Có thể nói đây là nhu cầu nhân lực chưa từng có với ngành này. Vì vậy nhiều trường ĐH đã chủ động xây dựng chương trình mới, đầu tư mô phỏng và tăng tốc hợp tác quốc tế để kịp cung ứng nguồn lực chất lượng cao.
Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045.
Trong giai đoạn 2025 – 2030, mục tiêu cần đào tạo ít nhất 35.000 nhân lực tập trung vào nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa, đường sắt đô thị, đồng thời bổ sung đội ngũ giảng dạy cho các cơ sở đào tạo.
Theo đề án của Bộ Xây dựng, nhu cầu nhân lực phục vụ các lĩnh vực đường sắt sẽ tiếp tục tăng mạnh trong giai đoạn
2031 – 2035, lên tối thiểu 70.000 người. Lực lượng này không chỉ phục vụ vận hành mà còn phải đủ năng lực tiếp nhận chuyển giao và từng bước làm chủ công nghệ đường sắt hiện đại. Riêng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam cần khoảng 13.880 lao động trong giai đoạn 2027 – 2032, có thể nói là nhu cầu chưa từng có trong lịch sử ngành giao thông nước ta.
Trong bối cảnh hàng loạt dự án đường sắt được triển khai, từ tuyến tốc độ cao Bắc – Nam đến các tuyến metro tại Hà Nội và TP.HCM, bài toán nhân lực trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Theo các chuyên gia, hệ thống đường sắt hiện đại không chỉ cần lao động phổ thông mà đòi hỏi đội ngũ kỹ sư, chuyên gia công nghệ cao có khả năng làm chủ từ thiết kế, thi công đến vận hành, bảo trì, đa dạng các lĩnh vực cơ khí, điện – điện tử, điều khiển tự động…
TS Nguyễn Trung Nhân – Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM – nhận định: “Nếu không chuẩn bị nguồn nhân lực từ sớm, Việt Nam sẽ khó tiếp nhận chuyển giao công nghệ và có nguy cơ phụ thuộc vào nước ngoài trong suốt vòng đời dự án.
Việc đặt mục tiêu đào tạo 70.000 nhân lực cho thấy tầm nhìn dài hạn, không chỉ phục vụ vận hành trước mắt mà còn chuẩn bị cho sự phát triển bền vững của ngành trong nhiều thập kỷ tới”.
Để đạt được mục tiêu này, PGS.TS Nguyễn Xuân Phương – Hiệu trưởng Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM – cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là số lượng mà còn ở chất lượng nhân lực.
Việt Nam đang thiếu đội ngũ được đào tạo đúng chuẩn công nghệ đường sắt tốc độ cao từ kỹ sư, chuyên gia, giảng viên đến lực lượng vận hành và quản lý hệ thống.
“Đây là lĩnh vực công nghệ mới đòi hỏi mức độ tích hợp cao, yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn và tiêu chuẩn quốc tế, trong khi kinh nghiệm thực tiễn, học liệu chuẩn và điều kiện thực hành trong nước vẫn còn hạn chế”, ông Phương nói.
Trước nhu cầu tăng đột biến nói trên, nhiều trường ĐH nhanh chóng vào cuộc, chủ động mở ngành và đầu tư công nghệ để đón đầu.
Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM đã tiên phong thành lập Viện đường sắt tốc độ cao tập trung đào tạo chuyên sâu và đầu tư hệ thống mô phỏng điều khiển – vận hành hiện đại, tiếp nhận mô hình đào tạo thực hành tiên tiến từ nước ngoài, không ngoài mục tiêu giúp sinh viên có thể làm việc ngay khi tham gia các dự án lớn.
Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Phương, đào tạo đường sắt tốc độ cao là chương trình trọng điểm, hướng tới chuẩn quốc tế và tầm nhìn dài hạn. Chương trình được thiết kế theo hướng tích hợp, bao quát toàn bộ chuỗi giá trị từ hạ tầng, cơ khí, điện khí hóa đến điều khiển tín hiệu và vận hành thay vì mô hình đào tạo truyền thống.
Một số trường khác cũng xúc tiến mở ngành mới, ký kết hợp tác với đối tác quốc tế, đặc biệt từ các quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển.
TS Nguyễn Trung Nhân cho biết từ năm 2026, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM chính thức mở ngành kỹ thuật công trình đường sắt, dự kiến tuyển 70 chỉ tiêu năm đầu tiên. Đây là chuyên ngành mới thuộc ngành kỹ thuật xây dựng công trình giao thông được đầu tư theo hướng hiện đại, gắn với thực tiễn.
