Theo cơ quan điều tra, từ đầu năm 2026 đến nay, các nghi phạm đã tiêu thụ khoảng 3.600 con heo mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn).
Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Ngày 31-3, Hà Nội yêu cầu các trường rà soát, niêm yết công khai nguồn thực phẩm bếp ăn bán trú. Tuy nhiên vấn đề nhiều phụ huynh lo ngại là việc những con heo bệnh đã được tiêu thụ có thể gây ảnh hưởng như thế nào đối với con em mình.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Văn Thiệu, khoa nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh tả heo châu Phi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do vi rút African Swine Fever Virus (ASFV) gây ra.
Bệnh này lây lan rất nhanh trong đàn heo, bất kể heo nuôi hay heo rừng, với tỉ lệ chết có thể lên tới 100%.
Mặc dù, dịch tả heo châu Phi chỉ lây nhiễm ở loài heo, không có khả năng lây sang người, tuy nhiên thực tế vẫn xảy ra tình trạng người dân mua phải thịt heo bệnh hoặc thịt heo chết không rõ nguồn gốc.
“Nếu không may ăn phải thịt heo nhiễm vi rút nhưng đã được nấu chín kỹ như luộc, xào, nướng thì không quá nguy hiểm. Đây là điểm khác biệt so với một số bệnh khác như lở mồm long móng ở gia súc hay cúm gia cầm H5N1”, bác sĩ Thiệu nêu rõ.
Theo bác sĩ Thiệu, điều đáng lo ngại là thịt heo chết hoặc thịt bệnh thường là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển mạnh, trong đó có vi khuẩn như Salmonella, E.coli hay Listeria.
Khi ăn phải, người tiêu dùng có thể bị rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao. Những nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.
Không chỉ vi khuẩn, một số loại ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây cũng có thể xâm nhập vào cơ thể nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn. Chúng có thể gây tổn thương ở cơ, mắt hoặc thậm chí tấn công hệ thần kinh trung ương.
Đặc biệt, thịt heo chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra nhiều độc tố như histamine, endotoxin hay mycotoxin. Những độc tố này rất khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ 100 độ C.
“Khi ăn phải thịt chứa độc tố, người tiêu dùng có thể bị ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.
Nếu tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố, cơ thể cũng dễ bị tổn thương gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư. Điều đáng lo là những loại thịt chứa độc tố này thường không có dấu hiệu khác thường rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người tiêu dùng dễ chủ quan”, bác sĩ Thiệu cho hay.
Bên cạnh đó, khi heo nhiễm tả châu Phi, sức đề kháng của chúng giảm đi rõ rệt, khiến đàn heo dễ mắc thêm các bệnh lây nhiễm nguy hiểm khác như bệnh tai xanh, cúm, thương hàn, liên cầu khuẩn lợn hay lở mồm long móng.
Trong đó, bệnh liên cầu khuẩn lợn rất dễ lây sang người qua các vết thương hở, vết trầy xước hoặc qua các món ăn tái sống, tiết canh.
Nếu nhiễm liên cầu khuẩn lợn, người bệnh có thể phải đối diện với nguy cơ nhiễm độc tiêu hóa, nhiễm trùng máu, viêm màng não, viêm não, suy đa tạng, phải lọc máu, thở máy, hồi sức tích cực với chi phí điều trị cao và nguy cơ di chứng nặng nề.
Theo ông Nguyễn Duy Thịnh – chuyên gia về công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội – người tiêu dùng có thể nhận biết thịt heo bị bệnh qua một số đặc điểm như thịt heo bệnh thường có màu sắc tái nhợt hoặc bầm tím, bị chảy nước, có mùi hôi tanh.
Trên bề mặt da có thể xuất hiện các nốt xuất huyết nhỏ, thớ thịt nhão và không đàn hồi. Khi luộc, nước thịt đục, không có lớp váng mỡ, mùi không thơm.
Ngược lại, thịt heo ngon và an toàn thường có màu đỏ hồng hoặc đỏ sẫm, phần mỡ trắng, chắc, không chảy nước và không có mùi lạ. Khi chạm tay vào thịt khô ráo, có độ đàn hồi tốt và không để lại dấu vết. Khi nấu chín nước thịt trong, có lớp váng mỡ nổi rõ trên bề mặt và mùi thơm đặc trưng.
Tuy nhiên ông Thịnh cũng cho hay một số trường hợp thịt heo bệnh khó nhận biết được bằng mắt thường mà cần được kiểm dịch chặt chẽ.
“Trong quá trình chế biến, cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt không nên ăn các món từ thịt heo sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt”, ông Thịnh khuyến cáo.
