Nhà Trắng liên tiếp làm khó đồng minh châu Âu

Giao tranh bùng nổ trở lại ở Trung Đông hôm 4/5 sau khoảng một tháng lắng dịu. Mỹ đã điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran.

Đây là một phần trong sáng kiến mà Tổng thống Donald Trump công bố nhằm dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết các lực lượng trực thuộc sẽ bắt đầu triển khai kế hoạch "Dự án Tự do" theo chỉ đạo từ Tổng thống.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, cho biết chiến dịch Dự án Tự do được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng "công nghệ đặc biệt tinh vi" để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi "dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm khu vực".

Theo Cooper, hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, thay vì chỉ được dùng để các tàu rời khỏi vịnh Ba Tư. Chiến dịch dự kiến huy động các tàu khu trục, hơn 100 máy bay và khoảng 15.000 binh sĩ.

"Dự án Tự do" được coi là cách Mỹ sử dụng ưu thế về công nghệ giám sát và các hệ thống quân sự hiện đại của mình để phá vỡ vòng phong tỏa của Iran, giúp các tàu hàng lưu thông trở lại qua Hormuz. Theo đó, Mỹ sẽ rà phá thủy lôi dưới mặt nước và sẵn sàng đánh chặn mọi tên lửa, drone của Iran để bảo vệ hành lang hàng hải này.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu bè đi qua Hormuz.

IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển.

UAE, quốc gia vốn ủng hộ các biện pháp cứng rắn hơn với Iran, đã trở thành quốc gia vùng Vịnh đầu tiên hứng chịu tác động khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại ở eo biển Hormuz.

Giới chức UAE cho biết đã bắn hạ 15 tên lửa và 4 máy bay không người lái (UAV) được phóng lên từ lãnh thổ Iran. Lần đầu tiên trong gần một tháng, họ phải phát báo động phòng không, yêu cầu người dân xuống hầm trú ẩn, học sinh quay lại học trực tuyến, hàng loạt chuyến bay cũng bị hủy.

Ngoài khơi, các thủy thủ trên tàu thương mại đã chứng kiến một vụ tấn công bằng UAV nhắm trúng tàu chở dầu JV Innovation treo cờ quần đảo Marshall. Thuyền trưởng cho biết họ bị tập kích khi đang thả neo chờ băng qua eo biển. Thủy thủ trên các tàu lân cận nói rằng họ đã nhìn thấy một vật thể lao vào và ngọn lửa bùng lên trên boong tàu.

Trong bản ghi âm từ buồng lái của con tàu mà Wall Street Journal thu thập được, thuyền trưởng thông báo tàu bị tấn công và đang bốc cháy, đồng thời yêu cầu những tàu khác gần đó giữ khoảng cách an toàn.

Theo công ty an ninh hàng hải Vanguard, một con tàu khác là HMM Namu của Hàn Quốc tiếp tục bị tấn công vào cuối ngày 4/5. Phía UAE cho hay hai UAV Iran đã nhắm vào tàu chở dầu thứ ba thuộc tập đoàn dầu khí quốc gia Adnoc khi con tàu đang băng qua eo biển.

Đáp lại những hành động từ phía Iran, đô đốc Cooper cho biết các tàu chiến và máy bay của Washington đã "phản công" và đánh chìm 6 xuồng tấn công nhanh do Tehran điều động đang "quấy rối" tàu thuyền tại eo biển.

"Tổng thống khẳng định nếu tiến trình này bị cản trở, Mỹ sẽ phản ứng quyết liệt. Và thực tế là trong 12 giờ qua, phía Iran đã có hành động can thiệp", Cooper nói, đề cập đến chiến dịch khai thông eo biển, thêm rằng Iran còn phóng tên lửa hành trình vào các tàu chiến Mỹ nhưng đều không trúng mục tiêu.

Những cuộc tấn công ăn miếng trả miếng khiến eo biển Hormuz một lần nữa dậy sóng, kể từ khi lệnh ngừng bắn được các bên thực thi ngày 8/4.

Rủi ro nghiêm trọng

Trong một tháng qua, dù tình hình trở nên yên tĩnh, việc Iran siết chặt eo biển cùng Mỹ phong tỏa các cảng của nước này đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao, đồng thời chồng chất áp lực lên nền kinh tế Iran.

