Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, hiểu rõ cơ chế tác động của nhiệt độ cao lên cơ thể và chủ động phòng ngừa trở nên cần thiết với mọi người.
Thông thường, cơ thể con người luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định để đảm bảo hoạt động bình thường của não, tim và các cơ quan quan trọng khác. Khi trời nóng, trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng hạ đồi của não sẽ kích hoạt các cơ chế tản nhiệt, chủ yếu bằng cách giãn mạch dưới da và tiết mồ hôi. Máu được dẫn nhiều hơn ra ngoại vi để mang nhiệt ra ngoài, da trở nên nóng và đỏ, mồ hôi thoát ra liên tục để làm mát.
“Nếu quá trình này diễn ra trong thời gian dài mà cơ thể không được bù nước và điện giải đầy đủ, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, máu trở nên cô đặc hơn”, bác sĩ nói.
Khi máu đặc, dòng chảy trong lòng mạch chậm lại, tim phải làm việc nặng hơn để bơm đủ máu đến các cơ quan, đặc biệt là não. Ở những người có mạch máu não đã bị xơ vữa, thành mạch yếu hoặc lòng mạch hẹp, áp lực tăng lên đột ngột có thể gây vỡ mạch, dẫn đến đột quỵ xuất huyết não. Ngược lại, dòng máu chậm, quánh cũng thuận lợi cho việc hình thành cục máu đông; khi cục này di chuyển lên não và làm tắc động mạch não, người bệnh sẽ bị đột quỵ thiếu máu cục bộ.
Trong điều kiện nắng nóng cực đoan, khi thân nhiệt cơ thể tăng lên trên khoảng 40 độ C, tình trạng sốc nhiệt (sốc do nóng) có thể xuất hiện. Lúc này, trung tâm điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, các cơ chế tự bảo vệ trở nên quá tải, mồ hôi có thể giảm hoặc ngừng tiết, da nóng rực, người lơ mơ, rối loạn ý thức, có thể co giật, hôn mê.
“Sốc nhiệt gây tổn thương trực tiếp cho tế bào não và nhiều cơ quan khác như tim, gan, thận, nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể tử vong trong thời gian ngắn”, bác sĩ cảnh báo.
Môi trường đô thị như Hà Nội, TP HCM khiến các tác động trên trở nên nặng nề hơn. Mặt đường, bê tông, mái tôn, kính… hấp thụ và tích trữ lượng nhiệt lớn trong ngày, tỏa nhiệt trở lại môi trường vào chiều tối, khiến không khí nóng bức kéo dài. Hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị” làm cho nhiệt độ người dân cảm nhận được cao hơn đáng kể so với khu vực nông thôn hoặc vùng nhiều cây xanh. Bên cạnh đó, không khí ít gió, khói bụi, ô nhiễm làm tăng gánh nặng cho hệ hô hấp và tim mạch.
Để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt, mọi người duy trì thói quen uống đủ nước, từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tăng hơn khi phải làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều. Hạn chế nước ngọt có gas, nước tăng lực, cà phê và tuyệt đối không dùng rượu bia để giải khát trong những ngày nắng nóng.
Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại cá và hạt, đồng thời giảm bớt đồ chiên xào, thức ăn nhanh, thịt đỏ nhiều mỡ. Hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.
Nhóm làm việc ngoài trời nên sắp xếp thời gian nghỉ ngắn xen kẽ trong ca làm, tranh thủ đậu xe ở nơi có bóng râm, mở hé cửa kính hoặc dùng điều hòa ở mức vừa phải để khoang lái thông thoáng. Cần uống nước đều trong ngày, không đợi khát mới uống, ưu tiên nước lọc, nước có bổ sung ít muối khoáng, hạn chế cà phê, nước ngọt có gas và tuyệt đối không dùng rượu bia trong giờ làm việc.
Ưu tiên trang phục nên rộng, thoáng, thấm hút mồ hôi, tránh mặc quá nhiều lớp áo dày và tối màu dễ giữ nhiệt. Khi thấy các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, choáng váng, mờ mắt, nói khó, tay chân yếu, cần dừng xe ngay ở vị trí an toàn, gọi người hỗ trợ và đến cơ sở y tế sớm nhất có thể.