Nhà trường đã xây dựng đề án trang bị hệ thống thiết bị đào tạo tiên tiến, đồng thời thúc đẩy mô hình phối hợp “3 nhà” (Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp).
Mục tiêu đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và nhà quản lý trong lĩnh vực đường sắt hiện đại, đủ năng lực tiếp cận, từng bước làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển và giảm dần sự phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài.
Trường ĐH Xây dựng Hà Nội cũng triển khai chuyên ngành đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị với chương trình linh hoạt, cập nhật công nghệ mới và tăng cường thực tập tại công trường, kể cả ở nước ngoài.
Theo lãnh đạo khoa cầu đường, cấu trúc chương trình chuyên ngành này được thiết kế linh hoạt, dựa trên nền tảng khối kiến thức chung và kiến thức cơ sở của ngành kỹ thuật xây dựng công trình giao thông.
Cách tiếp cận này tạo điều kiện thuận lợi cho liên thông giữa các chuyên ngành, đáp ứng yêu cầu phát triển của lĩnh vực giao thông hiện đại.
Chương trình được xây dựng trên cơ sở tham khảo, kế thừa có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ các trường tại Trung Quốc như ĐH Giao thông Tây Nam, ĐH Đồng Tế…
Nội dung trên nằm trong dự thảo thông tư về Quy chế đào tạo trình độ đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến từ nay đến 11/6.
Cụ thể, theo khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân, thời gian chương trình đào tạo trình độ đại học là khoảng 3-5 năm học tập trung. Trong dự thảo, Bộ đề xuất thời gian đào tạo tối thiểu để người học hoàn thành chương trình không ít hơn hai phần ba và tối đa không vượt 2,5 lần mức trên.
Điều này đồng nghĩa sinh viên có thể tốt nghiệp đại học sớm nhất trong vòng 2-3,3 năm, tùy thời gian đào tạo chuẩn mà trường quy định, hoặc có thể kéo dài tới 7,5 đến 12,5 năm.
Đây là điểm mới so với hiện nay. Theo thông tư của Bộ từ năm 2021, sinh viên hoàn thành chương trình trong tối đa 2 lần thời gian chuẩn. Bộ không quy định mức tối thiểu.
Đặc biệt, dự thảo mới của Bộ cho phép sinh viên các chương trình đào tạo tài năng ở bậc đại học hoặc đạt điểm trung bình tích lũy (GPA) loại giỏi được rút ngắn thời gian đào tạo, miễn không tốt nghiệp sớm hơn một phần hai thời gian chuẩn.
Như vậy, nhóm này có thể đẩy nhanh tiến độ và tốt nghiệp sau ít nhất 1,5 năm với chương trình kéo dài 3 năm và 2,5 năm với chương trình 5 năm.
Theo quy định của Bộ, một năm học ở bậc đại học có 2-3 học kỳ chính, tối thiểu 30 tuần học trên lớp. Ngoài ra, các trường có thể tổ chức thêm học kỳ phụ. Số giờ giảng đối với một học phần bất kỳ khi học tập trung không vượt quá 15 giờ/tuần.
Bộ dự kiến với các trường hợp đặc thù (học phần chuyên gia, workshop, studio, thực hành chuyên sâu hoặc có sự tham gia của giảng viên/chuyên gia quốc tế), các trường được bố trí lịch học tập trung vượt mức trên nếu bảo đảm khối lượng học tập, thời gian nghỉ, khả năng tiếp thu của sinh viên.
Ngoài ra, dự thảo có một số điểm đáng chú ý khác như cho phép những học sinh THPT diện miễn thi tốt nghiệp (lọt vào vòng chọn đội tuyển thi quốc tế trở lên) được đăng ký học tích lũy tín chỉ tại các trường đại học. Nhờ vậy, sau này các em có thể rút ngắn thời gian lấy bằng.
Bộ cũng lần đầu dự kiến quy định về ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo với nguyên tắc, trách nhiệm của giảng viên và sinh viên,... ở bậc đại học.
Che Jingang, đảo Hải Nam, bất ngờ nổi tiếng vì được nhiều cơ quan truyền thông đưa tin về động cơ phản lực mà cậu bé tự chế tại nhà.
Theo đó, từ khi còn học mẫu giáo, cậu bé đã ngạc nhiên khi ném quả bóng giấy và thấy nó chỉ tạo thành một đường parabol rồi rơi xuống đất, trong khi một chiếc máy bay giấy có thể bay ngang, lơ lửng một cách "duyên dáng". Che muốn tìm ra cách giúp máy bay bay xa, ổn định và duy trì độ cao lâu hơn, nên đã biến mọi ngóc ngách trong nhà mình thành một bãi thử nghiệm máy bay.
