Ca chào đời trên không phận Mỹ

Đề xuất mới của Iran gửi Mỹ về việc mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt cuộc chiến kéo dài 2 tháng - đồng thời hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân đến giai đoạn sau - không tạo ra bất kỳ bước đột phá nào cho tình hình bế tắc ngoại giao song phương.

Theo nguồn tin của truyền thông Mỹ và các quan chức am hiểu vấn đề, đề xuất này, được truyền đạt thông qua bên trung gian Pakistan, gác lại việc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran cho đến khi xung đột với Mỹ và Israel kết thúc, trong khi vấn đề bế tắc về vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz vẫn được giải quyết.

Đây là nỗ lực mới nhất của Tehran nhằm phá vỡ tình trạng bế tắc ngoại giao kéo dài, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được hồi đầu tháng này.

Trang tin Axios của Mỹ cũng nhận định, đề xuất mới này nhằm mục đích phá vỡ thế bế tắc hiện tại trong các cuộc đàm phán và bỏ qua những bất đồng nội bộ trong giới lãnh đạo Iran về phạm vi nhượng bộ hạt nhân mà họ sẵn sàng thực hiện.

Tuy nhiên, đề xuất mới nhất này đã nhận được phản ứng lạnh nhạt từ Washington.

Nhà Trắng xác nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thảo luận về đề xuất này với nhóm an ninh quốc gia của ông hôm 27/4. Tuy nhiên, ông Trump không hài lòng với đề xuất này vì nó trì hoãn việc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, một vấn đề mà Washington nhấn mạnh cần phải được giải quyết ngay từ đầu, chứ không phải để lại cho giai đoạn sau.

Washington đã nhiều lần yêu cầu Tehran từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu và đình chỉ việc làm giàu uranium như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào rộng hơn.

Trong khi đó, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales tuyên bố Mỹ sẽ không đạt được thỏa thuận nào với Iran trừ khi thỏa thuận đó có lợi cho Washington và thế giới.

“Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí - chúng tôi đã nói rõ về lằn ranh đỏ của mình và tổng thống sẽ chỉ đạt được thỏa thuận nào có lợi cho người dân Mỹ và thế giới", bà Wales cho biết.

"Chính phủ Mỹ cho rằng các nhà đàm phán Iran chưa được ủy quyền - cả từ Lãnh tụ Tối cao hay các quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng - để nhượng bộ về chương trình hạt nhân. Nếu không nối lại hành động quân sự, khó có lý do gì để tin rằng lập trường của Iran sẽ thay đổi", theo New York Times.

Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump và các thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia của ông tỏ ra hoài nghi trước kế hoạch đàm phán của Iran.

Theo Wall Street Journal, nhà lãnh đạo Mỹ không bác bỏ hoàn toàn đề xuất của Tehran, nhưng bày tỏ lo ngại rằng Iran không sẵn lòng đáp ứng yêu cầu quan trọng của Washington là từ bỏ làm giàu uranium.

Do vậy, Wall Street Journal cho biết Mỹ sẽ tiếp tục đàm phán với Iran và dự định sẽ đưa ra phản hồi cũng như các đề xuất đối phó với kế hoạch của Iran trong những ngày tới.

Các phái đoàn Iran và Mỹ được cho là dự kiến ​​tổ chức một vòng đàm phán hòa bình mới tại Pakistan vào tuần trước, nhưng các cuộc đàm phán được mong đợi này đã không diễn ra khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ không cử phái đoàn đến đàm phán nữa.

Ông Trump nói thêm rằng nếu Iran muốn đàm phán, "họ có thể đến với chúng tôi, hoặc họ có thể gọi cho chúng tôi".

Về phần mình, Iran cũng từ chối tham gia các cuộc đàm phán, lấy lý do là lệnh phong tỏa hải quân liên tục của Mỹ và các yêu cầu "quá mức" của Washington.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết áp lực và các hành động leo thang căng thẳng của Mỹ đang làm suy yếu lòng tin và khiến tiến trình nối lại đàm phán trở nên khó khăn hơn.

