Năm 2024, tỷ phú Elon Musk đệ đơn kiện cáo buộc công ty cũ OpenAI, CEO Sam Altman, Chủ tịch Greg Brockman và tập đoàn Microsoft – nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI – phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận.
Phiên xét xử, diễn ra tại tòa án liên bang California từ 28/4 và dự kiến kéo dài vài tuần tùy tiến độ tranh tụng, đánh dấu lần đầu Musk và Altman đối đầu tại tòa. Bồi thẩm đoàn 9 người sẽ cố vấn cho thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers về việc có chấp thuận các đề xuất của Musk hay không, bao gồm đưa OpenAI quay lại mô hình phi lợi nhuận, bãi nhiệm Altman và Brockman, đền bù 130 tỷ USD và nộp số tiền này vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI. Đây được xem là một trong những tranh chấp pháp lý quan trọng nhất của ngành AI, không chỉ xoay quanh quyền kiểm soát OpenAI mà còn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi nhuận, trách nhiệm xã hội và an toàn trong phát triển trí tuệ nhân tạo.
Reuters đã tổng hợp những phát biểu của Elon Musk, CEO Tesla và SpaceX, khi ra làm chứng khoảng 7 tiếng tại tòa trong ba ngày 28-30/4.
Dù “từ thiện” không xuất hiện trong thông báo thành lập OpenAI vào cuối 2015, Musk liên tục dùng từ này để mô tả về công ty. Ông nói Altman và Brockman đã nuốt lời hứa giữ vững mô hình phi lợi nhuận.
“OpenAI được định sẵn là tổ chức từ thiện không mang lại lợi ích cho bất kỳ cá nhân nào. Nếu muốn, tôi đã có thể khởi đầu nó như một công ty tìm kiếm lợi nhuận”, tỷ phú nhấn mạnh.
CEO Tesla khẳng định ông đóng vai trò sống còn trong việc hình thành công ty, từ ý tưởng, tên gọi, nguồn lực đến vốn ban đầu. Ông cho biết đã trực tiếp thuyết phục nhà khoa học Ilya Sutskever rời Google để gia nhập OpenAI, bất chấp nỗ lực giữ chân của hai nhà đồng sáng lập Google Larry Page và Sergei Brin.
Ông cũng cho rằng OpenAI có được sức mạnh tính toán như hiện nay là nhờ mối quan hệ cá nhân giữa ông với CEO Microsoft Satya Nadella và CEO Nvidia Jensen Huang. “Người duy nhất có thể gọi và khiến Nadella nhấc máy chính là tôi”, ông nói.
Musk cho biết lý do lớn nhất thúc đẩy sự ra đời của OpenAI chính là sự thờ ơ của Larry Page đối với sự sinh tồn của nhân loại trước AI. Khi CEO Tesla bày tỏ lo ngại về nguy cơ AI có thể tiêu diệt loài người, Page gọi ông là “kẻ phân biệt giống loài” vì quan tâm đến con người hơn máy móc.
“Đối trọng của Google là gì? Đó phải là một tổ chức phi lợi nhuận nguồn mở”, tỷ phú giải thích ý tưởng khai sinh OpenAI.
Musk cho biết ông đã nhắn tin hỏi Altman cuối 2022 về khoản đầu tư 10 tỷ USD của Microsoft vào OpenAI, điều mà ông coi là hành động “treo đầu dê bán thịt chó”.
“Tôi đồng ý việc này mang lại cảm giác tồi tệ”, Altman trả lời, sau đó trao cho Musk cơ hội mua cổ phần của OpenAI. “Thành thật mà nói cảm giác giống như một khoản hối lộ”, tỷ phú Mỹ nhận xét.
Khi bị luật sư phía OpenAI chất vấn tại sao công ty xAI của Musk hoạt động vì lợi nhuận trong khi lại muốn OpenAI vận hành như tổ chức từ thiện, Musk đáp: “Các công ty vì lợi nhuận cũng có thể mang lại lợi ích cho xã hội”.