Theo Bryan Clark, cựu quan chức cấp cao hải quân Mỹ, hiện là chuyên gia tại Viện Hudson, trụ sở ở Washington, mỗi bên đều có lý do để cố gắng chấm dứt tình trạng tê liệt hiện tại ở eo biển. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt những rủi ro lớn nếu các cuộc đụng độ leo thang ngoài tầm kiểm soát. Đối với Iran, đó là tổn thất nặng nề hơn cho nền kinh tế và bộ máy lãnh đạo, còn với Tổng thống Trump là nguy cơ lún sâu vào một cuộc chiến vốn đang bị cử tri trong nước phản đối.

Clark cho rằng giai đoạn mới của cuộc xung đột nhiều khả năng sẽ diễn ra trên biển với một cuộc đối đầu tương tự Chiến tranh Tàu dầu giữa Iran và Iraq vào những năm 1980, cũng nhằm giành quyền kiểm soát Hormuz. Cục diện này mở đầu cho một cuộc đối đầu có thể kéo dài và âm ỉ, tuy ít khốc liệt hơn chiến dịch không kích diện rộng trong 5 tuần đầu xung đột, nhưng sẽ rất dễ leo thang nếu một trong hai bên tính toán sai lầm.

"Về cơ bản, phía Mỹ muốn gây sức ép buộc Iran phải đầu hàng và khôi phục hoạt động lưu thông tự do qua eo biển Hormuz", Clark nhận định. "Nhưng do không thành công, giờ đây họ buộc phải tìm cách triển khai lực lượng quân sự hộ tống tàu bè của mình".

Trả lời phỏng vấn kênh Fox News, ông Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo cứng rắn khi tuyên bố Iran sẽ bị "xóa sổ khỏi mặt đất" nếu dám nhắm vào tàu Mỹ.

Truyền thông nhà nước Iran hôm 4/5 công bố bản đồ khu vực kiểm soát của IRGC tại eo biển, bao trùm cả Fujairah, điểm cuối của đường ống dẫn dầu mà UAE sử dụng để lách qua điểm tắc nghẽn tại Hormuz.

Jack Kennedy, chuyên gia phân tích rủi ro khu vực Trung Đông và Bắc Phi tại công ty tư vấn S&P Global Market Intelligence, nhận định Iran sẽ tiếp tục sử dụng các công cụ bất đối xứng như UAV và xuồng tấn công nhanh để tập kích tàu bè hoặc leo thang đối đầu với lực lượng Mỹ tại eo biển.

IRGC đã thách thức sáng kiến của ông Trump khi tuyên bố các tàu thuyền đi qua đây mà không được phép sẽ đối mặt nguy hiểm.

"Việc quản lý eo biển Hormuz không có gì thay đổi", Sardar Mohebbi, người phát ngôn IRGC, phát biểu trên Tasnim, hãng thông tấn có liên hệ với lực lượng này. "Mọi hoạt động hàng hải đi ngược lại các nguyên tắc mà hải quân IRGC đã công bố sẽ chịu rủi ro nghiêm trọng. Những tàu vi phạm sẽ bị ngăn chặn".

Các chủ tàu cho biết họ hiện không dám mạo hiểm băng qua eo biển khi luôn đối mặt mối đe dọa tấn công từ phía Iran. Mặt khác, họ cũng chưa hiểu rõ cách thức vận hành của chiến dịch "Dự án Tự do" được Mỹ khởi xướng nhằm khai thông tuyến đường thủy này. Chủ hai con tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh tuyên bố sẽ chỉ di chuyển chúng khi xung đột kết thúc và một thỏa thuận hòa bình bền vững được thiết lập.

"Vài công ty vận tải biển có thể cân nhắc đề xuất từ Mỹ và chấp nhận rủi ro khi di chuyển qua Hormuz", Lars Jensen, giám đốc điều hành công ty phân tích hàng hải Vespucci Maritime, trụ sở tại Đan Mạch, nhận định. "Nhưng đối với các đơn vị vận hành lớn, điều đó là không thực tế. Họ cần những đảm bảo an ninh thiết thực hơn".

