NBC News cuối tuần trước dẫn lời các quan chức quốc phòng Mỹ cho biết một tiêm kích F-5 Iran từng vượt qua nhiều lớp phòng không để ném bom căn cứ đồn trú Buehring tại Kuwait hồi đầu xung đột. Đây là lần đầu cơ sở quân sự Mỹ bị máy bay cánh bằng có người lái của đối phương tấn công trong suốt nhiều năm qua.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.
Căn cứ Buehring được cho là “huyết mạch hậu cần” của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đóng vai trò trung tâm tập kết chính để triển khai lực lượng, tiến hành hoạt động duy trì và hỗ trợ chiến đấu cho những chiến dịch của Washington tại khu vực.
Vai trò quan trọng của Buehring khiến Mỹ triển khai mạng lưới phòng không đa tầng để bảo vệ cơ sở này, trong đó có lá chắn tầm xa Patriot và nhiều hệ thống phòng không tầm ngắn.
Trong khi đó, tiêm kích hạng nhẹ F-5 được tập đoàn Northrop phát triển và đưa vào biên chế không quân Mỹ từ năm 1964, với tổng cộng hơn 2.600 chiếc được xuất xưởng trong giai đoạn 1959-1987. Phi đội F-5E/F của Iran hiện nay đều được sản xuất và bàn giao trước năm 1979
“Loại phi cơ này nhìn chung không có khả năng sống sót trong môi trường tác chiến hiện đại”, biên tập viên Stefano D’Urso của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist nhận xét, dù lưu ý kích thước nhỏ của F-5 có thể khiến hệ thống phòng không khó phát hiện chúng hơn.
Tạp chí quân sự Military Watch Magazine chỉ ra rằng chiến đấu cơ F-5 Iran không được trang bị hệ thống tác chiến điện tử tiên tiến, chưa nói đến công nghệ tàng hình, nên dễ bị phát hiện và ngăn chặn hơn nhiều so với tiêm kích hiện đại. “Lưới phòng không đa tầng quanh căn cứ Buehring bị xuyên thủng bởi phi cơ lạc hậu như F-5 có thể coi là nỗi xấu hổ”, tạp chí nhận xét.
NBC News dẫn lời các quan chức Mỹ nhận định chiếc F-5 Iran đã bay rất thấp, kết hợp lợi dụng địa hình và địa vật để ẩn mình, tránh bị radar cảnh giới phát hiện trong quá trình tiếp cận mục tiêu.
“Radar mặt đất thường bị giới hạn bởi tầm nhìn thẳng và đường chân trời. Điều này khiến chúng không thể phát hiện tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và phi cơ bay thấp cho đến khi đối phương đã ở rất gần”, Hamish de Bretton-Gordon, cựu sĩ quan lục quân Anh, cho biết.
Chưa rõ tiêm kích F-5 Iran bay trên lãnh thổ Iraq hay qua biển trước khi tiến vào vùng trời Kuwait. Bình luận viên quân sự James Marinero nhận định phi công đã chọn tuyến đường ngắn nhất nhằm hạn chế tối đa nguy cơ bị radar Mỹ và đồng minh phát hiện.
“Bay từ khu vực Dezful hoặc Omidiyeh sẽ giúp phi cơ tận dụng địa hình vùng châu thổ sông Tigris-Euphrates, gần biên giới với Iraq, cùng các vùng đầm lầy ven biển phía bắc vịnh Ba Tư để che giấu tung tích. Nếu duy trì độ cao dưới 30 m, chiếc F-5 có thể không lộ diện cho đến khi tới sát biên giới Kuwait”, Marinero cho hay.
Nhiệm vụ của chiến đấu cơ Iran dường như thuận lợi hơn nhờ năng lực cảnh báo sớm của Mỹ và đồng minh đã bị suy giảm trong những đòn tập kích trước đó. Hàng loạt radar phòng không, trong đó có AN/TPY-2 của Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) và “mắt thần” AN/FPS-132, đã bị phá hủy hoặc hư hại ngay trong ngày đầu xung đột.
