Một dự án có tên “colleague.skill” đang lan truyền trong giới công sở Trung Quốc. Đây là công cụ AI dùng dấu vết kỹ thuật số của một nhân viên như lịch sử chat, email, tài liệu cùng với các mô tả trong prompt để tạo thành một tác nhân AI (AI Agent) với kỹ năng tương tự.
“Colleague.skill” được chia sẻ miễn phí trên GitHub bởi một người Trung Quốc có biệt danh titanwings. Đầu tháng 4, dự án được 2.000 lượt đánh dấu sao trên Github, tương tự nút like trên mạng xã hội. Đến 9/4, con số này đạt gần 11.000.
Dự án được mô tả giúp mọi người hoàn thiện các công việc mà đồng nghiệp, đối tác nghỉ việc để lại, hoặc giúp nhân viên dễ tiếp quản từ người tiền nhiệm. Dù vậy, một số lo ngại công cụ có thể được các “sếp” tận dụng để tạo AI Agent thay thế lực lượng lao động, trong bối cảnh nhiều công ty Trung Quốc yêu cầu nhân viên lưu lại chi tiết công việc, từ quy trình làm việc, ra quyết định đến quá trình giao tiếp.
“Colleague.skill” gây lo ngại vì có thể tạo ra bản sao kỹ thuật số của một người nơi công sở khi chưa cho phép. Trên mạng xã hội Trung Quốc, điều này được gọi là “chưng cất kỹ năng”, ám chỉ việc biến con người thành một bộ kỹ năng để lưu trữ và sử dụng.
Ngày 3/4, nhà sáng tạo nội dung Deng Xiaoxian đăng video phản đối “chưng cất kỹ năng” và chia sẻ công cụ “anti-distillation skill” (kỹ thuật chống chưng cất).
“Không ai muốn bị biến thành một tệp kỹ năng rồi mất việc. Vậy nên tôi tạo ra cái này”, cô nói. “Anti-distillation skill” lấy tệp kỹ năng – dữ liệu chi tiết công việc và giao tiếp mà nhiều nhân viên công sở ở Trung Quốc bị yêu cầu nộp cho cấp quản lý – rồi xử lý để biến thông tin này thành vô giá trị.
Tệp kỹ năng sau khi xử lý sẽ loại bỏ hoặc thay thế các thông tin quan trọng như kinh nghiệm khi ra quyết định, khả năng phán đoán theo ngữ cảnh và các tri thức về công việc – những thông tin AI sẽ tập trung vào để hiểu cách làm việc của một người.
“Anti-distillation.skill” tạo ra hai phiên bản đầu ra. Một bản “sạch” để nộp với cấu trúc chuyên nghiệp, cố tình mơ hồ ở những chỗ quan trọng, và một bản sao lưu riêng tư với tri thức thật để người dùng có thể tự lưu trữ.
Deng Xiaoxian giải thích, phiên bản làm sạch có ba mức độ: nhẹ, trung bình và nặng. Mức nhẹ dành cho những công ty kiểm tra kỹ. Mức nặng dành cho môi trường mà cấp quản lý chỉ muốn hoàn thành thủ tục. “Nếu công ty của bạn chỉ làm cho có, chỉ kiểm tra xem bạn có nộp hay chưa thôi, hãy dùng mức làm sạch dữ liệu nặng”, Deng nói.
Công cụ này cũng đang lan truyền mạnh trên GitHub những ngày qua, “đối đầu với “colleague.skill” và cho thấy giới công sở đang quan tâm và bắt đầu tìm cách chống lại quá trình trích xuất tri thức.
Nỗi sợ bị AI thay thế đang phổ biến trong lực lượng lao động Trung Quốc. Chủ đề #AIAnxiety (lo ngại về AI) trên nền tảng Xiaohongshu đã thu hút khoảng 2,6 triệu lượt xem. Người dùng chia sẻ những lo lắng như: “Cố gắng theo kịp AI còn mệt hơn cả công việc”, hay “Sếp tôi yêu cầu tôi viết mã AI để thay thế một số nhân viên, bao giờ sẽ đến lượt tôi?”.
“Cảm giác như đang chơi Squid Game vậy, bạn có thể bị loại bất cứ lúc nào”, Lambert Li, nhân viên văn phòng ở Thượng Hải, nói với Rest of World. Li cho biết công ty của mình đã sa thải 30% lực lượng lao động năm 2025, trong đó có những người không thích nghi đủ nhanh với AI.
Theo phân tích của Đại học Bắc Kinh dựa trên hơn một triệu tin tuyển dụng, nhu cầu tìm người ở các vị trí có thể bị AI thay thế như lập trình, biên tập, bán hàng đã giảm mạnh ở Trung Quốc trong giai đoạn 2018-2024.
