NBC News cuối tuần trước dẫn lời các quan chức quốc phòng Mỹ cho biết một tiêm kích F-5 Iran từng vượt qua nhiều lớp phòng không để ném bom căn cứ đồn trú Buehring tại Kuwait hồi đầu xung đột. Đây là lần đầu cơ sở quân sự Mỹ bị máy bay cánh bằng có người lái của đối phương tấn công trong suốt nhiều năm qua.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.
Căn cứ Buehring được cho là “huyết mạch hậu cần” của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đóng vai trò trung tâm tập kết chính để triển khai lực lượng, tiến hành hoạt động duy trì và hỗ trợ chiến đấu cho những chiến dịch của Washington tại khu vực.
Vai trò quan trọng của Buehring khiến Mỹ triển khai mạng lưới phòng không đa tầng để bảo vệ cơ sở này, trong đó có lá chắn tầm xa Patriot và nhiều hệ thống phòng không tầm ngắn.
Trong khi đó, tiêm kích hạng nhẹ F-5 được tập đoàn Northrop phát triển và đưa vào biên chế không quân Mỹ từ năm 1964, với tổng cộng hơn 2.600 chiếc được xuất xưởng trong giai đoạn 1959-1987. Phi đội F-5E/F của Iran hiện nay đều được sản xuất và bàn giao trước năm 1979
“Loại phi cơ này nhìn chung không có khả năng sống sót trong môi trường tác chiến hiện đại”, biên tập viên Stefano D’Urso của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist nhận xét, dù lưu ý kích thước nhỏ của F-5 có thể khiến hệ thống phòng không khó phát hiện chúng hơn.
Tạp chí quân sự Military Watch Magazine chỉ ra rằng chiến đấu cơ F-5 Iran không được trang bị hệ thống tác chiến điện tử tiên tiến, chưa nói đến công nghệ tàng hình, nên dễ bị phát hiện và ngăn chặn hơn nhiều so với tiêm kích hiện đại. “Lưới phòng không đa tầng quanh căn cứ Buehring bị xuyên thủng bởi phi cơ lạc hậu như F-5 có thể coi là nỗi xấu hổ”, tạp chí nhận xét.
NBC News dẫn lời các quan chức Mỹ nhận định chiếc F-5 Iran đã bay rất thấp, kết hợp lợi dụng địa hình và địa vật để ẩn mình, tránh bị radar cảnh giới phát hiện trong quá trình tiếp cận mục tiêu.
“Radar mặt đất thường bị giới hạn bởi tầm nhìn thẳng và đường chân trời. Điều này khiến chúng không thể phát hiện tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và phi cơ bay thấp cho đến khi đối phương đã ở rất gần”, Hamish de Bretton-Gordon, cựu sĩ quan lục quân Anh, cho biết.
Chưa rõ tiêm kích F-5 Iran bay trên lãnh thổ Iraq hay qua biển trước khi tiến vào vùng trời Kuwait. Bình luận viên quân sự James Marinero nhận định phi công đã chọn tuyến đường ngắn nhất nhằm hạn chế tối đa nguy cơ bị radar Mỹ và đồng minh phát hiện.
“Bay từ khu vực Dezful hoặc Omidiyeh sẽ giúp phi cơ tận dụng địa hình vùng châu thổ sông Tigris-Euphrates, gần biên giới với Iraq, cùng các vùng đầm lầy ven biển phía bắc vịnh Ba Tư để che giấu tung tích. Nếu duy trì độ cao dưới 30 m, chiếc F-5 có thể không lộ diện cho đến khi tới sát biên giới Kuwait”, Marinero cho hay.
Nhiệm vụ của chiến đấu cơ Iran dường như thuận lợi hơn nhờ năng lực cảnh báo sớm của Mỹ và đồng minh đã bị suy giảm trong những đòn tập kích trước đó. Hàng loạt radar phòng không, trong đó có AN/TPY-2 của Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) và “mắt thần” AN/FPS-132, đã bị phá hủy hoặc hư hại ngay trong ngày đầu xung đột.
Các hệ thống phòng không tầm ngắn về lý thuyết sẽ lấp khoảng trống của tổ hợp Patriot và THAAD, nhưng cần có dữ liệu cảnh báo sớm.
“Một chiếc F-5 cũ kỹ do Iran vận hành có thể khai thác được khoảng trống đó đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về giới hạn của đường chân trời radar, thời gian phản ứng của hệ thống chỉ huy và thách thức với nỗ lực phát hiện vật thể bay thấp trong không phận hỗn loạn thường thấy giữa thời chiến”, chuyên trang quân sự Defence Security Asia nhận xét.