Các hệ thống phòng không tầm ngắn về lý thuyết sẽ lấp khoảng trống của tổ hợp Patriot và THAAD, nhưng cần có dữ liệu cảnh báo sớm.
“Một chiếc F-5 cũ kỹ do Iran vận hành có thể khai thác được khoảng trống đó đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về giới hạn của đường chân trời radar, thời gian phản ứng của hệ thống chỉ huy và thách thức với nỗ lực phát hiện vật thể bay thấp trong không phận hỗn loạn thường thấy giữa thời chiến”, chuyên trang quân sự Defence Security Asia nhận xét.
Biên tập viên D’Urso cũng cho rằng cuộc tập kích diễn ra trong điều kiện rất đặc biệt, nhận định phi công Iran đã tận dụng thời điểm “lưới phòng không Mỹ bị quá tải vì các trận tập kích tên lửa và UAV”.
Iran đã phóng lượng lớn UAV, trong đó có dòng Shahed và Arash-2, để phủ kín radar đối phương, tạo điều kiện cho tiêm kích xâm nhập vùng trời mục tiêu. Chỉ riêng tại Kuwait, quân đội nước này tuyên bố đã bắn hạ ít nhất 98 tên lửa đạn đạo và 283 UAV tự sát trong 6 tuần xung đột.
“Chiếc F-5 lợi dụng tình trạng hỗn loạn để ẩn mình khi di chuyển”, Marinero cho hay.
Giới chuyên gia cũng chỉ ra rằng cuộc tập kích căn cứ Buehring diễn ra cùng giai đoạn với vụ Kuwait bắn rơi ba tiêm kích hạng nặng F-15E Mỹ. CENTCOM khi đó cho biết chiến đấu cơ Mỹ bị lực lượng Kuwait bắn nhầm giữa lúc diễn ra giao tranh ác liệt, trong đó có “các cuộc tấn công bằng máy bay, tên lửa đạn đạo và UAV từ Iran”.
Đây cũng là lần duy nhất CENTCOM xác nhận máy bay Iran tham chiến trong xung đột, nhưng chưa rõ đó có phải chiếc F-5 tấn công căn cứ Buehring hay không.
Áp lực từ những cuộc tấn công cường độ cao và tần suất lớn của Iran cũng được cho là làm tăng nguy cơ lực lượng phòng thủ mắc sai sót, để lọt mục tiêu nguy hiểm như tiêm kích đối phương.
“Những người dán mắt vào màn hình radar phải ra quyết định ngay lập tức dựa trên bản năng, kiến thức đã được huấn luyện và công nghệ hỗ trợ. Họ không được phép phạm sai lầm khi phán đoán”, Debanish Achom, biên tập viên đài NDTV của Ấn Độ, cho hay.
Tổng thống Donald Trump ngày 20/1/2025 ký sắc lệnh hành pháp rằng chính quyền liên bang sẽ không cấp hộ chiếu, giấy chứng nhận quốc tịch hoặc các giấy tờ khác cho trẻ em có mẹ đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc tạm thời, và có cha không phải là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân.
Hôm 30/6, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết rằng sắc lệnh nói trên là vi hiến, giữ nguyên quy định người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ có quyền mang quốc tịch Mỹ.
Ngay sau phán quyết đó, các gương mặt nổi bật của phong trào MAGA như người sáng lập công ty truyền thông bảo thủ Federalist, Sean Davis, đã đề xuất Mỹ cấm phụ nữ nước ngoài mang thai nhập cảnh.