Trước đó vào tháng 3, AI được đề cập là nguyên nhân hàng đầu gây sa thải ở Mỹ, chiếm một phần tư trong hơn 60.000 trường hợp cắt giảm nhân sự được công bố. Trên toàn cầu, theo khảo sát của Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trên 750 giám đốc tài chính (CFO), số vụ sa thải được gán cho AI trong năm 2026 được dự báo cao gấp 9 lần so với 2025.
Tuy nhiên, không phải mọi vụ “sa thải vì AI” đều thực sự liên quan đến AI, tức một số trong đó là những đợt điều chỉnh nhân sự vì những lý do khác, nhưng vẫn được gán cho công nghệ này. Ngoài ra, năng lực phán đoán, xác định ngữ cảnh và trực giác là những yếu tố mà đến nay AI vẫn khó sao chép.
Mặc dù chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu, thực tế triển khai tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối vừa và nhỏ (SME), vẫn gặp không ít rào cản. PGS-TS Đặng Vũ Bích Hạnh, giảng viên cao cấp Khoa Môi trường và Tài nguyên, Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định: "Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc doanh nghiệp chưa nhận thức được xu hướng phát triển xanh hay ESG, mà chủ yếu là do còn thiếu thông tin, thiếu mô hình phù hợp và lo ngại về chi phí đầu tư ban đầu".
Nỗi lo về cuộc chơi tốn kém đang khiến nhiều đơn vị chần chừ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn chuyên gia, PGS-TS Đặng Vũ Bích Hạnh nhận định nếu được lựa chọn đúng giải pháp và có lộ trình phù hợp, chuyển đổi xanh không phải là chi phí, mà là nền tảng để doanh nghiệp phát triển ổn định và sinh lời trong dài hạn.
Để hiện thực hóa mục tiêu Net-Zero một cách thực chất, khoa học công nghệ và chuyển đổi số đóng vai trò then chốt. Tại Chợ công nghệ và thiết bị (Techmart) chuyên ngành Công nghệ xanh và Tuần hoàn năm 2026 diễn ra mới đây tại TP.HCM, hơn 100 công nghệ và thiết bị đã được giới thiệu, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng xanh, xử lý môi trường, vật liệu xanh và đặc biệt là các công cụ quản trị ESG.
Bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, nhấn mạnh: "Techmart Công nghệ Xanh và Tuần hoàn 2026 được tổ chức không chỉ để giới thiệu công nghệ, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp có khả năng ứng dụng thực tế, phù hợp với điều kiện sản xuất và chi phí đầu tư của mình".
Tại đây, những bài toán thực tế của doanh nghiệp đã tìm được lời giải thông qua các mô hình chuyển đổi số như hệ thống điện mặt trời tích hợp IoT, phần mềm kiểm kê khí nhà kính, hay nền tảng blockchain truy xuất dấu chân carbon. Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM chia sẻ: "Thông qua các hoạt động kết nối, chúng ta tạo ra những giá trị thực tiễn, ví dụ như giá trị kinh tế, hay các giá trị thúc đẩy về mặt nghiên cứu công nghệ của các viện, trường và của các doanh nghiệp".
Đến nay, hành trình tới mục tiêu Net-Zero vào năm 2050 tại Việt Nam đang được dẫn dắt bởi tinh thần đổi mới sáng tạo thực chất. Khi doanh nghiệp không còn đứng đơn lẻ mà được hỗ trợ bởi một hệ sinh thái công nghệ đồng bộ, chuyển đổi xanh sẽ thực sự trở thành động lực mới cho năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế.
Sự thành công của tiến trình xanh hóa không thể tách rời sự hợp tác liên vùng. Một trong những dấu ấn quan trọng là việc ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM với các địa phương gồm Cà Mau, Đắk Lắk và Đồng Nai nhằm thúc đẩy chia sẻ dữ liệu và kết nối nguồn lực đổi mới sáng tạo.
Bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân cho biết: "Với vai trò là trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo lớn của cả nước, TP.HCM định hướng Sàn Giao dịch Công nghệ Thành phố trở thành đầu mối kết nối, chia sẻ dữ liệu công nghệ, thiết bị, chuyên gia, kết quả nghiên cứu và nhu cầu công nghệ giữa các địa phương". Việc kết nối vừa giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với giải pháp phù hợp, vừa hình thành một thị trường khoa học công nghệ minh bạch, có khả năng đo lường hiệu quả thực tế.
