Thiếu dinh dưỡng ảnh hưởng khác nhau tùy độ tuổi, tình trạng sức khỏe. Trẻ nhỏ dễ mệt mỏi, ngủ nhiều, cáu gắt do nhu cầu năng lượng cao. Thanh thiếu niên có thể chậm phát triển, rối loạn dậy thì, xương yếu và gặp vấn đề học tập, tâm lý.
Thiếu vitamin có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, phụ thuộc vào loại vitamin bị thiếu và tình trạng sức khỏe. Trong đa số trường hợp, việc điều chỉnh chế độ ăn, bổ sung vitamin có thể giúp giảm nguy cơ tiềm ẩn với sức khỏe. Dưới đây là 7 dấu hiệu có thể cho thấy cơ thể bạn đang thiếu hụt vitamin.
Mệt mỏi và suy nhược
Vitamin D góp phần duy trì sức mạnh của xương, cơ, vì vậy khi thiếu hụt, bạn có thể cảm thấy yếu và thiếu năng lượng.
Vitamin C và hầu hết các vitamin nhóm B (trừ folate – B9) tham gia vào quá trình tạo năng lượng trong tế bào, nên sự thiếu hụt có thể khiến bạn kiệt sức, đồng thời ảnh hưởng đến chuyển hóa và sức khỏe tổng thể.
Thiếu sắt cùng với thiếu vitamin B cũng có thể gây thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi và suy nhược do cơ thể không có đủ hồng cầu để vận chuyển oxy.
Da, tóc khô, rụng nhiều
Da, tóc khô là biểu hiện thường gặp khi thiếu vitamin A, nhóm B, C hoặc D. Rụng tóc theo mùa là bình thường nhưng nếu rụng nhiều hoặc kéo dài, có thể liên quan đến thiếu sắt, biotin (vitamin B7) hoặc vitamin D. Nang tóc cần được cung cấp đủ dinh dưỡng để duy trì chu kỳ phát triển bình thường.
Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để biết nên bổ sung qua ăn uống, thực phẩm chức năng hay dùng ngoài da.
Trầm cảm
Thiếu vitamin có thể liên quan đến trầm cảm, đặc biệt là các vitamin B1, B3, B6, B9, B12, cùng vitamin C và D. Bổ sung có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị. Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc bổ sung khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.
Dễ bầm tím hoặc chảy máu
Tình trạng này có thể do rối loạn đông máu, khả năng lành vết thương kém hoặc thiếu collagen – thành phần giúp thành mạch máu bền vững. Thiếu vitamin C và K có thể góp phần gây ra hiện tượng này. Nếu dễ bầm tím hoặc chảy máu, người bệnh nên đi kiểm tra để biết chính xác nguyên nhân.
Chậm lành vết thương
Vết thương lâu lành có thể liên quan đến thiếu nhiều loại vitamin cần thiết cho quá trình hồi phục, như vitamin A, nhóm B, C (khi kết hợp với kẽm và axit amin arginine), vitamin D, K. Vitamin E cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình lành vết thương, do cản trở tổng hợp collagen, giảm hoạt động chống oxy hóa và làm tăng viêm.
Thay đổi màu da
Thiếu vitamin có thể gây thay đổi sắc tố da. Da sáng màu bất thường có thể liên quan đến thiếu vitamin D, da sẫm màu hơn có thể do thiếu vitamin B12 hoặc D. Trong khi, thiếu vitamin B6, B9, B12 có thể khiến da nhợt nhạt.
Loét miệng hoặc nứt môi tái diễn
Những vết loét miệng hay nứt ở khóe môi thường bị xem nhẹ, nhưng có thể là dấu hiệu thiếu vitamin nhóm B như B2, B6, B12. Bôi thuốc chỉ giải quyết tạm thời, trong khi nguyên nhân có thể đến từ bên trong cơ thể.
Thời gian qua, lực lượng chức năng phanh phui nhiều cơ sở sản xuất quy mô lớn dùng hóa chất ngụy tạo thịt bò tung ra thị trường. Các đối tượng gian lận dùng thịt heo sề làm nguyên liệu gốc, trộn cùng muối công nghiệp Sodium Metabisulfite, huyết heo và chất tạo màu. Sau công đoạn tẩm ướp tinh vi đánh lừa thị giác, gian thương đóng gói, cấp đông sản phẩm và bán cho người dân dưới mác hàng nguyên chất.