Ý tưởng này cũng được thành viên trong chính quyền Tổng thống Trump nhắc đến. Stephen Miller, Cố vấn của Tổng thống Trump, Phó chánh văn phòng phụ trách chính sách và cố vấn an ninh nội địa, nói rằng nước Mỹ phải "suy nghĩ rất kỹ về việc cho phép ai vào nước mình, ngay cả khi chỉ là tạm thời", bởi vì trẻ em sinh ra từ cha mẹ không phải là công dân vẫn có thể trở thành công dân Mỹ và được hưởng các chế độ an sinh xã hội.
Đề xuất này sẽ mở ra một cuộc chiến pháp lý mới về vấn đề nhập cư liên quan đến thai kỳ, du lịch và quốc tịch, chuyển trọng tâm cuộc tranh luận từ việc thách thức quyền của trẻ em sinh ra tại Mỹ sang việc hạn chế người được phép nhập cảnh vào nước này.
Bộ Tư pháp Mỹ cũng sẽ ưu tiên điều tra đường dây du lịch sinh con. "Chính quyền Trump có nhiều công cụ để bảo vệ quyền công dân Mỹ", người phát ngôn Nhà Trắng Abigail Jackson trả lời trong một email.
Chính phủ không theo dõi số lượng trẻ sơ sinh được sinh ra bởi du khách nước ngoài, nhưng các ước tính bên ngoài cho thấy con số này nằm trong khoảng 20.000-26.000 trường hợp mỗi năm. Năm 2025, có 3,6 triệu trẻ sơ sinh được sinh ra ở Mỹ, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh. Như vậy, tỷ lệ du lịch sinh con không phải ở mức cao.
Katie O'Connor, giám đốc cấp cao về chính sách phá thai liên bang tại tổ chức phi chính phủ Trung tâm Luật Phụ nữ Quốc gia, bày tỏ lo ngại về ý tưởng hạn chế thai phụ nước ngoài nhập cảnh. "Việc chính quyền liên bang hay chính quyền bang giám sát dữ liệu về phụ nữ mang thai và thai kỳ của họ là một viễn cảnh hết sức nguy hiểm", bà nói.
O'Connor cũng lo ngại chưa rõ các quan chức biên giới sẽ làm cách nào để sàng lọc và phát hiện phụ nữ mang thai. "Họ có thể chỉ đơn giản là hỏi thẳng hành khách, nhưng không loại trừ khả năng sẽ áp dụng các biện pháp kiểm tra phức tạp và can thiệp sâu hơn", bà nói.
Ông Trump chưa trực tiếp ủng hộ việc cấm du khách mang thai nhập cảnh, nhưng chính quyền nhiệm kỳ thứ nhất của ông đã tích cực nhắm vào du lịch sinh con.
Cơ quan Điều tra Hình sự Hải quân Mỹ (NCIS) ngày 1/5 cho biết một số nhân sự thuộc thủy quân lục chiến, nhân viên dân sự và người thân của họ trong tuần qua đã trở thành mục tiêu của các tin nhắn đe dọa từ một nhóm có liên hệ với Iran.
"Các đơn vị tên lửa của chúng tôi biết rõ danh tính của các bạn. Các bạn sẽ sớm trở thành mục tiêu của máy bay không người lái Shahed và các tên lửa", một tin nhắn viết.
NCIS không nêu cụ thể danh tính nhóm tin tặc, chỉ đánh giá mối đe dọa được nêu trong các tin nhắn là không đủ căn cứ để gây lo ngại.
"Đây là hình thức quấy rối kỹ thuật số và chiến dịch gây nhiễu thông tin, chủ yếu nhằm gây hoang mang hơn là báo hiệu nguy cơ tấn công thực tế. Giới chức Mỹ thường xuyên theo dõi các hoạt động này", người phát ngôn NCIS cho biết.
Trang tin quân sự Mỹ Task & Purpose cho biết chiến dịch nhắn tin được thực hiện bởi nhóm Handala qua ứng dụng WhatsApp, nhắm đến quân nhân thuộc các binh chủng thủy quân lục chiến và hải quân đang hoặc từng làm việc ở căn cứ trong khu vực vịnh Ba Tư.