Hiệu quả của các nỗ lực này được minh chứng bằng các hợp đồng chuyển giao công nghệ được ký kết ngay tại sự kiện. Chia sẻ bên lề chương trình, bà Đinh Ngọc Vân Phương - Giám đốc kinh doanh Công ty CP Công nghệ Năng lượng Mặt trời VN đánh giá đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ không còn là "lựa chọn khuyến khích", mà trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc đầu tư vào công nghệ giúp tối ưu quy trình sản xuất, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận hành, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng khả năng thích ứng với biến động của thị trường.
"Với các tiêu chuẩn ESG, công nghệ đóng vai trò rất quan trọng, hỗ trợ quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát phát thải và minh bạch hóa hoạt động sản xuất. Đây cũng là yêu cầu ngày càng phổ biến từ các đối tác quốc tế, chuỗi cung ứng toàn cầu và các thị trường xuất khẩu lớn", bà Đinh Ngọc Vân Phương nói.
Khi tốc độ cải tiến của iPhone ngày càng chậm lại và chênh lệch giữa các thế hệ không còn rõ rệt, lựa chọn giữ máy lâu hơn hoặc mua iPhone đã qua sử dụng đang dần trở thành phương án hợp lý.
Mặc dù iPhone 17 Pro có chip A19 Pro nhanh hơn, thêm 4 GB RAM và camera cải tiến, nhưng những nâng cấp này không phải lúc nào cũng mang lại sự khác biệt lớn trong trải nghiệm sử dụng. Chẳng hạn, chip A18 Pro trên iPhone 16 Pro vẫn đủ mạnh cho hầu hết ứng dụng, cho thấy nhiều người dùng có thể hài lòng với các thiết bị cũ hơn mà không gặp phải tình trạng chậm.
Trong khi các mẫu iPhone tiêu chuẩn thế hệ mới đã thu hẹp khoảng cách với các sản phẩm cao cấp như tính năng Dynamic Island hay màn hình ProMotion 120 Hz, nhưng ngay cả các phiên bản Pro đời cũ hơn vẫn có ưu điểm riêng như ống kính tele và thời lượng pin vượt trội.
Hiện tại, việc lựa chọn iPhone 15 Pro trở nên đáng giá để người dùng có thể truy cập vào Apple Intelligence cải tiến xuất hiện cùng iOS 27 vào cuối năm nay. Ngoài ra, một thiết bị như iPhone 13 Pro năm 2021 vẫn có thể thực hiện các tác vụ cơ bản mà không gặp phải tình trạng chậm đáng kể. Tuy nhiên, cần lưu ý đến thông số kỹ thuật, đặc biệt là dung lượng pin vì Apple thường cải thiện dung lượng pin ở các thế hệ mới hơn.
Khi sự phát triển của iPhone chậm lại, nhiều người bắt đầu chú trọng hơn đến các ứng dụng và phụ kiện bổ sung. Số tiền mà người dùng tiết kiệm có thể được dùng để mua bộ sạc dự phòng Qi2 để duy trì pin cho điện thoại, trong khi tai nghe chống ồn là lựa chọn lý tưởng cho những chuyến bay dài. Đặc biệt, đồng hồ thông minh như Apple Watch đã chứng minh được giá trị trong việc theo dõi sức khỏe và khuyến khích hoạt động thể chất.
Tuy nhiên, người dùng nên cẩn trọng với việc chỉ mua sản phẩm Apple. Mặc dù các thiết bị này tích hợp tốt với iPhone, nhưng người dùng có thể bỏ lỡ những tính năng quan trọng từ các thương hiệu khác, ví dụ như đồng hồ Garmin có thời lượng pin lâu hơn và phù hợp hơn cho những người yêu thích thể thao.
Hơn nữa, việc mua iPhone mới cũng có tác động đến môi trường. Mỗi lần ra mắt sản phẩm mới, Apple và các công ty khác tiêu tốn nhiều tài nguyên và gây ô nhiễm. Mua một chiếc iPhone đã qua sử dụng có thể giúp giảm thiểu tác động này.
Cuối cùng, việc liên tục nâng cấp thiết bị công nghệ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và tài chính của người dùng. Nhiều người trẻ tuổi đang mắc nợ chỉ để sở hữu những chiếc iPhone Pro mới - điều không đáng để đánh đổi. Cảm giác sợ bỏ lỡ (FOMO) có thể khiến người dùng cảm thấy áp lực và tự ti. Thay vì chạy theo xu hướng, hãy cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định mua sắm thiết bị mới.
Tóm lại, việc nâng cấp iPhone mới không phải lúc nào cũng cần thiết. Người dùng nên cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định để đảm bảo đang đầu tư vào một sản phẩm thực sự phù hợp với nhu cầu của bản thân.