BS.CK1 Bùi Hoàng Bích Uyên, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP HCM, cảnh báo các loại hóa chất được sử dụng trong công nghệ làm giả này tiềm ẩn hiểm họa khôn lường đối với sức khỏe con người.
Cụ thể, muối Sodium Metabisulfite và chất tạo màu tổng hợp có khả năng gây dị ứng, kéo theo hàng loạt vấn đề hô hấp, rối loạn thần kinh hoặc hành vi khi cơ thể người tiếp xúc nhiều lần. Nguy hiểm hơn, việc tích tụ các chất độc hại này qua thời gian dài tạo thành tác nhân trực tiếp kích phát bệnh ung thư.
Trong khi đó, các nhà sản xuất chân chính luôn tuân thủ giới hạn quy định nghiêm ngặt khi dùng phụ gia thực phẩm nhằm đảm bảo an toàn.
Để bảo vệ gia đình, người nội trợ hoàn toàn tự vạch trần chiêu trò này ngay tại chợ thông qua xúc giác, thị giác, thử nước và nhận diện mùi vị. Ở thao tác đầu tiên, người mua chỉ cần ấn mạnh và miết ngón tay lên bề mặt tảng thịt. Sản phẩm ngâm tẩm hóa chất lập tức lem phẩm màu hoặc huyết bám bên ngoài vào tay, đồng thời cho cảm giác bở, thớ to, ngắn, thiếu độ đàn hồi. Ngược lại, thịt bò chuẩn luôn giữ màu đỏ tự nhiên từ sâu trong cơ, thớ nhỏ mịn, dẻo và dính nhẹ vào ngón tay người chạm.
Khi quan sát hình thái, khách hàng tinh mắt sẽ thấy hàng thật đồng nhất màu đỏ tươi hoặc sẫm từ ngoài vào trong, kèm lớp mỡ vàng nhạt đặc trưng. Trong khi đó, hàng giả mạo mang màu đỏ rực lớp vỏ ngoài nhưng nhạt thếch bên trong, lộ ra mỡ trắng đục của heo hoặc mỡ bò do gian thương cố tình đắp vào. Nếu vẫn hoài nghi, người mua hãy yêu cầu tiểu thương cắt một mẩu nhỏ và ngâm ngay vào ly nước sạch. Nước ngâm hàng giả nhanh chóng chuyển màu đỏ đậm, còn bản thân miếng thịt dần nhạt màu.
Về khứu giác và vị giác, thực phẩm chuẩn luôn mang mùi ngai ngái tự nhiên và giữ trọn vị ngọt đậm đà khi nấu chín. Trái lại, hàng ngụy tạo chỉ bốc mùi bò giả tạo ở lớp vỏ ngoài do tẩm huyết, rất nhanh bay hơi. Khi lên bếp, loại thịt này cho vị nhạt nhẽo, thậm chí sực nồng mùi kháng sinh do nguồn heo sề nuôi lâu ngày phát ra.
Bác sĩ khuyến nghị người dân ưu tiên chọn thực phẩm rõ nguồn gốc tại các hệ thống siêu thị, cửa hàng hoặc điểm bán uy tín. Khách hàng cần tránh xa những sạp chợ bán giá rẻ bất thường hay trưng bày những miếng thịt đỏ rực thiếu tự nhiên. Người đi chợ nên chọn tảng nguyên khối, yêu cầu tiểu thương cắt trực tiếp thay vì lấy hàng thái sẵn hoặc tẩm ướp gia vị, bởi gian thương rất dễ trà trộn phế phẩm vào những loại này.
Chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, TP HCM ghi nhận hơn 8.100 ca tay chân miệng, tăng hơn gấp đôi cùng kỳ năm trước, với hơn 300 ổ dịch tập trung chủ yếu tại trường học và cộng đồng. Riêng tuần giữa tháng 3 có gần 900 ca mới.
Điều đáng lo hơn là số ca nặng vượt 100, tăng gấp 5 lần cùng kỳ, 4 trẻ tử vong. Xét nghiệm xác nhận EV71 - chủng virus từng gây nhiều đợt dịch lớn trước đây - đang chiếm ưu thế, là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ ca nặng tăng vọt.