Nhóm tin tặc tuyên bố đã thu thập thông tin cá nhân của hàng nghìn binh sĩ Mỹ triển khai tại khu vực, dù một số dữ liệu công bố được cho là không đầy đủ hoặc đã lỗi thời.
Bộ trưởng Hải quân Mỹ đã yêu cầu các quân nhân tăng cường bảo mật trực tuyến nhằm đối phó với các thế lực đối địch trên mạng, đề phòng những nỗ lực gây ảnh hưởng tâm lý và lừa đảo nhắm vào quân nhân lẫn người thân.
Handala xuất hiện từ năm 2023 trong làn sóng hoạt động tin tặc ủng hộ Palestine, từng thực hiện các cuộc tấn công thay đổi giao diện website và làm gián đoạn truy cập. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nhóm đang trở nên tinh vi và táo bạo hơn.
Các chuyên gia nhận định nhóm Handala thường tiến hành các chiến dịch tâm lý, phóng đại tác động và quy mô những cuộc tấn công mạng. Họ từng xâm nhập tài khoản email cá nhân của Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI) Kash Patel hồi tháng 3 và đăng tải các hình ảnh cũ của ông này lên mạng, song không tiết lộ thông tin nào về an ninh quốc gia Mỹ.
Các công ty an ninh mạng nhận định hoạt động của Handala cho thấy xu hướng kết hợp giữa tấn công mạng, chiến tranh thông tin, tuyển mộ và gây ảnh hưởng tâm lý.
Nhóm bị nghi có liên hệ với tình báo Iran. Trong các thông điệp công bố sau đàm phán ngừng bắn Mỹ - Iran hồi tháng 4, Handala cho biết họ hành động theo "chỉ đạo từ lãnh đạo cấp cao của Trục kháng chiến", thường được dùng để ám chỉ Tehran.
"Nếu có cơ hội, Iran sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, họ sẽ không bao giờ có cơ hội đó. Giống như cách chúng tôi bẻ gãy đòn tấn công hôm nay, Mỹ sẽ đánh bại Iran dữ dội hơn trong tương lai nếu họ không nhanh chóng ký thỏa thuận", Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social hôm 7/5.
Ông Trump tuyên bố 3 tàu khu trục Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz dưới làn hỏa lực đối phương mà không chịu thiệt hại nào, đồng thời khẳng định máy bay không người lái (UAV) cùng nhiều xuồng nhỏ của Iran "đã bị tiêu diệt hoàn toàn".
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với ABC News cùng ngày, Tổng thống Trump nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ với Iran "đang tiếp diễn, vẫn còn hiệu lực", mô tả cuộc giao tranh mới xảy ra là "một cú tát yêu".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Ông Trump đưa ra bình luận sau khi Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, thông báo đã hạ nhiều tên lửa, UAV và xuồng cao tốc của Iran nhắm vào tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason trên eo biển Hormuz, cũng như tập kích những cơ sở quân sự Iran tham gia nỗ lực tấn công.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran trước đó cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công hai tàu dầu ở eo biển Hormuz, cũng như tập kích nhiều vị trí tại miền nam của Iran. Cơ quan này tuyên bố đã đáp trả bằng cách tập kích chiến hạm Mỹ trong khu vực.
Mỹ và Iran ngừng bắn từ ngày 8/4 để đàm phán, Washington đang chờ Tehran phản hồi đề xuất để chấm dứt xung đột. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết sẽ thông báo lập trường qua bên trung gian là Pakistan sau khi hoàn tất xem xét.
Hai bên từng giao tranh trong thời gian ngừng bắn. Quân đội Mỹ ngày 4/5 cho biết đã phá hủy 6 xuồng cao tốc, đánh chặn tên lửa hành trình và UAV của Iran khi nước này tìm cách ngăn chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ nhằm mở lại tuyến đường biển qua eo Hormuz. Iran sau đó bác bỏ thông tin.