Ông nói thêm rằng Washington không thể theo đuổi các cuộc đàm phán trong khi gia tăng áp lực lên Iran, đồng thời chỉ trích những hành động như vậy "phá vỡ bầu không khí cần thiết" cho ngoại giao.

Giữa lúc đàm phán bế tắc với Mỹ, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi đã có cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Saint Petersburg hôm 27/4. Một trong những chủ đề được hai bên thảo luận là việc giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra với Mỹ.

Ngoại trưởng Araghchi đổ lỗi cho tiến trình ngoại giao chậm chạp là do "thói quen phá bỏ" của Washington, bao gồm "việc khăng khăng đưa ra những yêu cầu vô lý, thường xuyên thay đổi lập trường, lời lẽ đe dọa và liên tục thất hứa".

Những diễn biến trên cho thấy cả Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng sâu sắc về các yêu cầu cốt lõi, do vậy triển vọng về một giải pháp toàn diện vẫn còn bấp bênh ngay cả khi các bên được kêu gọi giảm leo thang căng thẳng.

Tin Gốc: Dân Trí

"Hải quân Pháp sáng 31/5 chặn Tagor, tàu chở dầu đang chịu các lệnh trừng phạt quốc tế và xuất phát từ Nga", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo trên X ngày 1/6. "Chiến dịch này hoàn toàn hợp pháp, diễn ra trên vùng biển quốc tế ở Đại Tây Dương với sự hỗ trợ của nhiều đối tác, trong đó có Anh".

Hải quân Pháp công bố video cho thấy trực thăng NH90 Caiman tiếp cận tàu Tagor đang di chuyển trên biển. Các binh sĩ sau đó đu dây từ trực thăng xuống boong tàu và kiểm soát phương tiện này.

Cơ quan Hàng hải Đại Tây Dương của Pháp cho biết Tagor khởi hành từ cảng Murmansk, tây bắc Nga. Tàu bị nghi treo cờ Cameroon trái phép và đang hướng đến thành phố ven biển Limbe, phía tây quốc gia châu Phi. Theo nền tảng theo dõi hàng hải MarineTraffic, tàu Tagor dài 252 m, đăng ký dưới cờ Madagascar.

"Quá trình kiểm tra giấy tờ đã cho thấy đăng ký của con tàu không hợp lệ", cơ quan của Pháp thông báo. Tàu có 23 thủy thủ và đang được hải quân Pháp đưa về neo đậu ở vùng biển tây bắc nước này.

Đại sứ quán Nga tại Pháp đã đề nghị Paris cung cấp thông tin thủy thủ đoàn. "Phía Pháp chưa đưa ra bất kỳ thông báo nào liên quan đến các biện pháp được thực hiện đối với con tàu", theo đại sứ quán Nga.

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 1/6 cho biết Moskva coi hành động của Paris với tàu Tagor "là phi pháp".

"Những hành động này chẳng khác nào cướp biển", ông Peskov nói. "Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý với nhận định rằng hành động của phía Pháp đã tuân thủ luật pháp quốc tế".

Tagor là tàu dầu thứ tư bị lực lượng Pháp đổ bộ và bắt giữ kể từ tháng 9/2025 với cáo buộc thuộc "đội tàu bóng tối". Đây là thuật ngữ phương Tây dùng để chỉ những tàu hàng mà họ cho rằng Nga sử dụng để lách lệnh trừng phạt, được quản lý thông qua mạng lưới công ty bình phong để che giấu quyền sở hữu.

Trong tháng 1, hải quân Pháp đã chặn một tàu dầu Nga bị nghi thuộc "hạm đội bóng tối" trên Địa Trung Hải, nhưng sau đó cho tàu tiếp tục hành trình.