Sự khác biệt giữa thịt gà và thịt bò không chỉ nằm ở lượng protein mà còn ở thành phần a xít amin, chất béo và vi chất dinh dưỡng, theo chuyên trang Eating Well. Tuy nhiên, lựa chọn loại thịt nào còn phụ thuộc vào mục tiêu tập luyện của mỗi người.
Cả thịt gà và thịt bò đều cung cấp leucine và các a xít amin thiết yếu cho quá trình xây dựng cơ bắp. Dù thịt bò có thể nhỉnh hơn một chút về leucine, nhưng sự khác biệt này không đủ lớn để tạo ra thay đổi rõ rệt.
Một nghiên cứu đăng trên Journal of Strength and Conditioning Research so sánh hiệu quả của protein từ thịt bò, thịt gà và whey trong 8 tuần ở người tập tạ. Kết quả cho thấy tất cả các nhóm đều tăng khối lượng cơ và cải thiện thành phần cơ thể, không có sự khác biệt đáng kể giữa các nguồn protein.
Điều này cho thấy, miễn là cung cấp đủ protein và duy trì tập luyện đều đặn, loại thịt bạn chọn không phải yếu tố quyết định tốc độ tăng cơ.
Xét về thành phần dinh dưỡng, thịt gà, đặc biệt là phần ức, có tỷ lệ protein cao so với lượng calo và chứa rất ít chất béo. Vì vậy, đây là lựa chọn phổ biến với những người muốn tăng cơ nhưng vẫn kiểm soát mỡ, nhất là trong giai đoạn giảm cân hoặc “siết” cơ.
Ngược lại, thịt bò lại nổi bật với hàm lượng vi chất như sắt và vitamin B12, cần thiết cho quá trình tạo máu và hoạt động thần kinh. Ngoài ra, thịt bò còn cung cấp creatine tự nhiên - hợp chất giúp cải thiện sức mạnh và hiệu suất tập luyện. Tuy nhiên, thịt bò cũng thường chứa nhiều chất béo hơn.
Nhiều người cho rằng chỉ cần chọn đúng loại thịt là có thể tăng cơ nhanh. Thực tế, yếu tố quan trọng hơn là tổng lượng protein tiêu thụ mỗi ngày - khoảng 1,6 gram/kg cân nặng với người tập gym - cùng với cách phân bổ hợp lý trong các bữa ăn (20 - 30 gram protein mỗi bữa).
Trên thực tế, việc chọn thịt gà hay thịt bò nên dựa vào mục tiêu cá nhân. Nếu cần giảm mỡ, kiểm soát calo, thịt gà là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu muốn bổ sung sắt, cải thiện thể lực hoặc đang trong giai đoạn tăng cân, thịt bò có thể mang lại nhiều lợi ích hơn, theo Eating Well.
Trưa 13-5, theo thông tin từ Bệnh viện Nhi đồng 2, bệnh viện này vừa tiếp nhận và điều trị cho bé gái D.A. (7 tuổi) ngụ ở TP.HCM nhập viện trong tình trạng rối loạn tâm thần cấp tính sau khi sử dụng miếng dán chống say tàu xe chứa hoạt chất scopolamine.
Theo người nhà, trưa 2-5, bé cùng mẹ từ quê vào TP.HCM bằng xe khách. Do lo ngại con mệt và say xe vì kẹt đường kéo dài, người mẹ đã dán cho bé hai miếng chống say sau tai trong suốt khoảng 5 giờ đồng hồ.
Trong khi đó, theo khuyến cáo, miếng dán chống say tàu xe không dùng cho trẻ dưới 8 tuổi; trẻ từ 8-15 tuổi, người có cân nặng dưới 40kg chỉ được dùng 1/2 miếng dán này.
Sau khi về nhà, bé bắt đầu xuất hiện các biểu hiện bất thường như mất ngủ, thức trắng đêm, nói nhảm, mất kiểm soát hành vi, có lúc đột ngột ngã quỵ. Bé đồng thời sốt 38,2 độ C nên được gia đình đưa vào bệnh viện cấp cứu.
Tại khoa nhiễm, các bác sĩ đã tiến hành thăm khám, loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm như viêm não, viêm màng não. Qua khai thác bệnh sử và tìm hiểu việc sử dụng thuốc trước đó, bác sĩ nhận định nhiều khả năng bé gặp tác dụng phụ do scopolamine trong miếng dán chống say tàu xe.
Bệnh nhi được theo dõi sát tại phòng cấp cứu của khoa nhiễm. Khoảng 12 giờ sau, các biểu hiện loạn thần giảm dần và được chuyển sang phòng điều trị thường. Sau 3 ngày điều trị, bé hồi phục hoàn toàn, tỉnh táo và sinh hoạt bình thường.
Ngày 19.5, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế tổ chức hội nghị quốc tế "Chuẩn hóa chất lượng và nâng cao năng lực trong thực hành chăm sóc ban đầu và y học gia đình". Hội nghị kéo dài 2 ngày, nhằm thúc đẩy mô hình chăm sóc liên tục, quản lý sức khỏe toàn dân và nâng cao năng lực hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu và y học gia đình trong giai đoạn mới.