Cục An toàn thực phẩm nhận được thông tin ngày 18-4 trên địa bàn xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An ghi nhận hơn 20 người nhập viện cấp cứu nghi do ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì với các triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao… và đang được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Trước tình hình trên, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế tỉnh Nghệ An khẩn trương triển khai chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh có bệnh nhân đang điều trị, tập trung nguồn lực tích cực điều trị cho bệnh nhân nghi ngộ độc thực phẩm không để ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
Tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm để xác định rõ nguồn cung cấp nguyên liệu, thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc, lấy mẫu thực phẩm, bệnh phẩm để xét nghiệm tìm nguyên nhân; điều tra và xử lý nghiêm các vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (nếu có), công khai kết quả để kịp thời cảnh báo cho cộng đồng.
Đồng thời tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, nâng cao vai trò, trách nhiệm của người quản lý, người sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng.
Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, tập trung truyền thông vào nhóm cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh sản phẩm thực phẩm liên quan đến thức ăn đường phố.
Thực hiện nghiêm các nội dung về việc tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố.
Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị các đơn vị theo dõi, cập nhật diễn biến tình hình vụ ngộ độc, thực hiện báo cáo nhanh theo hướng dẫn, chủ động truyền thông thông tin vụ việc và sớm công khai kết quả điều tra ngộ độc thực phẩm, đồng thời báo cáo về Cục An toàn thực phẩm theo quy định.
Trước đó, như Tuổi Trẻ Online đã đưa tin theo thông tin ban đầu, từ sáng 17 đến sáng 18-4, các bệnh nhân nhập viện rải rác, sau đó tăng nhanh vào buổi tối. Hầu hết đều có triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp sốt cao.
Bệnh nhân nhập viện từ 4 - 85 tuổi, ngụ ở các xã của huyện Diễn Châu (cũ) như Diễn Ngọc, Diễn Hoa, Diễn Thọ, Diễn Bích.
Trong số các bệnh nhân, có khoảng 20 người có ăn bánh mì tại tiệm bánh Q. ở xã Diễn Châu. 5 trường hợp còn lại có ăn các thực phẩm khác như bánh ngọt, xoài, dứa, ốc xào… nên chưa thể khẳng định nguyên nhân cụ thể.
Sức khỏe một số người đã ổn định nhưng vẫn cần tiếp tục giám sát do triệu chứng tiêu hóa còn nặng. Cơ quan chức năng đã kiểm tra cơ sở kinh doanh nghi liên quan, đồng thời lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để xét nghiệm, xác định nguyên nhân.
Pavel Durov, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành (CEO) của ứng dụng nhắn tin Telegram, từ lâu nổi tiếng với lối sống tối giản và tính kỷ luật. Trong cuộc trò chuyện với nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo kiêm người dẫn chương trình podcast Lex Fridman hồi tháng 10 năm ngoái, Durov chia sẻ về các thói quen hàng ngày của mình, từ việc tập luyện đến chế độ ăn kiêng khắt khe, nhịn ăn gián đoạn. Ông khẳng định nếu muốn phát huy tối đa tiềm năng và duy trì sự tỉnh táo, con người cần phải tránh xa các chất gây nghiện.
Quyết định từ bỏ rượu bia của Durov được hình thành từ sớm, xuất phát từ cuốn sách "Ảo tưởng về thiên đường" của một giáo viên thời phổ thông. Ông ghi nhớ bài học rằng chất cồn làm tê liệt các tế bào não và gây ra những tổn hại về mặt dài hạn. "Nếu bộ não là công cụ giá trị nhất mà bạn có trên hành trình đi tới thành công và hạnh phúc, vậy tại sao bạn lại hủy hoại công cụ này chỉ vì những thú vui ngắn hạn?", ông nói.
Trước những áp lực xã hội trên bàn tiệc, CEO Telegram khuyên mỗi người nên tự thiết lập quy tắc cho riêng mình. Ông cho rằng nhiều người tìm đến rượu bia để che giấu những nỗi sợ hãi hoặc sự bất an sâu kín bên trong. Thay vì dùng chất cồn như một lối thoát, ông khuyến khích việc đối mặt trực tiếp với những nỗi sợ đó, dù là việc chủ động tiếp cận một ai đó hay đối diện với những sự thật mất lòng.
