Theo Hãng tin AFP, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy hai tàu container siêu lớn – CSCL Indian Ocean và CSCL Arctic Ocean – đã lần lượt đi qua eo biển Hormuz thành công vào ngày 31-3 khi rời vịnh Ba Tư. Con tàu thứ ba không được phía Trung Quốc công bố chi tiết.
Phát biểu tại họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết: “Sau khi phối hợp với các bên liên quan, ba tàu Trung Quốc gần đây đã đi qua eo biển Hormuz; chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với sự hỗ trợ đã nhận được”, nhưng không đề cập trực tiếp đến Iran.
Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới – đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi chiến sự giữa Mỹ – Israel và Iran bùng nổ hồi cuối tháng 2. Trong đó, Iran tuyên bố kiểm soát hoàn toàn eo biển này, chỉ cho phép tàu của “các quốc gia thân thiện” đi qua, và Trung Quốc là một trong số những nước được Iran nêu tên.
Hai tàu nói trên thuộc tập đoàn vận tải nhà nước Trung Quốc Cosco, đã đi sát đảo Larak do Iran kiểm soát và đang trên đường đến cảng Port Klang (Malaysia).
Trước đó vài ngày, Cosco cũng thông báo đã nối lại việc nhận đơn vận chuyển từ châu Á tới một số nước vùng Vịnh gồm UAE, Saudi Arabia, Bahrain, Qatar, Kuwait và Iraq.
Cùng ngày, Trung Quốc kêu gọi các bên chấm dứt chiến sự ngay lập tức, đặc biệt là Mỹ và Israel – theo kênh Al Jazeera. Bắc Kinh cũng lên tiếng phản đối các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân và cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy quá trình hạ nhiệt căng thẳng, khôi phục hòa bình.
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar cũng đã đến Bắc Kinh và có cuộc gặp với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị để trao đổi về tình hình khu vực, chiến sự tại Iran và quan hệ song phương.
Qua đó, Bắc Kinh khẳng định hai nước có lập trường tương đồng trong nhiều vấn đề quốc tế, trong khi phía Islamabad cũng bày tỏ sẵn sàng đứng ra tổ chức các “cuộc đối thoại có ý nghĩa” giữa Mỹ và Iran, nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao kết thúc xung đột Trung Đông.
Trong khi đó, quân đội Israel cho biết đã chuẩn bị cho “nhiều tuần” giao tranh tiếp theo tại Iran.
“Chúng tôi đã sẵn sàng tiếp tục hoạt động trong nhiều tuần tới. Chúng tôi có mục tiêu, có đạn dược và có nhân lực cho điều đó, và việc triển khai ra sao phụ thuộc vào quyết định của giới lãnh đạo”, trung tá Nadav Shoshani tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh quyết định cuối cùng sẽ thuộc về các lãnh đạo chính trị.
Tại cuộc họp với đại diện các tổ chức phi lợi nhuận của Nga hôm 24/4, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cảnh báo nếu xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran kéo dài, cuộc chiến này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho toàn cầu, cả về kinh tế và an ninh.
"Nói rằng hành động gây hấn vô cớ của Mỹ và Israel đối với Iran đã làm bất ổn nghiêm trọng tình hình ở Trung Đông là một đánh giá chưa đầy đủ. Bởi vì tình hình hiện đang bất ổn trên toàn thế giới, mọi người đều đang đánh giá triển vọng phát triển kinh tế, nguồn cung cấp năng lượng…", Ngoại trưởng Lavrov nói.
Ngoại trưởng Nga cảnh báo, “việc kéo dài xung đột (và dường như xung đột còn lâu mới kết thúc) sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng nhất cho toàn bộ cộng đồng quốc tế, cho tình hình kinh tế của phần lớn nhân loại và cho an ninh toàn cầu".
Ông Lavrov cũng cho rằng luật pháp quốc tế đang bị "vi phạm trắng trợn" ở Iran.
Cùng ngày, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiullina cũng cảnh báo những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế Nga sẽ ngày càng gia tăng nếu xung đột ở Trung Đông kéo dài.
"Nếu xung đột kéo dài, những tác động bất lợi đối với nền kinh tế Nga sẽ ngày càng gia tăng", bà Nabiullina nhấn mạnh.
Bà Nabiullina lưu ý rằng tình hình ở Trung Đông vẫn là một mối nguy hiểm nghiêm trọng đối với nền kinh tế Nga, xét đến các điều kiện bên ngoài.
"Hậu quả do sự gia tăng chi phí toàn cầu có thể còn nghiêm trọng hơn những lợi ích thu được từ sự tăng trưởng xuất khẩu và sự tăng giá của đồng rúp", bà nói thêm.