Với câu hỏi vì sao xAI lại sử dụng OpenAI để huấn luyện mô hình của mình nếu coi đó là mối nguy hiểm, Musk trả lời: “Việc sử dụng các AI khác để xác thực AI của bạn là một thực hành tiêu chuẩn”.
Tại phiên tòa, Musk cũng trả lời câu hỏi liên quan đến các phát biểu trước đây của ông về việc “xây dựng đội quân robot”.”Không, chúng tôi không sản xuất vũ khí”, ông nói, đồng thời khẳng định không kịch bản kiểu Terminator, bộ phim nổi tiếng của Hollywood, sẽ xuất hiện.
Không chỉ một lần, tỷ phú nhắc đến nguy cơ AI trở thành “kẻ hủy diệt”, khiến thẩm phán Rogers ngắt lời và yêu cầu ông không đề cập đến viễn cảnh “tuyệt chủng” trong vụ kiện. Bà cũng đưa ra phản bác đầy mỉa mai đối với luật sư của Musk:”Thật trớ trêu khi thân chủ của ông, bất chấp rủi ro như vậy, lại đang tạo ra một công ty hoạt động trong chính lĩnh vực đó”, thêm rằng nhiều người có lẽ “không muốn đặt tương lai nhân loại vào tay Musk”.
Phiên tòa được đánh giá đã phơi bày mâu thuẫn lớn đang tồn tại trong ngành công nghệ: những người dẫn đầu đang tạo ra AI nhanh hơn, thông minh hơn lại chính là những người lo ngại nhất về việc cuộc đua sẽ dẫn đến đâu.
Trong khi AI len lỏi vào đời sống hàng ngày thông qua công cụ như ChatGPT, những công ty tạo ra chúng vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về mức độ nguy hiểm thực sự mà công nghệ này có thể gây ra. Một bên coi đây là công cụ thúc đẩy sáng tạo và năng suất, bên còn lại liên tục cảnh báo về rủi ro tồn vong khó xác định và khó kiểm soát.
Vụ kiện dự kiến tiếp tục kéo dài trong vài tuần tới và cấu trúc tương lai của lĩnh vực AI đang được đặt lên bàn cân.
Cá molly Amazon (Poecilia formosa) gồm toàn con cái. Suốt 100.000 năm qua, chúng vẫn giao phối với cá molly đực thuộc các loài khác để kích hoạt quá trình tự nhân bản, hay sinh sản đơn tính cái (gynogenesis), nhưng con non không mang ADN của những con đực đó.
Việc cá molly Amazon có thể tồn tại trong thời gian như vậy từ lâu đã là một bí ẩn với giới khoa học. Theo Edward Ricemeyer, nhà sinh học tính toán tại Đại học Ludwig Maximilian Munich, các mô hình về cách đột biến gene tích lũy trong sinh sản vô tính cho thấy, cá molly Amazon "đáng lẽ đã tuyệt chủng sau khoảng 10.000 năm". Các chuyên gia thắc mắc, làm thế nào chúng không tích lũy đột biến có hại trong khi quá trình chọn lọc tự nhiên không loại bỏ những đột biến này liên tục.
Để tìm hiểu, Ricemeyer cùng đồng nghiệp kiểm tra gene của một số con cá molly Amazon và phát hiện chúng đã tự "dọn dẹp" gene suốt thời gian dài. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Nature.
Molly Amazon là loài cá nhỏ, vây tròn, không lớn hơn ngón tay cái. Được đặt tên theo tộc nữ chiến binh trong thần thoại Hy Lạp, loài cá này xuất hiện khi một con cá molly Đại Tây Dương (Poecilia mexicana) cái ghép đôi với cá molly vây buồm (Poecilia latipinna) đực. Quá trình giao phối giữa những cá thể khác loài thường tạo ra con non vô sinh, nhưng trường hợp này lại tạo ra loài mới có khả năng sinh ra những bản sao giống bản gốc.