Quan điểm cá nhân của Durov tương thích với các cảnh báo y khoa hiện đại. Theo một ghi chú của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố trên tạp chí The Lancet Public Health, không có một mức độ tiêu thụ rượu bia nào là an toàn tuyệt đối cho sức khỏe. Tiến sĩ Carina Ferreira-Borges cho hay khoa học không thể đưa ra một ranh giới gọi là ngưỡng sử dụng rượu bia an toàn. Bất kể liều lượng ra sao, nguy cơ đối với sức khỏe của người uống đã bắt đầu ngay từ giọt cồn đầu tiên.
Bên cạnh việc nói không với rượu bia, chế độ ăn uống của Durov cũng đòi hỏi tính kỷ luật cao không kém. Ông loại bỏ hoàn toàn đường chế biến, thức ăn nhanh, cà phê và nước ngọt ra khỏi thực đơn. Thay vào đó, Durov áp dụng phương pháp nhịn ăn gián đoạn bằng cách chỉ ăn trong khung giờ kéo dài 6 tiếng và nhịn ăn suốt 18 tiếng còn lại trong ngày.
Theo ông, việc tiêu thụ đường chế biến là không cần thiết nếu muốn duy trì hiệu suất làm việc và sức khỏe, bởi càng ăn đường, cơ thể càng thèm và nhanh đói hơn, khiến con người rơi vào cái bẫy ăn vặt liên tục. Dù vậy, Durov không quá cứng nhắc mà vẫn chấp nhận lượng đường tự nhiên có trong các loại trái cây và quả mọng.
Cảnh báo về tác hại của đường từ vị tỷ phú này trùng với các nghiên cứu từ trường Y Harvard, khi các chuyên gia khẳng định tác hại đối với sức khỏe sẽ xuất hiện ngay khi một người tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa JAMA Internal Medicine cũng chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa chế độ ăn nhiều đường và nguy cơ tử vong cao do bệnh tim mạch.
Về thành phần dinh dưỡng hàng ngày, Durov đã ngừng ăn thịt đỏ từ khoảng hai thập kỷ trước do loại thực phẩm này khiến cơ thể cảm thấy nặng nề và chậm chạp, thay vào đó là hải sản và rau củ. Cách tiếp cận ẩm thực đó phản ánh trọn vẹn triết lý sống của ông: tối giản, chánh niệm và hướng tới lợi ích sức khỏe lâu dài thay vì sự thỏa mãn tức thì.
Không chỉ khắt khe trong ăn uống, Durov còn nâng tầm rèn luyện thể chất lên một giới hạn chuyên sâu khiến người dẫn chương trình Lex Fridman phải mô tả là "điên rồ". Ông thừa nhận việc chống đẩy và đứng lên ngồi xuống hàng ngày có thể gây ra cảm giác đơn điệu nhưng chúng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng tính tự kỷ luật. Mỗi sáng, ông đều thực hiện 300 cái chống đẩy và 300 cái đứng lên ngồi xuống để tạo bước đà hứng khởi cho ngày làm việc mới. Bên cạnh đó, ông còn đến phòng gym từ 5 đến 6 lần một tuần, dành ra từ 1-2 tiếng mỗi ngày tại đây.
Tỷ phú công nghệ cũng kết hợp các liệu pháp chăm sóc sức khỏe cực đoan như tắm đá lạnh để kiểm tra ý chí. Ông lý giải khối cơ cốt lõi nhất cần được rèn luyện chính là tinh thần tự kỷ luật chứ không phải cơ bắp tay hay cơ ngực, bởi một khi đã làm chủ được ý chí, mọi khía cạnh khác sẽ tự động tuân theo.
Durov còn áp dụng phương pháp kết hợp giữa nhiệt độ cực lạnh và cực nóng theo truyền thống xông hơi "Banya" của Đông Âu. Đây là hình thức xông hơi đẩy nhiệt độ lên mức tối đa kết hợp thảo mộc để mang lại trải nghiệm tự nhiên, toàn diện. Ông cho biết dù trải nghiệm dữ dội này không phải lúc nào cũng dễ chịu nhưng sự khó chịu chỉ diễn ra trong vài phút ngắn ngủi, đổi lại là cảm giác sảng khoái suốt nhiều giờ hoặc nhiều ngày sau đó. Giữa một thế giới bị thúc đẩy bởi những ham muốn thỏa mãn tức thời, triết lý của Durov là một lời nhắc nhở rằng đôi khi sự đơn giản, tính kỷ luật và khả năng kiềm chế lại chính là những giá trị xa xỉ nhất.
