“Mỹ đang nghiên cứu và đánh giá khả năng cắt giảm lực lượng đồn trú tại Đức. Quyết định cuối cùng sẽ sớm được công bố”, Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 29/4.
Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Trump công khai chỉ trích Thủ tướng Đức Friedrich Merz về xung đột Trung Đông. Lãnh đạo Đức ngày 27/4 cho rằng Mỹ không có chiến lược rõ ràng và đang bị Iran “làm cho bẽ mặt”.
Giới chức Đức chưa bình luận về thông tin.
Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, tính đến năm 2024, nước này đang triển khai hơn 35.000 binh sĩ đồn trú tại hơn 40 căn cứ quân sự trên lãnh thổ Đức. Truyền thông quốc gia châu Âu ước tính con số hiện tại là gần 50.000 quân nhân.
Đức đóng vai trò trung tâm với hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.
Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích NATO và đe dọa cắt giảm lực lượng đồn trú tại các nước đồng minh châu Âu kể từ khi lên nắm quyền trong nhiệm kỳ đầu tiên.
Mỹ dường như đang quyết tâm gây sức ép với những đồng minh không ủng hộ nước này trong xung đột với Iran, cũng như không tham gia nỗ lực gỡ phong tỏa và tuần tra tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển huyết mạch của thế giới đang bị Tehran khóa chặt.
Reuters tuần trước dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Lầu Năm Góc đã nghiên cứu phương án trừng phạt những đồng minh NATO bị coi là “thiếu hợp tác với Washington” trong chiến dịch Iran.
Email nội bộ của Lầu Năm Góc cho thấy sự thất vọng trước việc một số đồng minh từ chối cho Mỹ quyền tiếp cận, sử dụng căn cứ và bay qua không phận, vốn được coi là mức hợp tác tối thiểu trong NATO. Email này liệt kê các phương án đáp trả của Mỹ, trong đó có đề cập đình chỉ tư cách thành viên của những quốc gia “thiếu hợp tác” khỏi NATO, trong đó có Tây Ban Nha.
Tổng thư ký Arsenio Dominguez của Tổ chức Hàng hải quốc tế cho biết cơ quan này đang xây dựng kế hoạch sơ tán cho hàng trăm tàu bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư kể từ khi nổ ra xung đột gần hai tháng trước.
Theo ông Dominguez, các chi tiết đang được thảo luận bao gồm thứ tự khởi hành của các tàu, tùy thuộc vào thời gian thủy thủ đoàn bị mắc kẹt, cùng với các yếu tố khác. IMO đang liên hệ với các quốc gia ven biển, bao gồm Iran và Oman, và các quốc gia đăng ký tàu để hoàn thiện kế hoạch.
Việc sơ tán sẽ tuân theo tuyến hàng hải đã được thiết lập từ trước là Hệ thống Phân luồng giao thông do Iran và Oman đề xuất và được Tổ chức Hàng hải quốc tế thông qua năm 1968, Hãng tin Bloomberg dẫn lời nhà lãnh đạo IMO.
Trong những tuần qua, Iran đã thiết lập một hệ thống giao thông bao gồm một tuyến hàng hải gần bờ biển của nước này và, trong một số trường hợp, có thu phí các tàu đi qua.
Tuy nhiên ông Dominguez cũng nhấn mạnh rằng kế hoạch này chỉ có thể được thực hiện khi có những dấu hiệu giảm leo thang căng thẳng rõ ràng.
Đến nay, Mỹ đã cảnh báo sẵn sàng tấn công Iran trở lại, còn Tehran kiên quyết không khuất phục áp lực từ Washington. Trong khi đó đàm phán hòa bình vẫn bế tắc khi thỏa thuận ngừng bắn hiện tại sắp hết hạn.
Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance sẵn sàng bay trở lại Islamabad để dẫn đầu phái đoàn Mỹ, bao gồm cả đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner của Tổng thống Donald Trump.
Ban đầu, các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan đầu tuần này, nhưng đã bị gián đoạn sau khi Iran tuyên bố rút khỏi đàm phán.
Phản ứng của Tehran một phần xuất phát từ việc Mỹ bắt giữ một tàu chở hàng mang cờ Iran cuối tuần trước, cáo buộc tàu này không tuân thủ lệnh phong tỏa của Washington đối với các cảng của Iran.
Lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực vào tuần trước, nhằm đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Tehran chỉ trích lệnh phong tỏa vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, nhưng Mỹ bác bỏ. Ông Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa cho đến khi Iran mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
Reuters ngày 1.5 đăng tải bài phỏng vấn với Đại sứ Ukraine tại Nhật Bản Yurii Lutovinov, trong đó đề cập quyết định nới lỏng các quy định xuất khẩu vũ khí được Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae công bố tuần trước.