Trước đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 6/4 nhận định cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đang leo thang cả về phạm vi địa lý lẫn tác động kinh tế.
“Chúng tôi nhận thấy mức độ căng thẳng trong khu vực đang leo thang và tiếp tục leo thang”, ông Peskov nói.
“Phạm vi địa lý của cuộc xung đột này đã mở rộng, và giờ đây tất cả chúng ta đều nhận thức được những hệ quả mà chúng ta đang phải gánh chịu, bao gồm cả những hệ quả rất tiêu cực đối với nền kinh tế toàn cầu”, ông Peskov cảnh báo.
Phát biểu tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 2/4, ông Vassily Nebenzia, Đại sứ kiêm Đại diện thường trực của Nga tại Liên hợp quốc, đã kêu gọi chấm dứt bạo lực ở Trung Đông và yêu cầu Mỹ và Israel “đừng đùa với lửa”.
Ông cảnh báo “thiệt hại không thể khắc phục đang xảy ra không chỉ đối với sự ổn định khu vực, mà còn đối với an ninh lương thực và năng lượng toàn cầu cũng như toàn bộ nền kinh tế thế giới”.
Đại sứ Nebenzia tuyên bố Nga “sẵn sàng tham gia vào việc tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột hiện tại thông qua các biện pháp chính trị và ngoại giao”.
Trong khi đó, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga hy vọng cuộc xung đột Iran sẽ sớm kết thúc và sẵn sàng làm mọi điều cần thiết để giúp lập lại hòa bình trong khu vực Trung Đông.
Nga là một trong những đồng minh thân thiết của Iran. Một số nguồn tin phương Tây cho rằng Nga đã mở rộng việc chia sẻ thông tin tình báo và hợp tác quân sự với Iran, cung cấp hình ảnh vệ tinh và công nghệ máy bay không người lái tiên tiến để hỗ trợ Iran nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ trong khu vực.
Tuy nhiên, các quan chức Nga đã bác bỏ các thông tin trên. Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff cũng xác nhận Nga không chia sẻ dữ liệu tình báo với Iran để giúp Tehran nhắm mục tiêu vào Mỹ.
"Ukraine đề xuất chấm dứt cuộc chiến này thông qua đối thoại trực tiếp giữa chúng ta, tức là tôi và ngài", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết trong thư ngỏ gửi Tổng thống Nga Vladimir Putin được công bố hôm 4/6.
Trong bức thư, Tổng thống Zelensky đề nghị ấn định ngày cụ thể cho cuộc gặp giữa hai lãnh đạo, thêm rằng Ukraine sẵn sàng thiết lập lệnh ngừng bắn toàn diện trong thời gian diễn ra đàm phán.
Dù vậy, ông bác bỏ khả năng cuộc gặp diễn ra tại Moskva như phía Nga từng đề nghị.
"Mọi người đều nghe thấy các đại diện của ngài mỉm cười và nói rằng tôi có thể đến Moskva. Nhưng sau 26 năm, một lãnh đạo Ukraine không có gì để làm ở thủ đô của ngài cả, giống như việc một lãnh đạo Nga không có gì để làm tại Kiev", ông cho hay, nhắc đến giai đoạn cầm quyền của ông Putin.
"Nếu ngài không tự mình đi đến kết luận rằng đã đến lúc chấm dứt cuộc chiến này, Ukraine sẽ tiếp tục chiến đấu vì sự tồn tại của mình", Tổng thống Zelensky cảnh báo.
Điện Kremlin cho biết ông Putin chưa xem bức thư, song hai lãnh đạo có thể gặp nhau tại Moskva "vào mọi thời điểm".
Phát biểu với báo giới tại thành phố St. Petersburg ngay trước khi thư ngỏ của người đồng cấp Zelensky được công bố, Tổng thống Putin cho biết sẽ chỉ gặp lãnh đạo Ukraine để hoàn tất thỏa thuận đã được hai nước thống nhất sẵn, bác bỏ những lời kêu gọi gặp mặt trước khi làm được điều đó.
Lãnh đạo Nga cũng một lần nữa bày tỏ hoài nghi về tính chính danh của Tổng thống Zelensky. Ông Putin cho rằng cần phân tích câu hỏi liệu ông Zelensky có còn là lãnh đạo hợp pháp tại Ukraine hay không, sau khi nhiệm kỳ 5 năm của ông kết thúc vào năm 2024. Luật pháp Ukraine cấm tổ chức bầu cử trong thời kỳ thiết quân luật.
Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ vui mừng vì lãnh đạo Nga và Ukraine "có thể đang thảo luận" về việc gặp nhau.
"Tôi nghĩ chúng tôi đã đóng góp rất nhiều cho điều đó", ông Trump nói với báo giới tại Phòng Bầu dục. "Sẽ rất tuyệt nếu họ gặp nhau".