Nga hồi tháng 2 cảnh báo nước này có thể triển khai hải quân đến các vùng biển chiến lược, ngăn phương Tây truy bắt tàu chở dầu.

Tin Gốc: Vnexpress

Những dấu hiệu bất thường từ Iran

Trong nhiều tuần, Mỹ và Israel đã tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận các địa điểm phóng tên lửa ngầm của Iran bằng cách phá hủy đường sá và chôn vùi những lối vào đường hầm.

Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh do CNN phân tích cho thấy Iran đã sử dụng các thiết bị đơn giản như máy ủi và xe tải để khắc phục hậu quả chiến dịch tấn công tốn kém này. Điều đó cho thấy khả năng phóng tên lửa của Tehran không thể bị phá hủy chỉ bằng cách nhắm mục tiêu vào các lối vào đường hầm, theo giới chuyên gia.

CNN nhận định, động thái này cho thấy Tehran đang từng bước vô hiệu hóa tác động từ chiến dịch quân sự vốn sử dụng lượng lớn hỏa lực từ Mỹ và Israel.

Trong nhiều năm qua, Iran đã xây dựng một mạng lưới căn cứ tên lửa ngầm quy mô lớn nhằm bảo vệ kho vũ khí chiến lược trước nguy cơ bị tập kích từ bên ngoài. Các cơ sở này thường được đặt sâu dưới lòng đất và có hệ thống đường hầm phức tạp. Giới phân tích quân sự cho rằng, khả năng nhanh chóng khôi phục hoạt động tại những căn cứ ngầm có thể giúp Iran duy trì năng lực răn đe trong trường hợp căng thẳng quân sự tiếp tục leo thang tại khu vực.

Sam Lair, một cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin, người phân tích khả năng tên lửa của Iran, cho biết: "Nếu xung đột tiếp tục, Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa miễn là chúng có bệ phóng và kíp vận hành, ngay cả khi việc sản xuất đã ngừng lại. Không có gì ngăn cản việc bổ sung tên lửa cho các bệ phóng từ kho dự trữ dồi dào mà Iran vẫn còn".

Trong suốt cuộc chiến, Iran đã nỗ lực đào các lối vào đường hầm trong điều kiện rất nguy hiểm, khi Mỹ và Israel thường xuyên tấn công các thiết bị. Công việc đó cho phép Tehran tiếp tục phóng tên lửa trong suốt cuộc chiến, mặc dù với tốc độ giảm đáng kể.

Kể từ khi lệnh ngừng bắn được thực hiện hơn 7 tuần trước, Iran đã tăng tốc nỗ lực này đáng kể. Iran hiện đã mở lại 50 trong số 69 lối vào đường hầm bị Mỹ và Israel tấn công tại 18 cơ sở tên lửa ngầm. Iran cũng đã sửa chữa nhiều phần khác tại các căn cứ, bao gồm cả những con đường mà Mỹ và Israel đã ném bom. Hình ảnh vệ tinh cho thấy hầu hết các hố bom này hiện đã được lấp đầy, và tại 2 địa điểm, thậm chí còn được trải nhựa lại.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell không trả lời các câu hỏi cụ thể về những phát hiện của CNN, mà chỉ nhắc lại tuyên bố trước đó rằng "quân đội Mỹ là mạnh nhất thế giới và có mọi thứ cần thiết để thực hiện vào thời điểm và địa điểm do Tổng thống lựa chọn".

Mạng lưới các căn cứ tên lửa ngầm được Iran bắt đầu xây dựng hơn 20 năm trước, cung cấp sự bảo vệ đáng kể cho tên lửa và bệ phóng. Độ sâu của các cơ sở này, một số nằm dưới hàng trăm mét đá, khiến quân đội Mỹ và Israel không có nhiều lựa chọn khi tấn công. Vì vậy, trong những tuần đầu xung đột, Mỹ đã chuyển sang tấn công các lối vào, kết hợp với nỗ lực tìm kiếm và phá hủy các bệ phóng, nhằm hạn chế đáng kể hỏa lực tên lửa của Iran.