Năm lớp 2, Che chế tạo thành công mô hình đầu tiên, là một chiếc xe radar siêu âm. Sau đó, cậu dần chuyển sang các dự án phức tạp hơn như cánh tay robot, máy bay mô hình và giờ là động cơ phản lực.
Trên tài khoản mạng xã hội có 30.000 người theo dõi do mẹ quản lý, Che chia sẻ niềm đam mê mãnh liệt với "mọi thứ có thể bay". Cậu cho biết bản thân đã tự mày mò học giải tích và khí động học từ năm lớp 3 để theo đuổi ước mơ này. Nam sinh cũng học phần mềm thiết kế hỗ trợ máy tính (CAD) và tạo ra nhiều mô hình hai chiều và ba chiều, phân tích chi tiết áp suất không khí, nhiệt độ và các yếu tố kỹ thuật trước khi thực hiện sản phẩm.
Che còn sử dụng những thành thạo thuật ngữ chuyên môn để giải thích quy trình chế tạo và thử nghiệm động cơ trong không gian sinh hoạt của gia đình. Với chiếc động cơ phản lực mới nhất, cậu bé mất 8 tháng để hoàn thành bản thiết kế đầu tiên, và tự liên hệ thuê ngoài các bộ phận phức tạp.
Dù lần thử nghiệm đầu thất bại, nam sinh vẫn lạc quan: "Mục đích ban đầu của em là tích lũy kiến thức và em đã làm được điều đó. Thất bại không sao cả, nó là động lực để em thử lại lần sau".
Tuy nhiên, câu chuyện của "cậu bé tên lửa" có một số tình tiết vấp phải nghi ngờ.
Nhiều người dùng mạng xã hội đặt dấu hỏi về trình độ học thuật thật sự của Che. Họ phát hiện cậu từng lưu video hướng dẫn giải toán lớp 5, điều được cho là mâu thuẫn với việc nắm vững kiến thức giải tích cao cấp.
Nghi vấn càng tăng lên khi có thông tin cho rằng cha của cậu bé là Che Zhuming, một kỹ sư hàng không vũ trụ từng tham gia nhiều dự án tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tây Xương. Nhiều người tin thành tựu này thực chất là sản phẩm của phụ huynh nhằm "đánh bóng" hồ sơ cho con, thuận tiện để sau này đăng ký xét tuyển vào các đại học danh tiếng.
Trước những công kích, cậu bé điềm tĩnh: "Việc mọi người nghi ngờ là bình thường. Em chỉ cần tập trung vào việc mình làm và để năng lực tự lên tiếng".
Cũng không ít người bày tỏ ngưỡng mộ và kỳ vọng vào tiềm năng của cậu bé 14 tuổi. "Tôi mong chờ ngày được thấy em chế tạo một con tàu vũ trụ thực thụ", một người dùng mạng xã hội bình luận.
Gia đình Che cho biết ủng hộ tuyệt đối đam mê của con trai. Họ thuê gia sư lập trình riêng và chi trả hàng nghìn NDT cho mỗi dự án.
Ở phần Đọc Hiểu, thí sinh cần xác định thể thơ, ghi lại hai từ chỉ thiên nhiên trong khổ đầu, rồi đưa ra quan điểm về việc "bằng lòng với cuộc sống hiện tại hay dấn thân khám phá, trải nghiệm nào đáng giá hơn".
Phần Viết yêu cầu thí sinh phân tích hình ảnh những đứa trẻ trong ngữ liệu nói trên. Còn bài nghị luận xã hội đặt vấn đề người trẻ mất kết nối với cuộc sống, thí sinh cần nêu giải pháp để tạo ra những kết nối có ý nghĩa.
Đề thi Văn lớp 10 của Hà Nội năm 2026 như sau (Xem hướng dẫn đáp án):
Kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội diễn ra ngày 30-31/5 với hơn 124.000 thí sinh - đông nhất cả nước, và cũng cao kỷ lục. Tỷ lệ đỗ khoảng 66%. Chiều nay, thí sinh tiếp tục thi môn Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh) trong 60 phút; sáng 31/5 thi Toán.
Những em đăng ký vào lớp chuyên (Toán, Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa lý, Tiếng Anh, Pháp, Nga, Trung, Đức, Nhật, Hàn) sẽ thi thêm vào ngày 1/6.
Điểm xét tuyển vào trường không chuyên là tổng ba môn, không nhân hệ số; còn trường chuyên là tổng bốn môn, với môn chuyên nhân hệ số hai.
Điểm thi, điểm chuẩn lớp 10 công lập ở Hà Nội dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
