Vùng da quanh mắt rất mỏng và nhạy cảm, nên thường dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi trong cơ thể. Bọng mắt có thể do thiếu ngủ (đặc biệt vào buổi sáng), dị ứng hoặc ăn mặn, song thường cải thiện sau khi nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, không ít trường hợp vùng dưới mắt vẫn sưng dù đã ngủ đủ giấc. Theo các chuyên gia, khi tình trạng này kéo dài, nguyên nhân có thể không phải ở thói quen sinh hoạt mà liên quan đến sự mất cân bằng bên trong cơ thể.
Mối liên hệ giữa bọng mắt và chức năng thận
Bọng mắt xuất hiện vào buổi sáng có thể do nhiều nguyên nhân nhưng nếu tình trạng này không cải thiện dù đã nghỉ ngơi đầy đủ, có thể do thận đang gặp vấn đề.
Thận có vai trò lọc và loại bỏ dịch dư thừa, đồng thời góp phần duy trì cân bằng protein trong cơ thể. Khi chức năng này suy giảm, cơ thể có thể giữ nước.
Mất protein qua nước tiểu (protein niệu) còn làm giảm khả năng giữ dịch trong lòng mạch, khiến dịch thoát ra mô kẽ và gây phù. Vùng dưới mắt là nơi dễ quan sát hiện tượng này, gọi là phù quanh mắt. Đây có thể là một dấu hiệu gợi ý vấn đề về thận.
Những dấu hiệu đi kèm cần lưu ý
Không phải mọi trường hợp bọng mắt đều nguy hiểm, nhưng nếu tình trạng này kéo dài và đi kèm các biểu hiện bất thường khác, bạn nên lưu ý. Bọng mắt thường rõ hơn vào buổi sáng và không giảm sau nhiều ngày có thể là dấu hiệu đầu tiên. Một số người nhận thấy nước tiểu có bọt hoặc sủi bọt bất thường, phản ánh khả năng mất protein qua nước tiểu.
Lượng nước tiểu có thể giảm dần theo thời gian, trong khi cơ thể lại xuất hiện tình trạng phù ở bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân. Cảm giác mệt mỏi kéo dài, không rõ nguyên nhân, cũng thường gặp. Ở một số trường hợp, huyết áp cao đi kèm với các triệu chứng trên càng làm tăng nghi ngờ về vấn đề ở thận.
Khi nhiều dấu hiệu xuất hiện cùng lúc, người bệnh nên đi khám. Bỏ qua các biểu hiện này có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm và khó kiểm soát hơn.
Bệnh thận có thể diễn tiến âm thầm
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh thận mạn tính tiến triển từ từ và thường không thể đảo ngược, với mức độ từ rối loạn chức năng nhẹ đến suy thận. Người bị suy thận thường cần lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Không ít trường hợp ở giai đoạn sớm không có triệu chứng rõ ràng, chỉ biểu hiện bằng những dấu hiệu nhẹ như phù hoặc thay đổi nước tiểu.
Rò rỉ protein qua nước tiểu và giữ nước trong cơ thể là hai dấu hiệu quan trọng giúp phát hiện sớm. Việc chẩn đoán kịp thời có thể làm chậm tiến triển và cải thiện tiên lượng bệnh.
Nếu bọng mắt không cải thiện sau một thời gian, bạn nên đi khám để kiểm tra. Trường hợp nghi ngờ liên quan đến thận, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu (protein niệu), xét nghiệm máu đánh giá chức năng thận và theo dõi huyết áp. Phát hiện sớm giúp kiểm soát và làm chậm tiến triển bệnh thận.
"Nhiều năm qua chúng ta đã triển khai chương trình nha học đường chăm sóc sức khỏe răng miệng cho học sinh tiểu học, tuy nhiên, chưa bao phủ hết cộng đồng về dự phòng bệnh răng miệng, chưa hướng dẫn rộng rãi về chăm sóc răng miệng, do đó, ước có khoảng 90% dân số có vấn đề về sức khỏe răng miệng.