Các diễn biến leo thang tiếp tục khiến số phận của tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới, lộ trình xuất khẩu của khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu, thêm bất định.

Hàng triệu thùng dầu đã bị chặn lại và hàng trăm con tàu cùng thủy thủ đoàn đang mắc kẹt tại vùng Vịnh. Mỹ đối phó bằng cách phong tỏa các cảng của Iran và chặn bắt những tàu bị trừng phạt thuộc đội "tàu bóng đêm" đang vận chuyển dầu cho nước này.

Giá dầu đã tăng vọt vào đầu ngày 4/5 trước khi thu hẹp đà tăng. Giá dầu thô Brent, thước đo chuẩn của thị trường quốc tế, hiện giao dịch ở mức khoảng 111 USD mỗi thùng.

Các tàu chiến Mỹ đã tiến vào eo biển Hormuz từ đầu tháng 4, lần đầu tiên kể từ khi xung đột nổ ra. Giới phân tích quân sự từng cảnh báo việc sử dụng tàu chiến để khai thông eo biển sẽ rất khó khăn và nguy hiểm, bởi họ chỉ có vài giây để phản ứng trước hỏa lực từ các lực lượng Iran đồn trú gần tuyến đường hẹp này.

Mỹ từng hộ tống các tàu tại vùng Vịnh trong Chiến tranh Tàu dầu. Theo tổ chức phi lợi nhuận Viện Hải quân Mỹ, thời điểm đó, hải quân Mỹ có hơn 500 tàu đang hoạt động, so với lực lượng tác chiến hiện nay chỉ khoảng 292 tàu.

Sau khi Tổng thống Trump thông báo về Chiến dịch Tự do, Mỹ đã liên hệ với hàng trăm tàu thương mại tại vùng Vịnh và khuyến khích họ thử băng qua eo biển.

Ngay cả khi một số tàu có thể vượt qua nhờ trợ giúp từ Mỹ, con số này chắc chắn vẫn sẽ thấp hơn nhiều so với mức khoảng 130 tàu mỗi ngày trước xung đột và có thể mất nhiều tháng mới giải tỏa hết hàng trăm con tàu vẫn mắc kẹt ở vùng Vịnh.

"Mọi thứ diễn ra hôm nay đều là chiến tranh", Yoruk Isik, lãnh đạo công ty tư vấn hàng hải Bosphorus Observer, nhận xét. "Như thể chưa có lệnh ngừng bắn nào".

Tin Gốc: Vnexpress

Trong số những điểm đến, có nơi ông Modi hiện diện để gầy dựng lại đối tác, như Na Uy thì đây là lần đầu tiên trong suốt 43 năm mới lại có một thủ tướng Ấn Độ đến thăm. Có nơi đến là để ông Modi thúc đẩy những thỏa thuận hợp tác song phương lớn. Nhưng ở đâu cũng đều lộ rõ cách tiếp cận lợi ích rất thực tiễn của ông Modi là thúc đẩy quan hệ hợp tác với những đối tác không được coi là những đối tác lớn, để giảm bớt mức độ lệ thuộc vào quan hệ với các đối tác lớn, nhằm tạo đối trọng và bổ sung cho quan hệ của New Delhi.

Ở từng điểm đến trong chuyến công du nước ngoài này, ông Modi đều nhắm đến những gì mà Ấn Độ đang cần nhất để vươn lên hùng mạnh trong thế giới hiện đại. Thực chất ở đây là tích góp những cái riêng rẽ và lẻ mẻ thành gói chung.

Với UEA, mục tiêu của ông Modi là đảm bảo nhập khẩu năng lượng từ nước này và gây dựng vai trò, ảnh hưởng chính trị ở vùng Vịnh, không để cho Pakistan độc chiếm và phất ngọn cờ ngoại giao trung gian. Với Hà Lan, ông Modi tìm kiếm sự hợp tác trên lĩnh vực bán dẫn, năng lượng xanh và quản lý nguồn nước. Với Thụy Điển, ông Modi tập trung vào lĩnh vực bảo vệ khí hậu trái đất, mua vũ khí và hợp tác về công nghệ quân sự, quốc phòng. Với Na Uy, Thủ tướng Ấn Độ không chỉ nhằm chinh phục lại đối tác mà còn muốn có cửa ngõ mới cho hợp tác kinh tế với các nước Bắc Âu. Với Ý, ông Modi muốn thúc đẩy thực hiện Kế hoạch hành động chiến lược chung 2025 - 2029.