Biên tập viên D’Urso cũng cho rằng cuộc tập kích diễn ra trong điều kiện rất đặc biệt, nhận định phi công Iran đã tận dụng thời điểm “lưới phòng không Mỹ bị quá tải vì các trận tập kích tên lửa và UAV”.
Iran đã phóng lượng lớn UAV, trong đó có dòng Shahed và Arash-2, để phủ kín radar đối phương, tạo điều kiện cho tiêm kích xâm nhập vùng trời mục tiêu. Chỉ riêng tại Kuwait, quân đội nước này tuyên bố đã bắn hạ ít nhất 98 tên lửa đạn đạo và 283 UAV tự sát trong 6 tuần xung đột.
“Chiếc F-5 lợi dụng tình trạng hỗn loạn để ẩn mình khi di chuyển”, Marinero cho hay.
Giới chuyên gia cũng chỉ ra rằng cuộc tập kích căn cứ Buehring diễn ra cùng giai đoạn với vụ Kuwait bắn rơi ba tiêm kích hạng nặng F-15E Mỹ. CENTCOM khi đó cho biết chiến đấu cơ Mỹ bị lực lượng Kuwait bắn nhầm giữa lúc diễn ra giao tranh ác liệt, trong đó có “các cuộc tấn công bằng máy bay, tên lửa đạn đạo và UAV từ Iran”.
Đây cũng là lần duy nhất CENTCOM xác nhận máy bay Iran tham chiến trong xung đột, nhưng chưa rõ đó có phải chiếc F-5 tấn công căn cứ Buehring hay không.
Áp lực từ những cuộc tấn công cường độ cao và tần suất lớn của Iran cũng được cho là làm tăng nguy cơ lực lượng phòng thủ mắc sai sót, để lọt mục tiêu nguy hiểm như tiêm kích đối phương.
“Những người dán mắt vào màn hình radar phải ra quyết định ngay lập tức dựa trên bản năng, kiến thức đã được huấn luyện và công nghệ hỗ trợ. Họ không được phép phạm sai lầm khi phán đoán”, Debanish Achom, biên tập viên đài NDTV của Ấn Độ, cho hay.
Các phi công trực thăng Ukraine lần đầu tiên tiết lộ những chi tiết về nhiệm vụ rủi ro cao đã góp phần mở đường cho việc giành lại đảo Zmiinyi (đảo Rắn) vào tháng 5/2022 từ tay Nga. Những lời kể này đến từ các phi công thuộc Lữ đoàn Không quân Lục quân Độc lập số 11 "Kherson".
Chiến dịch này đánh dấu một bước ngoặt trong nỗ lực của Ukraine nhằm thách thức quyền kiểm soát Biển Đen của Nga. Đảo Rắn đã trở thành biểu tượng cho sự kháng cự của Ukraine sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt, trong khi việc giành lại hòn đảo giúp khôi phục quyền tiếp cận các tuyến hàng hải quan trọng và làm suy giảm đáng kể khả năng Nga triển khai sức mạnh quân sự dọc bờ biển phía Nam Ukraine.
Nỗ lực đổ bộ đầu tiên diễn ra vào cuối tháng 4/2022. Các tổ lái trực thăng được chia thành 2 nhóm: một nhóm tấn công các vị trí phòng thủ trên đảo, nhóm còn lại đổ bộ binh sĩ dưới sự yểm trợ của nhóm tấn công. Tuy nhiên, các tiêm kích Ukraine làm nhiệm vụ bảo vệ trên không đã phát hiện máy bay chiến đấu Nga đang tiếp cận, buộc chiến dịch phải hủy bỏ khi đang trên đường tới mục tiêu.
"Chúng tôi có những quy trình và thỏa thuận nhất định về thời điểm phải kết thúc chiến dịch", Oleksandr, một phi công Mi-24 làm nhiệm vụ yểm trợ trên không hôm đó, cho biết.
Nỗ lực thứ hai diễn ra vào đầu tháng 5/2022. Các máy bay tấn công đã đánh vào hòn đảo trước, nhưng lực lượng Nga khai hỏa vào các trực thăng khi chúng chuẩn bị đổ bộ, khiến binh sĩ không thể đặt chân lên đảo.
"Đưa lực lượng đặc nhiệm đổ bộ là một trong những nhiệm vụ thường xuyên của chúng tôi, nhưng thực hiện nó trong những điều kiện như vậy là một chiến dịch cực kỳ táo bạo. Tôi cho rằng nó gần như bất khả thi", Oleksii, một phi công Mi-8, cho biết.