Đây cũng là sự kiện hưởng ứng Ngày bác sĩ gia đình thế giới 19.5 với chủ đề được phát động "Chăm sóc lấy con người làm trung tâm trong thời đại số".
Tham dự hội nghị có đại diện Bộ Y tế, các sở y tế, trường đại học y dược, chuyên gia trong nước; hơn 200 đại biểu đến từ các trạm y tế xã phường, bệnh viện và trung tâm y tế ở khu vực miền Trung - Tây nguyên; Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam, Hội Tim mạch học Việt Nam, Hội Phụ sản Việt Nam, Hội Hô hấp Việt Nam; các chuyên gia quốc tế đến từ Cơ quan dịch vụ y tế quốc gia Vương quốc Anh (NHS)...
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh ngành y tế đang thúc đẩy nhiều định hướng chính sách quan trọng nhằm củng cố y tế cơ sở và tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu để thực hiện các mục tiêu sức khỏe đến năm 2035 theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW, Chỉ thị số 17/CT-TTg và các định hướng của Chương trình mục tiêu quốc gia về y tế giai đoạn 2026 - 2035.
GS-TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó chủ tịch Hội Giáo dục y học Việt Nam, phát biểu khai mạc nhấn mạnh việc phát triển chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện nay không chỉ là yêu cầu chuyên môn của ngành y tế mà còn là cơ sở quan trọng để triển khai hiệu quả các chính sách quản lý sức khỏe toàn dân trong giai đoạn mới.
Theo GS-TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, trọng tâm hiện nay không chỉ là tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị, mà là nâng cao năng lực vận hành của hệ thống: từ đào tạo nhân lực, chuẩn hóa chất lượng thực hành, quản trị dữ liệu đến tăng cường phối hợp đa ngành và tổ chức chăm sóc tích hợp giữa các tuyến.
Ông Vincent Sai (University College London) cũng chia sẻ rằng, xây dựng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu hiệu quả cần chuyển từ mô hình điều trị thụ động sang quản lý sức khỏe chủ động, phát hiện sớm và chăm sóc liên tục tại cộng đồng. Việc phân tầng nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và chuẩn hóa quy trình chăm sóc sẽ giúp giảm tình trạng nhập viện không cần thiết, tối ưu chi phí.
Các báo cáo khác tập trung vào những vấn đề sức khỏe nổi bật hiện nay như: dự phòng đột quỵ, quản lý bệnh không lây nhiễm, phát hiện sớm ung thư, dự phòng HPV, chăm sóc người cao tuổi...
PGS-TS Nguyễn Minh Tâm, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó chủ tịch Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam, cho biết những năm gần đây, mạng lưới các bộ môn y học gia đình, các đơn vị đào tạo và Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam đã duy trì sự phối hợp trong đào tạo, thực hành và hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở tại nhiều địa phương.
Trong đó, có đào tạo bác sĩ y học gia đình, hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở, phát triển phòng khám bác sĩ gia đình, triển khai các mô hình quản lý bệnh không lây nhiễm và chăm sóc liên tục tại cộng đồng... Những hoạt động đang cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của y học gia đình trong các định hướng đổi mới hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Việt Nam.
Trong khuôn khổ hội nghị, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế tiếp tục triển khai chương trình hỗ trợ tăng cường năng lực cho các trạm y tế và phòng khám bác sĩ gia đình tại khu vực miền Trung - Tây nguyên trong quản lý tăng huyết áp và bệnh phổi mạn tính, hỗ trợ thiết bị theo dõi huyết áp và hô hấp ký; đào tạo, cấp chứng chỉ kỹ thuật đo và phân tích kết quả hô hấp ký cho cán bộ y tế tuyến cơ sở nhằm tăng cường năng lực phát hiện sớm và quản lý bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính tại cộng đồng.
Hoạt động này tiếp nối chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực y tế cơ sở mà Phòng khám Bác sĩ gia đình, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế đã triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 với gần 2.000 máy đo huyết áp và ứng dụng theo dõi huyết áp tại nhà (hỗ trợ cho các trạm y tế và người dân). Trong năm 2026, khoảng 600 trạm y tế xã, phường tại 9 tỉnh miền Trung - Tây nguyên sẽ tiếp tục được hỗ trợ thiết bị nhằm tăng cường năng lực quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến chăm sóc ban đầu.
Tại hội nghị, đại diện Cục Khoa học công nghệ và đào tạo (Bộ Y tế) cập nhật các định hướng trọng tâm trong triển khai khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe toàn dân và củng cố y tế cơ sở giai đoạn 2026 - 2035.
