ trợ sạc tối đa 400kW, đủ để tăng thêm gần 300km phạm vi hoạt động chỉ sau 10 phút.
Đáng chú ý hơn, mẫu Mercedes-AMG GT chạy điện mới được công bố có công suất sạc lên tới 600kW, cho phép sạc từ 10 lên 80% chỉ trong khoảng 11 phút.
Theo Volvo, điều này khiến nhiều người chưa kịp thay đổi thói quen sử dụng xe điện. Trong thực tế, nếu chỉ còn cách nhà khoảng 100 - 150km, tài xế có thể chỉ cần sạc thêm một lượng nhỏ để đủ về nhà rồi cắm sạc qua đêm, thay vì tiếp tục sạc đến 80% như trước.
Dù vậy, Volvo cũng không công bố dữ liệu cụ thể để chứng minh hiện tượng trên phổ biến đến mức nào.
Ngoài ra, "nỗi lo xúc xích" hiện chủ yếu xuất hiện trên các mẫu xe điện hỗ trợ sạc siêu nhanh. Những mẫu xe phổ thông vẫn cần khoảng 30 - 40 phút để sạc từ 10 lên 80%, nên người dùng khó gặp tình trạng "sạc quá tay".
Điều này cũng đúng với những người sống trong căn hộ chung cư và không dễ sạc qua đêm tại nhà. Họ sẽ ưu tiên những chiếc xe có phạm vi hoạt động lớn hơn, đặc biệt nếu phải phụ thuộc hoàn toàn vào các trạm sạc công cộng.
Dù vậy, công nghệ sạc nhanh đang xuống các mẫu xe điện phổ thông. Các mẫu xe điện giá dễ tiếp cận như Hyundai Ioniq 5 hay Kia EV6 hiện cũng đã có thể sạc từ 10 lên 80% trong khoảng 20 phút nhờ nền tảng điện 800V, hay BYD Song Ultra EV được quảng cáo có thể sạc trong 5 phút nếu có trạm phù hợp.
Với tốc độ sạc ngày càng rút ngắn và phạm vi hoạt động xe điện liên tục tăng lên, ngành công nghiệp ô tô có thể sắp bước sang giai đoạn mà tài xế phải tính toán không phải chuyện "đủ pin hay chưa", mà là "đừng ngồi ăn quá lâu".
Trên thế hệ mới của dòng SUV CX-5, Mazda đã loại bỏ phần lớn nút bấm vật lý điều khiển các chức năng trên xe. Trong khi hãng xe Nhật Bản cho rằng cách tiếp cận này giúp việc sử dụng trở nên thuận tiện hơn, không ít người dùng lại tỏ ra không hài lòng.
Mazda cho biết điểm nhấn đáng chú ý trên CX-5 thế hệ mới là màn hình trung tâm kích thước lớn, đảm nhiệm hầu hết chức năng điều khiển trên xe.
Ngay sau khi mẫu SUV này ra mắt, nhiều ý kiến đã tranh luận về quyết định loại bỏ các nút bấm vật lý để thay bằng giao diện cảm ứng. Theo một số chuyên gia và người dùng, xu hướng này đang đi ngược với cách tiếp cận của nhiều hãng xe hiện nay.
Đây không phải lần đầu Mazda nói chung hay CX-5 nói riêng gây tranh cãi về việc sử dụng màn hình cỡ lớn. Hãng xe Nhật Bản tiếp tục bảo vệ quan điểm của mình khi cho rằng màn hình cảm ứng mang lại trải nghiệm tương tự điện thoại thông minh, giúp người dùng dễ làm quen và thao tác hơn.
Mazda có đang đi ngược xu hướng?
Trong cuộc phỏng vấn với tờ Drive (Úc), đại diện Mazda cho rằng màn hình cảm ứng có thể giúp người lái giảm xao nhãng trong quá trình vận hành.
Ông Koichiro Yamaguchi, Giám đốc chương trình CX-5, cho biết vị trí đặt màn hình thông tin giải trí là yếu tố quan trọng trong định hướng thiết kế mới của Mazda. Theo ông, việc đưa màn hình lên cao hơn giúp người lái duy trì tầm quan sát phía trước tốt hơn.
Ông Yamaguchi lấy ví dụ về cụm điều khiển điều hòa - bộ phận thường được bố trí thấp trên bảng táp-lô. Theo ông, người lái phải cúi nhìn xuống để thao tác với các nút bấm vật lý, trong khi màn hình đặt cao hơn có thể giảm mức độ dịch chuyển tầm mắt.
"Việc tìm đúng nút bấm giữa hàng loạt nút điều khiển có hình dạng tương đồng cũng có thể khiến người lái mất tập trung. Nếu sử dụng các nút bấm vật lý cho hệ thống điều hòa, chúng tôi buộc phải đặt cụm điều khiển ở vị trí thấp", ông Yamaguchi cho biết.