Phân tích gene chỉ ra, các đột biến có hại xuất hiện ở cá molly Amazon với tần suất tương đương những họ hàng sinh sản hữu tính. Tuy nhiên, loài vật này dường như tận dụng một quá trình di truyền ít được biết đến nhằm đảm bảo các đột biến đó được loại bỏ hoặc sửa chữa.
Quá trình này gọi là chuyển đổi gene, hoạt động bằng cách thay thế một đoạn ADN nhiễm sắc thể bằng đoạn tương ứng sao chép từ một trình tự giống như vậy trên nhiễm sắc thể khác. Động vật có vú, bao gồm con người, cũng có khả năng này, chủ yếu để sửa chữa tổn thương ADN.
Nhưng với cá molly Amazon, chuyển đổi gene dường như đóng vai trò tương tự tái tổ hợp chéo - quá trình trộn lẫn gene từ bố và mẹ ở loài sinh sản hữu tính. Giống như tái tổ hợp chéo, chuyển đổi gene tạo ra sự đa dạng di truyền ở cá molly Amazon để chọn lọc tự nhiên tác động, từ đó loại bỏ và sửa chữa những đột biến không mong muốn.
Giới khoa học từng nghi ngờ các loài sinh sản vô tính có giải pháp này, nhưng theo Ricemeyer, đây là lần đầu tiên điều đó thực sự được chứng minh. Hiện chưa rõ có phải mọi loài sinh sản vô tính đều sử dụng quá trình di truyền tương tự hay không, nhưng ông hy vọng nghiên cứu trong tương lai sẽ giúp giải đáp.
Ricemeyer cho biết, việc hiểu rõ những quá trình di truyền này có thể mang lại nhiều ứng dụng, từ biến đổi gene cây trồng đến điều trị bệnh. Ông lưu ý, ung thư là căn bệnh trong đó một dòng tế bào nhân bản tích lũy các đột biến khiến nó phát triển vượt trội và lấn át những dòng tế bào không đột biến. Do đó, khả năng nhân bản của cá molly Amazon có thể giúp chống lại một mối đe dọa sức khỏe lớn với con người.
Dù iPhone 18 Pro vẫn đang trong giai đoạn phát triển, nhưng những rò rỉ mới nhất từ chuỗi cung ứng cho thấy Apple đang đứng trước một quyết định khó khăn về mặt thay đổi thiết kế cho sản phẩm sắp ra mắt.
Theo đó, sau một tuần có nhiều tin đồn về iPhone gập, sự chú ý của giới công nghệ đã quay trở lại với dòng flagship truyền thống. Theo Digital Chat Station, một chuyên gia rò rỉ uy tín trên Weibo, thiết kế của iPhone 18 Pro hiện vẫn chưa được Apple chốt phương án cuối cùng do những tính toán về chi phí và dây chuyền sản xuất.
Thay đổi được mong đợi nhất trên iPhone 18 Pro chính là việc thu nhỏ kích thước Dynamic Island khoảng 35%. Để làm được điều này, Apple cần đưa một số thành phần cảm biến Face ID xuống dưới màn hình. Tuy nhiên, các nguồn tin từ chuỗi cung ứng tiết lộ Apple đang thực hiện kịch bản thử nghiệm A/B đầy thận trọng:
Nếu lựa chọn A được chọn, người dùng có thể sẽ phải thất vọng khi diện mạo mặt trước của iPhone 18 Pro không có sự khác biệt rõ rệt so với mẫu máy tiền nhiệm.
Không chỉ có màn hình, mặt sau của iPhone 18 Pro cũng sẽ nhận được những tinh chỉnh đáng giá. Dù cụm camera hình chữ nhật đặc trưng vẫn được giữ nguyên, nhưng Apple được cho là sẽ thay đổi chất liệu thân máy để tạo ra sự đồng nhất giữa phần khung nhôm và mặt kính.