Quân đội Ukraine trông đợi vào yếu tố bất ngờ. Nhưng sau lần thử đầu tiên, phía Nga đã biết về ý định của họ và luôn trong tư thế chờ đợi.
Lần thử thứ 3, vào ngày 7/5/2022, Ukraine đã thành công. Khi các binh sĩ tiến gần hòn đảo, mục tiêu bắt đầu hiện ra từ khoảng cách khoảng 15km.
"Vì hòn đảo nằm trên một điểm cao, khoảng 42m so với mực nước biển, họ có thể nhìn thấy chúng tôi rõ hơn là chúng tôi nhìn thấy họ. Điều giúp chúng tôi thành công là sự dũng cảm", Leonid, một phi công Mi-8 khác tham gia chiến dịch, nhớ lại.
Để tới được hòn đảo, các trực thăng phải bay qua vùng biển rộng lớn mà không nhìn thấy đường bờ. Điều này khiến ngay cả những tổ lái giàu kinh nghiệm cũng mất phương hướng, đặc biệt khi họ phải bay ở độ cao gần như bằng 0 để tránh bị phát hiện.
Artem, một phi công Mi-8 vận chuyển binh sĩ ra đảo, giải thích rằng bay trên mặt biển được coi là đặc biệt khó khăn vì thiếu các mốc tham chiếu ven bờ để định hướng, trong khi mặt biển lặng còn làm tăng nguy cơ mất nhận thức không gian.
Anh nhớ lại rằng khoảng cách ngắn nhất từ đất liền đến đảo Zmiinyi là khoảng 40km. Nhiệt độ nước bên dưới khi đó không quá 4°C. Dù một số tổ lái trước đây đã được huấn luyện bay thấp trên đất liền trong các nhiệm vụ chiến đấu, việc bay ở độ cao cực thấp trên biển hoàn toàn là trải nghiệm mới.
Leonid nhớ lại rằng một trong những phi công dẫn đầu nói mình cảm nhận được những cú gõ nhịp nhàng. Sau đó họ phát hiện đó là càng đáp phía trước của trực thăng chạm vào mặt nước. Các trực thăng bay thấp đến mức nhiệm vụ vừa gây khó chịu về thể chất vừa đòi hỏi trình độ điều khiển rất cao, với tốc độ lớn và liên tục cơ động.
Đến thời điểm các trực thăng chở lực lượng đặc nhiệm tiếp cận đảo vào ngày 7/5/2022, UAV Bayraktar TB2 và máy bay chiến thuật của Ukraine đã tấn công các vị trí phòng thủ trên đảo.
Khi các trực thăng tiếp cận đảo, họ phải đối mặt với khói dày đặc, hỏa lực vũ khí bộ binh liên tục và sự kháng cự quyết liệt. Leonid nhớ lại rằng họ không thể hạ cánh trong lần tiếp cận đầu tiên vì bị các lực lượng của Nga bắn dữ dội.
Được các trực thăng tấn công Mi-24 yểm trợ dẫn đường, họ thực hiện lần tiếp cận thứ 2 và đổ bộ thành công lực lượng đặc nhiệm bất chấp hỏa lực Nga cùng các vụ nổ xảy ra gần đó. Ông cho biết việc hạ cánh chỉ diễn ra trong vài khoảnh khắc và tổ lái đã rất may mắn khi một quả lựu đạn phân mảnh không phát nổ phía trên cánh quạt chính của trực thăng.
Tổ lái dẫn đầu trong cuộc đổ bộ ngày 7/5 gồm phi công Andrii Horetskyi và hoa tiêu Yevhen Halytskyi là những người đầu tiên tham gia nhóm trực thăng tấn công hòn đảo và yểm trợ cho chiến dịch đổ bộ. Cả hai sau đó đều thiệt mạng.
Ngoài ra, một tổ bay cứu hộ riêng biệt, sử dụng trực thăng Mi-14 và chờ sẵn gần bờ biển để ứng phó tình huống khẩn cấp, đã bị một tiêm kích Nga bắn hạ khi đang bay vòng chờ đợi trong thời gian diễn ra chiến dịch.
Bảo tàng Pompidou-Metz ở miền đông nước Pháp ngày 31/5 gửi đơn trình báo cảnh sát về vụ mất trộm quả chuối, bộ phận trung tâm trong tác phẩm nghệ thuật "Comedian" (Diễn viên hài) của nghệ sĩ Italy Maurizio Cattelan.
Ban quản lý đã thay một quả mới vào vị trí bỏ trống trong tác phẩm "chuối dán tường". Quả chuối trong tác phẩm thực chất luôn được thay mới sau mỗi 3 ngày.
