Trong một tuyên bố ngày 30.4, Chiến khu Nam bộ của quân đội Trung Quốc cho biết cuộc tuần tra sẵn sàng chiến đấu gần bãi cạn Scarborough trên Biển Đông là “biện pháp đối phó hiệu quả trước các hành vi vi phạm quyền lợi và khiêu khích”, theo Reuters.
Cuộc tuần tra được xem là màn đáp trả đối với cuộc tập trận chung thường niên Balikatan (Vai kề vai) diễn ra từ ngày 20.4 đến ngày 8.5 giữa Mỹ và Philippines. Năm nay, cuộc tập trận có sự tham gia của Úc và New Zealand, số lượng quốc gia tham gia đông đảo nhất từ trước đến nay.
Các lực lượng tập luyện các thao tác phòng thủ bờ biển, bắn đạn thật đẩy lùi các cuộc tấn công giả định và thử nghiệm khả năng phối hợp tác chiến để bảo vệ vùng biển. Trình diễn năng lực vũ khí tiên tiến và khả năng sẵn sàng tác chiến chung giữa Philippines và các đồng minh.
Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough ở Biển Đông từ Philippines sau đợt đối đầu căng thẳng giữa tàu hai bên hồi năm 2012. Bãi cạn tranh chấp này nằm cách đảo chính Luzon của Philippines 240 km về phía tây và cách đảo Hải Nam của Trung Quốc gần 900 km, theo AFP.
Theo thông báo của Chiến khu Nam bộ Trung Quốc, kể từ tháng 4, lực lượng này đã tăng cường tuần tra sẵn sàng chiến đấu ở vùng biển và vùng trời quanh bãi cạn Scarborough.
Tờ Orange County Register đưa tin bồn chứa hóa chất gặp sự cố nằm ở thành phố Garden Grove, có chứa chất methyl methacrylate, một loại hóa chất dễ cháy, dễ bay hơi được sử dụng trong ngành nhựa và được sản xuất tại một nhà máy hàng không vũ trụ.
Sự cố bắt đầu từ hôm 21.5 và các quan chức phát hiện nguy cơ xảy ra nổ tăng lên một ngày sau đó sau khi nhận được thông tin cập nhật từ công ty sản xuất, theo lời ông TJ McGovern, quyền trưởng Cơ quan Cứu hỏa quận Cam.
Ông Craig Covey, trưởng bộ phận sự cố thuộc Cơ quan Cứu hỏa quận Cam nói rằng lính cứu hỏa đang phun nước vào các bồn chứa nhằm giúp ổn định nhiệt độ và kéo dài thêm thời gian cho việc sơ tán.
Trong một video trước đó, ông Covey cho biết chỉ còn lại 2 kịch bản: hoặc bồn chứa sẽ bị hỏng và làm tràn tới 7.000 gallon (26.500 lít) hóa chất độc hại, hoặc bồn chứa phát nổ và đe dọa đến các bồn chứa lân cận.
Thành phố Garden Grove có khoảng 172.000 dân, nằm cách Los Angeles khoảng 50 km về phía nam. Chính quyền sở tại đã thành lập 3 trung tâm lánh nạn tạm thời ở Garden Grove và các thành phố lân cận là Anaheim và Cypress.
Orange County Register dẫn lời Cảnh sát trưởng Garden Grove Amir El-Farra cho biết khu vực sơ tán là nơi sinh sống của khoảng 40.000 người và khoảng 15% trong số đó đang từ chối rời đi.
Các quan chức y tế lo ngại rằng hơi hóa chất có thể thoát ra ngoài, có nguy cơ gây ra các vấn đề nghiêm trọng về đường hô hấp nếu tiếp xúc trong thời gian dài. Tuy nhiên, cho đến nay, các thiết bị giám sát chất lượng không khí vẫn chưa phát hiện thấy dấu hiệu có hơi độc, Reuters dẫn lời tiến sĩ Regina Chinsio-Kwong thuộc Cơ quan Chăm sóc sức khỏe quận Cam cho biết. "Mọi người sẽ an toàn miễn là ở ngoài khu vực đã được xác định là vùng sơ tán", bà Chinsio-Kwong nói.