Durov sinh ở Saint Petersburg, sáng lập Telegram năm 2013 và được mệnh danh là "Mark Zuckerberg của Nga". Năm 2014, ông chuyển tới định cư ở Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Telegram cho hay ông có quốc tịch Pháp và UAE, không còn giữ quốc tịch Nga.Hồi tháng 8/2024, ông Durov bị bắt tại sân bay Pháp liên quan đến cuộc điều tra về các hoạt động tội phạm trên Telegram. Durov được thả sau 4 ngày thẩm vấn nhưng phải nộp 5,8 triệu USD tiền bảo lãnh và báo cáo với cảnh sát hai lần mỗi tuần. Tháng 3 năm ngoái, ông cho biết mình đã về Dubai.
Tuy nhiên, không ít người vẫn cho rằng đây chỉ là "bệnh thời tiết", chấp nhận sống chung với những cơn hắt hơi kéo dài, nghẹt mũi, ho hoặc khó thở mà không đi khám. Việc chủ quan hoặc tự điều trị trong thời gian dài có thể khiến bệnh tiến triển nặng và làm suy giảm chức năng hô hấp.
Theo TS Nguyễn Hữu Trường - Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, người mắc viêm mũi dị ứng và hen phế quản thường có xu hướng tự mua thuốc để kiểm soát triệu chứng.
Khi nghẹt mũi, nhiều người sử dụng thuốc xịt co mạch; khi xuất hiện khò khè hoặc khó thở lại tự ý dùng thuốc giãn phế quản.
"Những loại thuốc này có thể giúp giảm triệu chứng nhanh nhưng không điều trị được nguyên nhân gây bệnh", TS Nguyễn Hữu Trường cho biết.
Theo chuyên gia, lạm dụng thuốc xịt co mạch kéo dài có thể dẫn đến viêm mũi do thuốc, khiến người bệnh phụ thuộc vào thuốc. Trong khi đó, việc chỉ sử dụng thuốc giãn phế quản mà không kiểm soát tình trạng viêm sẽ khiến đường thở tiếp tục bị tổn thương, làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn hen nặng và suy giảm chức năng phổi theo thời gian.
Nguyên nhân của các bệnh lý này thường xuất phát từ những dị nguyên quen thuộc trong môi trường sống như mạt bụi nhà, phấn hoa, lông thú nuôi hoặc bào tử nấm mốc. Khi hít phải các tác nhân này, hệ miễn dịch ở người có cơ địa dị ứng sẽ kích hoạt phản ứng viêm, khiến niêm mạc đường hô hấp luôn trong tình trạng nhạy cảm và dễ bị kích thích.
TS Nguyễn Hữu Trường khuyên để kiểm soát hiệu quả viêm mũi dị ứng và hen phế quản, người bệnh cần được thăm khám đầy đủ nhằm xác định nguyên nhân cũng như mức độ bệnh.
Tại Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh được đánh giá chức năng hô hấp, thực hiện test hồi phục phế quản và các xét nghiệm cần thiết để xác định chính xác tình trạng đường thở, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Một trong những phương pháp điều trị chuyên sâu hiện nay là liệu pháp miễn dịch đặc hiệu. Thay vì chỉ điều trị triệu chứng, phương pháp này sử dụng chính dị nguyên đã được tinh chế để đưa vào cơ thể bằng đường tiêm dưới da, ngậm dưới lưỡi hoặc đường uống với liều tăng dần theo từng giai đoạn.
Quá trình điều trị giúp hệ miễn dịch dần thích nghi với dị nguyên, giảm phản ứng quá mẫn và kiểm soát bệnh lâu dài. Đây hiện là phương pháp duy nhất có khả năng làm thay đổi tiến triển tự nhiên của bệnh dị ứng, giúp giảm nhu cầu sử dụng thuốc điều trị triệu chứng ở nhiều người bệnh.
Các chuyên gia khuyến cáo khi xuất hiện các biểu hiện như hắt hơi kéo dài, nghẹt mũi, chảy nước mũi, ho về đêm, khò khè hoặc khó thở tái diễn, người dân nên đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng không chỉ giúp kiểm soát triệu chứng mà còn hạn chế nguy cơ tiến triển thành hen nặng hoặc suy giảm chức năng hô hấp.