Theo DongA Science, Stardust Solutions đang gây tranh cãi khi tiết lộ thành phần hóa học của các hạt phản xạ bức xạ Mặt Trời và phương pháp phân tán chúng trong khí quyển để thực hiện công nghệ địa kỹ thuật. Địa kỹ thuật Mặt Trời là phương pháp giảm ấm lên toàn cầu bằng cách tăng lượng ánh sáng Mặt Trời phản xạ từ Trái Đất trở lại không gian.
Thành lập năm 2023 bởi các nhà nghiên cứu từ chương trình năng lượng hạt nhân của Israel, Stardust có trụ sở ở Mỹ, huy động thành công 75 triệu USD vốn đầu tư và nộp đơn xin cấp bằng sáng chế. Ý tưởng cốt lõi của công nghệ là phun hạt mịn vào tầng bình lưu để phản xạ một phần ánh sáng Mặt Trời trở lại không gian.
Theo New York Times, tiến sĩ Yanai Yedvab, Giám đốc điều hành công ty, nhà đồng sáng lập Amyad Spector và một nhóm 25 nhà nghiên cứu đã phát triển hai loại hạt phản xạ. Loại đầu tiên làm từ silica vô định hình, phủ lớp vật liệu ngăn chặn tương tác với khí quyển. Loại thứ hai là vỏ silica vô định hình bao quanh lõi canxi carbonate bên trong.
Silica vô định hình là chất sử dụng trong phụ gia thực phẩm và hàng tiêu dùng, còn canxi carbonate được tìm thấy ở vỏ trứng và đá vôi. Nhóm nghiên cứu khẳng định chúng có thể phân hủy sinh học và vô hại đối với con người, động vật, đại dương và đất. Stardust nói silica vô định hình sẽ được sử dụng trong nỗ lực ban đầu để phản xạ đến 1% ánh sáng Mặt Trời truyền tới Trái Đất, trong khi hạt silica - carbonate có thể dùng ở nồng độ cao hơn để chặn hơn 1%.
Sử dụng buồng mô phỏng điều kiện âm độ của tầng bình lưu, các nhà nghiên cứu của Stardust thử nghiệm hạt silica với khí vi lượng trong khí quyển để xem chúng phản ứng như thế nào. Tiến sĩ Yedvab chia sẻ loại hạt silica - carbonate thứ hai có đặc điểm hóa học bề mặt tương tự hạt đầu tiên nhưng vẫn đang được thử nghiệm. Stardust cũng đang kiểm tra hệ thống phân tán để đảm bảo hạt phản xạ lan rộng sau khi phun từ máy bay, không phản ứng với hơi nước để tạo thành tinh thể băng rơi xuống mặt đất.
Nỗ lực đầu tiên để làm mát khí quyển sẽ tiêu tốn khoảng 10 tỷ USD, bao gồm chi phí vật liệu, máy bay dùng để phân tán hạt ở độ cao lớn và hệ thống giám sát theo dõi các hạt trong không khí và trên mặt đất. Bằng cách thêm 10 triệu tấn hạt phản xạ vào không khí trong vài năm, nhiệt độ khí quyển có thể giảm hơn 1,5 độ C.
Cơ quan Đăng ký Chất độc và Bệnh tật thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ chưa ghi nhận tác động sức khỏe nào do tiếp xúc với silica vô định hình trong môi trường hoặc sản phẩm thương mại. Tuy nhiên, một số nhà khoa học muốn biết thêm thông tin về ảnh hưởng của hạt silica tới hệ hô hấp của con người.
Michael S. Diamond, giáo sư khí tượng học tại Đại học Florida (Mỹ) nhận xét ý tưởng của Stardust khá tinh vi. Trong khi đó, một số chuyên gia chỉ trích công ty tư nhân này đang cố gắng độc quyền công nghệ có thể thay đổi khí hậu toàn cầu. "Quá trình công ty phát triển công nghệ một cách không minh bạch chính là vấn đề", Daniele Visioni, giáo sư Khoa học Trái Đất và Khí quyển tại Đại học Cornell, nhấn mạnh.
Prakash Kashwan, giáo sư nghiên cứu môi trường tại Đại học Brandeis (Mỹ), cảnh báo địa kỹ thuật Mặt Trời có thể thay đổi mô hình thời tiết, ảnh hưởng đến sản xuất lương thực và nền kinh tế. Ông nhấn mạnh rủi ro xã hội từ kỹ thuật này đối với những người sống ở Nam Á, Đông Phi và Mỹ Latinh, nơi gió mùa hàng năm rất quan trọng cho cây trồng.