Những cuộc tấn công đó đã gây thiệt hại nặng nề, chôn vùi hầu hết các lối vào đường hầm dưới những đống đổ nát và phá hủy các con đường dẫn đến những địa điểm này. Hình ảnh vệ tinh vào thời điểm đó cho thấy các cơ sở như căn cứ tên lửa phía bắc Isfahan, một địa điểm phóng tên lửa ngầm quan trọng, bị tàn phá nghiêm trọng.

Mỹ và Israel cũng đã thực hiện một nỗ lực rộng lớn để phá hủy chuỗi cung ứng tên lửa của Iran, từ các nhà máy sản xuất linh kiện điện tử nhỏ đến địa điểm sản xuất nhiên liệu đẩy và thân tên lửa. Nhưng các chuyên gia tin rằng Iran vẫn còn khoảng 1.000 tên lửa được cất giữ trong các địa điểm ngầm.

Theo giới chuyên gia, kho vũ khí đó, nằm sâu dưới lòng đất, khó có thể bị hư hại nhiều do những cuộc tấn công trên mặt đất, đặc biệt là khi quân đội Israel đã tấn công các lối vào đường hầm theo cách tương tự trong cuộc chiến 12 ngày vào năm ngoái.

Nỗ lực sửa chữa khẩn trương

Để mở lại các căn cứ, Iran đã sử dụng nhiều loại thiết bị xây dựng và san lấp mặt đất. Trong ảnh vệ tinh, có thể thấy các xe máy đang giải tỏa đống đổ nát trong khi xe tải chở đất lấp đầy các hố. Tại một căn cứ bên ngoài Isfahan, Mỹ và Israel đã tiến hành nhiều cuộc tấn công để chặn bốn lối vào đường hầm trong suốt cuộc chiến. Ít nhất 18 hố bom có thể được nhìn thấy tại 2 lối vào, cho thấy lượng đạn dược khổng lồ đã được sử dụng để chặn các đường hầm này.

Đầu tháng 5, hình ảnh vệ tinh cho thấy một xe tải chở vật liệu đang được sử dụng để lấp đầy các hố bom. Hai lối vào khác, cũng bị chặn bởi các hố bom và mảnh vỡ, đã được mở lại, và những con đường dẫn đến đó, trước đây bị phá hủy do bom đạn, đã được trải nhựa lại.

Tại một căn cứ bên ngoài Khomeyn vào giữa tháng 4, một hình ảnh cho thấy ít nhất 10 phương tiện xây dựng đang tham gia vào nỗ lực mở lại một lối vào.

Khi Iran khôi phục lại năng lực của các căn cứ tên lửa, giới phân tích lo ngại mối đe dọa liên tục do kho vũ khí này gây ra đang bị đánh giá thấp, đặc biệt là khi nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn của Mỹ đang cạn kiệt. Những đòn tập kích vào các nhà máy sản xuất tên lửa của Iran cũng không thể ngăn cản Tehran tái thiết khả năng sản xuất tên lửa.

Trong cuộc chiến 12 ngày, một số nhà máy này cũng từng bị tấn công. Mặc dù các cuộc tấn công gần đây có phạm vi rộng hơn nhiều, nhưng hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran đã xây dựng lại một số cơ sở bị nhắm mục tiêu hồi tháng 6 năm ngoái.

Một số đánh giá tình báo của Mỹ cho thấy Iran đã và đang tái thiết các năng lực quân sự quan trọng, bao gồm việc khởi động lại sản xuất máy bay không người lái và thay thế bệ phóng tên lửa cũng như năng lực sản xuất.

"Iran đã vượt quá mọi mốc thời gian mà cộng đồng tình báo dự đoán cho việc tái thiết", một quan chức Mỹ nói.

Tin Gốc: Dân Trí