"Động thái trên cho phép chúng tôi đàm phán. Về lý thuyết, đây là bước tiến rất lớn", ông Lutovinov nói.
Mặc dù Nhật Bản vẫn duy trì kiểm soát xuất khẩu sang các khu vực xung đột, nước này lại cho phép những ngoại lệ phục vụ lợi ích an ninh của Tokyo - một điều khoản mà Kyiv hy vọng sẽ được hưởng lợi, theo Reuters.
Chính phủ Nhật Bản không bình luận về thông tin trong buổi phỏng vấn trên.
Nếu muốn mua vũ khí từ Nhật Bản, Kyiv sẽ cần ký thỏa thuận chuyển giao công nghệ quốc phòng và trang thiết bị với Tokyo. Nhật Bản đã có thỏa thuận tương tự với 18 nước.
Ông Lutovinov cho biết Ukraine đang tiến những bước hết sức thận trọng do tính chất nhạy cảm của vấn đề xuất khẩu quốc phòng tại Nhật Bản.
Đại sứ Ukraine cho hay trước mắt, Nhật Bản có thể tham gia tài trợ phát triển hệ thống phòng không của Ukraine. "Chúng tôi có đầy đủ năng lực công nghiệp cần thiết để sản xuất, thế nhưng chúng tôi cần nguồn vốn đầu tư", ông Lutovinov nói.
Ngoài ra, ông Lutovinov cho hay các bên đang thảo luận về việc để Nhật Bản tham gia chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên (PURL) của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Đây là cơ chế cho phép các đồng minh phương Tây mua vũ khí do Mỹ sản xuất rồi chuyển giao cho Kyiv. Úc và New Zealand là 2 nước không thuộc NATO tham gia vào PURL hồi năm ngoái.
Cuộc điện đàm nói trên diễn ra vài giờ sau khi Iran đe dọa ngừng đàm phán với Mỹ do hành động của Israel ở Lebanon. Trong cuộc điện đàm, ông Trump đã "tức giận" và có lúc hét vào mặt ông Netanyahu: "Ông đang làm cái quái gì vậy?", theo Axios dẫn lời một quan chức Mỹ.
Theo vị quan chức này, ông Trump cảm thấy ông Netanyahu đã phản ứng thái quá trước các cuộc tấn công của lực lượng Hezbollah vào Israel. Ông phản đối việc Israel phá hủy các tòa nhà để chỉ tiêu diệt một chỉ huy Hezbollah, đồng thời chỉ trích việc Israel đe dọa sẽ tấn công Beirut, theo Axios.
Một nguồn tin khác tóm tắt một phần phát ngôn của Tổng thống Trump trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Netanyahu là "giờ thì mọi người đều ghét ông. Mọi người đều ghét Israel vì điều này".
Ngoài ra, hai nguồn tin tiết lộ với Axios rằng trong cuộc trao đổi, Tổng thống Trump nói ông đã giúp ông Netanyahu thoát khỏi án tù, ám chỉ sự ủng hộ của nhà lãnh đạo Mỹ trong phiên tòa xét xử ông Netanyahu về cáo buộc tham nhũng.
Một quan chức Mỹ nói rằng đây là một trong những cuộc điện đàm nặng nề nhất của Tổng thống Trump với Thủ tướng Netanyahu kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của mình. Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Tổng thống Trump cũng như Thủ tướng Netanyahu về tiết lộ trên.
Sự tức giận của chủ nhân Nhà Trắng dường như xuất phát từ việc Thủ tướng Netanyahu quyết định leo thang căng thẳng ở Lebanon, đe dọa làm đổ vỡ các cuộc đàm phán của Mỹ với Iran.
Sau cuộc điện đàm, ông Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Israel và Hezbollah đã đồng ý ngừng giao tranh. Ông còn viết rằng các cuộc đàm phán với Iran "đang tiếp diễn với tốc độ nhanh chóng".
Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu đưa ra một tuyên bố sau cuộc gọi, khẳng định ông đã nói với nhà lãnh đạo Mỹ rằng Israel sẽ tấn công các mục tiêu ở Beirut nếu Hezbollah không ngừng tấn công, và Israel sẽ tiếp tục các hoạt động của mình ở miền nam Lebanon. "Lập trường của chúng tôi vẫn không thay đổi", ông Netanyahu nhấn mạnh.