Thực hiện nghị quyết 72, tới đây ngành răng hàm mặt mặt Việt Nam kết hợp các cơ sở y tế khám răng miệng cùng với khám sức khỏe cho người dân, ít nhất 1 năm/lần; đồng thời cung cấp các kiến thức chăm sóc sức khỏe răng miệng, dự phòng bệnh răng miệng đến cộng đồng", PGS-TS Trần Cao Bính, Giám đốc Bệnh viện Răng hàm mặt T.Ư Hà Nội, cho biết, bên lề hội nghị Nha khoa châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 47 và Hội nghị khoa học, triển lãm Răng hàm mặt quốc tế diễn ra tại Hà Nội từ 12 - 14.5.
Ông Bính cũng khẳng định, ngành răng hàm mặt Việt Nam thực hiện song song 2 nhiệm vụ: công tác dự phòng và công tác điều trị. Trong đó, điều trị đã tiếp cận các kỹ thuật tiên tiến trong khu vực.
Với dự công tác dự phòng bệnh răng miệng, sẽ chú trọng hơn về tuyên truyền giáo dục cho các đối tượng, đặc biệt là trẻ em, mẫu giáo, mầm non, người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ có thai.
Theo Bộ Y tế, trong giai đoạn 1 thực hiện đề án "Nâng cao năng lực khám, chữa bệnh răng hàm mặt và dự phòng bệnh răng miệng cộng đồng giai đoạn 2021 - 2030" (Đề án 5628), 93,5% tổng số trường học tham gia hoạt động chăm sóc sức khỏe răng miệng; 360 quy trình chuyên môn kỹ thuật răng hàm mặt được xây dựng và chuẩn hóa.
Các bệnh viện đề xuất Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan ban hành các chính sách đảm bảo bền vững hơn cho chăm sóc răng miệng trẻ em, trong đó xem xét cơ chế bảo đảm chi trả, hỗ trợ tài chính từ bảo hiểm y tế cho các dịch vụ dự phòng bệnh răng miệng...
Nước chanh cung cấp vitamin C - chất chống oxy hóa quan trọng giúp bảo vệ tế bào và hỗ trợ hệ miễn dịch. Khi được pha loãng, thức uống này còn giúp bổ sung nước hiệu quả trong thời tiết nắng nóng.
Cơ thể dễ mất nước hơn khi nhiệt độ tăng cao. Ngay cả mất nước nhẹ cũng có thể gây mệt mỏi, giảm tập trung và ảnh hưởng đến huyết áp, theo Harvard Health Publishing.
Tiến sĩ Stacy Sims, chuyên gia sinh lý học thể thao (Mỹ), cho biết trong điều kiện nắng nóng, cơ thể không chỉ mất nước mà còn mất các chất điện giải. Việc bổ sung nước kèm một lượng nhỏ khoáng chất tự nhiên có thể giúp duy trì hiệu suất hoạt động và giảm nguy cơ kiệt sức vì nhiệt. Nước chanh, khi thêm một chút muối hoặc mật ong, có thể hỗ trợ phần nào quá trình này.
Vitamin C trong chanh đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch và giảm stress oxy hóa. Vitamin C tham gia vào nhiều quá trình sinh học, bao gồm sửa chữa mô và tăng cường khả năng chống lại tác nhân gây bệnh, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ ((NIH).
Giáo sư Sumantra Ray, Giám đốc Viện Dinh dưỡng Toàn cầu NNEdPro (Anh), cho biết việc bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C từ nguồn tự nhiên là một cách hiệu quả để hỗ trợ sức khỏe trong điều kiện thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
Một số nghiên cứu cho thấy nước chanh có thể kích thích tiết dịch tiêu hóa, từ đó hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn. Điều này đặc biệt hữu ích trong mùa nóng khi nhiều người có xu hướng ăn uống kém.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh đây chỉ là tác dụng hỗ trợ nhẹ, không thay thế điều trị y khoa.
Dù có nhiều lợi ích, nước chanh nên được pha loãng để tránh ảnh hưởng đến men răng và dạ dày. Những người bị trào ngược hoặc viêm loét dạ dày cần thận trọng.
Cách làm đơn giản:
Nhìn chung, nước chanh là thức uống dễ làm, chi phí thấp nhưng mang lại nhiều lợi ích nếu sử dụng hợp lý. Trong mùa nắng nóng, lựa chọn những thức uống tự nhiên như nước chanh không chỉ giúp giải nhiệt mà còn góp phần duy trì sức khỏe tổng thể.