"Sau khi tàu Trung Quốc, Nhật Bản và Pakistan đi qua eo biển Hormuz an toàn với sự cho phép của hải quân Iran, một số quốc gia châu Âu đang muốn chúng tôi chấp thuận để phương tiện của họ di chuyển trên tuyến đường biển này", đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết hôm nay, song không nêu rõ đó là những nước nào.
Ebrahim Azizi, lãnh đạo Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran, cùng ngày cho biết Tehran đã chuẩn bị cơ chế quản lý giao thông trên eo biển Hormuz và sẽ sớm công bố. Theo ông, chỉ có tàu của các bên hợp tác với Iran mới được hưởng lợi và nước này sẽ thu phí với "các dịch vụ đặc biệt được cung cấp theo cơ chế".
Chưa có quốc gia châu Âu nào lên tiếng về thông tin.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi tuyến vận chuyern khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu.
Sau khi chiến sự với Mỹ - Israel bùng phát ngày 28/2, Iran đã chặn phần lớn hoạt động vận tải trên tuyến đường thủy trọng yếu này. Iran chỉ mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngắn sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4. Mỹ sau đó tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Tàu thuyền bị tắc lại ở khu vực gây tác động lớn đến thị trường thế giới, đồng thời mang lại cho Iran lợi thế đáng kể trong đàm phán.
Tehran nhiều lần tuyên bố giao thông hàng hải qua Hormuz "sẽ không quay trở lại trạng thái trước xung đột". Giới chức Iran tháng trước thông báo đã nhận được khoản phí đầu tiên liên quan đến hoạt động đi lại trên tuyến hàng hải trọng yếu này.
Iran những ngày qua cũng cho phép hàng chục tàu thuyền, trong đó có các phương tiện của Trung Quốc, đi qua eo biển Hormuz sau khi một số nước "đạt thỏa thuận về các nghị định thư quản lý eo biển".
Tờ Khmer Times ngày 2.6 dẫn lời Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho hay chính phủ nước này vừa chính thức gửi thông báo tới Thái Lan và Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres để khởi xướng thủ tục hòa giải bắt buộc theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) liên quan đến các tranh chấp chồng lấn về tuyên bố chủ quyền biển giữa hai nước.
Trong thông điệp đặc biệt gửi tới người dân Campuchia, Thủ tướng Hun Manet cho biết quyết định này được đưa ra nhằm bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải của Campuchia theo luật pháp quốc tế, đồng thời tiếp tục theo đuổi quan hệ hòa bình và hợp tác với Thái Lan.
"Campuchia luôn tìm cách giải quyết tranh chấp với các nước láng giềng một cách hòa bình. Chúng tôi tiếp tục tìm kiếm mối quan hệ với Thái Lan trên cơ sở hòa bình, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau. Trong khi đó, chủ quyền và quyền hàng hải của Campuchia phải được tôn trọng", ông nói.
Theo nhà lãnh đạo, trong hơn hai thập niên, hai quốc gia đều hoạt động theo Bản ghi nhớ năm 2001, một khuôn khổ song phương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán về phân định ranh giới biển và cho phép cùng phát triển các khu vực biển tranh chấp.
Ông cho biết Campuchia đã nhiều lần kêu gọi Thái Lan duy trì khuôn khổ này sau khi Thái Lan ra tín hiệu về ý định rút lui. Tuy nhiên, cuối cùng Thái Lan vẫn tiến hành rút lui, khiến Bản ghi nhớ năm 2001 không còn được áp dụng.
Ông Hun Manet giải thích rằng Campuchia hiện lựa chọn sử dụng hòa giải bắt buộc theo UNCLOS, cơ chế giải quyết tranh chấp một cách hòa bình cho phép các quốc gia trình bày quan điểm của mình trước một ủy ban độc lập gồm năm thành viên là các chuyên gia luật quốc tế.
Ông dẫn chứng tiền lệ của Timor-Leste và Úc, hai nước đã giải quyết thành công tranh chấp biên giới biển thông qua một quy trình tương tự vào năm 2018, và cho biết Campuchia hy vọng cơ chế này sẽ một lần nữa chứng minh hiệu quả của luật pháp quốc tế trong việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình.
Bình luận về thông tin trên, Reuters ngày 2.6 dẫn lời Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nói rằng ông không biết Campuchia đã khởi xướng quy trình hòa giải bắt buộc theo luật quốc tế nhằm giải quyết tranh chấp biên giới biển kéo dài giữa hai nước.