Áp lực đang dồn trực tiếp vào các khu hồi sức. Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, dù tổng số ca điều trị hiện chỉ hơn 30, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 200 ca trong các đợt dịch trước, nhưng tỷ lệ ca nặng từ độ 2B trở lên đã chiếm 20-30%, gấp 3-6 lần mức thông thường.
Chỉ trong ba tháng đầu năm, bệnh viện tiếp nhận khoảng 80 ca nặng, vượt toàn bộ con số của năm 2025 (58 ca). Bác sĩ CK2 Cao Minh Hiệp, Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp, cho biết đơn vị đã nâng số giường hồi sức tích cực từ 30 lên 50, đồng thời sẵn sàng mở rộng khoa Nhiễm lên tối đa 250 giường khi cần.
Bức tranh tương tự diễn ra ở Bệnh viện Nhi đồng 2. Bác sĩ CK2 Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm, cho biết tỷ lệ ca nặng trong quý đầu năm ở mức 15-16% - "một con số đáng lo ngại". Gần như tuần nào bệnh viện cũng tiếp nhận ca từ độ 2B đến độ 4, nhiều trường hợp trở nặng chỉ trong 24 giờ, buộc bác sĩ phải xử lý cấp cứu và lọc máu liên tục ngay lập tức.
Bệnh viện đã lên kịch bản theo từng cấp độ, khi số ca nội trú tăng từ dưới 25 lên mức 25-50, khoa Nhiễm sẽ thu hẹp các bệnh lý lây lan thấp để nhường chỗ; nếu vượt 50 ca, toàn bộ khu điều trị Covid-19 trước đây sẽ được kích hoạt lại, nâng tổng công suất từ 92 lên 150 giường.
Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, trong hơn 300 ca nhập viện thời gian qua, 20% thuộc nhóm rất nặng và 2/3 trong số đó là bệnh nhân từ các tỉnh chuyển lên. Bác sĩ CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc bệnh viện, cảnh báo nhiều ca có triệu chứng không điển hình - tổn thương da dễ nhầm với viêm da cơ địa, biểu hiện khò khè dễ nhầm với viêm phế quản - đòi hỏi bác sĩ tuyến dưới phải được tập huấn kỹ để không bỏ sót.
Đặc tính của EV71 là tấn công hệ thần kinh trung ương cực nhanh - trẻ có thể chuyển từ triệu chứng nhẹ sang độ 2B, độ 3 chỉ trong 24-48 giờ. Nếu bệnh nhi đã ở độ 4, tổn thương tim và não, mà còn phải di chuyển hàng tiếng đồng hồ lên TP HCM, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng não là rất cao.
Vì vậy, chiến lược trọng tâm hiện nay là giữ trẻ điều trị tại địa phương thay vì chuyển tuyến. Bệnh viện Nhi đồng Thành phố sẵn sàng đưa trực tiếp êkíp cùng máy ECMO xuống tuyến tỉnh để can thiệp tại chỗ. Nhi đồng 1 phát huy mạng lưới hội chẩn từ xa qua telehealth, Zalo, Viber và duy trì đội cơ động sẵn sàng xuống hỗ trợ, đồng thời tích hợp các dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng ngay trên đơn thuốc điện tử để phụ huynh theo dõi tại nhà.
Về thuốc điều trị, kho dự trữ tại các bệnh viện hiện có hàng nghìn chai Gamma Globulin (IVIG) cùng lượng lớn thuốc chống co giật Phenobarbital, đủ khả năng cung ứng ngay cả khi dịch lập đỉnh.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết đã chỉ đạo 4 bệnh viện tuyến cuối (Nhi đồng 1, Nhi đồng 2, Nhi đồng Thành phố và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới) khẩn trương củng cố công tác điều trị, đảm bảo nguồn thuốc, đồng thời liên tục tập huấn, chỉ đạo tuyến cho y tế cơ sở nhằm phát hiện sớm ca nặng, hạn chế thấp nhất nguy cơ tử vong.
Trong khi đó, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đánh giá nguy cơ bùng phát dịch tại khu vực phía Nam đang ở mức cao, yêu cầu các địa phương tuyệt đối không chủ quan, chủ động rà soát quy trình chuyển tuyến và xem xét mở rộng xét nghiệm giám sát sang cả người tiếp xúc gần - bao gồm người chăm trẻ và giáo viên mầm non - để chặn nguồn lây từ sớm.