Thay vì thiết kế hai tông màu đôi khi gây cảm giác tách biệt như trên iPhone 17 Pro, thế hệ mới hướng tới một vẻ ngoài 'nguyên khối' và liền mạch hơn. Các tùy chọn màu sắc mới cũng sẽ là vũ khí quan trọng để Apple thu hút người dùng nâng cấp trong một năm mà thiết kế tổng thể không có quá nhiều đột phá.
Với việc iPhone 17 Pro đã mang đến một cuộc cách mạng về ngoại hình trước đó, iPhone 18 Pro được dự đoán sẽ là một bản cập nhật mang tính hoàn thiện. Đây là chiến lược quen thuộc của 'táo khuyết' nhằm tinh chỉnh những gì tốt nhất và chuẩn bị cho những bước nhảy vọt lớn hơn trong tương lai.
NASA thông báo về cột mốc này trên các mạng xã hội sáng nay (giờ Hà Nội), trong ngày thứ 9 của nhiệm vụ, cũng là ngày trọn vẹn cuối cùng ở ngoài không gian. Cơ quan này viết: "Các phi hành gia Artemis II đã cán mốc 'nửa đường' giữa Mặt trăng và Trái Đất. Họ sẽ đáp xuống Thái Bình Dương vào khoảng 20h07 ngày 10/4 (7h07 ngày 11/4 giờ Hà Nội) ngoài khơi San Diego".
Trước đó, NASA cho biết, phi hành đoàn bắt đầu ngày thứ 9 với bài hát Lonesome Drifter của Charley Crockett trong lúc tiến đến cách Trái Đất khoảng 237.116 km. Chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) cùng chuẩn bị cho chuyến trở về Trái Đất, bao gồm xem xét lại các quy trình tái nhập khí quyển, hạ cánh xuống biển và đốt động cơ để điều chỉnh quỹ đạo trở về.
Koch và Hansen cất các thiết bị đã sử dụng trong suốt nhiệm vụ, tháo dỡ lưới chắn hàng hóa và khoang chứa đồ, lắp đặt và điều chỉnh ghế ngồi nhằm đảm bảo mọi thứ được cố định chắc chắn trước khi trở về Trái Đất. Trong ngày, phi hành đoàn sẽ xem bản tin thời tiết mới nhất, tình hình của lực lượng cứu hộ trên biển và lịch trình tái nhập khí quyển. Ngoài ra, họ cũng sẽ thực hiện các bước chuẩn bị cho hoạt động sau khi hạ cánh.
Trước đó, vào ngày thứ 7 của nhiệm vụ, phi hành đoàn Artemis II rời vùng không gian Mặt Trăng sau khi xác lập hàng loạt cột mốc lịch sử và thu được nhiều quan sát giá trị trong chuyến bay sát thiên thể này. Họ cũng liên lạc với phi hành đoàn trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và các nhà khoa học dưới mặt đất, đồng thời kích hoạt động cơ đẩy để điều chỉnh quỹ đạo tàu Orion.
Ngày thứ 8 của nhiệm vụ, họ đã thử nghiệm Hệ thống Sinh tồn Phi hành đoàn Orion - bộ đồ giúp duy trì huyết áp và tuần hoàn máu trong quá trình chuyển đổi về chịu ảnh hưởng của trọng lực Trái Đất. Ngoài ra, các phi hành gia cũng kiểm tra khả năng điều khiển tàu bằng tay.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, đánh dấu nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng.
Artemis đã trải qua nhiều trở ngại và bị chậm tiến độ. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Tháng 2 năm nay, NASA cũng phải lùi lịch phóng Artemis II sau khi gặp vấn đề trong cuộc tổng duyệt nạp nhiên liệu.
Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