Không ít người, đặc biệt là người trung niên và cao tuổi, lựa chọn viên uống bổ sung omega-3 với kỳ vọng làm chậm quá trình suy giảm trí nhớ. Tuy nhiên, những bằng chứng khoa học gần đây cho thấy câu chuyện có thể phức tạp hơn.
Một nghiên cứu quan sát dựa trên dữ liệu từ chương trình Alzheimer's Disease Neuroimaging Initiative đã phân tích hơn 800 người tham gia, trong đó có nhiều người mang biến thể gene APOE ε4, yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc Alzheimer.
Kết quả cho thấy những người sử dụng thực phẩm bổ sung omega-3 có xu hướng suy giảm nhận thức nhanh hơn so với nhóm không sử dụng.
Sự suy giảm này được ghi nhận thông qua các bài kiểm tra đánh giá chức năng não, trong đó có Mini-Mental State Examination, thang đo phổ biến dùng để đánh giá trí nhớ, khả năng chú ý và ngôn ngữ. Điểm số của nhóm dùng omega-3 giảm nhanh hơn theo thời gian, đồng thời các chỉ số liên quan đến suy giảm nhận thức cũng xấu đi rõ rệt hơn.
Điều đáng chú ý là sự khác biệt này không liên quan trực tiếp đến các dấu ấn sinh học điển hình của Alzheimer như mảng bám protein hay sự mất chất xám trong não. Thay vào đó, các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân có thể nằm ở những thay đổi trong hoạt động của khớp thần kinh, nơi các tế bào thần kinh giao tiếp với nhau.
Theo nhóm nghiên cứu, omega-3 có thể ảnh hưởng đến "tính toàn vẹn" của các khớp thần kinh trong một số trường hợp nhất định, từ đó làm suy giảm hiệu quả hoạt động của não. Điều này gợi ý rằng tác động của omega-3 không đơn giản chỉ là có lợi hay không, mà còn phụ thuộc vào liều lượng, cơ địa và yếu tố di truyền của từng cá nhân.
Thực tế, các nghiên cứu trước đây về omega-3 và chức năng nhận thức vẫn chưa thống nhất. Một số nghiên cứu quan sát cho thấy lợi ích bảo vệ não, nhưng nhiều thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, vốn có độ tin cậy cao hơn, lại không tìm thấy bằng chứng rõ ràng rằng việc bổ sung omega-3 giúp cải thiện hoặc làm chậm suy giảm nhận thức ở bệnh nhân Alzheimer.
Một điểm đáng lưu ý khác là yếu tố liều lượng. Một tổng quan hệ thống gần đây cho thấy omega-3 liều thấp có thể mang lại lợi ích nhất định, nhưng khi vượt quá khoảng 1.500mg mỗi ngày, lợi ích này có thể giảm hoặc thậm chí đảo ngược ở một số người. Điều này củng cố nguyên tắc quen thuộc trong dinh dưỡng "cái gì quá nhiều cũng không tốt".
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng bổ sung omega-3 dưới dạng thực phẩm tự nhiên như cá béo, hạt hoặc dầu thực vật thường an toàn và cân bằng hơn so với việc sử dụng viên uống liều cao. Thực phẩm nguyên chất không chỉ cung cấp omega-3 mà còn đi kèm nhiều dưỡng chất khác có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Tuy vậy, cần nhấn mạnh rằng đây là nghiên cứu quan sát, không chứng minh quan hệ nhân quả trực tiếp. Kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như lối sống, chế độ ăn, bệnh lý nền hoặc đặc điểm dân số nghiên cứu.
Do đó các nhà khoa học kêu gọi cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để làm rõ vai trò thực sự của omega-3 đối với não bộ, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Trong bối cảnh đó, thông điệp quan trọng là không nên xem thực phẩm bổ sung như "giải pháp thần kỳ". Việc sử dụng omega-3 cần được cân nhắc dựa trên nhu cầu cá nhân, tình trạng sức khỏe và tư vấn từ chuyên gia y tế. Một chế độ ăn cân bằng, giàu thực phẩm tự nhiên và lối sống lành mạnh vẫn là nền tảng bền vững nhất để bảo vệ chức năng não bộ theo thời gian.