Mỗi nơi đến hữu ích đối với ông Modi trên những phương diện khác nhau. Nhưng cộng hưởng hiệu ứng sẽ đưa lại lợi lớn, giúp Ấn Độ tăng thế và có đối trọng cho quan hệ với các đối tác khác.

Tin Gốc: Thanh Niên

Trong chương trình Breakfast with the Blues sáng 15/7, hoạt động mở màn cho Tuần lễ Trình diễn Hàng không Pensacola ỏ bang Florida của Mỹ, đội biểu diễn Blue Angels đã thực hiện nhiều bài biểu diễn trước sự chứng kiến của khán giả trên bãi biển.

Tuy nhiên, một trong các tiêm kích F/A-18E Super Hornet của Blue Angels đã lượn thấp bất thường, khiến những khán giả lâu năm cũng cảm thấy bất ngờ. "Tôi đã đến đây 10 năm và chưa bao giờ thấy bài bay như vậy. Tôi thực sự nghĩ phi cơ sắp lao trúng chúng tôi, nhưng vẫn rất ấn tượng", Ashley Korn, khán giả theo dõi chương trình, nhớ lại.

Video do người dân ghi lại cho thấy chiếc Super Hornet nghiêng cánh và lướt trên đám đông, có thời điểm chỉ cách những người bên dưới khoảng vài mét. Luồng khí xả động cơ đã làm cát, ô che nắng, ghế và lều bay khắp bãi biển, khiến nhiều người vội chạy giữ đồ đạc.

Samantha Mayne nói rằng nhiều người ban đầu tưởng máy bay đang tiếp cận là chiếc "Fat Albert", vận tải cơ C-130J Super Hercules hỗ trợ đội Blue Angels, vì kích thước có vẻ rất lớn. "Máy bay ở rất gần. Tất cả lều đều bị thổi sập, nhưng rất đáng xem. Thật tuyệt vời", cô nói.

Nhân chứng Lane Wilkerson chia sẻ cô sẽ "nhớ khoảnh khắc này suốt đời", trong khi Lillie Korn nói màn trình diễn "gây phấn khích" và khác với tưởng tượng ban đầu của cô.

Đại diện đội biểu diễn Blue Angels xác nhận một tiêm kích đã tiếp cận đám đông "ở độ cao thấp hơn quy trình tiêu chuẩn", nhấn mạnh an toàn của cộng đồng địa phương, khán giả và phi công luôn là ưu tiên hàng đầu.

Ban chỉ huy đội bay đang xem xét toàn bộ diễn biến và rà soát an toàn kỹ lưỡng, nhằm bảo đảm mọi hoạt động tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn an toàn của hải quân Mỹ và Cơ quan Hàng không Liên bang (FAA).

Blue Angels thành lập năm 1946, hiện biên chế 6 máy bay F/A-18E Super Hornet để biểu diễn, cùng một chiếc F/A-18F hai chỗ ngồi dùng làm phi cơ dự phòng và phục vụ những chuyến bay trải nghiệm cho hành khách dân sự.

Số máy bay này được chỉnh sửa đặc biệt, khác hẳn phiên bản trong biên chế đơn vị chiến đấu. Chúng được tháo toàn bộ radar và hệ thống kiểm soát hỏa lực, bổ sung thùng chứa dầu để xả khói trắng khi biểu diễn, kèm bơm nhiên liệu cho phép duy trì trạng thái bay ngửa bụng lâu hơn phiên bản thông thường. Cần điều khiển của phi công cũng được gắn lò xo để tăng độ nặng, giúp điều khiển máy bay chính xác hơn.

Ngoài tiêm kích biểu diễn, Blue Angels còn sở hữu vận tải cơ C-130 để vận chuyển thiết bị, phụ tùng và nhân sự.

Tin Gốc: Vnexpress