Bác sĩ y học chức năng Trương Thích Hằng (Đài Loan) cho biết, các nghiên cứu về thực phẩm kháng ung thư đang ngày càng tăng mạnh. Dưới đây là cơ chế cụ thể giúp 5 loại rau củ này bảo vệ cơ thể trước các tế bào ác tính:
Cần tây
Hoạt chất apigenin trong cần tây có khả năng kích hoạt protein p53 trong tế bào. Khi DNA bị tổn thương tích tụ, tế bào sẽ trở nên khiếm khuyết và có nguy cơ phát triển thành khối u. Protein p53 đóng vai trò như một "công tắc", ra lệnh cho các tế bào lỗi này tự hủy diệt (apoptosis), từ đó ngăn chặn sự hình thành khối u.
Ngoài ra, apigenin còn ức chế các thụ thể estrogen, giúp phòng ngừa các dòng tế bào ung thư vú nhạy cảm với hormone. Hoạt chất này cũng tìm thấy nhiều trong rau mùi, hoa cúc La Mã và mùi tây.
Súp lơ xanh (Bông cải xanh)
Súp lơ xanh chứa hợp chất glucoraphanin. Trong quá trình chế biến, khi cấu trúc rau bị phá vỡ (cắt, thái), chất này sẽ chuyển hóa thành sulforaphane - một chất kháng ung thư thực thụ.
Sulforaphane không chỉ thúc đẩy tế bào ung thư tự hủy mà còn ngăn chặn sự di căn và giảm tình trạng kháng thuốc của khối u.
Khi chế biến, nên cắt nhỏ súp lơ và để yên khoảng 10 phút trước khi nấu để enzyme hoạt hóa tối đa lượng sulforaphane.
Cà rốt
Bên cạnh các vitamin A, B6, B7, K và lycopene, cà rốt còn chứa luteolin. Chất này giúp điều chỉnh quá trình tự hủy của tế bào ung thư và đặc biệt là ngăn chặn sự hình thành mạch máu mới xung quanh khối u, từ đó cắt đứt nguồn cung cấp dinh dưỡng của chúng. Luteolin cũng có trong dầu ôliu nguyên chất, lá bạc hà và các loại trái cây họ cam quýt.
Hành tây
Hành tây (đặc biệt là hành tây tím) sở hữu nồng độ quercetin cao nhất trong các loại rau củ. Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn cho thấy người tiêu thụ nhiều quercetin có nguy cơ mắc ung thư phổi thấp hơn đáng kể.
Quercetin hoạt động bằng cách ức chế các đoạn RNA lỗi trong tế bào ung thư, khiến chúng không thể hoạt động và phải tự hủy. Vì đây là chất tan trong chất béo, bạn nên ăn hành tây kèm với các món có dầu mỡ để hấp thụ tốt nhất.
Cà chua
Hoạt chất lycopene trong cà chua đại đã được chứng minh có thể phòng ngừa 12 loại ung thư, bao gồm: ung thư tuyến tiền liệt, vú, cổ tử cung, buồng trứng, nội mạc tử cung, phổi, bàng quang, miệng, thực quản, dạ dày, đại trực tràng và tuyến tụy.
Lycopene giúp điều chỉnh hormone IGF-1 (yếu tố tăng trưởng giống insulin). Khi IGF-1 quá cao sẽ kích thích tế bào phân chia vô tội vạ dẫn đến ung thư. Lycopene giúp chặn đứng sự kích thích này.
Lycopene sẽ được giải phóng nhiều nhất khi nấu chín với dầu mỡ hoặc xay thành nước ép để phá vỡ thành tế bào.
Dù rau củ rất tốt, bác sĩ Trương Thích Hằng cũng đưa ra cảnh báo đặc biệt. Người đang sử dụng thuốc chống đông máu truyền thống nên hạn chế ăn súp lơ xanh để tránh tương tác thuốc. Việc hấp thụ dinh dưỡng từ thực phẩm tự nhiên luôn đạt hiệu quả cao hơn thực phẩm chức năng vì cơ thể cần sự kết hợp đa dạng của các nguyên tố vi lượng để hấp thụ tối ưu.