Lãnh đạo Mỹ cũng tuyên bố cả hai bên sẽ chấp nhận các thỏa hiệp do ông đề xuất, song không nêu cụ thể.
Tổng thống Ukraine đã nhiều lần kêu gọi tổ chức cuộc gặp giữa ông và người đồng cấp Nga, cho rằng chỉ đối thoại trực tiếp mới giúp đạt thỏa thuận về lãnh thổ. Tuy nhiên, ông Zelensky hiếm khi trực tiếp gửi thông điệp cho ông Putin như vậy.
Nỗ lực đàm phán kéo dài nhiều tháng do Mỹ dẫn đầu vẫn chưa thể giúp Nga và Ukraine tiến gần tới thỏa thuận, trong khi Tổng thống Trump hiện chủ yếu tập trung vào xung đột Trung Đông. Nga yêu cầu Ukraine phải rút toàn bộ lực lượng khỏi vùng Donbass như điều kiện tiên quyết để tiến hành hòa đàm, song Kiev bác bỏ.
Với tỷ lệ bỏ phiếu 50-47, Thượng viện Mỹ ngày 19/5 đã thúc đẩy biện pháp nhằm hạn chế quyền hạn phát động chiến dịch quân sự của Tổng thống Donald Trump bằng cách yêu cầu phải có sự chấp thuận của quốc hội cho bất kỳ hành động quân sự nào với Iran trong tương lai.
Đây là lần đầu tiên một trong 2 viện của quốc hội Mỹ thúc đẩy một dự luật nhằm giới hạn các hoạt động quân sự của chính quyền chống lại Iran kể từ khi cuộc chiến nổ ra hồi cuối tháng 2.
Tuy nhiên, nghị quyết này vẫn phải trải qua một cuộc bỏ phiếu quyết định cuối cùng và ngay cả khi đó, nó sẽ phải đối mặt với những trở ngại lớn tại Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát, nơi vốn đã bác bỏ các nỗ lực tương tự trước đây.
Hơn nữa, gần như chắc chắn nó sẽ bị ông Trump phủ quyết nếu được trình lên Tổng thống.
Dù vậy, cuộc bỏ phiếu đã nhấn mạnh nỗi bất an ngày càng lớn ngay trong nội bộ đảng của Tổng thống Trump khi xung đột bước sang tháng thứ ba, làm cạn kiệt kho dự trữ vũ khí của Mỹ, đặt ra những dấu hỏi về mức độ sẵn sàng chiến đấu của quân đội và đẩy các ước tính chi phí chính thức cho đến nay lên trên mốc 30 tỷ USD.
Nghị quyết này sẽ yêu cầu chính quyền phải đình chỉ hành động quân sự chống lại Iran trừ khi quốc hội cho phép một cách rõ ràng đối với cuộc xung đột, viện dẫn Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973 nhằm hạn chế các chiến dịch quân sự kéo dài được phát động mà không có sự chấp thuận của các nhà lập pháp.
Về phía chính quyền Tổng thống Trump, các quan chức nói rằng Mỹ thực tế đã chấm dứt các hành động thù địch với Iran kể từ khi ban bố lệnh ngừng bắn vào ngày 7/4.
Mặc dù vậy, Tổng thống Trump và các trợ lý của ông nhiều lần cảnh báo Mỹ sẽ nối lại chiến dịch tấn công quân sự Iran với tên gọi mới nếu Tehran không nhanh chóng đạt thỏa thuận.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết chính quyền của ông Trump vẫn ưu tiên một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột với Iran, nhưng đã sẵn sàng tái khởi động cuộc chiến nhằm đảm bảo rằng Tehran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ông Vance khẳng định Mỹ đã làm suy yếu năng lực quân sự thông thường của Iran thông qua 6 tuần đầu tiên của cuộc chiến.
“Điều đó đã được thực hiện thành công. Chúng ta luôn có thể làm nhiều hơn một chút, nhưng vị thế của chúng ta hiện nay là Tổng thống đã chỉ thị cho chúng tôi phải đàm phán một cách quyết liệt với Iran. Chúng ta đã đạt được nhiều tiến triển”, ông nói.
Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi nghĩ rằng Iran muốn thực hiện một thỏa thuận. Vì vậy, chúng ta đang ở một vị thế khá tốt, nhưng vẫn có một phương án B, và phương án B là chúng ta có thể tái khởi động chiến dịch quân sự để tiếp tục theo đuổi tiến trình nhằm đạt được các mục tiêu của nước Mỹ. Chúng ta sẽ không chấp nhận một thỏa thuận cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Vì vậy, như Tổng thống vừa nói với tôi, chúng ta đã sẵn sàng nạp đạn, khóa mục tiêu”.