Quan điểm của Mazda hiện có sự khác biệt so với một bộ phận ngành công nghiệp ô tô. Trước đó, Volkswagen đã thừa nhận khách hàng không còn quá ưa chuộng việc mọi chức năng đều được tích hợp vào màn hình cảm ứng, đồng thời mong muốn các nút bấm vật lý quay trở lại.
Tương tự, Hyundai Motor Company cho biết hãng tiếp tục duy trì các nút điều khiển vật lý trên xe nhằm nâng cao tính thân thiện với người dùng.
Ở chiều ngược lại, Mazda cùng Tesla và nhiều hãng xe Trung Quốc vẫn theo đuổi xu hướng tối giản khoang lái bằng màn hình cảm ứng cỡ lớn.
Dù vậy, Mazda cũng để ngỏ khả năng điều chỉnh nếu phản hồi từ khách hàng cho thấy hướng đi hiện tại chưa đáp ứng kỳ vọng của thị trường.
Tại Việt Nam, Mazda CX-5 thế hệ hiện hành đang được nhiều đại lý giảm giá đối với các xe sản xuất năm 2025. Giá bán thực tế dao động khoảng 678-799 triệu đồng, đánh dấu lần đầu các phiên bản sử dụng động cơ 2.0L của mẫu SUV này có giá dưới 800 triệu đồng.
Theo nhiều chuyên gia trong ngành, CX-5 thế hệ mới có thể sớm được giới thiệu tại Việt Nam. Tuy nhiên, với hàng loạt nâng cấp về thiết kế và trang bị, giá bán của mẫu xe này nhiều khả năng sẽ cao hơn phiên bản hiện tại.
CX-5 hiện là dòng xe bán chạy nhất lịch sử Mazda khi cán mốc 5 triệu chiếc vào cuối năm 2025, sau 14 năm góp mặt trên thị trường. Tuy nhiên, hãng xe Nhật Bản vẫn không thể lường trước tốc độ tăng trưởng của thế hệ mới, khi nhận về hơn 10.000 đơn đặt hàng chỉ trong tháng đầu tiên mở bán tại quê nhà.
Con số này cao gấp 5 lần so với kỳ vọng ban đầu của Mazda (2.000 xe/tháng). Thành công này cho thấy khách hàng bị thuyết phục bởi ngôn ngữ thiết kế và cách tối ưu không gian trên CX-5 thế hệ thứ ba. Hãng cho biết nhóm khách hàng đặt mua rất đa dạng, trải dài từ những người trẻ mua xe lần đầu cho đến nhóm khách hàng lớn tuổi.
Số liệu bán hàng giai đoạn đầu cho thấy xu hướng rõ rệt của người tiêu dùng khi ưu tiên các trang bị cao cấp. Phiên bản flagship L chiếm tới 65% tổng lượng đơn hàng, bản tầm trung G chiếm 32%, trong khi bản tiêu chuẩn S chỉ vỏn vẹn 3%.
Về tùy chọn cá nhân hóa, dù màu đỏ là màu sơn nhận diện khi ra mắt, có tới 25% khách hàng sẵn sàng chi thêm 55.000 yen (khoảng 340 USD) để chọn màu trắng. Ở cabin, tùy chọn bọc da màu nâu cũng được ưa chuộng khi xuất hiện trên gần 40% số xe thuộc phiên bản L.
Sức hút của CX-5 mới gây bất ngờ lớn, bởi trước đó xe từng nhận nhiều lời phàn nàn vì loại bỏ các phím điều khiển điều hòa vật lý và chưa có cấu hình hybrid lúc ra mắt. Tuy nhiên, những điểm trừ này dường như không ảnh hưởng đến quyết định của người mua.
Theo Mazda, khách hàng đánh giá cao không gian hàng ghế sau rộng rãi, cửa xe mở rộng giúp việc lắp ghế trẻ em dễ dàng hơn, cùng khả năng gập phẳng hàng ghế sau để biến cabin thành một chiếc giường dã chiến. Màn hình giải trí trung tâm kích thước 15,6 inch với giao diện mới cũng nhận được nhiều phản hồi tích cực.
Tại thị trường Nhật Bản, Mazda CX-5 thế hệ mới hiện chỉ trang bị duy nhất động cơ xăng e-SkyActiv 2.5L mild-hybrid, đi kèm hộp số tự động 6 cấp và tùy chọn dẫn động cầu trước hoặc 4 bánh toàn thời gian.
Giá xe dao động 3.300.000-4.306.500 yen (20.400-26.700 USD). Tại phân khúc crossover cỡ C, Mazda CX-5 cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ Toyota RAV4, Honda CR-V và Subaru Forester.