Đây không phải lần đầu tác phẩm này gặp sự cố. Hồi tháng 7/2025, một khách tham quan bảo tàng đã lấy quả chuối và ăn tại chỗ. Nhân viên bảo vệ nhanh chóng can thiệp, rồi dán một quả chuối khác lên tường. Nghệ sĩ Cattelan bày tỏ thất vọng vì người khách "chỉ ăn chuối mà không ăn luôn cả băng dính".
Bảo tàng lần này quyết định trình báo cảnh sát vì thủ phạm chưa được xác định và "không có khả năng đối thoại". Ban quản lý cũng cho biết đây là lần thứ hai tác phẩm bị xâm phạm và coi đó là vấn đề liên quan đến sự tôn trọng đối với nghệ thuật.
"Comedian" lần đầu ra mắt tại triển lãm Art Basel ở Miami, Mỹ, năm 2019 với giá chào bán 120.000 USD. Tác phẩm gây tranh cãi về khái niệm nghệ thuật và giá trị của nó. Tại sự kiện năm đó, nghệ sĩ trình diễn David Datuna đã ăn quả chuối của tác phẩm và nói rằng ông vẫn "cảm thấy đói".
Giá trị tác phẩm tiếp tục tăng mạnh trong những năm tiếp theo. Năm 2024, doanh nhân gốc Hoa Justin Sun chi hơn 6 triệu USD để mua một phiên bản mới của tác phẩm, rồi ăn quả chuối trước máy quay ở Hong Kong sau đó vài ngày.
Ngoài tác phẩm này, Cattelan còn nổi tiếng với bồn cầu vàng 18 carat mang tên "America". Hai người đàn ông đã đánh cắp chiếc bồn cầu vàng trong cuộc triển lãm năm 2020 tại Anh, sau đó chia nhỏ tác phẩm đem bán. Toàn bộ số vàng đến nay chưa được tìm thấy.
Theo Hãng tin Reuters và CBS News, ngày 20-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Israel không phải bên thuyết phục ông tấn công Iran.
Ông Trump đưa ra tuyên bố này sau khi xuất hiện các thông tin cho rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã ảnh hưởng đến các quyết định của ông.
Một số nhân vật được biết đến là người ủng hộ ông Trump cho rằng Israel đã "lôi kéo" Mỹ vào cuộc chiến đang diễn ra với Iran, trong đó có nhà bình luận Tucker Carlson và cựu lãnh đạo Trung tâm Chống khủng bố quốc gia Mỹ Joe Kent. Tuy nhiên Nhà Trắng nhiều lần bác bỏ các cáo buộc này và cho rằng chúng là vô căn cứ.
"Israel chưa bao giờ thuyết phục tôi tham chiến với Iran. Kết quả của sự kiện ngày 7-10, cùng với quan điểm lâu nay của tôi rằng Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân, mới là lý do", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Ông Trump đang đề cập đến vụ tấn công của lực lượng Hamas vào Israel hôm 7-10-2023, dẫn đến xung đột ở Dải Gaza và đẩy Trung Đông vào tình trạng căng thẳng cao độ cho đến nay.
Theo CBS News, Quốc hội Mỹ đã kết luận rằng không rõ liệu Iran - quốc gia hậu thuẫn Hamas - có biết trước về kế hoạch tấn công ngày 7-10 hay không. Một số thông tin cho biết vụ việc đã khiến các quan chức cấp cao của Iran bất ngờ.
"Cũng giống như kết quả ở Venezuela, điều mà truyền thông không thích nhắc đến, kết quả ở Iran sẽ rất tuyệt vời", ông Trump nêu trong bài đăng, ám chỉ chiến dịch tập kích và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro của Mỹ tại Caracas vào đầu năm nay.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho rằng "nếu các nhà lãnh đạo mới của Iran đủ khôn ngoan, Iran có thể có một tương lai tuyệt vời và thịnh vượng".
Tuyên bố được ông đưa ra trong bối cảnh triển vọng về vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran ở Islamabad (Pakistan) vẫn chưa rõ ràng.
Phía Mỹ khẳng định sẽ cử đoàn đến Pakistan để đàm phán trước khi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần hết hạn, trong khi phía Iran cho biết chưa ra quyết định về việc có ngồi xuống bàn đàm phán hay không.
Ngày 20-4, một nguồn thạo tin cho biết phái đoàn Mỹ, do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu, vẫn chưa khởi hành, nhưng dự kiến sẽ sớm đến Islamabad. Trong khi đó, một nguồn tin cấp cao Iran tiết lộ nước này đang cân nhắc tham gia đàm phán, song chưa quyết định.
